ĆWICZENIE NR

 

22

  

  

MIKROSKOP OPTYCZNY: POMIAR MAŁEJ DŁUGOŚCI I 

APERTURY OBIEKTYWU  

  

Pomiar małej długości: wyznaczenie średnicy elementów 

morfotycznych krwi 

  

1. Włączyć główny włącznik zasilania mikroskopu w pozycję „I” (ON) a następnie ustawić 

jasność obrazu pokrętłem znajdującym się obok włącznika głównego (kręcąc zgodnie ze 
strzałką zwiększa się jasność oświetlenia).   

2.  Obrócić pokrętło zgrubnego ogniskowania (większa  śruba z prawej strony statywu 

mikroskopu), w celu obniżenia stolika.   

3. Położyć na stoliku mikroskopu szkiełko podstawowe z naniesioną skalą zasadniczą (1 mm 

podzielony na 100 części) (Umieszczać preparat na stoliku z dużą ostrożnością. 
Zwolnienie zakrzywionego uchwytu z dużą siłą spowoduje złamanie lub uszkodzenie 
szkiełka lub preparatu). Otworzyć sprężynujący, zakrzywiony palec uchwytu preparatu  
i umieścić szkiełko podstawowe w uchwycie wsuwając je od przodu, następnie łagodnie 
zwolnić uchwyt.  

4.  Aby przesunąć preparat w kierunku pionowym – należy obracać górnym pokrętłem 

znajdującym się po prawej stronie pod stolikiem mikroskopu. Aby przesunąć w kierunku 
poziomym – należy obracać dolnym pokrętłem znajdującym się pod poprzednim.  

5.  Przekręcić rewolwer obiektywowy tak, aby wymagany obiektyw powiększeniem 10x 

znalazł się bezpośrednio nad preparatem.   

6.  Przestawić pierścień irysowej przesłony aperturowej tak, aby centralnie widoczny był 

napis 10x (przesłona podwieszona jest pod stolikiem mikroskopu)   

7.  Aby otrzymać ostry obraz skali należy obracać  śrubą zgrubnego ogniskowania tak, aby 

obiektyw znalazł się jak najbliżej preparatu. Następnie obserwując preparat przez okulary 
powoli kręcić śrubą zgrubnego ogniskowania w kierunku przeciwnym opuszczając stolik. 
Wówczas, gdy obraz jest już widoczny należy wyregulować ostrość za pomocą pokrętła 
dokładnego ogniskowania (mniejsza śruba z prawej strony statywu mikroskopu)  

8. Nie zdejmując skali zasadniczej ze stolika mikroskopu ustawić skalę okularu tak, aby jego 

podziałki były równolegle do podziałek skali zasadniczej.  

9.  Porównać liczbę podziałek 

a

  skali zasadniczej przypadającą na 100 podziałek skali 

okularu. Korzystając ze wzoru wyznaczyć długość 1 podziałki okularu:  

 
 

   

  

gdzie:  

 X - długość jednej podziałki okularu [mm]  
  

10.  Usunąć ze stolika mikroskopu szkiełko ze skalą zasadniczą i umieścić na nim preparat 

krwi obwodowej z wcześniej naniesioną małą kroplą olejku immersyjnego (w miejscu 
gdzie preparat jest najjaśniejszy i najcieńszy).  

11.  Przekręcić rewolwer obiektywowy tak, aby wymagany obiektyw immersyjny 

(powiększenie 100x) znalazł się bezpośrednio nad preparatem. Obracać śrubą zgrubnego 
ogniskowania aż do momentu zetknięcia obiektywu immersyjnego z olejkiem 
immersyjnym.  

12.  Przestawić pierścień irysowej przesłony aperturowej tak, aby centralnie widoczny był 

napis 100x (przesłona podwieszona jest pod stolikiem mikroskopu)   

13. Odnaleźć w polu widzenia wyraźny obraz elementów morfotycznych.  
14. Odczytać liczbę podziałek 

n

 skali okularu przypadająca na   

 

• erytrocyt  

 

• różne typy leukocytów   

 

• płytkę krwi   

 

Korzystając ze wzoru wyznaczyć średnicę ww. elementów morfotycznych

  

 

  

gdzie:  

S

 - średnica elementu morfotycznego [mm]  

  
   15.  Usunąć ze stolika mikroskopu szkiełko preparatu a następnie delikatnie przetrzeć      
szkiełko i obiektyw mieszaniną Eter/Alkohol.  

  
  

  

Pomiar zdolności rozdzielczej i apertury numerycznej 

  

Zdolność rozdzielcza danego przyrządu optycznego jest to odwrotność najmniejszej 

odległości 

d

 dwóch punktów widzianych jeszcze oddzielnie.  

  
 

  

  

Zdolność rozdzielcza mikroskopu zależy od tzw. apertury numeryeznej 

A

 mikroskopu i 

długości fali światła padajqcego λ.  

  
  
 

  

 

Aperturę mikroskopu, w uproszczony sposób, można przedstawić wzorem:  

  

  

A = n sin α,  

gdzie:  

n

  - współczynnik załamania  światła ośrodka znajdującego

 

się między 

przedmiotem a obiektywem,  

α

 - połowa kąta, jaki tworzą dwa promienie wychodzące z punktu przedmiotu 

znajdującego się na osi optycznej, wpadające jeszcze do obiektywu  

  
W celu wyznaczenia apertury numerycznej należy:  
  
1. 

Podłączyć aparat do sieci i włączyć przełącznik sieciowy.  

2. Przesuwając pokrętło umieszczone po prawej stronie przyrządu, odnotować dwa skrajne 

położenia  żarówki na skali kątowej (

α

1 

i 

α

2

), przy których obraz szczeliny przestaje być 

widoczny na matówce.  

3. Obliczyć kąt 

α

 :  

  
 

  

4. 

Wyznaczyć aperturę numeryczną:

  

  

A = n •sin α  

n = 1 (dla powietrza)  

  
 

  

5. 

Przyjmując, że długość fali światła λ = 0.5 x10

-6 

m obliczyć zdolność rozdzielczą:  

6.

 Obliczyć odległość 

d

:  

  
  
 

  

Sprawozdanie powinno zawierać:  

  

1. 

Schemat biegu promieni w mikroskopie optycznym.  

2. Definicję powiększenia mikroskopu.  
3. Tabelę pomiarów i wyniki obliczeń

.