Zapas zabezpieczający
Zapas zabezpieczający
jako element struktury
jako element struktury
zapasu
zapasu
Małgorzata Czech
Małgorzata Czech
Nr4/ dz. 1
Nr4/ dz. 1
Zapasy
Zapasy
definicja
definicja
zgromadzone i składowane do celów działalności
zgromadzone i składowane do celów działalności
gospodarczej dobra materialne, wchodzące w skład
gospodarczej dobra materialne, wchodzące w skład
rzeczowych składników majątku obrotowego, występujące
rzeczowych składników majątku obrotowego, występujące
jako materiały i surowce, produkcja w toku oraz wyroby
jako materiały i surowce, produkcja w toku oraz wyroby
gotowe
gotowe
Niezagospodarowane dobra rzeczowe, utrzymywane przez
Niezagospodarowane dobra rzeczowe, utrzymywane przez
firmę celem uŜycia w przyszłości
firmę celem uŜycia w przyszłości
Skutek braku moŜliwości zsynchronizowania strumieni
Skutek braku moŜliwości zsynchronizowania strumieni
dopływu i odpływu
dopływu i odpływu
Częściowo niepoŜądane przerwy w przepływie materiałów
Częściowo niepoŜądane przerwy w przepływie materiałów
Zapasy
Zapasy
Stanowią rzeczową, niespienięŜoną część
Stanowią rzeczową, niespienięŜoną część
środków obrotowych przedsiębiorstwa
środków obrotowych przedsiębiorstwa
zgromadzoną z perspektywami na przyszłość.
zgromadzoną z perspektywami na przyszłość.
Ich wielkość i struktura zaleŜy od szerokiej gamy
Ich wielkość i struktura zaleŜy od szerokiej gamy
czynników, z których duŜe znaczenie odgrywa
czynników, z których duŜe znaczenie odgrywa
stopień zrównowaŜenia popytu i podaŜy na rynku
stopień zrównowaŜenia popytu i podaŜy na rynku
zaopatrzeniowym. WaŜna w tej kwestii jest
zaopatrzeniowym. WaŜna w tej kwestii jest
równieŜ sama sprawność organizacyjna systemu
równieŜ sama sprawność organizacyjna systemu
zaopatrzeniowego, cykliczności dostaw i inne
zaopatrzeniowego, cykliczności dostaw i inne
czynniki skorelowane z utrzymaniem i
czynniki skorelowane z utrzymaniem i
prowadzeniem gospodarki magazynowo
prowadzeniem gospodarki magazynowo –
–
zapasowej.
zapasowej.
Modele kształtowania zapasów w
Modele kształtowania zapasów w
przedsiębiorstwie*
przedsiębiorstwie*
Klasyczne modele sterowania zapasami przez długi okres były
Klasyczne modele sterowania zapasami przez długi okres były
stosowane zarówno na wejściu do przedsiębiorstwa, więc w fazie
stosowane zarówno na wejściu do przedsiębiorstwa, więc w fazie
zaopatrzenia, jak równieŜ na wyjściu, więc w
zaopatrzenia, jak równieŜ na wyjściu, więc w fazie dystrybucji.
fazie dystrybucji.
Rozwój metod zarządzania opartych na zasadach współczesnej
Rozwój metod zarządzania opartych na zasadach współczesnej
logistyki doprowadził do uwypuklenia współzaleŜności pomiędzy
logistyki doprowadził do uwypuklenia współzaleŜności pomiędzy
procesami planowania produkcji a zarządzania zapasami. W
procesami planowania produkcji a zarządzania zapasami. W
planowaniu produkcji, uwzględniającej jednocześnie planowanie
planowaniu produkcji, uwzględniającej jednocześnie planowanie
poziomów zapasów, moŜna wyróŜnić dwa podejścia
poziomów zapasów, moŜna wyróŜnić dwa podejścia
[Bonney
[Bonney 1994]:
1994]:
Ustalony zostaje poziom zapasów, a następnie opracowuje się tak
Ustalony zostaje poziom zapasów, a następnie opracowuje się tak
plany produkcji, aby ten poziom był zawsze utrzymany.
plany produkcji, aby ten poziom był zawsze utrzymany.
