Tech_hodowca_koni_321[01].Z3.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Planowanie i organizacja imprez hipicznych. Reklama imprez jeździeckich

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Prowadzenie rekreacji konnej

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Organizacja szkółki jeździeckiej

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć
6. Literatura

35
39

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu umiejętności z zakresu organizowania

pracy ośrodka jeździeckiego oraz imprez hipicznych.

W poradniku zamieszczono:

–

wymagania wstępne, które są wykazem umiejętności, jakie naleŜy opanować wcześniej,
by móc korzystać z tego poradnika,

–

cele kształcenia, czyli umiejętności, jakie zdobędziesz pracując z poradnikiem,

–

materiał nauczania, który zawiera wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania
treści jednostki modułowej. Podzielono go na cztery tematy, ściśle ze sobą powiązane
i realizowane w określonej kolejności,

–

zestawy pytań, które pomogą Ci sprawdzić, czy posiadłeś podstawową wiedzę konieczną
do uŜytkowania koni,

–

wiczenia, które mają na celu ukształtowanie umiejętności praktycznych,

–

sprawdzian postępów, czyli przykładowy zestaw pytań, dzięki któremu sprawdzisz czy
nabyłeś niezbędną wiedzę i umiejętności po zrealizowaniu jednostki modułowej,

–

wykaz literatury, z jakiej moŜesz korzystać podczas nauki.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni, a przede wszystkim w ośrodku jeździeckim, gdzie będziesz

realizować  wiele  ćwiczeń,  musisz  przestrzegać  regulaminów,  przepisów  bezpieczeństwa
i higieny  pracy  oraz  instrukcji  przeciwpoŜarowych,  wynikających  z  regulaminu  pracowni
i ośrodka  jeździeckiego.  W  trakcie  ćwiczeń  z  uŜyciem  koni  naleŜy  zachować  szczególną
ostroŜność.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

321[01].Z3.04

Organizowanie pracy ośrodka jeździeckiego

oraz imprez hipicznych

321[01].Z3.01

Prowadzenie chowu i hodowli koni

321[01].Z3.03

UŜytkowanie koni

321[01].Z3

Organizacja gospodarstwa

hodującego i uŜytkującego konie

321[01].Z3.02

Kształtowanie umiejętności jeździeckich.

Trening koni

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

dobierać kierunki chowu koni do warunków przyrodniczo-ekonomicznych gospodarstwa,

−

stosować racjonalne Ŝywienie, pojenie i pielęgnację koni,

−

zapewniać koniom dobrostan,

−

stosować zasady bezpiecznego obchodzenia się z końmi,

−

przewidywać zagroŜenia związane z pracą z końmi,

−

stosować zasady zapobiegania chorobom u koni,

−

rozpoznawać objawy chorób koni,

−

oceniać warunki zoohigieniczne w budynkach dla koni,

−

organizować pracę w stajni,

−

planować przebieg zawodów jeździeckich,

−

określać zasady przeprowadzania zawodów hipicznych,

−

projektować proste przeszkody i trasy konkursów,

−

stosować przepisy i regulaminy dyscyplin jeździeckich,

−

dokonywać konserwacji sprzętu do jazdy konnej, powoŜenia i lonŜowania,

−

stosować wybrane metody i techniki w badaniach marketingowych produktów rolnych
i usług gospodarstw hodujących i uŜytkujących konie,

−

opracowywać plan marketingowy gospodarstwa hodującego i uŜytkującego konie,

−

stosować instrumenty strategii marketingowej,

−

stosować przepisy sanitarno-weterynaryjne i przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt,

−

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej i ochrony
ś

rodowiska,

−

udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach,

−

korzystać z komputera i jego oprogramowania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zaplanować zawody konne,

−

zorganizować imprezę jeździecką,

−

zorganizować jeździeckie święto „Hubertus”,

−

zaplanować i zorganizować pracę szkółki jeździeckiej,

−

zaplanować róŜne formy rekreacji konnej,

−

przeprowadzić zajęcia związane z rekreacją konną,

−

rozpoznać zasady funkcjonowania rynku i reklamy usług związanych z uŜytkowaniem
koni,

−

wyjaśnić potrzebę pielęgnacji tradycji jeździeckich i łowieckich,

−

zastosować przepisy i regulaminy jeździeckie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Planowanie i organizacja imprez hipicznych. Reklama

imprez jeździeckich

4.1.1. Materiał nauczania

Planowanie i organizacja imprezy jeździeckiej

Organizacja imprez jeździeckich jest nieodłącznym elementem działalności związanej

z uŜytkowaniem  koni.  Jeździectwo  jest  formą  rekreacji  ruchowej  i  prowadzenie  jej  jest
regulowane  przez  Ustawę  o  kulturze  fizycznej.  Zasady  organizacji  imprezy  jeździeckiej  są
podobne  do  wszystkich  innych  imprez o charakterze rekreacyjnym i rządzą się tymi samymi
prawami.  W  przypadku  jeździectwa  mogą  to  być  zawody  konne  w  róŜnych  dyscyplinach
jeździeckich,  dla  zrzeszonych  w  klubach  zawodników  lub  amatorów,  Mistrzostwa  Szkół
Rolniczych,  gonitwy  na  przełaj  przez  przeszkody,  gonitwy  po  terenie  płaskim,  festyn
jeździecki,  parada  koni,  Dzień  Otwartych  Drzwi  ośrodka  jeździeckiego  lub  szkółki,  święto
koniarzy i myśliwych – Hubertus, pikniki, Dni regionu, gminy czy miasta.

Planowanie imprezy naleŜy rozpocząć od zastanowienia się nad jej charakterem,

zakresem oraz celem, jaki chce się poprzez jej organizację osiągnąć. Następnym krokiem, na
wiele tygodni przed imprezą, jest powołanie Komitetu Organizacyjnego. Skład Komitetu to
maksymalnie 5–7 osób, z wyodrębnionym przewodniczącym, z ustalonym podziałem zadań.

Najczęściej wyodrębnia się 3 grupy zadań wykonywanych przez Komisję:

−

techniczno-sportowe,

−

gospodarczo-finansowe,

−

organizacji i marketingu.
Komisja musi opracować plan pracy, ze szczegółowymi zadaniami dla poszczególnych

grup,  określić  harmonogram  ich  wykonania.  Grupa  zajmująca  się  sprawami  techniczno-
sportowymi  opracowuje  szczegółowy  program  zawodów,  regulaminy  konkurencji,  sposób
przeprowadzenie  rozgrywek,  ustala  skład  komisji  sędziowskiej,  dokonuje  obliczeń
i opracowuje  wyniki.  Grupa  druga  sporządza  preliminarz  imprezy,  zbiera  środki  finansowe,
dokonuje  zakupów  sprzętu,  przygotowuje  obiekt  do  zawodów,  rozlicza  wydatki.  Zadaniem
trzeciej  grupy  jest  analiza  rynku,  przygotowanie  i  rozprowadzenie  materiałów  reklamowych,
rozpropagowanie  imprezy  w  mediach,  zapewnienie  bezpieczeństwa,  przygotowanie  nagród,
organizacja rozpoczęcia i zakończenia imprezy. Organizatorzy powinni spotykać się w miarę
potrzeb  i  ustalać  stan  przygotowania  imprezy,  z dokładnym  określeniem  załatwionych  i  nie
załatwionych spraw.

Regulamin przebiegu imprezy z podaniem zasad uczestniczenia w niej oraz systemu

rozgrywek powinien być dostarczony wszystkim uczestnikom na co najmniej kilka dni przed
imprezą. Regulamin ten powinien zawierać postanowienia ogólne i techniczne. Postanowienia
ogólne:
–  nazwa imprezy,
–  organizator, sponsorzy,
–  gospodarz imprezy,
–  termin i miejsce rozgrywek,
–  zasady uczestnictwa,
–  sposób przeprowadzenia rozgrywek,
–  zasady finansowania,
–  ogłoszenie wyników i nagrody,
–  postanowienia końcowe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Postanowienia techniczne:

−

zasady konkursów,

−

kto moŜe uczestniczyć w imprezie (dzieci, młodzieŜ, uczniowie, kaŜdy chętny)

−

wymagania wobec uczestników (zaświadczenia lekarskie, licencje, legitymacje szkolne),

−

dokładny terminarz rozgrywek,

−

wyniki losowania,

−

sposób składania protestu,

−

zastrzeŜenia organizatora (zmiana godziny rozpoczęcia zawodów, zmiana sposobu
rozgrywania konkursu ze względu na czynniki zewnętrzne),

−

termin i sposób dekoracji, rozdania nagród,

−

informacje o imprezach towarzyszących (ognisko, bankiet, loteria, koncert).
Dobrze opracowany regulamin pozwala unikać kłopotów organizatorom, a uczestnikom

zapewnia  jasne  i  czytelne  reguły  zabawy  czy  rozgrywek.  Organizator  imprezy  jeździeckiej
zgodnie  z  prawem  jest  odpowiedzialny  za  bezpieczeństwo,  porządek  i  higieniczne  warunki
podczas  imprezy,  w  związku  z  tym  musi  takie  warunki  uczestnikom  imprezy  zapewnić.  To
znaczy,  Ŝe  organizatorzy  imprez  jeździeckich,  ponoszą  odpowiedzialność  cywilną  za
uczestników  imprez,  powinni,  więc  dołoŜyć  wszelkich  starań,  by  zapewnić  im
bezpieczeństwo,  ponadto  warto  ubezpieczyć  imprezę  od  następstw  nieszczęśliwych
wypadków a organizatorów od odpowiedzialności cywilnej.

Impreza rekreacyjna, pomimo, Ŝe nie jest imprezą masową w przypadku udziału duŜej

liczby  uczestników  i  widzów  wymaga  powiadomienia  policji,  wynajęcia  słuŜb
porządkowych, a zawsze zapewnienia opieki medycznej (karetka pogotowia, lekarz). Ponadto
naleŜy zapewnić parking, toalety, drogi dojazdu, moŜliwość skorzystania z łatwo dostępnych
posiłków  i  napojów.  Przed  i  w  trakcie  trwania  imprezy  waŜne  jest  zapewnienie  łączności
organizatorów  między  sobą  i  ze  słuŜbami  pomocniczymi,  a  takŜe  posiadanie  do  dyspozycji
transportu.  W  trakcie  imprezy  organizatorzy  muszą  nad  wszystkim  panować,  w  związku
z tym  nie  powinni  oni  brać  udziału  w  rozgrywkach,  poniewaŜ  angaŜowanie  się  w  nie  grozi
utratą  kontroli  nad  przebiegiem  imprezy.  Po  zakończeniu  imprezy  naleŜy  dokonać  jej  oceny
i zapisać to w sprawozdaniu z jej przebiegu.

Tradycje jeździeckie i łowieckie

W polskiej tradycji koń związany jest przede wszystkim z kawalerią, symbolem

polskości. Polska husaria słynęła w całej Europie. Wtedy to znane było przysłowie: „Lach bez
konia,  jak  ciało  bez  duszy.”  Obecnie  widoczny  jest  powrót  do  oddziałów  kawalerii. Powstał
reprezentacyjny  Szwadron  Kawalerii  Wojska Polskiego, a takŜe oddziały ochotnicze pułków
ułanów,  DruŜyny  Kawalerii  Harcerskiej  i  Harcerskie  DruŜyny  Jeździeckie.  Na  wielu
pokazach z udziałem koni, jeźdźcy występują w mundurach ułańskich.

Rys. 1. Szwadron Kawalerii Wojska Polskiego [19]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zmienił się sposób uŜytkowania koni, obecnie wzrasta liczba koni sportowych

i rekreacyjnych,  które  stają  się  atrakcją  turystyczną,  a  takŜe  umoŜliwiają  aktywne  spędzanie
wolnego  czasu.  Pieśni  ułańskie  śpiewane  przez  koniarzy  przy  ogniskach  i  w  czasie  spotkań
towarzyskich  odnoszą  się  do  polskiej  historii,  w  której  koń  był  towarzyszem  walki.  Pieśń
zatytułowana  „Amaranty”,  traktowana  jest  przez  większość  jeźdźców  w  Polsce  jako  swoisty
hymn nawiązujący do walki zbrojnej polskiej konnicy.

