196
5504
Zlepieñce malinowskie
w Wiœle – Nowej Osadzie
Lokalizacja:
województwo œl¹skie
powiat cieszyñski
gmina Wis³a
miejscowoœæ Wis³a-Nowa Osada
Region geograficzny:
Zewnêtrzne Karpaty Zachodnie
Beskidy Zachodnie
Beskid Œl¹ski
Jednostka geologiczna:
Zewnêtrzne Karpaty fliszowe
p³aszczowina œl¹ska
warstwy godulskie
zlepieñce malinowskie
4344
4346
Salmopol
W miejscowoœci Wis³a w Beskidzie Œl¹skim, w dolinie
Wis³y, bezpoœrednio powy¿ej ujœcia Malinki ods³aniaj¹ siê
zlepieñce z Malinowskiej Ska³y. Stanowi¹ one soczewkowaty,
nieci¹g³y kompleks o maksymalnej mi¹¿szoœci 120 metrów,
zbudowany z facji: zlepieñców piaszczystych, zlepieñców,
piaskowców zlepieñcowatych i piaskowców z podrzêdnym
udzia³em facji piaskowców z mu³owcami i mu³owców z
piaskowcami.
Tektoniczny blok Beskidu Œl¹skiego dzieli siê na
p³aszczowinê cieszyñsk¹ i p³aszczowinê godulsk¹. War-
stwy godulskie i istebniañskie stanowi¹ g³ówny sk³adnik
p³aszczowiny godulskiej. Mi¹¿szoœæ warstw godulskich w
Beskidzie Œl¹skim dochodzi do 2000 m, a zlepieñce mali-
nowskie tworz¹ nieci¹g³y horyzont w warstwach godulskich
górnych.
Najlepsze ods³oniêcia zlepieñców malinowskich znajduj¹
siê bezpoœrednio w pobli¿u jazu przy Domu Turysty PTTK
„Nad Zapor¹”. Zgeneralizowany profil na tym odcinku
doliny rozpoczyna zlepieniec (o maksymalnej mi¹¿szoœci
dochodz¹cej do 2 m), w œrodkowej czêœci z du¿ymi frag-
mentami ³awic piaskowców. Kilkucentymetrowa wk³adka
mu³owca widoczna jest w stropie zlepieñca. Powy¿ej le¿y
piaskowiec masywny amalgamowany (mi¹¿szoœæ od 0 do 2
m), ze strukturami miseczkowymi lub niewyraŸnym war-
stwowaniem przek¹tnym, niekiedy ze smugami ziaren frakcji
¿wirowej. Na nierównej stropowej powierzchni piaskowca
zalega zlepieniec (mi¹¿szoœæ od 2 do 4 m) o zró¿nicowanej
wielkoœci ziaren (maksymalnie do 6 cm, najczêœciej 1-2 cm,
ale w stropie 0,5-1 cm). Miejscami wystêpuj¹ liczne nagro-
madzenia klastów ³upkowych. W czêœci stropowej widoczne
s¹ du¿e fragmenty ³awic piaskowca masywnego, czêsto silnie
zdeformowane. W sk³adzie ziarnowym zlepieñców (ziarna
powy¿ej 5 mm) dominuje kwarc, sporadycznie stwierdzono
tak¿e okruchy: gnejsów, ³upków krystalicznych, granitoidów,
lidytów, wapieni, piaskowców i syderytów.
Warstwy godulskie powstawa³y w basenie œl¹skim 93
– 83 mln lat temu, w obrêbie zmieniaj¹cego siê w czasie
systemu silikoklastycznej sedymentacji g³êbokowodnych
sto¿ków nap³ywowych i depozycji fartuchowej. U podnó¿a
sk³onu grzbietu œl¹skiego powsta³ charakterystyczny pied-
montowy litosom. Zlepieñce malinowskie (z Malinowskiej
Ska³y) powstawa³y w okresie gwa³townego o¿ywienia tempa
wypiêtrzania wyspy Beskidu Œl¹skiego i Ma³ego tworz¹c
silikoklastyczny fartuch. Gwa³townoœæ depozycji i wysok¹
energiê sp³ywów grawitacyjnych dokumentuje obecnoœæ
ró¿nych typów utworów zdeformowanych i gruboziarni-
stych zlepieñców.
Jest to najlepsze i naj³atwiej dostêpne w Polsce stanowi-
sko ukazuj¹ce wykszta³cenie zlepieñców malinowskich.
W pobli¿u Domu Turysty PTTK “Nad Zapor¹” znaj-
duj¹ siê liczne œcie¿ki spacerowe i rekreacyjne. Mo¿na te¿
zaplanowaæ dalsz¹ wycieczkê na tzw. Kaskady Rod³a – zespó³
wodospadów na rzece Czarna Wise³ka (naj³atwiej w³asnym
œrodkiem lokomocji).
W latach 70-tych w Wiœle-Czarnem-Nowej Osadzie
powsta³a zapora o wysokoœci 30 m i d³ugoœci 280 m.
Wody Czarnej Wise³ki tworz¹ tu zbiornik retencyjny o
powierzchni 50 ha.
W pobli¿u znajduj¹ siê jeszcze inne atrakcje geotury-
styczne: doliny Bia³ej Wise³ki oraz Dziechcinki i £abajowa;
rezerwat „Ska³y Grzybowe” w dolinie Bia³ej Wise³ki (ostañce
gruboziarnistego piaskowca istebniañskiego); ska³ki pia-
skowca godulskiego w Kobylej (przy œcie¿ce turystycznej z
Wis³y-Dziechcinki na Sto¿ek); ska³y przy drodze z Kubalonki
na Stecówkê.
Liczne s¹ tak¿e atrakcje turystyczne: rezerwat „Barania
Góra” w Wiœle, oryginalny koœció³ek-kaplica na Stecówce
czy centrum Wis³y z Domem Zdrojowym.
Z Wis³y – Nowej Osady biegn¹ trzy szlaki turystyczne:
¿ó³ty na Zielony Kopiec, zielony na Koziñce oraz czarny
Skoczów
Istebna
1
2
3
4
