Boskie plemię Irlandii Tuatha De Danann

 

 
 
Plemię boskich istot, zamieszkujących Irlandię przed przybyciem Celtów. Do Irlandii 
przynieśli cztery potęŜne talizmany: kamień Fal, który krzyczał, gdy dotykał go prawowity 
król, włócznię Luga, zapewniającą zwycięstwo, miecz Nuadu, przed którym nie było 
ucieczki, i kocioł Dagdy, od którego nikt nie odchodził głodny. Było to plemię magów i 
druidów. Bogami byli: Ogma- biegły wojownik, Lug- sztuka i rzemiosło, Goibniu- kowal, 
Dian Cecht- medyk. Dagda ("Dobry Bóg") był bogiem-ojcem plemienia, bogiem obfitości i 
regeneracji. Jego najwaŜniejszymi atrybutami były: pałka, jednym jej końcem zabijał, drugim 
wskrzeszał i ogromny niewyczerpalny kocioł. Przedstawiano go jako grubasa przywdzianego 
w krótką tunikę co stworzyło jego wizerunek jako boga płodności. Miał on wiele związków 
między innymi z boginiami Boann- boginią rzeki Boyne oraz Morrigan- furią bitewną, co 
zapewniało ludowi bezpieczeństwo. Goibniu był jednym z trzech bogów rzemieślników: on 
był kowalem, Luchta cieślą, a Creidne metalurgiem. Wykuwali oni broń dla Luga i Tuatha De 
przed bitwą z Fomorianami, demonami, które walczyły z najeźdźcami Irlandii. Postać 
Goibniu jest najlepiej znana z trójki rzemieślników . Broń, którą władał zawsze sięgała celu. 
Był gospodarzem uczty w zaświatach, gdzie częstował piwem dającym nieśmiertelność. Dian 
Cecht łączył magię z zielarstwem. Król Nuad otrzymał od niego srebrną rękę zamiast tej, 
którą utracił w bitwie. Dzięki swej mocy przywracał do Ŝycia zmarłych wojowników. 
Manannan był bogiem morza. Pomagał Tuatha De uŜyczając łodzi posłusznej myślom 
Ŝ

eglarza, konia poruszającego się zarówno po lądzie jak i po morzu oraz miecza Fragarach 

("Odpowiedź") przebijającego kaŜdą zbroję. Magiczne świnie Manannana były symbolem 
odrodzenia: dzień po ich zjedzeniu oŜywały i moŜna było je ponownie ubić. Nuadu musiał 
zrzec się tronu po tym jak utracił rękę. Nowym królem został Bres ("Piękny"), który był w 
połowie Fomorianinem. Doprowadził on państwo do upadku, lecz po pokonaniu Fomorian 
został oszczędzony w zamian za obietnicę, iŜ będzie doradzał Tuatha De w sprawach 
rolnictwa, w której to dziedzinie mieli problemy. Nuadu powrócił do władzy, gdy otrzymał 
srebrną rękę. Jednak po ciągnących się konfliktach z Fomorianami Nuadu nie mógł nadal 
sprawować władzy. Nowym królem został Lug. ("Błyszczący") Lug jako król światła miał 
swoje święto: Lugnasad. Był bohaterem-wojownikiem, czarownikiem i mistrzem rzemiosł. 
On to właśnie nakłaniał Nuadu do przeciwstawienia się Fomorianom, oraz przygotował 
wyprawy wojenne, dzięki którym wrogowie zostali rozgromieni. Sam zabił Balora, 
przywódcę Fomorian, a zarazem swego dziadka. Walcząc uŜywał swej magii i łodzi 
Manannana. Jego drugie imię Lamfada ("Długoręki") odzwierciedlało prawdopodobnie jego 
biegłość w rzucaniu włócznią i strzelaniu z procy, którą zabił Balora. Gdy Gaelowie 
wypędzili Tuatha De z ziemskiego królestwa, ci stworzyli nowe pod powierzchnią ziemi. 
Mieli oni moc zabierania Gaelom zboŜa oraz mleka co wykorzystywali do przetargów. Ze 
swego podziemnego królestwa nadal kontrolują zjawiska nadprzyrodzone. KaŜdy bóg posiada 
sid (czarodziejski kopiec), który jest częścią zaświatów. 
 