Amaranty
A czyjeŜ to imię okryło się sławą?
Kto walczył za Francję z Hiszpanami krwawo?
To konnica polska, sławne szwoleŜery,
Zdobywają szturmem wąwóz Samosierry.

Ref. Barwny ich strój, amaranty zapięte pod szyją,
O, BoŜe mój, jak ci polscy ułani się biją,
Ziemia aŜ drŜy, stary szyldwach swe oczy przeciera,
Wszak on ich zna, to są ułani spod Samosierry.

JuŜ francuska jazda cofa się w nieładzie,
Na jej lewym skrzydle wał trupów się kładzie,
A wtem Napoleon na Polaków skinął,
Skoczył Kozietulski, jazdę w czwórki zwinął.

Na wiarusów czele jak piorun się rzucił,
Wziął pierwszą baterię, ale juŜ nie wrócił,
Skoczył Dziewanowski, niby błyskawica,
Za nim poszła w ogień, ta polska konnica.

JuŜ biorą armaty, juŜ tną kanoniery,
JuŜ wzięli Polacy wąwóz Samosierry,
Niegolewski ranny z konika się schylił,
Napoleon na pierś orła mu przyszpilił.

W nawiązaniu do tradycji konnych polowań, we wszystkich klubach jeździeckich, co

roku, dzień Świętego Huberta (3 listopada) jest uroczyście obchodzony, a głównym punktem
programu jest „pogoń za lisem”. Hubertus, święto myśliwych i jeźdźców, moŜe stać się
Ś

więtem Szkoły, kształcącym jednocześnie wiele umiejętności, których nie moŜna zdobyć na

zajęciach  lekcyjnych,  moŜe  być  okazją  do  kultywowania  tradycji  jeździeckich  czy
łowieckich.  Polowania  konne  na  lisa  zamieniły  się  w  gonitwę  za  lisem,  którego  symbolem
jest  przypięta  do  rękawa  jednego  z  jeźdźców  lisia  kita.  RównieŜ  przestrzeganie  strojów
jeździeckich na zawodach jest związane z tą tradycją.

KaŜdy ośrodek jeździecki czy gospodarstwo hodujące konie kultywując tradycje

jeździeckie i łowieckie ze swojego regionu, moŜe wprowadzać własne, które staną się
atrakcją dla uczestników imprez i będą przyciągać rzesze turystów. PoniŜej przedstawiono
zasady, na jakich odbywa się święto jeźdźców Hubertus w jednym z techników hodowli koni
na Dolnym Śląsku.

Organizatorem imprezy jest zawsze klasa III, poniewaŜ uczniowie w tym wieku

posiadają juŜ określoną wiedzę zawodową i odpowiednie doświadczenie. Ponadto
uczestniczyli juŜ dwukrotnie w takiej imprezie organizowanej wcześniej przez ich starszych
kolegów.

Hubertus w tej szkole od wielu lat zawiera prawie zawsze te same punkty programu,

przypisane określonej klasie. Uczniowie nie chcą ich zmieniać traktując je jako element
szkolnej tradycji jeździeckiej. W trakcie imprezy odbywa się:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

przegląd koni, czyli pokaz materiału hodowlanego stadniny, a czasem teŜ koni
sportowych, który przygotowuje klasa II, w trakcie przeglądu przekazywane są
informacje o pochodzeniu oraz o karierze sportowej i hodowlanej kaŜdej klaczy,

−

wystawa prac malarskich i fotograficznych o tematyce końskiej, połączona z aukcją,
odpowiedzialna jest za nią klasa IV, prace wykonane są przez uczniów szkoły,

−

przyjęcie w poczet koniarzy uczniów klasy I i nowozatrudnionych nauczycieli,

−

konkursy międzyklasowe (np. wiedzy z zakresu hodowli koni, wiedzy o materiale
hodowlanym stadniny oraz sprawnościowe),

−

konkurs jeździecki w skokach, moŜe to być konkurs sześciu barier,

−

posiłek przy ognisku (gorący bigos, pieczona nad ogniskiem kiełbaska), śpiewanie
ułańskich pieśni, przygotowywane przez klasę I,

−

wyjazd w teren z mastrem w celu rozpręŜenia koni,

−

poszukiwanie lisa dla „spieszonych”,

−

gonitwa (bieg za lisem) – najwaŜniejszy punkt programu sprawdzający umiejętności
jeździeckie.
Najwięcej pracy w przygotowanie i przeprowadzenie całości wkłada klasa trzecia.

Przygotowuje  cały  program,  wymyśla  konkursy  i  tor  przeszkód  do  zaliczenia  przez  klasę
pierwszą  w  czasie  otrzęsin,  poszukuje  sponsorów  i  ustala  członków  jury,  zajmuje  się
promocją  (plakaty,  zaproszenia,  zawiadomienia  do  mediów).  Przygotowuje  teŜ  dekoracje,
tory  przeszkód,  miejsca  dla  widzów  i  gości.  W  konkursach,  których  nazwy  podane  są  duŜo
wcześniej,  mają  obowiązek  uczestniczenia  przedstawiciele  kaŜdej  klasy  i  imiennie  tydzień
przed imprezą są do nich zgłaszani, jak na zawody. Uczeń moŜe wziąć udział tylko w dwóch
konkursach,  dzięki  temu  w  rywalizacji  biorą  udział  wszyscy  uczniowie.  Zwycięzcy
wszystkich konkursów oraz uczniowie pierwszej klasy z wychowawcą oraz nowo zatrudnieni
nauczyciele, po przejściu toru przeszkód otrzymują pamiątkowe flos i upominki. Klasa, która
wygra rywalizację, w nagrodę otrzymuje atrakcyjną wycieczkę zawodową.

Reklama

Zapewnienie imprezie odpowiedniej promocji jest tak samo trudne jak jej organizacja,

zaniedbanie  tej  sfery  doprowadza  do  tego,  Ŝe  niewiele  osób  w  niej  uczestniczy,  a  włoŜony
przez  organizatorów  wysiłek  nie  owocuje  sukcesem.  Reklama  wizualna  imprezy  w  formie
plansz, banerów, plakatów powinna być barwna, duŜa, przejrzysta i czytelna, najwyŜej w 2–3
kolorach, z duŜymi widocznymi z daleka, napisami, rzucającymi się w oczy i przyciągającymi
uwagę.  Ulotki,  które  moŜna  rozdawać  na  ulicach,  wkładać  do  skrzynek,  za  wycieraczki
samochodów  powinny  zawierać  esencję  informacji,  jej  nadmiar  zniechęca  do  czytania.
Podanie  informacji  w  telewizji  i  radiu  znacznie  rozszerza  grono,  poinformowanych,  dociera
równieŜ  do  osób,  które  nie  były  do  tej  pory  zainteresowane,  jeździectwem.  Droga,  a  często
mało  skuteczna jest reklama w prasie, poniewaŜ informacje te docierają najczęściej tylko do
ludzi, którzy poszukują takiej informacji w prasie fachowej.

Warto przy okazji imprez jeździeckich równolegle organizować zabawy nie związane

z końmi, co przyciągnie publiczność, która trochę z przypadku moŜe się jeździectwem
zainteresować. Mogą to być koncerty, rozgrywki w innych dyscyplinach sportu i rekreacji,
pokazy, loterie, zabawa taneczna na świeŜym powietrzu, ognisko z kiełbaskami.

Impreza jeździecka łatwo moŜe zamienić się w festyn sportowo-rekreacyjny z udziałem

najwdzięczniejszych widzów, czyli dzieci, które moŜna wtedy zarazić bakcylem jeździectwa.
W takich imprezach chętnie uczestniczą całe rodziny, dla kaŜdego znajdzie się jakaś atrakcja.
Działanie to jest z natury działaniem perspektywicznym, zakładającym pozyskiwanie nowych
adeptów jeździectwa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie przepisy regulują organizację imprez jeździeckich?
2.  Za co odpowiada Komitet Organizacyjny imprezy rekreacyjnej?
3.  Czym powinny się zająć zespoły Komitetu Organizacyjnego w trakcie planowania imprezy?
4.  Co powinien zawierać regulamin imprezy?
5.  Jakie warunki powinni zapewnić organizatorzy uczestnikom imprezy?
6.  Jakie cechy powinny posiadać materiały informacyjne i reklamowe imprezy?
7.  Jakie są sposoby reklamowania imprezy jeździeckiej?
8.  Jak przyciągnąć na imprezy jeździeckie nie zainteresowaną nimi do tej pory publiczność?
9.  W jaki sposób naleŜy zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom imprez jeździeckich?
10.  Jakie znaczenie ma kultywowanie tradycji jeździeckich?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaplanuj imprezę szkolną z udziałem koni.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  określić charakter imprezy, którą naleŜy przygotować,
2)  uwzględnić tradycje, które są związane z tego typu imprezą,
3)  przeanalizować program imprez jeździeckich i innych,
4)  podjąć decyzję o przynaleŜności do określonej grupy roboczej,
5)  zaplanować prace konieczne do przygotowania zawodów,
6)  zanotować wszystkie pomysły, jakie się narodziły podczas pracy grupy,
7)  wybrać, po dyskusji, najlepsze rozwiązania,
8)  sporządzić krótki opis planowanych rozgrywek, konkursów, czy zadań do wykonania,
9)  podzielić zadania,
10)  sporządzić harmonogram prac,
11)  przedstawić projekt na forum grupy.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier biały i kolorowy A4,

−

kolorowe mazaki,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

przepisy PZJ,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Sporządź materiały promocyjne imprezy jeździeckiej: plakaty, ulotki, foldery, zaproszenia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać materiał nauczania z poradnika dla ucznia,
2)  przemyśleć i wypisać wszystkie niezbędne informacje,
3)  sporządzić projekt materiałów promocyjnych,
4)  wywiesić projekt na tablicy,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5) obejrzeć prace kolegów,
6) ocenić prawidłowość wykonanego zadania.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier biały i kolorowy A4,

−

kolorowe mazaki,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

przykładowe wzory: plakaty, ulotki, foldery, zaproszenia,

−

informatory,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Weź udział w organizacji imprezy szkolnej z udziałem koni.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zaplanować imprezę,
2)  wybrać dla siebie odpowiednie zadania,
3)  przygotować się do zadań,
4)  wykonać powierzone zadania,
5)  pomóc w wykonywaniu zadań przez kolegów, w sytuacjach awaryjnych,
6)  ocenić przebieg imprezy i swój wkład w jej organizację.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

materiały i środki wynikające z zaplanowanych zadań,

−

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) ustalić zadania zespołów Komitetu Organizacyjnego przy

organizacji imprezy?



2)  wyjaśnić potrzebę tworzenia regulaminu imprezy?
3)  określić zawartość regulaminu imprezy jeździeckiej?
4)  zaplanować imprezę jeździecką?
5)  wyjaśnić  potrzebę  kultywowania  i  tworzenia  tradycji

jeździeckich?

6) zaplanować konkursy do rozegrania w trakcie „Hubertusa”?
7) podzielić obowiązki przygotowania imprezy między jej

organizatorów?



8) określić

cechy,

jakie

powinny

spełniać

materiały

informacyjne i reklamowe imprezy?



9) zaprojektować materiały promocyjne imprezy jeździeckiej?
10) określić, w jaki sposób naleŜy zapewnić bezpieczeństwo

uczestnikom imprez jeździeckich?

11) określić, jak przyciągnąć na imprezy jeździeckie nie

zainteresowaną nimi do tej pory publiczność?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Prowadzenie rekreacji konnej

4.2.1. Materiał nauczania

Pojęcie rekreacji

Rekreacja – to róŜnorakie formy aktywności ruchowej podejmowanej w czasie wolnym

poza obowiązkami zawodowymi, domowymi i społecznymi dla wypoczynku, rozrywki i bez
nastawiania się na osiąganie maksymalnych wyników sportowych, niezbyt męczące,
a przynoszące odpręŜenie i przyjemność, jaką uzyskuje się z włoŜonego wysiłku fizycznego.

Rekreacja to równieŜ wykorzystywanie wolnego czasu w sposób społecznie poŜyteczny

i aprobowany – konstruktywny dla dalszego rozwoju osobowości.

