ANALIZA SITOWA wg PKN-CEN ISO/TS 17892-4
Analiza sitowa jest jedną z metod określenia składu granulometrycznego gruntu, polegającą
na rozdzieleniu poszczególnych frakcji gruntu poprzez przesiewanie próbki na zestawie
znormalizowanych sit.
Sprzęt laboratoryjny:
1. Komplet sit / który zawiera sita o średnicach
odpowiednio 0,063 mm oraz 2,0 mm / -
norma
zaleca
stosowanie
sit
z
drutu
metalowego
lub
blachy
metalowej
perforowanej
wraz
z
odpowiednimi
odbiornikami.
Rys. 1. Zestaw sit z wstrząsarką [1].
średnica zastępcza – średnica oczka sita, przez które ziarno już nie przejdzie; dla
cząstek jest to średnica cząstki kulistej o tej samej gęstości
właściwej co cząstka gruntowa, opadającej w wodzie z taką
samą prędkością jak rzeczywista cząstka gruntowa.
2. Wstrząsarka mechaniczna
3. Naczynie wagowe
4. Waga techniczna
5. Wiadro i łopatka
6. Szczotka do sit
Przebieg badania – „metoda na sucho”:
1. Przygotowanie próbki gruntu przez wytrząsanie lub ćwiartkowanie.
Średnica
D
90
[mm]
Minimalna masa gruntu wymagana
w metodzie sitowej [g]
0,50
50
1,00
100
4,00
150
6,00
350
8,00
600
16,00
2500
22,40
5000
31,50
10000
45,00
20000
63,00
40000
75,00
56000
W normie zaleca się przygotowanie próbki poprzez przemywanie jej („metoda na mokro”)
przez sito # 2 mm, które umieszczone jest w sicie # 0,063 mm do chwili, gdy woda stanie się
czysta. W przypadku próbek nie zawierających 10% cząstek drobnych można korzystać z
„metody na sucho”, czyli bez przemywania próbki.
2. Suszenie próbki do stałej masy / temp. 105ºC ± 5ºC /.
3. Ważenie naczynia m
t
.
4. Ważenie suchej próbki z dokładnością do 0,1% całkowitej suchej masy m
s
.
m
st
– masa naczynia z gruntem suchym
5. Odpowiednie ułożenie sit / sito o największej średnicy oczek położone najwyżej,
natomiast o najmniejszej średnicy oczek najniżej /.
6. Umieszczenie kolumny sit na wstrząsarce, do której wsypuje się próbkę gruntu / czas
wstrząsania mechanicznego → 10 min, czas wstrząsania ręcznego → 2 min /.
W przypadku przekroczenia określonej normowo maksymalnej masy gruntu, która może
pozostać na poszczególnym sicie, przesiewanie należy przeprowadzić etapowo.
7. Pomiar naczynia z gruntem po wcześniejszym przeniesieniu do niego zawartości
każdego sita m
n
.
Zestawienie wyników badania oraz obliczenie zawartości poszczególnych frakcji f
n
:
n
wymiar boków oczek sit m
n
[g]
m
n
’
[g]
f
n
[%]
1
< 0,063 [mm]
m1
2
0,063 [mm]
m1 + m2
3
0,1 [mm]
m1 + m2 + m3
4
0,25 [mm]
m1 + … + m4
5
0,5 [mm]
m1 + … + m5
6
1,0 [mm]
m1 + … + m6
7
2,0 [mm]
m1 + … + m7
8
10,0 [mm]
m1 + … + m8
9
25,0 [mm]
m
s
= Σm
i
m
t
= ………… [g] m
s
= m
st
– m
t
= ……… [g]
Frakcję gruntu przechodzącą przez poszczególne sita wyznaczamy ze wzoru:
Sporządzenie wykresu oraz określenie rodzaju i nazwy gruntu.
[1] Myślińska Elżbieta: „Laboratoryjne badania gruntów”. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Warszawa 2001.