 
 

Boskie plemię Irlandii Tuatha De Danann

 

 
 
Plemię boskich istot, zamieszkujących Irlandię przed przybyciem Celtów. Do Irlandii 
przynieśli cztery potęŜne talizmany: kamień Fal, który krzyczał, gdy dotykał go prawowity 
król, włócznię Luga, zapewniającą zwycięstwo, miecz Nuadu, przed którym nie było 

ucieczki, i kocioł Dagdy, od którego nikt nie odchodził głodny. Było to plemię magów i 
druidów. Bogami byli: Ogma- biegły wojownik, Lug- sztuka i rzemiosło, Goibniu- kowal, 
Dian Cecht- medyk. Dagda ("Dobry Bóg") był bogiem-ojcem plemienia, bogiem obfitości i 
regeneracji. Jego najwaŜniejszymi atrybutami były: pałka, jednym jej końcem zabijał, drugim 
wskrzeszał i ogromny niewyczerpalny kocioł. Przedstawiano go jako grubasa przywdzianego 
w krótką tunikę co stworzyło jego wizerunek jako boga płodności. Miał on wiele związków 
między innymi z boginiami Boann- boginią rzeki Boyne oraz Morrigan- furią bitewną, co 
zapewniało ludowi bezpieczeństwo. Goibniu był jednym z trzech bogów rzemieślników: on 
był kowalem, Luchta cieślą, a Creidne metalurgiem. Wykuwali oni broń dla Luga i Tuatha De 
przed bitwą z Fomorianami, demonami, które walczyły z najeźdźcami Irlandii. Postać 
Goibniu jest najlepiej znana z trójki rzemieślników . Broń, którą władał zawsze sięgała celu. 
Był gospodarzem uczty w zaświatach, gdzie częstował piwem dającym nieśmiertelność. Dian 
Cecht łączył magię z zielarstwem. Król Nuad otrzymał od niego srebrną rękę zamiast tej, 
którą utracił w bitwie. Dzięki swej mocy przywracał do Ŝycia zmarłych wojowników. 
Manannan był bogiem morza. Pomagał Tuatha De uŜyczając łodzi posłusznej myślom 
Ŝ

eglarza, konia poruszającego się zarówno po lądzie jak i po morzu oraz miecza Fragarach 

("Odpowiedź") przebijającego kaŜdą zbroję. Magiczne świnie Manannana były symbolem 
odrodzenia: dzień po ich zjedzeniu oŜywały i moŜna było je ponownie ubić. Nuadu musiał 
zrzec się tronu po tym jak utracił rękę. Nowym królem został Bres ("Piękny"), który był w 
połowie Fomorianinem. Doprowadził on państwo do upadku, lecz po pokonaniu Fomorian 
został oszczędzony w zamian za obietnicę, iŜ będzie doradzał Tuatha De w sprawach 
rolnictwa, w której to dziedzinie mieli problemy. Nuadu powrócił do władzy, gdy otrzymał 
srebrną rękę. Jednak po ciągnących się konfliktach z Fomorianami Nuadu nie mógł nadal 
sprawować władzy. Nowym królem został Lug. ("Błyszczący") Lug jako król światła miał 
swoje święto: Lugnasad. Był bohaterem-wojownikiem, czarownikiem i mistrzem rzemiosł. 
On to właśnie nakłaniał Nuadu do przeciwstawienia się Fomorianom, oraz przygotował 
wyprawy wojenne, dzięki którym wrogowie zostali rozgromieni. Sam zabił Balora, 
przywódcę Fomorian, a zarazem swego dziadka. Walcząc uŜywał swej magii i łodzi 
Manannana. Jego drugie imię Lamfada ("Długoręki") odzwierciedlało prawdopodobnie jego 
biegłość w rzucaniu włócznią i strzelaniu z procy, którą zabił Balora. Gdy Gaelowie 
wypędzili Tuatha De z ziemskiego królestwa, ci stworzyli nowe pod powierzchnią ziemi. 
Mieli oni moc zabierania Gaelom zboŜa oraz mleka co wykorzystywali do przetargów. Ze 
swego podziemnego królestwa nadal kontrolują zjawiska nadprzyrodzone. KaŜdy bóg posiada 
sid (czarodziejski kopiec), który jest częścią zaświatów. 
 