Za punkt wyjścia przyjmuje się załoŜony plan produkcji, z którego
Za punkt wyjścia przyjmuje się załoŜony plan produkcji, z którego
wynika poziom utrzymywanych zapasów. Wielkość tych zapasów
wynika poziom utrzymywanych zapasów. Wielkość tych zapasów
powiększana jest o planowany poziom zapasu zabezpieczającego.
powiększana jest o planowany poziom zapasu zabezpieczającego.
* źr. Piotr Cyplik „
* źr. Piotr Cyplik „ZASTOSOWANIE KLASYCZNYCH METOD ZARZĄDZANIA ZAPASAMI DO OPTYMALIZACJI ZAPASÓW MAGAZYNOWYCH
ZASTOSOWANIE KLASYCZNYCH METOD ZARZĄDZANIA ZAPASAMI DO OPTYMALIZACJI ZAPASÓW MAGAZYNOWYCH ”
”
Zapasy bezpieczeństwa
Zapasy bezpieczeństwa
W praktyce produkcyjnej tempo zuŜycia
W praktyce produkcyjnej tempo zuŜycia
zapasów nie jest stałe, zdarzają się
zapasów nie jest stałe, zdarzają się
takŜe opóźnienia dostaw zapasów
takŜe opóźnienia dostaw zapasów
uzupełniających i inne zakłócenia.
uzupełniających i inne zakłócenia.
Trzeba je kompensować zapasami
Trzeba je kompensować zapasami
bezpieczeństwa, aby zapewnić
bezpieczeństwa, aby zapewnić
ciągłość zaopatrzenia produkcji.
ciągłość zaopatrzenia produkcji.
Cykl uzupełnienia i zuŜywania
Cykl uzupełnienia i zuŜywania
zapasów
zapasów
Gospodarka magazynowa w
Gospodarka magazynowa w
systemach niezaleŜnych
systemach niezaleŜnych
od zapotrzebowania ma
od zapotrzebowania ma
na celu optymalizację
na celu optymalizację
kosztów dostarczania i
kosztów dostarczania i
utrzymywania
utrzymywania
półproduktów. Prowadząc
półproduktów. Prowadząc
gospodarkę magazynową,
gospodarkę magazynową,
naleŜy pamiętać, Ŝe
naleŜy pamiętać, Ŝe
dostawa z
dostawa z
poprzedzającego okresu
poprzedzającego okresu A
A
musi pokryć
musi pokryć
zapotrzebowanie powstałe
zapotrzebowanie powstałe
w okresie
w okresie B
B..
18.12. Zamówienie złoŜone w czasie
A
musi pokryć popyt do momentu
B
Zapasy zabezpieczające
Zapasy zabezpieczające
Zapas bezpieczeństwa
Zapas bezpieczeństwa
pozwala utrzymać
pozwala utrzymać
ciągłość procesów
ciągłość procesów
wytwórczych w
wytwórczych w
momencie nagłego
momencie nagłego
nieplanowanego
nieplanowanego
wzrostu popytu.
wzrostu popytu.
Rys. 18.10. Efekty dodania zapasu zabezpieczającego:
a) cykl rotacji zapasów, b) prawdopodobieństwo wystąpienia
niedoborów przy zapasie bezpieczeństwa
Zapasy w gospodarce
Zapasy w gospodarce
W gospodarce zapasami moŜna stosować
W gospodarce zapasami moŜna stosować
róŜne kryteria ich klasyfikacji. Tradycyjnie
róŜne kryteria ich klasyfikacji. Tradycyjnie
więc dzieli się zapasy
więc dzieli się zapasy według ich
według ich
rodzajów. WyróŜnia się zatem zapasy
rodzajów. WyróŜnia się zatem zapasy
mate-riałów (surowce, paliwa, przedmioty
mate-riałów (surowce, paliwa, przedmioty
nietrwałe).
nietrwałe).