Celem rekreacji jest zaspokojenie potrzeby zabawy, ruchu niezbędnego dla zdrowia,

zdobycie i utrzymanie sprawności oraz kondycji fizycznej, regeneracja organizmu fizyczna
i psychiczna, zacieśnianie związków z innymi ludźmi. Rekreacja z udziałem koni spełnia
wszystkie te załoŜenia.

Jazda konna gwarantuje poprawę ogólnej kondycji fizycznej, modeluje sylwetkę,

pozwala  schudnąć,  uprawianie  jej  jest  moŜliwe  przez  całe  rodziny,  a  przede  wszystkim  daje
szansę  na  nawiązanie,  jedynej  w  swoim  rodzaju  więzi  jeźdźca  z  koniem.  Rekreacja  konna,
często  rozumiana  jako  aktywna  forma  wypoczynku  na  świeŜym  powietrzu,  prowadzona  jest
w  wielu  ośrodkach,  najczęściej  są  to  gospodarstwa  agroturystyczne,  ale  równieŜ  ośrodki
i szkółki jeździeckie, stajnie prywatne dla kilku koni, czy stadniny. W zaleŜności od miejsca
i czasu  trwania,  rodzaju  koni,  sposobu  organizacji  występuje  bardzo  wiele  form  rekreacji
konnej:

−

jazda konna rekreacyjna na poziomie podstawowym,

−

jazda konna na otwartej przestrzeni i w lesie,

−

jazda konna na poziomie zaawansowanym (po skoki włącznie),

−

wczasy w siodle,

−

wczasy w siodle zimą,

−

kuligi z ogniskami,

−

przejaŜdŜki bryczkami,

−

wycieczki wozem, lub bryczkami,

−

pikniki,

−

rajdy,

−

udział w polowaniach na otwartej przestrzeni,

−

jazda konna niepełnosprawnych jako forma terapii.

Rys. 2. Kontakt z końmi moŜe być formą rekreacji i hipoterapii [opracowanie własne]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

gonitwy na przełaj przez przeszkody,

−

gonitwy po terenie płaskim,

−

gry i zabawy z końmi.
Wszystkie te formy rekreacji opierają się na uŜytkowaniu koni pod siodłem lub

w zaprzęgu, wymaga to jednak zdobycia umiejętności jazdy konnej lub powoŜenia. Nauka
jazdy konnej trwa długo, od początku jednak jest formą uprawiania kultury fizycznej.

Przebieg nauki jazdy dla początkujących

Naukę jazdy konnej moŜna rozpocząć właściwie w kaŜdym wieku, kontakt z rekreacją

konną  najczęściej  rozpoczyna  się,  kiedy  rodzice  przyprowadzają  dziecko  do  stajni  lub  na
festynie  z  udziałem  koni  wsadzają  je  na  koński  grzbiet.  Pierwsza  jazda  dla  dziecka  to
przejaŜdŜka konna, kiedy siedzi w siodle i jest oprowadzane po ujeŜdŜalni przez instruktora.

Rys. 3. Pierwsza jazda na koniu, oprowadzanie przez instruktorkę [opracowanie własne]

Potem trafia do najbliŜszej szkółki jeździeckiej, na początku razem z którymś z rodziców.

Często  się  zdarza,  Ŝe  i  rodzice  próbują  wtedy  swoich  sił  w  jeździectwie.  Pierwszy  kontakt
potencjalnego  jeźdźca  z  koniem  jest  najwaŜniejszy  –  powinno  to  być  miłe  doznanie
zachęcające  do  podjęcia nauki, instruktor jazdy konnej, moŜe ucznia zarazić albo zniechęcić
do jeździectwa. WaŜny jest równieŜ sposób prowadzenia zajęć w szkółce jeździeckiej. Etapy
nauki jazdy konnej:

−

indywidualna jazda na lonŜy,

−

wiczenia gimnastyczne, rozluźniające i korygujące, dosiad,

−

samodzielna jazda, indywidualnie, lub w zastępie,

−

wyjazdy w teren, w zastępie z mastrem,

−

trening ujeŜdŜeniowy,

−

trening przygotowujący do skoków,

−

trening skokowy.
Nauka jazdy konnej rozpoczyna się od indywidualnej jazdy, na lonŜy, co pozwala skupić

się  na  samej  technice  jazdy,  opanowaniu  swojego  ciała,  zachowaniu  równowagi
i  doskonaleniu  dosiadu.  W  czasie  trwania  zajęć  jeździec  jest  pod  opieką  instruktora,  który
poświęca  mu  cały  swój  czas  i  uwagę.  W  trakcie  pracy  na  lonŜy  powinny  być  zapewnione
odpowiednie warunki, zapewniające bezpieczeństwo jazdy:

−

wydzielone, specjalnie przeznaczone do lonŜowania miejsce,

−

spokojny koń, przyzwyczajony do pracy na lonŜy, wytrenowany i wygimnastykowany,
co najmniej 6 letni,

−

odpowiedni do jazdy strój jeźdźca,

−

lekcje nie powinny trwać zbyt długo (na początku 30 minut, później 45–50 minut).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Początkowa praca odbywa się w stępie, w pierwszej części lekcji koń chodzi w lewą,

a później  w  prawą  stronę,  doskonaląc  w  ten  sposób  dosiad  jeźdźca  na  obie  strony.  Kiedy
opanuje dosiad w stępie, przechodzi się do kłusa, podczas którego uczeń, najpierw trzyma się
siodła.  Następny  etap  to  siedzenie  w  siodle  w  kłusie  bez  trzymania  się  siodła  i  nauka
podąŜania  za  ruchem  konia.  Dopiero  potem  naleŜy  przejść  do  nauki  kłusa  anglezowanego,
który  ćwiczy  się  tak  długo,  aŜ  uczeń  nauczy  się  utrzymywać  równowagę,  zachowywać
odpowiedni rytm i zmieniać nogę. Nauka galopu powinna odbywać się niewielkimi etapami,
uczeń  na  początku  moŜe  przytrzymywać  się  siodła  obiema  rękami,  później  jedną.  Cały  czas
powinna  następować  korekta  dosiadu  przez  instruktora.  Na  zakończenie  pracy  na  lonŜy
następuje nauka trzymania i ustawienia dłoni oraz trzymania wodzy. Etap pracy na lonŜy trwa
dla  pojętnych  uczniów  około  20–30  godzin.  Po  tym  okresie,  moŜna  rozpocząć  ćwiczenia
gimnastyczne,  rozluźniające i korygujące, dosiad. Bardzo często ze względu na wyŜszą cenę
jazd na lonŜy i chęć uczniów do samodzielnej jazdy, ogranicza się lonŜowanie do 1–2 lekcji
i prowadzi dalszą naukę indywidualnie.

Kolejnym etapem nauki, jest samodzielna jazda, indywidualnie lub w liczącym kilka koni

zastępie.  Poziom  jazdy  powinien  być  dobierany  indywidualnie  do  umiejętności  kaŜdego
jeźdźca.  Liczba  koni,  jednocześnie  pracująca  w  zastępie  nie  powinna  przekraczać  8.  Grupa
powinna  być  dobrana  pod  względem  umiejętności,  osobna  dla  początkujących,  osobna  dla
zaawansowanych,  poszczególni  jeźdźcy  w  grupie,  nie  powinni  zbyt  mocno  odbiegać
poziomem od pozostałych.

Rys. 4. Nauka jazdy konnej prowadzona przez instruktorkę rekreacji [opracowanie własne]

Instruktor prowadzi zajęcia podając zapowiedź komendy, robi przerwę na zastanowienie

i słychać komendę wykonawczą (hasło). Zastęp kłusem za czołowym – zapowiedź, marsz –
hasło. Dopiero po usłyszeniu komendy wykonawczej, a nie jej zapowiedzi następuje
wykonanie polecenia.

Zasady zachowania na ujeŜdŜalni

Za wszystko, co się dzieje na ujeŜdŜalni w trakcie zajęć odpowiada instruktor, dlatego on

podejmuje decyzję o wjeździe lub wyjeździe jeźdźców i o tym, co robią na maneŜu. Przed
wjazdem na ujeŜdŜalnię naleŜy głośno zapytać, czy wejście jest wolne, dopiero po uzyskaniu
potwierdzenia, moŜna wjechać, podobnie jest z wyjazdem z ujeŜdŜalni. Instruktor moŜe
prowadzić jazdy w zastępie lub indywidualnie. W zastępie moŜna jeździć:

−

na ogonach,

−

w określonych odległościach (jednej długości konia, dwóch długościach konia),

−

luzem (w podzieleniu),

−

dowolnie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Jazda na ogonach i w jeździe na odległość polega na wykonywaniu poleceń instruktora za

czołowym  jeźdźcem  (najpierw  polecenie  wykonuje  pierwszy  jeździec,  potem  drugi,
następnie,  trzeci  itd.  W  jeździe  na  ogonach  robią  to  w  odległości  0,5 m  między  końmi,
w jeździe  na  odległość  jednej  długości  konia  (około  3 m),  jeździec  widzi  pomiędzy  uszami
swojego  konia  stawy  skokowe  kończyn  tylnich  konia  przed  nim,  przy  dwóch  długościach
kopyta.

W jeździe luzem (w podzieleniu), jeźdźcy wykonują wszystkie polecenia równocześnie,

w odpowiednim oddaleniu od siebie (na całej ujeŜdŜalni).

Jazda dowolna wymaga duŜej uwagi od jeźdźców i przestrzegania zasad poruszania się

po całej ujeŜdŜalni w róŜnych kierunkach. Dla zwiększenia bezpieczeństwa wszyscy mogą
poruszać się jednym rodzajem chodu lub w jednym kierunku.

Po ujeŜdŜalni jazda przebiega po ścieŜkach, zwanych, śladami. Pierwszy ślad to linia

biegnąca  wzdłuŜ  ścian  maneŜu,  drugi  ślad  znajduje  się  wewnątrz  pierwszego  w  odległości
2,5–3 m.  Na  pierwszym  śladzie  jeźdźcom  nie  wolno  zatrzymywać  się  ani  przechodzić  do
stępa.  Wsiadanie  i  zsiadanie  powinno  się  odbywać  na  środkowej  linii,  w  bezpiecznych
odstępach,  do  innego  konia  (poprzedzającego,  mijanego),  co  najmniej  2,5 m.  Ruch  na
ujeŜdŜalni jest zawsze prawostronny, z zachowaniem zasady, Ŝe pierwszeństwo ma zawsze:

−

zastęp jeźdźców przed pojedynczym jeźdźcem,

−

jeźdźcy jadący na lewą rękę,

−

jadący wyŜszym chodem,

−

jadący pierwszym śladem,

−

jadący po linii prostej.
Ustępujący pierwszeństwa powinien zjechać ze śladu około 5 metrów (w stępie), 10 m

w innych chodach. Jeźdźcy, którzy znaleźli się juŜ na nowym śladzie po wykonaniu komendy
zmiany kierunku mają pierwszeństwo, a kontynuujący poprzedni ruch ustępują im miejsca,
zjeŜdŜając do środka (na drugi ślad).

Bezpieczeństwo podczas jazd w terenie

Kiedy jeźdźcy opanują podstawowe zasady oddziaływania na konia i kiedy w miarę

pewnie czują się w siodle, mogą wraz z instruktorem pojechać na niezbyt długą przejaŜdŜkę
w  teren,  zawsze  jednak  to  instruktor  ocenia,  czy  umiejętności  jeźdźca  są  wystarczające,
poniewaŜ  jazdy  terenowe,  ze  względu  na  bezpieczeństwo  i  brak  moŜliwości przewidywania,
co  się  w terenie  wydarzy,  przeznaczone  są  dla  bardziej  zaawansowanych  adeptów
jeździectwa.  Wyjazd  w  teren  powinien  być  wcześniej  zaplanowany.  Dotyczy  to  przebiegu
i trudności trasy, umiejętności koni i jeźdźców. Czołowy (master) kontroluje drogę i reguluje
tempo,  zamykający  (kontrmaster)  obserwuje,  co  dzieje  się  w  zastępie.  Dlatego  czołowy
i zamykający  to  z  zasady  doświadczeni  jeźdźcy,  na  doświadczonych  koniach.  Przed
wyjazdem  w  teren  dobrze  jest  występować  konie  w  ujeŜdŜalni,  podciągnąć  popręgi
i uregulować  długość  strzemion.  Strzemiona  powinny  być  nieco  krótsze  niŜ  do  jazdy
w ujeŜdŜalni,  w  terenie  moŜe  się  zdarzyć,  Ŝe  trzeba  będzie  przeskoczyć  jakąś  przeszkodę.
W teren  nie  zabiera  się  długich  batów,  które  przeszkadzają,  najlepsze  są  palcaty,  których
długość nie przekracza 60 cm.