 
 

Nadejście Tuatha De Danaan

 

 
 
Rozdział I, Walka z Firbolgami 
 
Tuatha de Danaan, lud bogini Danu, albo, jak ich inaczej nazywano, Ludzie Dea, przybyli do 
Irlandii na skrzydłach wiatru.  
Nadeszli z północy, gdzie znajdowały się ich cztery miasta, stolice nauki: wielkie Falias i 
złociste Gorias, oraz Finias i bogate Murias. W tych czterech miastach mieszkało czterech 
mędrców, którzy uczyli synów i córki Danu i przekazywali im wielką wiedzę. Tuatha de 
Danaan przywieźli ze sobą cztery skarby: Lia Fail - Kamień Waleczności zwany takŜe 
Kamieniem Przeznaczenia, Miecz, Włócznię Zwycięstwa oraz Kocioł od którego nikt nigdy 
nie odszedł głodny.  

Wtedy królem Tuatha de Danaan był Nuada. Jego brat miał na imię Ogma. Był teŜ Diancecht 
umiejący leczyć i Neit - bóg bitew oraz Credenus - rzemieślnik i Goibniu - kowal. Wśród 
kobiet dominowała Badb, bogini wojen oraz Macha, której głównym poŜywieniem były 
głowy męŜczyzn poległych w bitwie. Była takŜe Morrigu, Wrona Bitew oraz trzy córki 
Dagdy: Eire, Fodhla i Banba, których imiona stały się później nazwami Irlandii. Eadon była 
opiekunką poetów, Brigit - kobietą poezji a poeci ją wielbili, gdyŜ poruszała się pięknie i 
dostojnie. Jedna połowa jej twarzy była szpetna, zaś druga połowa piękna. Jej imię znaczy 
tyle, co Breo-Saighit, Ognista Strzała. A wśród reszty kobiet było wiele cieni i wiele wielkich 
królowych, a Dana, zwana Matką Bogów, stała ponad nimi wszystkimi.  
Tuatha de Danaan wzięli trzy rzeczy za swoje symbole: pług, słońce oraz leszczynę, tak więc 
mówiło się, Ŝe Irlandia była podzielona pomiędzy te trzy rzeczy: Coll - leszczyna, Cecht - 
pług i Grian - słońce.  
Był to pierwszy dzień Beltaine, który teraz zwany jest May Day, kiedy Tuatha de Danaan 
wylądowali w zachodniej części Conachtu, ale Firbolgowie, którzy dotychczas zamieszkiwali 
Irlandię i pochodzili z południa, nie widzieli nic poza mgłą spowijającą wzgórza. Do króla 
Firbolgów Eochaida przyszli zwiadowcy z nowiną, Ŝe oto w Irlandii jest nowa rasa, ale nie 
wiadomo, czy przybyli z ziemi, niebios, czy z powietrza. Osiedlili się na Magh Rein. 
Zwiadowcy sądzili, Ŝe wiadomość ta wprawi Eochaida w zdumienie, ale tak się nie stało. Król 
miał juŜ wcześniej sen, którego znaczenie wyjaśnili mu Druidzi: Ŝe niedługo Eochaid zyska 
nowego wroga. Król naradził się z doradcami i postanowiono, Ŝe zostanie wysłany Ŝołnierz, 
aby porozmawiać z przybyszami. Wybrano Srenga, gdyŜ był wspaniałym wojownikiem. On 