Kolejna forma
Kolejna forma -- to zapasy produkcji
to zapasy produkcji
nieukończonej, do
nieukończonej, do której zalicza się
której zalicza się
półfabrykaty i tzw. produkcję w
półfabrykaty i tzw. produkcję w
toku.
toku. Wreszcie
Wreszcie -- zapasy wyrobów
zapasy wyrobów
gotowych i towarów.
gotowych i towarów.
Rodzaje zapasu ze względu na
Rodzaje zapasu ze względu na
powód tworzenia
powód tworzenia
Zapasy bieŜące
Zapasy bieŜące
Zapasy cykliczne (sezonowe)
Zapasy cykliczne (sezonowe)
Zapasy bezpieczeństwa
Zapasy bezpieczeństwa
Zapasy nadmierne
Zapasy nadmierne
Czynniki wpływające na poziom
Czynniki wpływające na poziom
zapasów bezpieczeństwa:
zapasów bezpieczeństwa:
Długość czasu dostawy na odtworzenie stanu zapasów
Długość czasu dostawy na odtworzenie stanu zapasów
S = tw( Nmax
S = tw( Nmax –
– No)
No)
Prawdopodobieństwo przekroczenia czasu dostawy i przekroczenia pobrań (błąd w
Prawdopodobieństwo przekroczenia czasu dostawy i przekroczenia pobrań (błąd w
prognozie niezawodności zachowania czasu dostawy i wielkości zapotrzebowania)
prognozie niezawodności zachowania czasu dostawy i wielkości zapotrzebowania)
S = kq
S = kq
ZałoŜony poziom obsługi
ZałoŜony poziom obsługi
Liczba magazynów
Liczba magazynów
Sn = S1V
Sn = S1V
Objaśnienia:
Objaśnienia:
S
S –
– w ielkość zapasu bezpieczeństwa
w ielkość zapasu bezpieczeństwa
Nmax
Nmax –
– maksymalnie moŜliw y popyt w jednostce czasu
maksymalnie moŜliw y popyt w jednostce czasu
N0
N0 -- oczekiw any, przeciętny popyt w jednostce czasu
oczekiw any, przeciętny popyt w jednostce czasu
tw
tw –
– czas dostawy
czas dostawy
q
q --odchylenie standardowe rozkładu błędu prognozy
odchylenie standardowe rozkładu błędu prognozy
k
k-- w spółczynnik bezpieczeństwa
w spółczynnik bezpieczeństwa
Sn
Sn -- całkowity zapas bezpieczeństwa w przypadku n magazynów
całkowity zapas bezpieczeństwa w przypadku n magazynów
S1
S1 -- zapas bezpieczeństwa dla zaspokojenia popytu z jednego magazynu
zapas bezpieczeństwa dla zaspokojenia popytu z jednego magazynu
V
V –
– pierwiastek z liczby magazynów, gdy popyt ma zostaćzaspokojony z kilku
pierwiastek z liczby magazynów, gdy popyt ma zostaćzaspokojony z kilku
magazynów
magazynów
Metody określania optymalnego
Metody określania optymalnego
poziomu zapasów bezpieczeństwa
poziomu zapasów bezpieczeństwa
Określenie poziomu zapasu
Określenie poziomu zapasu
bezpieczeństwa przez utrzymywanie
bezpieczeństwa przez utrzymywanie
gotowości do świadczenia określonego
gotowości do świadczenia określonego
poziomu obsługi dostaw
poziomu obsługi dostaw
Określenie poziomu zapasu
Określenie poziomu zapasu
bezpieczeństwa za pomocą kosztów
bezpieczeństwa za pomocą kosztów
niedoborów
niedoborów
Określenie poziomu zapasu
Określenie poziomu zapasu
bezpieczeństwa na podstawie
bezpieczeństwa na podstawie
uwzględnienia zmian popytu wskutek
uwzględnienia zmian popytu wskutek
wystąpienia niedoborów
wystąpienia niedoborów