W terenie zastęp porusza się określonymi chodami:

−

stępem – stosowanym do rozluźnienia i uspokojenia konia,

−

kłusem anglezowanym, przy czym trzeba często zmieniać nogę, na którą się anglezuje
(co 200–300 metrów),

−

galopem w półsiadzie, bez zmian nogi, koń robi to bezwiednie.
Podczas jazdy terenowej odległość pomiędzy końmi powinna być większa niŜ

w ujeŜdŜalni. Nie wolno urządzać wyścigów ani wyprzedzać czołowego. Jeździec musi być
uwaŜny, gdyŜ konie łatwo się płoszą, a na przejaŜdŜce często się to zdarza. Zwisających

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

gałęzi nie naleŜy odgarniać ręką, tylko pochylić głowę, a jak trzeba i tułów na prawą lub lewą
stronę szyi konia. W razie upadku naleŜy zwinąć się w kłębek, głowę podkulić i ochronić
rękoma i pozostać w tej pozycji tak długo, aŜ wszyscy jeźdźcy przejadą.

MoŜe się zdarzyć, Ŝe koń poniesie, nie powinno się wtedy ciągnąć na siłę wstecz, naleŜy

zbierać i oddawać wodze, aŜ koń zwolni bieg. JeŜeli jest odpowiednia ilość miejsca, moŜna
skierować konia na okrąg i stopniowo go zacieśniać, aŜ do zatrzymania.

Zjazdy i podjazdy – naleŜy pokonywać stępem. Przy podjeździe naleŜy pochylić się do

przodu,  aby  odciąŜyć  grzbiet  i  zad  konia.  Nie  wolno  utrzymywać  równowagi  na  wodzach.
Przy  duŜej  stromiźnie,  moŜna  przytrzymać  się  grzywy  lub  objąć  szyję  konia  od  spodu.  Przy
zjeździe  postępujemy  podobnie,  z  tym,  Ŝe  moŜna  oprzeć  się  rękoma  o  szyję  konia.
NajwaŜniejsze to obciąŜenie strzemion, kontakt łydki i zamknięcie kolan, moŜna je wzmocnić
mostkiem z wodzy. Nie wolno utracić kontaktu ręki z pyskiem konia i pozwolić koniowi na
rozpędzenie się. Strome zjazdy naleŜy pokonywać stępem utrzymując prostego konia wzdłuŜ
linii  spadku  zbocza.  Po  drogach  naleŜy  poruszać  się  szczególnie  ostroŜnie,  prawą  stroną
drogi.  Zastęp  moŜe  jechać  parami.  Kodeks  Drogowy  zabrania  jazdy  wierzchem  na  drogach
oznaczonych  znakami  z  numerem  drogi  międzynarodowej  oraz  na  drogach,  na  których
obowiązuje  zakaz  poruszania  się  pojazdów  zaprzęgowych.  JeŜeli  przeprowadza  się  konia
drogą  naleŜy  to  robić  po  swojej  prawej stronie i wolno prowadzić tylko jednego konia. Przy
przekraczaniu  jezdni,  naleŜy  zachować  szczególną  ostroŜność,  wszyscy  jeźdźcy  powinni
uczynić  to  jednocześnie  na  sygnał  dany  przez  czołowego.  Nie  wolno  tego  czynić  na
zakrętach,  przed  i  za  wzniesieniami  oraz  w  innych  niewidocznych  miejscach.  Nie  wolno
pozostawać  z  pojedynczym  koniem  po  przeciwnej  stronie  drogi,  gdyŜ  powodowany,  paniką
moŜe być przyczyną wypadku.

KaŜdą nieprawidłowość naleŜy natychmiast zgłaszać mastrowi. Najczęściej dotyczy to

kulawizny, upadku lub uszkodzenia sprzętu. W kaŜdy, nawet najkrótszy teren naleŜy zabrać
kopystkę, zapasowe puślisko lub rzemień. W nauce jazdy konnej bardzo waŜne są ćwiczenia:

−

korygujące dosiad,

−

rozluźniające ramiona,

−

rozluźniające głowę, szyję i kark,

−

uelastyczniające kręgosłup i stawy biodrowe,

−

gimnastyczne nóg i rąk

−

poprawiające równowagę na koniu.

Rys. 5. Ćwiczenia równowagi w pozycji stój, bez strzemion [opracowanie własne]

wiczenia te przeprowadza się najpierw w pozycji stój, a później kolejno we wszystkich

chodach. Jazda bez strzemion teŜ jest doskonałym ćwiczeniem technicznym. Takie zajęcia
obowiązkowo powinny znaleźć się w programie nauki jazdy konnej. Kontakt jeźdźca

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

z koniem  nie  moŜe  ograniczyć  się  do  60  minut  lekcji.  Równie  waŜna  jest  moŜliwość
obcowania z końmi, poznania zwierząt, na których się jeździ. Pogłębienie kontaktu z koniem
następuje nie tylko w trakcie jazdy, ale przede wszystkim dzięki ich pielęgnacji, uczestnictwie
w  karmieniu,  sprzątaniu  boksów.  Jeździectwo  nie  ogranicza  się  do  przejechania  się  na
podstawionym  osiodłanym  wierzchowcu.  KaŜdy  powinien  samodzielnie  przygotować  konia
do  jazdy,  wyczyścić  i  osiodłać.  Początkującemu  zawsze  towarzyszy  doświadczona  osoba,
która  pokaŜe  i  nauczy,  jak  zajmować  się  koniem,  ale  takŜe  pomoŜe  przełamać  lęk
i niepewność w pierwszych kontaktach z nim.

Rys. 6. Pierwszy bliski kontakt z koniem, pielęgnacja skóry konia przed jazdą, pod okiem instruktora

[opracowanie własne]

TakŜe po lekcji jeździec musi rozsiodłać konia i zadbać o sprzęt jeździecki. Jeden dzień

w tygodniu powinien być wyłączony z jazd rekreacyjnych. Konie powinny odpoczywać, choć
nie  ma  normy  określającej  ilości  godzin  przepracowanych  przez  konia,  ale  warto  zwrócić
uwagę  na  to,  czy  zwierzęta  nie  są  nadmiernie  eksploatowane.  NaleŜy  takŜe  pamiętać
o zapewnieniu  koniom  swobodnego  ruchu  na  padoku,  dzięki  czemu  unika  się  wielu
problemów zdrowotnych i niekorzystnych nałogów.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Czym jest rekreacja?
2. Jakie warunki pracy na lonŜy muszą być spełnione, Ŝeby zapewnić bezpieczeństwo

jeźdźcom i koniom?

3.  Jakie są i czym się charakteryzują poszczególne etapy pracy na lonŜy?
4.  Kto ma pierwszeństwo w poruszaniu się po ujeŜdŜalni?
5.  Jakie są rodzaje pracy w zastępie?
6.  Co naleŜy brać pod uwagę planując wyjazd w teren?
7.  Jak naleŜy się bezpiecznie poruszać konno w terenie?
8.  Jakich zasad naleŜy przestrzegać w trakcie przejaŜdŜki zastępem w teren?
9.  W jaki sposób jeźdźcy na koniach mogą poruszać się po drogach?
10.  Jakie ćwiczenia gimnastyczne i w jakim celu, moŜna wykonywać na koniu?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zaplanuj ćwiczenia do pracy w zastępie dla grupy o określonym stopniu zaawansowania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  ustalić poziom zaawansowania grupy, dla której będą przygotowywane ćwiczenia,
2)  dostosować odpowiednie ćwiczenia na kilka lekcji dla wybranej grupy,
3)  zapisać ćwiczenia i narysować linie ich przebiegu w ujeŜdŜalni,
4)  zapisać komendy podawane przez instruktora,
5)  ocenić wykonane ćwiczenie,
6)  wykonać notatkę z wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier w kratkę,

−

ołówek,

−

linijka,

−

kolorowe długopisy,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Sporządź harmonogram nauki jazdy na kilku kolejnych treningów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  ustalić kolejne etapy nauki jazdy konnej dla wybranej grupy,
2)  rozplanować w czasie kolejne lekcje,
3)  przewidzieć moŜliwość zmian wynikających z postępów jeźdźca,
4)  ocenić wykonane ćwiczenie,
5)  sporządzić notatkę z wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier w kratkę,

−

ołówek,

−

linijka,

−

kolorowe długopisy,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Zaplanuj przeprowadzenir rekreacji konnej i weŜ w niej udział.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zaplanować formę i metody zajęć,
2)  załoŜyć odpowiedni strój,
3)  podzielić zadania do wykonania,
4)  wysłuchać instrukcji nauczyciela,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5) wykonać powierzone zadania,
6) ocenić wykonaną pracę.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

konie,

−

rzędy jeździeckie,

−

toczki,

−

sztylpy,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Zaplanuj naukę jazdy dla początkujących i weź w niej udział.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  załoŜyć odpowiedni strój,
2)  wysłuchać instrukcji nauczyciela,
3)  wyczyścić konia i załoŜyć rząd,
4)  wyprowadzić konia na maneŜ,
5)  sprawdzić prawidłowość stroju ucznia,
6)  poinstruować ucznia jak ma wsiąść na konia (moŜna to zrobić z specjalnych schodków),
7)  pomóc wsiąść uczniowi,
8)  wykonać powierzone przez instruktora zadanie,
9)  ocenić postępy ucznia,
10)  ocenić własną pracę,
11)  sporządzić notatkę z wykonania ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

koń,

−

rząd jeździecki,

−

toczek,

−

sztylpy,

−

lonŜa,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1)  określić cele rekreacji?
2)  określić rodzaje komend wydawanych przez instruktora?
3)  wyjaśnić, jak zapewnić bezpieczeństwo w pracy na lonŜy?
4)  ustalić, kto ma pierwszeństwo w trakcie przejazdów w pracy

na maneŜu?

5) określić zasady poruszania się zastępu w terenie?



6)  wyjaśnić, jak bezpiecznie poruszać się konno po drogach?
7)  zaplanować trening jazdy konnej dla początkujących?
8)  zorganizować trening jazdy konnej?



9) sporządzić harmonogram nauki jazdy?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Organizacja szkółki jeździeckiej

4.3.1. Materiał nauczania

Przepisy prawne i zasady bezpieczeństwa w organizacji szkółki jeździeckiej

Turystyka i rekreacja konna niegdyś związana ściśle ze stadninami koni, w ostatnich

czasach rozpowszechniła się poprzez tworzenie na obrzeŜach miast i miejscowości
wczasowych ośrodków jazdy konnej, posiadających od kilku do kilkunastu

koni

wierzchowych.

Rekreacja ruchowa jest formą aktywności fizycznej i prowadzenie jej jest regulowane

przez  Ustawę  o  kulturze  fizycznej.  Funkcjonowanie  ośrodków  jazdy  konnej,  szkółek
jeździeckich  i  innych  jednostek  zajmujących  się  rekreacją  i  sportem  jeździeckim  oparte  jest
na  Ustawie  o  działalności  gospodarczej.  Prowadzący,  działalność  w  dziedzinie  rekreacji
ruchowej jest zobowiązany do:

−

opracowania regulaminu zajęć oraz zapoznania z nim uczestników tych zajęć,

−

ubezpieczenia uczestników zajęć od następstw nieszczęśliwych wypadków,

−

zapewnienia uczestnikom rekreacji ruchowej bazy rekreacyjno-sportowej odpowiedniej
dla formy prowadzonych zajęć,

−

dopuszczenia  do  uczestnictwa  w  zajęciach  wyłącznie  osób  posiadających  zaświadczenie
lekarskie o braku przeciwwskazań do udziału w tych zajęciach lub które złoŜą podpisane
własnoręcznie,  a  w  przypadku  osób  niepełnoletnich  przez  przedstawiciela  ustawowego,
oświadczenie o zdolności do udziału w zajęciach rekreacyjnych.
Przepisy  te  określają  warunki  bezpieczeństwa,  zakres  i  zasady  sprawowania  opieki

medycznej  nad  osobami  uczestniczącymi  w  zajęciach  sportowych  i  rekreacyjnych  oraz
w imprezach  sportowych  i  rekreacyjnych,  a  takŜe  warunki  sanitarno-higieniczne  obiektów
sportowych  i  rekreacyjnych  oraz  zasady  sprawowania  nadzoru  nad  ich  przestrzeganiem.
Warto zaznaczyć, Ŝe usługi nie przekraczające kwoty 2000 zł, nie wymagają pisemnej umowy
ośrodka z klientem korzystającym z usług jeździeckich, wystarczą ustalenia ustne.

