1

1

Teoretyczne aspekty optymalnych 

obszarów walutowych.

NajwaŜniejsze teorie optymalnych 

obszarów walutowych. 

19 kwietnia 2012 

2

Plan wykładu:

1.

Definicja obszaru walutowego.

2.

Definicja optymalnego obszaru walutowego.

3.

NajwaŜniejsze teorie optymalnych obszarów 
walutowych:

Teoria Roberta A. Mundella, 

Teoria Ronalda I. McKinnona, 

Teoria Roberta Hellera, 

Teoria Petera B. Kenena,

Teoria Herberta G. Grubela. 

3

Trzy nurty rozwaŜań nad problematyką 
unii walutowej:

1.

Nurt klasyczny – opiera się na koncepcji 
optymalnego obszaru walutowego
(np.teorie Mundella, McKinnona, Kenena);

2.

Nurt analizujący koszty i korzyści
dotyczące utworzenia obszaru walutowego 
i unii monetarnej (np. teorie Grubela);

3.

Koncepcja endogeniczności kryteriów 
obszaru walutowego.

4

Ad 1) Definicja obszaru walutowego

ROBERT MUNDELL, Kanada
Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie                
ekonomii w 1999 r.

Za wybitny wkład w analizę polityki pienięŜnej 

i podatkowej w warunkach róŜnych reŜimów kursów 
wymiany oraz analizę 

optymalnych obszarów 

walutowych

. Laureat swoim dorobkiem naukowym 

odpowiedział na pytania, w jaki sposób polityka 
pienięŜna i podatkowa wpływają na integrację 
międzynarodowych rynków kapitałowych.

2

5

Definicja R.A. Mundella

Definicja D.A. Snidera

Obszar walutowy to region, wewnątrz 
którego funkcjonuje wspólna waluta lub 
wiele walut, ale o sztywnych kursach 
wymiennych, przy jednoczesnym braku 
jakichkolwiek ograniczeń wpływających na 
wzajemną wymianę tych walut.

6

Definicja R.A. Mundella

Definicja H.G. Grubela

Optymalność obszaru 
walutowego jest to zdolność 
regionu gospodarczego do lepszego 
zaspokajania potrzeb 
zamieszkującej go ludności po 
wprowadzeniu reguł obszaru 
walutowego, w stosunku do okresu 
przed ich wprowadzeniem. 

Ad 2) Definicja optymalnego 
obszaru walutowego

7

Teoria Roberta A. Mundella

R. Mundell w swojej teorii optymalnego 
obszaru walutowego zwrócił uwagę 

m.in. 

na 

mobilność czynników produkcji 

(siły roboczej i kapitału) na jego 
terytorium, przy braku tej mobilności 
pomiędzy obszarem a resztą świata 
(przy czym obszar ten nie zawsze musi 
pokrywać się z terytorium danego kraju). 

Ad 3) NajwaŜniejsze teorie optymalnych 
obszarów walutowych w zarysie

8

Teoria Ronalda McKinnona

R.I. McKInnon uwzględnia w swojej teorii 
efektywną politykę monetarną i fiskalną. 

Optymalny obszar walutowy to taki, w którym 
zewnętrznie płynny kurs walutowy oraz polityka 
monetarna i fiskalna mogą efektywnie 
oddziaływać na moŜliwości osiągnięcia trzech 
podstawowych celów: pełnego zatrudnienia, 
równowagi bilansu płatniczego, utrzymanie 
stabilnego poziomu cen wewnętrznych.

Realizacja tych celów determinuje efektywną 
alokację czynników produkcji, a tym samym 
maksymalizację dobrobytu.

3

9

Teoria Ronalda McKinnona

Stopień otwartości gospodarki jako element 
niezbędny do stworzenia optymalnego obszaru 
walutowego. 

Dobra sprzedawalne

Dobra niesprzedawalne  

dobra sprzedawalne > dobra niesprzedawalne 

eksportowe

importowe

10

Teoria Petera B. Kenena 

Dywersyfikacja produkcji na terenie 
optymalnego obszaru walutowego. 

Wysoki stopień dywersyfikacji 
gospodarki zmniejsza skutki zakłóceń 
w skali makroekonomicznej z powodu 
oddziaływania szoku na konkretny sektor 
gospodarczy. Dywersyfikacja chroni więc 
gospodarkę jako całość przed 
powaŜniejszymi zakłóceniami.

11

Struktura towarowa polskiego eksportu (wg klasyfikacji SITC)

Ź

ródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS.

12

Teoria H.G. Grubela 

Niezbędne zmiany instytucjonalne 
wymagane do utworzenia obszaru 
walutowego.

Próba zestawienia korzyści i kosztów 
związanych ze zmianą dobrobytu
danego obszaru w wyniku integracji 
monetarnej.

4

13

D = D(Y

r, 

S

r, 

N

r

)

D – dobrobyt,
Y

r 

-

poziomu realnego dochodu 

narodowego,

S

r

- stabilności dochodu w czasie,

N

r

- poziomu narodowej niezaleŜności 

ekonomicznej.

Dobrobyt to funkcja trzech 
zmiennych:

14

Teoria endogenicznosci kryteriów 
optymalnego obszaru walutowego

Twórcy: J. A. Frankel, A. K. Rose

W przeciwieństwie do teorii optymalnego obszaru 

walutowego uwaŜają, Ŝe kryteria tworzenia tego obszaru 

maja charakter endogeniczny a nie egzogeniczny;

Spełnienie tych kryteriów moŜe zostać dokonane ex post, 

jeśli nie zostały one spełnione przed przystąpieniem do 

obszaru walutowego;

Wskazują dodatkowo, Ŝe wzrost integracji powoduje 
wzmacnianie się cech optymalnego obszaru 

walutowego, a w tym za najwaŜniejsze uznają 

wyeliminowanie asymetrii w szokach popytowych;

Podkreślają znaczenie korelacji cyklu koniunkturalnego 

w poszczególnych krajach członkowskich; im wyŜsza 

korelacja, tym większe korzyści;

Według autorów koncepcji, wielkość korzyści wynikających 
z integracji monetarnej uzaleŜniona jest w sposób dodatni 

od poziomu wymiany handlowej oraz stopnia skorelowania 

cykli koniunkturalnych;

15

Teorii Roberta H. Hellera 

Wpływ polityki pienięŜnej na 
funkcjonowanie optymalnego obszaru 
walutowego. 

Państwa tworzące optymalny obszar 
walutowy powinny charakteryzować się 
podobnym poziomem rozwoju 
gospodarczego.