zaś wziął swoją mocną, brązowo-czerwoną tarczę, dwie włócznie o grubych drzewcach, 
miecz i wyruszył z Teamhair na spotkanie Tuatha de Danaan do Magh Rein, lecz nim dotarł 
do celu zwiadowcy Tuatha de Danaan spostrzegli go i wysłali ku niemu wojownika imieniem 
Bres, z tarczą, mieczem i dwiema włóczniami. Tak więc dwaj wojownicy zbliŜali się powoli 
do siebie a kaŜdy bacznie obserwował drugiego, mierzył okiem broń przeciwnika dopóty, 
dopuki nie zbliŜyli się do siebie na tyle, aby móc rozmawiać. Zatrzymali się i obaj wysunęli 
tarcze przed siebie, po czym uderzyli nimi silnie o ziemię i spojrzeli na siebie nawzajem 
ponad ich krawędziami. Bres przemówił pierwszy, a gdy Sreng usłyszał, Ŝe to był język 
irlandzki, ten sam, którym on władał, uspokoił się nieco. Podeszli do siebie jeszcze bliŜej i 
zaczęli pytać jeden drugiego o rodzinę i pochodzenie. Po chwili odłoŜyli na bok tarcze, a 
wtedy Sreng powiedział, Ŝe najbardziej obawiał się ostrej włóczni Bresa, ten natomiast 
przyznał, Ŝe przestraszył się włóczni o grubym drzewcu Srenga i spytał się, czy właśnie taką 
bronią dysponują wszyscy z rodu Filbolgów. Wtedy Sreng zdjął z włóczni wszystkie 
wiązania, aby Bres mógł ją sobie lepiej obejrzeć: była bardzo mocna, cięŜka i ostra. Sreng 
powiedział, Ŝe takie włócznie zowią się Craisech i przebijają tarcze, rozszarpują mięśnie i 
łamią kości, dlatego pchnięcie taką włócznią jest nie do wyleczenia. Spojrzał jednak Sreng na 
ostrą, cienką włócznię Bresa. W końcu wymienili się bronią, Ŝeby kaŜdy mógł dokładnie 
wiedzieć, czym włada drugi wojownik. Bres przekazał Srengowi wiadomość od Tuatha de 
Danaan: jeŜeli Firbolgowie oddadzą im połowę Irlandii, lud bogini Danu weźmie ją i 
pozostawi mieszkańców w pokoju. Lecz jeśli tak się nie stanie, będzie wojna. Jednak Bres i 
Sreng obiecali sobie, Ŝe cokolwiek zdarzy się w przyszłości, oni pozostaną przyjaciółmi.  
Sreng wrócił do Teamhair i przekazał wiadomość od Tuatha de Danaan oraz pokazał ich 
włócznię. Poradził swoim ludziom, Ŝeby zgodzili się na podział kraju by uniknąć wojny z 
tymi, co mają broń duŜo lepszą od ich własnej, lecz Eochaid skonsultował się ze swoimi 
doradcami i w końcu rzekł:  
- Nie oddamy połowy naszej ziemi obcym, bo jeśli tak uczynimy, oni wkrótce zapragną wziąć 
ją całą!  
Natomiast kiedy Bres wrócił do swoich ludzi, pokazał im cięŜką włócznię Srenga i 
opowiedział, jacy silni i zawzięci są mieszkańcy tej ziemi, jak dobrze uzbrojeni, wszyscy 