Jeździectwo naleŜy do sportów niebezpiecznych, niosących ze sobą duŜe ryzyko urazów.

Szacuje  się,  Ŝe  około  1,1%  osób  uprawiających  jeździectwo  rocznie  ulega  urazom,  30%
spośród  nich  jest  w  wieku  od  11  do  15  lat.  Najczęściej  wypadki  zdarzają  się  podczas
rekreacyjnej  jazdy  konnej  (około  65%  zarejestrowanych  przypadków),  a  jedynie  25%  ma
miejsce podczas zawodów, a 17% zdarza się w stajniach.

Jazdę konną moŜe uprawiać kaŜdy, powinno się jednak brać pod uwagę predyspozycje

i moŜliwości zdrowotne, jak równieŜ płynące z nich ograniczenia. Decydując się na jazdę
konną naleŜy być przekonanym, o braku przeciwwskazań zdrowotnych do uprawiania tego
sportu, co najlepiej skonsultować z lekarzem.

Certyfikowane ośrodki jeździeckie z załoŜenia posiadają ubezpieczenie OC i NW, ale dla

własnego  bezpieczeństwa  kaŜdy  jeździec  podejmujący  naukę  jazdy  konnej  powinien
ubezpieczyć  się  od  następstw  nieszczęśliwych  wypadków.  Rodzice  powinni  ubezpieczyć
swoje  dzieci.  Instruktor,  który  bierze  odpowiedzialność  za  dziecko  pozostawione  pod  jego
opieką  przez  rodziców,  powinien  kaŜdorazowo  uzgadniać,  formę  i  zakres  opieki.  Wszędzie
tam, gdzie są konie i korzystający z usług związanych z końmi klienci, organizatorzy powinni
zadbać  o  przygotowanie  regulaminu,  który  usprawni  organizację  pracy  i  zapobiegnie
wypadkom.

Regulamin określa:

−

zakres działania Ośrodka, czyli sferę usług, którą ośrodek się zajmuje,

−

organizację Ośrodka, z podziałem obowiązków określonych osób,

−

zasady funkcjonowania Ośrodka,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Od uczestników szkółek jeździeckich zarówno dzieci jak i dorosłych ludzi, naleŜy

wymagać przestrzegania podstawowych zasad, takich jak punktualne rozpoczynanie jazdy
i wykonywanie poleceń instruktora. Dobry instruktor powinien prowadzić zajęcia w ten sposób,
Ŝ

eby była w pełni zachowana dyscyplina na ujeŜdŜalni. Nie chodzi tutaj tylko o bezpieczeństwo

ludzi i koni, ale teŜ o wyrobienie w jeźdźcach dyscypliny wewnętrznej. Oczywiście równieŜ
tego ostatniego obowiązuje dyscyplina i punktualność. Podczas całej lekcji instruktor
bezwzględnie musi być obecny na ujeŜdŜalni i skupiać się na przebiegu zajęć.

W stajni i w otoczeniu koni goście korzystający z usług powinni przestrzegać reguł, które

pomogą w zapewnieniu bezpieczeństwa. W związku z tym regulamin szkółki oprócz zasad
zachowania się na ujeŜdŜalni w trakcie zajęć, powinien określać zachowania niepoŜądane
i naganne, takie jak:

−

bieganie,

−

niepotrzebne krzyki,

−

gwałtowne ruchy w obecności koni,

−

agresję, uŜywanie przemocy w stosunku do zwierząt,

−

miecenie (śmieci mogą przestraszyć lub zranić zwierzęta – szeleszczące woreczki,

opakowania, rozbite szkło, ostre przedmioty),

−

wnoszenie ognia, palenie papierosów na terenie stajni,

−

niszczenie sprzętu jeździeckiego i urządzeń znajdujących się w wyposaŜeniu stajni,

−

pozostawianie dzieci bez opieki dorosłych opiekunów lub pracowników stajni,

−

wsiadanie na konia pod wpływem alkoholu, albo w kiepskiej kondycji (jazda konna
wymaga uwagi i koncentracji).

Wymogi w stosunku do ośrodka prowadzącego jazdy rekreacyjne

Ośrodek prowadzący zajęcia rekreacyjne z końmi musi mieć odpowiednią lokalizację ze

względu na załoŜenia rekreacji – wypoczynku na łonie natury, jak teŜ ze względu na
dobrostan koni, dlatego powinien posiadać:

−

ogrodzony plac do ćwiczeń wielkości, co najmniej czworoboku,

−

tereny do przejaŜdŜek,

−

odpowiednią ilość koni do prowadzenia zajęć, dających wybór i moŜliwość poznania
róŜnych wierzchowców – co najmniej 4 konie,

−

jasną, przestronną, suchą i przewiewną stajnię, konie mają mieć w niej zapewnione
pojedyncze boksy,

−

wybiegi dla koni,

−

sprzęt (siodła, ogłowia, uprzęŜe), dopasowany indywidualnie dla kaŜdego konia,

−

sprzęt dla jeźdźców (toczki, sztylpy),

−

prowadzącego jazdy instruktora z kwalifikacjami i dyspozycyjnego, dzięki czemu zajęcia
mogą odbywać się w dni weekendowe i dni powszednie,

−

wskazane jest posiadanie krytej ujeŜdŜalni.
W ośrodku naleŜy bezwarunkowo zapewnić koniom dobrą opiekę, konie muszą być

w dobrej  kondycji,  racjonalnie  Ŝywione  i  uŜytkowane.  Oprócz  warunków  przewidzianych
przepisami  bardzo  waŜnym  kryterium  wyboru  szkółki  do  nauki  jazdy  jest  dobra  atmosfera
panująca w stajni.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 7. Ośrodek jeździecki: po prawej – stajnia, w głębi – kryta ujeŜdŜalnia, na pierwszym planie – plac do

wiczeń z przeszkodami [opracowanie własne]

Dobór koni do rekreacji

W wyborze konia do rekreacji naleŜy się kierować takimi kryteriami jak:

−

rasa,

−

płeć,

−

cechy uŜytkowe – konstytucja, wzrost, zdrowie, pokrój, jakość chodów,

−

cechy temperamentu,

−

chęć do pracy,

−

zdolności adaptacyjne do zmieniających się warunków otoczenia i róŜnorodnych
sposobów wykorzystania,

−

potrzeba i chęć kontaktu oraz współpracy z człowiekiem,

−

wiek.

Rasa

W rekreacji, uŜytkowane są konie róŜnych ras, najczęściej są to konie półkrwi,

wszelkiego  typu  konie  ras  małych,  raczej  nie  mają  zastosowania  konie  pełnej  krwi,  a  takŜe
konie  zimnokrwiste.  Konie,  te  charakteryzuje  wszechstronna  uŜytkowość,  mocna  i  jędrna
konstytucja,  ich  ruch  odznacza  się  duŜą  dynamiką,  umiarkowaną  posuwistością  i  prawidłową
kadencją, nadają się zarówno do zaprzęgu, jak i pod wierzch. W Polsce najczęściej stosowane
rasy  to:  małopolska,  wielkopolska,  konik  polski  i  hucuł,  a  takŜe  konie  z  domieszką  krwi  rasy
fiordzkiej, wszelkiego typu kuce, oraz drobniejsze osobniki rasy śląskiej.

Płeć

Konia oprócz rasy ma największy wpływ na jego temperament. Ogiery są najbardziej

pobudliwe,  dynamiczne  i  Ŝywe,  przejawiają  najwięcej  cech  obronnych,  są  trudniejsze  do
treningu niŜ wałachy i klacze. Nie uŜywa się ich raczej do jazd rekreacyjnych, równieŜ z tego
względu,  Ŝe  konie  w  rekreacji  powinny  dobrze  zachowywać  się  w  grupach,  (zajęcia
prowadzone  są  w  zastępie),  a  ogiery  trudno  współpracują  ze  sobą,  są  trudniejsze
w prowadzeniu.  Kastracja  ogierów powoduje obniŜenie ich temperamentu. Wałach jest duŜo
spokojniejszy,  łatwiejszy  w  ujeŜdŜeniu,  przez  to  polecany  dla  początkujących.  Klacze  są
podobne  pod  względem  temperamentu  do  wałachów,  nadają  się  zarówno  do  uŜytku
rekreacyjnego  jak  i  sportowego.  Klacze  grzejące  się,  często  bywają  jednak  nerwowe,
nadpobudliwe i trudne do opanowania.

Cechy uŜytkowe

Wzrost konia powinien być ściśle skorelowany ze wzrostem, doświadczeniem

i temperamentem jeźdźca. Dzieciom najlepiej przeznaczyć do jazdy kuca, na którym siedzi

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

się niezbyt wysoko, przez co nie wzbudza obaw, takŜe dorosłym, którzy rozpoczynają naukę,
lepiej przeznaczyć mniejszego konia, który pomoŜe zapanować nad lękiem. Są jednakŜe
początkujący adepci jeździectwa, których moŜna zniechęcić zbyt niskim poziomem
wymagań. Instruktor, dokonuje oceny sytuacji i doboru konia dla jeźdźca.

Konie do rekreacji powinny mieć mocną konstytucję, być odporne na choroby

i zmęczenie,  wytrzymałe  i Ŝywotne.  Chody  powinny  być  regularne  i  wygodne,  konie
o chodach  specjalnych  (tölt,  inochód)  są  szczególnie  przydatne  w  rekreacji,  na  przykład  kuce
islandzkie.  Szczególnie  niepoŜądane,  bo  niewygodne  są  wady  chodów,  polegające  na
nerwowym  podrywaniu  kończyn.  Wyraźne  wady  pokroju,  takie  jak  karpiowaty  grzbiet  (ze
względu  na  bardzo  niewygodny  chód),  czy  powodujące  strychowanie  a  takŜe  ściganie  nóg
konia mogą wykluczać go z rekreacji.

Cechy charakteru i temperamentu koni do rekreacji

Konie rekreacyjne powinny wykazywać takie cechy, jak: zrównowaŜenie, inteligencja,

zaufanie. Najbardziej do rekreacji nadaje się koń o temperamencie nieco flegmatycznym lub
melancholicznym, zrównowaŜony, bez narowów i złośliwego charakteru, taki, który wybaczy
wiele  błędów  jeźdźcowi,  nie  będzie  się  buntował  i  ponosił.  Idzie  równo  i  łatwo  zmienia
chody, praca z nim jest łatwa, bezpieczna i sprawiająca duŜo satysfakcji. Taki koń sprawdza
się  w  stajniach  prowadzących  szkółki  jeździeckie,  poniewaŜ  są  one  łatwe  do  prowadzenia
przez  mało  zaawansowanych.  Szczególnie  niebezpieczne  w  jeździe  rekreacyjnej  są  konie
choleryczne:  nerwowe,  pobudliwe,  pamiętliwe,  które  trudno  oduczyć  złych  nawyków.
Pewnym sposobem na uspokojenie konia w celu przeznaczenia go do jazd rekreacyjnych bądź
wręcz  hipoterapii  jest  dotuczenie  konia,  jego  fizyczna  ocięŜałość  spowoduje  stępienie
pobudliwości.

Najlepszymi końmi (profesorami) świetnie sprawdzającymi się w rekreacji i w sporcie

dla  początkujących  są  starsze  konie  wycofane  z  czynnego  sportu,  najczęściej  ujeŜdŜenia,
dobrze  ułoŜone,  niwelujące  błędy  jeźdźców.  Złośliwe  konie  powinny  być  eliminowane
z rekreacji,  poniewaŜ  są  nieprzewidywalne,  a  w  związku  z  tym  niebezpieczne.  Złośliwość
koni,  spowodowana  jest  nieumiejętnym  karaniem,  na  przykład,  gdy  koń  się  przestraszy
i poniesie.  Nie  jest  to  jego  wina  i  naleŜy  raczej  konia  uspokoić  niŜ  dodatkowo  pobudzać.
Nagroda jest częstokroć duŜo skuteczniejszą pomocą rozwijającą konia, gdyŜ jej działanie jest
pozytywne.  Nagrodzenie  konia  pokazuje  mu  co  ma  robić  poprzez  utrwalenie  poŜądanego
zachowania.

Konie pracujące w szkółkach jeździeckich powinny mieć doświadczenie w jeździe

rekreacyjnej, konie te muszą reagować na pomoce. Praca początkującego jeźdźca na
początkującym koniu, doprowadza do nabycia złych nawyków, zarówno przez jeźdźca jak
i konia, zniechęca do nauki, a czas szkolenia znacznie się przedłuŜa i jest nieefektywny.

Uczestnicy jazd rekreacyjnych najczęściej jeŜdŜą na róŜnych koniach, lekcje często

przedzielone  są  długimi  przerwami,  nie  mają,  więc  oni  czasu  na  głębsze  poznanie  konia  –
w takim przypadku jazda na dobrym, ale wymagającym więcej pracy koniu nie będzie miała
sensu  i  nie  sprawi  ani  koniowi  ani  jeźdźcowi  satysfakcji.  Dlatego  dobrze  zapowiadający  się
koń,  ale  jeszcze  dobrze  nie  ujeŜdŜony,  młody,  z  pobudliwym  temperamentem  powinien
zostać przeznaczony do treningu pod dobrym jeźdźcem.

W sporcie bardziej są poŜądane u koni cechy takie jak: samodzielność i ambicja.

Sportowe  konie  powinny  być  końmi  zwrotnymi  i  ruchliwymi,  z  duŜym  temperamentem,  ale
zrównowaŜone. Konie takie są teŜ zazwyczaj bardziej utalentowane i łatwiej się uczą od koni
z  mniejszym  temperamentem  i  dlatego  dobrze  sprawdzają  się  w  sporcie.  Tym  cechom
towarzyszy  duŜa  pobudliwość  psychiczna  konia.  Często,  w  związku  z  tym  są  wybierane  do
sportów wyczynowych ogiery.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Konie, zwłaszcza młode, przejawiają chęć do zabawy. MoŜna to wykorzystać do pracy

z nimi.  Praca  przez  zabawę  stanowi  najmniejsze  z  moŜliwych  obciąŜeń  psychicznych  koni,
gdyŜ  są  one  wtedy najbardziej rozluźnione. MoŜe być ona wstępem do powaŜnego treningu.
Czasem, moŜna wykorzystać dąŜenie konia do bycia w grupie z innymi końmi. Dla przykładu
krnąbrny  koń  łatwiej  nauczy  się  reagować  na  pomoce  idąc  w  zastępie  niŜ  pracując
pojedynczo.  Przez  pracę  w  zastępie  (lub  z  innym,  starszym  koniem)  moŜna  teŜ  ograniczać
płochliwość konia.

Dobór sprzętu jeździeckiego do prowadzonej działalności rekreacyjnej.

W kaŜdym ośrodku musi się znaleźć odpowiedni sprzęt:

−

siodła i ogłowia dopasowane do kaŜdego konia,

−

toczki lub kaski z atestem,

−

sztylpy do wypoŜyczenia,

−

sprzęt do pielęgnacji koni – osobny dla kaŜdego konia.

Rys. 8. Siodło wszechstronne [8]

Siodło stosowane w rekreacji to siodło wszechstronne, ma budowę pośrednią, między

siodłem  ujeŜdŜeniowym,  a  skokowym,  łącząc  w  sobie  cechy  obu  typów.  Jest  najbardziej
odpowiednie  do  podstawowego  szkolenia  jeźdźca  i  konia,  zarówno  w  rekreacji,  w  skokach
i ujeŜdŜeniu,  jak  i  w  jeździe  terenowej.  Siodło  mierzy  się  podając  długość  siedziska,  od
przedniego do tylnego łęku, wyraŜając wartość pomiaru w calach. Wymiary siodeł wahają się
od 14' (dla dzieci) do 18' dla wysokich i cięŜkich jeźdźców.

Siodło powinno opierać się całą długością ławek na mięśniach biegnących wzdłuŜ

kręgosłupa  konia,  nie  dotykając  nigdzie  twardych  części  ciała  (w  szczególności  kłębu).
Rozstaw  ławek  i  wysokość  przedniego  łęku  powinna  być  dopasowana  do  budowy  kłębu
i grzbietu  tak,  Ŝeby  kłąb  swobodnie  mieścił  się  poniŜej  przedniego  łęku,  nie  dotykając  go
nawet przy znacznym obciąŜeniu. Jednocześnie siodło powinno leŜeć tak, by jego najgłębszy
punkt znajdował się pośrodku siedziska. Końce ławek terlicy nie powinny sięgać dalej, niŜ do
ostatniego  kręgu  piersiowego.  Prawidłowo  leŜące  siodło  ma  tylny  łęk  o  około  2,5 cm  wyŜej
niŜ przedni, a odległość między kłębem a przednim łękiem powinna wynosić 2 palce.

Rys. 9. Siodło dobrze dobrane do konia [8]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 10. Siodła źle dobrane do konia: a) z zadartym łękiem przednim, b) siodło za szerokie [8]

Siodło nieprawidłowo leŜące z zadartym łękiem przednim, ze zbyt daleko umieszczonym

siedziskiem powoduje bolesny ucisk na grzbiet konia, dosiad fotelowy, jeźdźca, który Ŝeby
utrzymać równowagę musi pochylić się do przodu (rys10a).

JeŜeli siodło leŜy za blisko kłębu konia to jest zbyt szerokie lub koń charakteryzuje się

bardzo mało wydatnym kłębem (rys.10b). We wszystkich tych wypadkach naleŜy zastosować
siodło odpowiednie do budowy konia. Dopasowanie siodła na konia, związane jest
z dostosowaniem go do kształtu i szerokości kłębu konia. Najczęściej spotyka się 3 rodzaje
kłębów:

−

typ A – mało wydatny, po bokach nie tworzą się wgłębienia,

−

typ B – wyŜszy z wgłębieniami po bokach,

−

typ C – wyskoki i długi, zagłębienia po bokach są szczególnie wyraźne.

Rys. 11. Rodzaje kłębów od lewej: typ A, typ B, typ C [8]

Typ A wymaga siodła z długimi poduszkami, typ B - siodła z krótszymi, skośnymi

poduszkami, typ C – siodła z poduszkami ¾.

Ilustracje poniŜej przedstawiają typ A i typ B kłębu z dobrze dopasowanym siodłem

(a, c), oraz typ B ze źle dopasowanym siodłem (b), które odpowiednie jest dla typu A.

Rys. 12. Dopasowanie siodeł do kłębu: a, c) prawidłowe, b) nieprawidłowe [8]

Sprzęt jeździecki naleŜy przechowywać w pomieszczeniach dobrze przewietrzonych,

wolnych od nadmiaru wilgoci oraz kurzu, ogrzewanych, zimą. Sprzęt powinien wisieć na
specjalnych wieszakach, nie dotykając podłogi ani innych przedmiotów, nie naleŜy go suszyć
na słońcu lub przy piecu, gdyŜ skóra wtedy ulega gwałtownemu wysuszeniu, traci
elastyczność i staje się łamliwa i krucha, pęka na zgięciach. Prowadzi to do nieodwracalnego
jej zniszczenia.

Strój do jazdy konnej

Wygląd jeźdźca to nie tylko sprawa elegancji, ale przede wszystkim bezpieczeństwa,

zagraŜa  mu  stosowana  w  ubiorze  biŜuteria,  nie  związane  długie  włosy,  nieodpowiednie
elementy  stroju.  Ochronne  nakrycie  głowy  podczas  jazdy  konnej  jest  obowiązkowe.  Urazy
głowy naleŜą do najczęściej występujących urazów podczas uprawiania sportów jeździeckich.

Niosą one ze sobą powaŜne konsekwencje, jak na przykład:

−

utratę przytomności po upadku,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

wstrząs mózgu lub inne urazy neurologiczne,

−

złamania kości czaszki,

−

rany szarpane.
Kask lub toczek musi posiadać atest i trzypunktowe lub wielopunktowe mocowanie,

tylko  wtedy  daje  gwarancję  skutecznej  ochrony  w  razie  upadku  z  konia.  Odstępstwo  od  tej
zasady  oprócz  fizycznych  skutków  zdrowotnych,  moŜe  spowodować  odmowę  wypłaty
odszkodowania  przez  ubezpieczyciela,  a  takŜe  odpowiedzialność  prawną  instruktora.  Kask
powinien  być  ściśle  dopasowany,  a  układ  mocujący  powinien  być  zawsze  dokładnie
wyregulowany i stosowany zgodnie z instrukcją. Kask jest zaprojektowany w taki, sposób, Ŝe
amortyzuje  część  energii  uderzenia  ulegając  przy  tym  całkowitemu  lub  częściowemu
zniszczeniu  (skorupy  lub  materiału  wykładziny  ochronnej),  a  uszkodzenie  takie  moŜe  być
niewidoczne, dlatego kaŜdy kask, który był poddany uderzeniu powinien być wymieniony na
nowy.  Ze  względu  na  bezpieczeństwo,  Ŝaden  z  elementów  stroju  nie  moŜe  szeleścić  nie  ani
powiewać, poniewaŜ moŜe to przestraszyć konia, a takŜe łatwo zahaczyć o gałąź, a w czasie
upadku o wystający element rzędu.

Materiał kurtki powinien być miękki, powinna być dopasowana i pozapinana, równieŜ

z tego  względu,  Ŝe  instruktor  nie  jest  w  stanie  ocenić  dosiadu  jeźdźca  w  nieodpowiednim
stroju,  pomijając  juŜ  elegancki  wygląd.  Latem,  kiedy  jest  gorąco,  jeździec  nie  powinien
rezygnować z koszuli z rękawami (przynajmniej do łokci), które chronią przed otarciem skóry
przy upadku, a takŜe z kamizelki jeździeckiej.

Przy uprawianiu sportów takich jak wkkw, a takŜe skoków przez przeszkody, przez

juniorów, do ochrony korpusu jeźdźca, nakazane jest stosowanie kamizelek ochronnych.
Kamizelki te, podobnie jak kaski, równieŜ powinny posiadać odpowiednie atesty
bezpieczeństwa.

Prawidłowe buty do konnej jazdy powinny mieć gładką podeszwę, zelówka nie powinna

wystawać poza obrys buta, obcas powinien być niski i płaski. Brak obcasa moŜe spowodować
wpadnięcie  stopy  do  strzemienia  (szczególnie  u  dzieci,  korzystających  ze  strzemion
normalnych  rozmiarów),  a  protektor  lub  za  szeroka  zelówka  powoduje  zakleszczenie  się
stopy  w  strzemieniu.  Nieodpowiednie  buty  czasem,  widziane  na  nogach  jeźdźców,  takie  jak
obuwie sportowe bez obcasa, czy buty z protektorem na podeszwie, stanowią zagroŜenie dla
ich bezpieczeństwa. Dopuszczalne są dwa rodzaje butów jeździeckich:

−

długie buty – oficerki, posiadające usztywnioną tylną cześć cholewy i wysoką osłonę
pięty,

−

sztyblety – krótkie buty jeździeckie, uŜywane do bryczesów salonowych (jodhpur) lub
łącznie ze sztylpami (zwanymi czasem czapsami).
Niezbędnym uzupełnieniem stroju są rękawiczki, które chronią skórę dłoni przed

bolesnymi otarciami od wodzy.