pomyśleli Ŝe wobec tego na pewno będą chcieli walczyć. Dlatego teŜ przenieśli się w inne, 
lepsze miejsce, dalej na zachód do Conachtu, osiedlili się tam, zbudowali mury i fosy na 
równinie Magh Nia, a za sobą mieli górę zwaną Belgata. A w czasie kiedy się przeprowadzali 
i budowali zabezpieczenia, trzy królowe: Badb, Macha i Morrigu udały się do Teamhair, 
gdzie lud Firbolg przygotowywał się do bitwy. Mocą swych czarów przyniosły mgły i 
chmury ciemności, które spowiły cały Teamhair oraz sprowadziły ulewy ognia i krwi na ludzi 
tak, Ŝe nie mogli ani widzieć siebie nawzajem, ani ze sobą rozmawiać przez trzy dni. W 
końcu trzech Druidów Firbolg złamało ten czar.  
 
Jedenaście batalionów Firbolgów wyruszyło i zajęło miejsce po wschodniej stronie równiny 
Magh Nia. A Nuada, władca Tuatha de Danaan, wysłał swoich poetów, aby ponownie złoŜyli 
Eochnaidowi tę samą ofertę, co poprzednio: Ŝe Nuada zadowoli się połową kraju, jeśli ten 
zechce ją oddać. Król Eochaid zaproponował poetom, aby zapytali o to jego Ŝołnierzy. 
Wojownicy nie zgodzili się. Wtedy posłańcy spytali ich, kiedy chcą zacząć bitwę.  
- Musimy mieć trochę czasu - odrzekli - Ŝeby uporządkować naszą broń, naostrzyć miecze i 
zrobić takie włócznie, jakimi wy dysponujecie.  
Zgodzono się przełoŜyć bitwę o kwartał.  
Kiedy bitwa się zaczęła był środek lata. Trzykroć po dziewięciu miotaczy Tuatha de Danaan 
stanęło przeciwko takiej samej liczbie miotaczy Firbolgów, z których wszyscy zostali zabici. 
Eochaid wysłał posłów do Nuady z pytaniem, czy chcą walczyć kaŜdego dnia, czy co drugi 
dzień. Nuada powiedział, Ŝe bitwa będzie odbywać się kaŜdego dnia a po obu stronach ma 
być zawsze ta sama liczba walczących. Eochaid zgodził się, lecz nie był zbytnio zadowolony 
z takiego obrotu sprawy, gdyŜ jego wojsko znacznie przewyŜszało liczebnie wojska Nuady. 
Bitwa trwała cztery dni, obie strony walczyły dzielnie i poległo wielu walecznych 
wojowników a ci, którzy doŜywali wieczoru, byli leczeni przez medyków kąpielami ze 
wszelkiego rodzaju ziół leczniczych tak, aby następnego dnia byli znów gotowi do walki.  
Czwartego dnia Tuatha de Danaan zmusili Firbolgów do odwrotu. Podczas bitwy król 
Eochaid poczuł wielkie pragnienie i zszedł z pola bitwy poszukać czegoś do picia a trzykroć 
po pięćdziesięciu ludzi szło w jego obstawie. Jednak po trzykroć pięćdziesięciu wojowników 
Tuatha de Danaan podąŜyło za nimi aŜ doszli do strumienia zwanego Traigh Eothaile i tam 
stoczyli walkę, podczas której zginął Eochaid. Pochowano go tam i ułoŜono wielki stos 
kamieni na jego grobie.  
Kiedy z jedenastu batalionów Firbolgów zostało zaledwie 300 ludzi ze Srengiem na czele, 
Nuada zaproponował im pokój i wybór pomiędzy 5 prowincjami Irlandii. Wybór Srenga padł 
na Connacht. I on i jego ludzie osiedlili się tam i tam wychowywali swoje potomstwo. Z tego 
rodu pochodził Ferdiad. który walczył z CuCullainem, oraz Erc, który go zabił. Bitwa na 
Maigh Nia była pierwszą stoczoną w Irlandii przez Tuatha de Danaan. A lud bogini Danu 
zajął Teamhair i od tej pory była to ich siedziba.  
 
Rozdział II, Panowanie Bresa 
 
Podczas walki z Firbolgami Nuada stracił rękę. Wśród Tuatha de Danaan istniało prawo, 
według którego Ŝaden męŜczyzna z widoczną wadą fizyczną nie mógł być królem. Dlatego 
Nuada został usunięty z tronu. Na jego miejsce wybrano Bresa. Był on najurodziwszym ze 
wszystkich młodzieńców, więc kaŜdy, kto chciał określić piękno jakiejś rzeczy musiał 
porównywać ją do urody Bresa. Jego matka pochodziła z Tuatha de Danaan i tylko ona jedna 
znała imię i pochodzenie jego ojca. Jednak rządy Bresa nie przyniosły szczęścia jego ludowi, 
gdyŜ Fomorianie, którzy mieszkali za morzem, lub, jak twierdzili niektórzy, pod jego 
powierzchnią, zaczęli nakładać podatki na Tuatha de Danaan.  
Fomorianie przybyli do Irlandii duŜo wcześniej. Byli bardzo szpetnym ludem: mieli po jednej 

ręce, lub jednej nodze a dowodził nimi olbrzym razem ze swoją matką. Irlandia nie widziała 
nigdy bardziej przeraŜającej armii niŜ Fomorianie. Zaprzyjaźnili się co prawda z Firbolgami i 
nawet zdecydowali się pozostawić im Irlandię, lecz zawsze byli wrogo nastawieni do Tuatha 
de Danaan.  
Podatki nałoŜone przez Fomorian były ogromne: Tuatha de Danaan musieli oddawać trzecią 
część zboŜa i mleka oraz co trzecie dziecko. A Bres nie uczynił nic, co polepszyłoby los jego 
poddanych. Jakby tego było mało, Bres sam nałoŜył podatki na kaŜdą rodzinę w Irlandii. 
Trzeba było oddawać tyle mleka, aby starczyło dla setki Ŝołnierzy.  
Bres miał jeszcze jedną wadę: był bardzo niegościnny i jego dowódcy skarŜyli się, Ŝe w jego 
domu nigdy nie moŜna było naostrzyć noŜy ani napić się piwa. W domu Bresa brakowało 
wesołości i zabawy: nie było poetów, harfiarzy, flecistów, kuglarzy ani błaznów. A co do 
zawodów, prób sił między wojownikami, które wszyscy zwykli byli oglądać, to nie 
organizowano ich juŜ więcej, gdyŜ wszystkie siły zuŜywano na to, aby wykonywać za króla te 
prace, które naleŜały do jego obowiązków.  
Dagda musiał zbudować rath, czyli fortyfikację, jaką wtedy budowano w Irlandii, a wokół 
niej wykopać rów. Praca ta bardzo męczyła Dagdę, do tego stopnia, Ŝe pewnego razu o mało 
co wszystkiego nie porzucił. Dagda spotkał kiedyś w pałacu króla niewidomego męŜczyznę - 
Cridenbela o ciętym języku, który powiedział mu tak: "Ze względu na swoje dobre imię 
powinieneś oddawać mi trzy kęsy twojego jedzenia". I Dagda oddawał mu część swojego 
posiłku kaŜdego wieczoru, a odbywało się to tak, Ŝe dla Cridenbela trzy kęsy stanowiły 
trzecią część jedzenia Dagdy.  
Pewnego dnia, gdy Dagda pracował kopiąc rów zobaczył swego syna Angusa Og 
podąŜającego w jego kierunku.  
- Witaj ojcze - rzekł Angus - miło cię widzieć, lecz co się z tobą dzieje? Nie wyglądasz 
najlepiej.  
- Powód jest taki - westchnął Dagda - Ŝe kaŜdego wieczoru ślepiec Cridenbel wymusza na 
mnie, abym oddawał mu część swego jedzenia.  
- Poradzę ci coś, ojcze - powiedział Angus. WłoŜył dłoń do swej torby i wyjął z niej trzy 
kawałki złota i podał ojcu - włóŜ to złoto w tę część jedzenia, którą dasz Cridenbelowi. Będą 
one najlepszym "kąskiem" z całego dania - uśmiechnął się - ślepiec od nich umrze, jak tylko 
dostaną się do jego Ŝołądka.  
NajbliŜszego wieczoru Dagda uczynił tak, jak mu poradził syn. I zaledwie Cridenbel połknął 
złoto - padł martwy. Kilkoro ludzi od razu pobiegło do króla z wieścią, Ŝe Dagda zabił ślepca 
dodając mu do jedzenia jakieś trujące zioło. Król w to uwierzył i zezłościł się na Dagdę i 
skazał go na śmierć. A Dagda powiedział:  
- Nie sądzisz dobrze, mój królu - i opowiedział mu wszystko cytując dokładnie słowa 
Cridenbela: "daj mi trzy najlepsze kąski z twego dania" - a akurat tego wieczoru najlepszymi 
"kąskami" w daniu były trzy kawałki złota, więc mu je dałem. 
Wysłuchawszy Dagdy Bres nakazał rozciąć ciało Cridenbela, a kiedy znaleziono w jego 
wnętrzu trzy kawałki złota, był to dowód na to, Ŝe Dagda mówił prawdę.  
Następnego dnia Angus ponownie odwiedził ojca i rzekł mu:  
- Niedługo skończysz pracę. Kiedy nadejdzie czas zapłaty nie bierz niczego, co będą ci 
ofiarować, dopóki bydło nie zostanie zagnane z pastwisk. Wtedy dopiero wybierz czarną 
jałówkę.  
I kiedy Dagda skończył pracę i zapytano go jakiego wynagrodzenia Ŝąda, on powiedział tak, 
jak doradził mu syn, choć dla Bresa było to czyste szaleństwo. Sądził, Ŝe Dagda zechce duŜo 
więcej za swój trud niŜ tylko jałówkę.  
Pewnego dnia do pałacu króla przybył Carpre - poeta. Dano mu do dyspozycji malutki domek 
bez mebli, gdzie nawet nie było łóŜka ani moŜliwości rozpalenia ognia a na kolację 
przyniesiono mu jedynie trzy małe kawałki ciasta. Rano obudził się głodny i zły. Pomyślał 

sobie: "Bez posiłku ani mleka, bez światła, które rozświetliłoby ciemność nocy, bez godziwej 
zapłaty, niech takie będzie powodzenie Bresa". I od tamtego dnia pech ciągle prześladował 
Bresa.  
 