Rys. 13. WyposaŜenie stroju jeźdźca, od lewej: bryczesy, długie buty, krótkie buty

–

sztyblety, sztylpy, kask,

rękawiczki jeździeckie [8]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Instruktor

Właściciel ośrodka, szkółki, stajni czy gospodarstwa, organizujący rekreację konną,

powinien posiadać odpowiednie uprawnienia lub zatrudnić taką osobę. Prowadzenie tego typu
działalności  bez  uprawnień  podlega  karze  grzywny  i  grozi  odpowiedzialnością  cywilną
w razie  wypadku.  Gospodarstwo,  które  nie  zatrudnia  osoby  o  wymaganych  kwalifikacjach,
ale  posiada  odpowiedni  sprzęt  i  konie,  moŜe  je  uŜyczać  klientom  o  odpowiednich
umiejętnościach, ale nie moŜe prowadzić zorganizowanych zajęć.

Zorganizowane zajęcia mogą prowadzić tylko osoby posiadające kwalifikacje zawodowe,

w przypadku rekreacji konnej, co najmniej instruktora rekreacji ruchowej o specjalności jazda
konna. Uprawnienia te są jednak ograniczone i instruktor rekreacji nie moŜe prowadzić zajęć
sportowych dla zawodników klubów. Szkolenie w klubach odbywa się pod opieką
szkoleniowców licencjonowanych przez PZJ.

Instruktorem rekreacji ruchowej moŜe być osoba, która ukończyła odpowiednie studia

wyŜsze bądź posiada, co najmniej średnie wykształcenie i ukończyła kurs rekreacji ruchowej
o  specjalności  jazda  konna.  Dobry  instruktor  potrafi  dobrać  odpowiedniego  konia,  ocenić
postępy  jeźdźca,  wyjaśnić,  poradzić  i  odpowiedzieć  na  tysiące  pytań  adepta  jazdy  konnej.
Dobry  instruktor  jest  niezastąpionym  fundamentem  w  nauce  jazdy  konnej.  Certyfikat  czy
licencja,  którą  się  legitymuje  nie  zawsze  są  wystarczającym  świadectwem  jego  kwalifikacji.
Ocenę  umiejętności  prowadzenia  przez  niego  zajęć,  moŜe  przeprowadzić  sam  uczeń
obserwując je.

Dobrego instruktora określają poniŜsze wskaźniki:

−

instruktor jest dobrym jeźdźcem,

−

pracuje w odpowiednim stroju jeździeckim (w kaŜdej chwili moŜe wsiąść na konia),

−

wybrany przez niego koń jest odpowiednio przygotowany i dopasowany do warunków
fizycznych jeźdźca, dla dziecka – łagodny kucyk, dla dorosłego nowicjusza niezbyt
pobudliwy i płochliwy wierzchowiec,

−

jego uwagi zachęcają, a nie zniechęcają, przekazywane są we właściwym momencie
(błędy są wskazywane, poprawna jazda nagradzana),

−

komentarz jest spokojny, jasny, zrozumiały, wyraŜony fachowym językiem,

−

wiedza teoretyczna umiejętnie zastosowana w praktyce,

−

chętnie odpowiada na pytania,

−

nie dopuszcza do jazdy nieodpowiednio ubranych uczniów,

−

sposób prowadzenia zajęć jest dopasowany do indywidualnych cech jeźdźca i konia
(predyspozycje, wiek, stopień wyszkolenia, cel),

−

zachowanie bezpieczeństwa w trakcie zajęć prowadzonych przez instruktora jest dla
niego najwaŜniejsze.
Wiedza teoretyczna, zdolności oddziaływania, zdolność obserwacji, doświadczenie,

inicjatywa  i  predyspozycje  pedagogiczne  są  podstawowymi  kryteriami  do  oceny
efektywności  szkolenia.  W  czasie  prowadzenia  zajęć  instruktor  musi  umieć  zastosować
prawidłową  strukturę  jednostki  treningowej.  Wysoki  poziom  umiejętności  praktycznych
i usystematyzowana  wiedza  jeździecka  oraz  opanowany  warsztat  nauczyciela,  są  niezbędne
do prawidłowego  prowadzenia szkoleń jeźdźców i koni.

Instruktor jeździectwa i jego umiejętności

Do prowadzenia zajęć jeździeckich w sporcie masowym i sporcie kwalifikowanym oraz

przygotowanie koni do uŜytkowania sportowego uprawniony jest instruktor jeździectwa,
który ukończył kurs instruktorski organizowany pod egidą Polskiego Związku Jeździeckiego
i zdobył odpowiednią licencję.

Polski Związek Jeździecki, który ma nadzór nad klubami jeździeckimi i ośrodkami

szkolenia sportowego, nakłada na takie jednostki obowiązek posiadania instruktora

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

o kwalifikacjach

sprawdzonych

przez

siebie.

WyróŜnia

się

następujące

stopnie

szkoleniowców:

−

instruktor szkolenia podstawowego w jeździectwie,

−

instruktor sportu jeździeckiego, powoŜenia, woltyŜerki,

−

trener II klasy jeździectwa, ze specjalizacją:
a – ujeŜdŜenia,
b – skoków,
c – wkkw,
d – rajdów długodystansowych,
e – powoŜenia,
f – woltyŜerki,

−

trener I klasy jeździectwa, ze specjalizacją jak wyŜej,

−

trener jeździectwa klasy mistrzowskiej.
Ośrodki jeździeckie podlegają certyfikacji PZJ, której celem jest podniesienie jakości

usług ośrodków, przede wszystkim pod względem moŜliwości szkolenia podstawowego
i kwalifikacji osób prowadzących zajęcia.

Certyfikaty dają gwarancję osobom zainteresowanym nauką jazdy konnej, Ŝe ośrodki

zapewniają im:

−

bezpieczne i fachowe szkolenie,

−

dobrze przygotowane konie,

−

moŜliwość przystąpienia do egzaminów na Odznaki Jeździeckie: brązową, srebrną i złotą.

Rys. 14. Ogrodzony plac treningowy o podłoŜu piaszczystym z przeszkodami parkurowymi [opracowanie własne]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela 1 Wymagania kwalifikacyjne dla ośrodków jeździeckich starających się o certyfikat [opracowanie własne]

Wymagania

Ośrodek z certyfikatem
III kat.

Ośrodek z certyfikatem II
kat.

Ośrodek z certyfikatem
I kat.

instruktor sportu PZJ

trener II klasy
jeździectwa, z listy
szkoleniowców PZJ

instruktor szkolenia
podstawowego
w jeździectwie

do pomocy instruktor sportu jeździeckiego lub
instruktor szkolenia podstawowego

kadra

Wyjazdy w teren w obecności, co najmniej instruktora rekreacji ze specjalnością
jeździectwo lub jazda konna

konie

4 na poziomie klasy L

4 na poziomie klasy P

8 koni, co najmniej
4 na poziomie klasy P

zadaszone miejsce do
tymczasowego
postawienia obcych koni

co, najmniej 5

co najmniej 10

ogrodzony plac treningowy o odpowiednim podłoŜu,
o powierzchni około 1200 m², najlepiej oświetlony

tereny

ogrodzony plac
treningowy o
odpowiednim podłoŜu,
o pow. ok. 800 m²,
oświetlony lub halę
20 x 40 m

hala o wymiarach
20 x 40 m

hala o wymiarach min.
20 x 60 m

Sprzęt i wyposaŜenie

do prowadzenia
podstawowych zajęć
szkoleniowych

do prowadzenia podstawowych zajęć szkoleniowych,
w tym komplet przeszkód skokowych

MoŜliwość
zakwaterowania
i wyŜywienia

o odpowiednim
standardzie na własnym
terenie lub
w bezpośredniej
bliskości

Warunki  stajenne  w  ośrodku  muszą  odpowiadać  przyjętym  standardom,  konie  powinny  być  utrzymywane
w boksach,  w  dobrej  kondycji  i  pielęgnacji.  Ośrodek  powinien  mieć  moŜliwość  szkolenia  w  terenie,
zagwarantowane  odpowiednimi  umowami  z właścicielami  lub  administratorami  okolicznych  gruntów  (gmina,
nadleśnictwo).  Pielęgnacja,  estetyka  i  porządek  w  ośrodku  nie  mogą  budzić  zastrzeŜeń.  Szkoleniowcy  muszą
posiadać waŜną licencję. Ośrodek musi posiadać ubezpieczenie:

−

OC obejmujące, odpowiedzialność ośrodka i osoby prowadzącej zajęcia wobec korzystających z ich usług,

−

NW obejmujące, jeźdźców rekreacyjnych korzystających z usług ośrodka.

Ośrodek otrzymuje tablicę PZJ z podaną klasą certyfikatu. O dacie waŜności certyfikatu

informuje  dokument,  który  powinien  być  umieszczony  w  ogólnie  dostępnym  miejscu  na
terenie  ośrodka.  Informacja  o  nadaniu,  przedłuŜeniu  lub  cofnięciu  certyfikatu,  zamieszczana
jest  na  stronie  internetowej  PZJ.  Szkółki  jeździeckie  zajmujące  się  rekreacją  konną,
zatrudniające,  instruktorów  rekreacji  ruchowej,  mogą  się  z  czasem  przekształcić
w licencjonowane  ośrodki  jeździeckie,  po  spełnieniu  kryteriów  ustalonych  przez  PZJ.
Instruktorzy  rekreacji  po  zdaniu  stosowanych  egzaminów  mogą  rozpocząć  pracę  jako
instruktorzy jeździectwa. Wprowadzony w 2004 roku system odznak jeździeckich ma na celu
poprawę  poziomu  wiedzy  i  umiejętności  jeździeckich  zawodników,  sędziów  oraz
szkoleniowców.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie zasady powinny zostać zawarte w regulaminie szkółki jeździeckiej?
2.  W jakie urządzenia i sprzęt powinna być wyposaŜona szkółka jeździecka?
3.  Od jakich elementów stroju jeźdźca zaleŜy bezpieczna jazda?
4.  W jaki sposób naleŜy dopasować siodło?
5.  Czym się charakteryzuje dobry koń do rekreacji?
6.  Jakimi cechami róŜni się koń sportowy od konia do rekreacji?
7.  Jakich kwalifikacji oczekuje się od instruktora rekreacji?
8.  Jakie są kryteria dobrej pracy instruktora?
9.  Jakie warunki musi spełniać kandydat, by mógł pracować jako instruktor jeździectwa?
10.  W jakim celu stosuje się licencjonowanie kadr i ośrodków jeździeckich?
11.  Jakie warunki musi spełnić ośrodek jeździecki, Ŝeby uzyskać certyfikat PZJ?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Sporządź regulamin wybranej szkółki jeździeckiej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  ustalić cechy charakterystyczne szkółki, dla której przygotowywany jest regulamin,
2)  określić najwaŜniejsze punkty regulaminu,
3)  sformułować regulamin,
4)  zapisać regulamin w odpowiedniej formie,
5)  wywiesić regulamin na tablicy,
6)  przeanalizować regulaminy sporządzone przez kolegów (inne grupy),
7)  sprawdzić prawidłowość wykonania ćwiczenia,
8)  sporządzić notatkę z ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

charakterystyki szkółek,

−

papier w kratkę,

−

kolorowe długopisy,

−

stanowisko komputerowe,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Opracuj materiały promocyjne dla szkółki jeździeckiej

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  określić cechy szkółki, wyróŜniające ją na tle innych, a takŜe takie, które są jej atutami,
2)  określić informacje jakie są istotne dla ewentualnego klienta,
3)  sporządzić projektu materiału promocyjnego,
4)  wykonać projekt,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5)  powiesić materiał promocyjny na tablicy,
6)  obejrzeć prace kolegów,
7)  ocenić prawidłowość wykonania własnej pracy,
8)  wybrać najciekawszy projekt i uzasadnić wybór.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier biały i kolorowy A4,

−

kolorowe mazaki,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

wzory: plakatów, ulotek, folderów, zaproszeń,

−

informatory,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Porównaj wyposaŜenie konia i jeźdźca do rekreacji i sportu.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  wyszukać ilustracje sprzętu jeździeckiego,
2)  określić wyposaŜenie jeźdźca do rekreacji,
3)  określić wyposaŜenie jeźdźca do sportu,
4)  opracować porównanie, ilustrując je,
5)  przeprowadzić porównanie sprzętu dla konia,
6)  ocenić swoją pracę i przebieg ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

papier biały i kolorowy,

−

foldery reklamowe sprzętu jeździeckiego,

−

kolorowe mazaki,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Określ cechy konia do rekreacji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  sporządzić opisowy portret konia idealnego do rekreacji,
2)  określić cechy koni w stajni szkolnej pod kątem ich przydatności do rekreacji,
3)  wybrać najlepszego z nich do tego typu uŜytkowania,
4)  zaprezentować konia i uzasadnić wybór,
5)  sporządzić sprawozdanie z ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

koń,

−

ogłowie,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 5

Sporządź projekt utworzenia szkółki jeździeckiej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  scharakteryzować ośrodek jeździecki, pełnione przez niego zadania i zakres usług,
2)  scharakteryzować cechy korzystnej lokalizacji,
3)  określić  wyposaŜenie  ośrodka  w  odpowiednie  do  prowadzonego  zakresu  działań

pomieszczenia, urządzenia i sprzęt,

4)  zaplanować ilość i rodzaj koni, oraz podać ich cechy charakterystyczne,
5)  określić liczbę i kwalifikacje kadry szkoleniowej,
6)  przedstawić warunki bytowe koni zapewniające im dobrostan,
7)  określić rodzaj i cechy budynków i pomieszczeń dla koni,
8)  sporządzić szkic sytuacyjny ośrodka lub mapkę jego lokalizacji.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

materiały do pisania,

−

komputer z dostępem do Internetu,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 6

Przeanalizuj działalność ośrodków prowadzących rekreację konną.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) wziąć udział w wycieczce dydaktycznej,
2) wybrać dla siebie zadanie do wykonania – wyszukanie interesujących ośrodków

w okolicy, uzgodnienie z właścicielami programu, przygotowanie informacji na temat
ośrodka, zorganizowanie transportu,

3)  przygotować się do wycieczki,
4)  załoŜyć odpowiedni strój,
5)  wykonać powierzone zadanie,
6)  ocenić wykonaną pracę,
7)  sporządzić sprawozdanie z przebiegu wycieczki dydaktycznej.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

– komputer z dostępem do Internetu,
– literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1)  zinterpretować regulamin szkółki jeździeckiej?
2)  sporządzić regulamin szkółki jeździeckiej?
3)  określić rodzaj sprzętu i urządzeń, jakie powinny znajdować się w szkółce?
4)  określić cechy stroju jeźdźca w rekreacji?
5)  wykonać materiały promocyjne dla szkółki jeździeckiej?



6)  określić cechy konia rekreacyjnego?
7)  dokonać wyboru konia do rekreacji?
8)  określić kwalifikacje instruktora rekreacji i jeździectwa?
9)  scharakteryzować cechy dobrego instruktora rekreacji?
10)  określić warunki, jakie muszą spełniać licencjonowane ośrodki jeździeckie?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

Instrukcja dla ucznia

1.  Przed rozpoczęciem rozwiązywania testu przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są cztery odpowiedzi, tylko jedna

jest prawidłowa.

5. Za prawidłową odpowiedź otrzymasz 1 punkt.
6. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi stawiając znak „X”

w odpowiedniej rubryce. W przypadku pomyłki błędną odpowiedź zaznacz kółkiem,
a następnie zakreśl prawidłową odpowiedź.

7. Pracuj samodzielnie.
8. JeŜeli będziesz miał problem z odpowiedzią na któreś zadanie, to odłóŜ jego rozwiązanie

na później i wróć do niego jeszcze raz.

9. Na rozwiązanie testu masz 45 minut.
10. Jeśli czas Ci pozwoli, przed oddaniem swojej pracy sprawdź odpowiedzi jeszcze raz.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

–  instrukcja,
–  zestaw zadań testowych,
–  karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. NajwaŜniejszym obowiązkiem organizatora imprez jeździeckich jest

a)  sporządzenie regulaminu imprezy.
b)  zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom.
c)  zgłoszenie organizacji imprezy do urzędu gminy.
d)  zapewnienie atrakcyjnych nagród.

2. NajwaŜniejszą częścią „Hubertusa” jest

a)  pogoń za lisem.
b)  przejaŜdŜka w teren.
c)  biesiada przy ognisku.
d)  gry i zabawy.

3. Na plakacie reklamowym imprezy jeździeckiej najbardziej przyciągają wzrok

a)  dokładny opis wszystkich punktów programu.
b)  przejrzysty, duŜy, z daleka widoczny tytuł.
c)  duŜo, ciekawych zdjęć koni w ruchu.
d)  wielobarwne ilustracje.

4. Mianem rekreacji konnej nie określa się

a)  uprawianie jazdy konnej z nastawieniem na osiąganie dobrych wyników sportowych.
b)  aktywność ruchowa związana z końmi podejmowana w czasie wolnym.
c)  niezbyt męcząca jazda konna przynosząca odpręŜenie i przyjemność.
d)  wykorzystywanie  wolnego  czasu  w  kontakcie  z  końmi  w  sposób  społecznie

poŜyteczny i aprobowany.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. Najbardziej do jazd rekreacyjnych dla początkujących nadaje się

a)  polski koń zimnokrwisty.
b)  hucuł.
c)  koń czystej krwi arabskiej.
d)  koń rasy hanowerskiej.

6. Najbezpieczniejsza w zastępie, to jazda

a)  na ogonach.
b)  w podzieleniu.
c)  w odległości jednej długości konia.
d)  dowolnia.

7. Pierwszym śladem określa się

a)  ślad zostawiony przez pierwszego konia w zastępie.
b)  linię środkową biegnącą od A do C.
c)  ślady zostawione po pierwszym przejeździe zastępu.
d)  ścieŜkę najbliŜej ścian maneŜu.

8. Planowanie wyjazdu w teren, ma na celu

a)  ustalenie, jakie przeszkody, będą mogli skakać poszczególni jeźdźcy.
b)  określenie trasy przejazdu.
c)  przewidywanie co się wydarzy.
d)  zapewnienie bezpieczeństwa jeźdźcom.

9. Jadąc w zastępie w terenie, moŜna poruszać się

a)  stępem, kłusem anglezowanym, galopem w półsiadzie.
b)  wszystkimi chodami.
c)  tylko stepem i kłusem.
d)  stępem, kłusem ćwiczebnym, galopem roboczym.

10. Nie moŜna poruszać się konno po drogach

a)  gminnych i regionalnych.
b)  krajowych.
c)  międzynarodowych.
d)  oznakowanych znakiem zakazu dla pojazdów jednośladowych.

11. Aby nawiązać bliŜszą więź z koniem, jeździec powinien

a)  rozmawiać na temat swojego konia ze stajennym.
b)  wykonywać obrządek dzienny przy swoim koniu.
c)  duŜo jeździć na nim w teren.
d)  startować często w zawodach.

12. Najczęściej nałogi u koni rekreacyjnych powoduje

a)  utrzymywanie w boksach.
b)  brak codziennych wyjazdów w teren.
c)  brak ruchu na padoku z innymi końmi.
d)  zbyt krótkie jazdy pod jeźdźcem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13. Szczególnie niepoŜądane zachowania uczestników rekreacji to

a)  bieganie i krzyczenie w stajni.
b)  złe traktowanie koni.
c)  niszczenie sprzętu jeździeckiego.
d)  nie przestrzeganie regulaminu szkółki.

14. Dobry instruktor rekreacji konnej musi

a)  posiadać licencję PZJ.
b)  mieć kwalifikacje nauczyciela wf.
c)  startować w zawodach konnych.
d)  dobrze jeździć konno.

15. Chcąc sprawdzić, czy ośrodek posiada certyfikat PZJ naleŜy

a)  sprawdzić w rejestrze wojewody.
b)  w Internecie, na stronie PZJ.
c)  zapytać jeźdźców uprawiających w ośrodku sport.
d)  sprawdzić w rejestrach gminy.

16. Do jazdy konnej naleŜy uŜywać butów

a)  sportowych, z niewielkim protektorem, w połączeniu ze sztylpami.
b)  z cholewką za kostkę, z płaskim obcasem, w połączeniu ze sztylpami.
c)  długich, z gładką podeszwą, bez obcasa.
d)  miękkich, sznurowanych z przodu, w połączeniu ze sztylpami.

17. Do rekreacji najbardziej nadają się

a)  stare ogiery.
b)  nie posiadające przychówka klacze.
c)  konie młode.
d)  wysłuŜone konie sportowe.

18. Stwierdzeniem charakteryzującym źle dopasowane siodło nie jest

a)  końce ławek terlicy sięgają 5 cm za Ŝebra konia.
b)  łęk przedni przylega do kłębu konia.
c)  łęk przedni w stosunku do tylnego jest niŜej o 2,5 cm.
d)  niewygodnie się siedzi.

19. Konie naleŜy utrzymywać w boksach ze względu na ich dobrostan, poniewaŜ

a)  koń łatwo moŜe się kontaktować z innymi końmi i ludźmi.
b)  boksy zapewniają bezpieczeństwo koni i obsługujących.
c)  koń się moŜe bez ograniczeń połoŜyć.
d)  koń moŜe w kaŜdej chwili pobierać pasze i wodę.

20. Za wypadek na terenie szkółki jeździeckiej odpowiedzialność cywilną ponoszą

a)  właściciel szkółki.
b)  instruktor.
c)  firma ubezpieczeniowa, w której ubezpieczony jest jeździec.
d)  w przypadku dzieci ich rodzice.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ................................................................................................

Organizowanie pracy ośrodka jeździeckiego oraz imprez hipicznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Baranowski Z.: Słownik hipologiczny. Krajowa Agencja Wydawnicza, Wrocław 1989
2. Breza H.: Skrypt szkoleniowy PZJ dla kursów trenerskich i instruktorskich. Teoria

jeździectwa. Podstawy szkolenia. PZJ & Lewada, Zakrzów 1999.

3. Burgiel R. K.: Poradnik animatora i organizatora imprez w sporcie dla wszystkich. TKKF

ZG Warszawa 1996

4.  Fąk T., Szałtynis D. Sport dla wszystkich gry rekreacyjne. TKKF ZG Warszawa 1995
5.  Fedorski J.: Poradnik dla hodowców i miłośników koni. PWRiL, Poznań 2003
6.  Łobos E., Deszczyńska A.: Uniwersytet młodych miłośników koni. Koń Polski. 2001
7.  Marciszewska  B.  Piłat  K.:  Sport  dla  wszystkich.  Rekreacja  dla  kaŜdego.  Marketing.

TKKF ZG Warszawa 1996

8. Mickunas W.: Trener radzi. P.W. Open, Gorzów 2004
9. Piotrowska H. (red.): Sport dla wszystkich. Rekreacja dla kaŜdego. TKKF ZG Warszawa

1996

10.  Pruchniewicz W.: Akademia jeździecka cz.1. Chaber PR, Warszawa 2003
11.  Tettenborn M. von: Poradnik jeździecki. Delta W-Z, 2004
12.  Przepisy w Skokach przez Przeszkody PZJ, Warszawa 2006
13.  Przepisy we Wszechstronnym Konkursie Konia Wierzchowego PZJ, Warszawa 2006
14.  Przepisy Dyscypliny PowoŜenia PZJ, Warszawa 2006
15.  Przepisy Dyscypliny UjeŜdŜenia PZJ, Warszawa 2006
16.  Regulamin  Krajowych  Zawodów  w  Dyscyplinie  Wszechstronnego  Konkursu  Konia

Wierzchowego PZJ

17. Rozporządzenie MEN z dnia 12.09.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków

prowadzenia działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej ze zmianami

18. Rozporządzenie MEN z dnia 27.06.2001 r. w sprawie kwalifikacji, stopni i tytułów

zawodowych w dziedzinie kultury fizycznej oraz szczegółowych zasad i trybu ich
uzyskiwania ze zmianami

19.  Szadyn E.: Jakie konie do współczesnej kawalerii? Koń Polski Nr 7, Warszawa 2007
20.  Ustawa o kulturze fizycznej Dz. U. 1996 r. Nr 25 poz. 113
21.  Ustawa o stowarzyszeniach Dz. U. 2001 r. Nr 79 poz. 855
22.  Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Dz. U. 2004 r. Nr 173, poz. 1807
23.  http://www.hatatitla.biz/
24.  http://www.konie.biz/
25.  http://www.okser.pl/
26.  http://www.pzj.pl/