Kiedy Nuada stracił rękę w bitwie przez kilka dni leŜał w gorączce leczony przez Diancechta. 
On teŜ zrobił dla niego nową rękę, całą ze srebra z moŜliwością poruszania kaŜdym palcem. 
Od tej chwili Nuada zyskał przydomek "Argat-Lamh", czyli Srebrnoręki.  
Syn Diancechta, Miach, takŜe był lekarzem i to nawet lepszym w swoim fachu od ojca. 
Spotkał kiedyś chłopca który miał tylko jedno oko.  
- Jeśli jesteś dobrym lekarzem - powiedział mu - dasz mi nowe oko na miejsce tego, które 
straciłem.  
- Mógłbym dać ci kocie oko - zaproponował Miach  
- Zgadzam się - odrzekł młodzieniec  
Miach włoŜył więc chłopcu kocie oko na miejsce utraconego ale uprzedził go, Ŝe kiedy nocą 
ten będzie chciał odpocząć, nowe oko zostanie czujne na kaŜdy pisk myszy, trzepot skrzydeł 
ptaka, kaŜdy podmuch wiatru.. A w dzień, kiedy trzeba będzie wypatrywać wrogiej armii, 
kocie oko będzie pogrąŜone w głębokim śnie. 
Miachowi nie spodobał się sposób Diancechta, w jaki ten poradził sobie z przywróceniem 
sprawności Nuadzie. Wziął więc odcięte ramię Nuady i przyłoŜył je do jego barku 
wypowiadając słowa "staw do stawu, ścięgno do ścięgna". Trzy dni i trzy noce spędził 
czuwając przy Nuadzie. pierwszego dnia przyłoŜył mu rękę do boku, drugiego dnia do piersi, 
trzeciego dnia nałoŜył na niego zioła rosnące na mokradłach i w końcu Nuada został 
uzdrowiony.  
RozdraŜniło to Diancechta, który stał się zazdrosny o syna, Ŝe jest lepszym lekarzem niŜ on 
sam. Wziął miecz i uderzył nim Miacha aŜ rozciął mu mięśnie. Jako zdolny lekarz wyleczył 
go z obraŜeń, lecz potem uderzył po raz drugi, tym razem łamiąc kości czaszki. Diancecht i 
tym razem był w stanie wyleczyć syna i uczynił to. Ale potem ciął go mieczem po raz trzeci i 
czwarty aŜ naruszył mózg. I Diancecht nie znał juŜ lekarstwa na taką ranę. Miach umarł, a 
Diancecht pochował go. Na grobie Miacha wyrosło tyle rodzajów ziół ile miał stawów i 
ś

cięgien: trzysta sześćdziesiąt pięć. A Airmed, jego siostra, przyszła i rozciągnąwszy płaszcz 

na ziemi zebrała do niego wszystkie zioła układając je według ich właściwości leczniczych. 
Lecz Diancecht pomieszał je wszystkie tak, Ŝe po dziś dzień nikt nie zna właściwego 
przeznaczenia tych ziół.  
I kiedy Tuatha de Danaan zobaczyli Nuadę zdrowego, jakim był przed bitwą z Forbolgami, 
zebrali się w Teamhair i poprosili Bresa aby oddał tron Nuadzie. Bres zgodził się, co prawda, 
lecz bardzo się rozeźlił. Zaczął zastanawiać się jak mógłby zemścić się na tych, którzy usunęli 
go z tronu i jak zebrać armię przeciwko nim. Poszedł do swojej matki, Eri, z prośbą, Ŝeby mu 
wyjawiła imię i pochodzenie jego ojca. Eri opowiedziała mu, Ŝe jego ojciec jest z rodu 
Fomorian a na imię ma Elathan. Przybył do niej płynąc wielką, srebrną łodzią poprzez 
spokojne morze przybrawszy postać młodzieńca o jasnych włosach. Jego ubranie było bardzo 
bogate, a na szyi miał pięć złotych pierścieni. Eri, która wcześniej nie zwaŜała na zaloty 
męŜczyzn z Tuatha de Danaan, teraz z ochotą ofiarowała swą miłość Elathanowi. On dał jej 
pierścień z prośbą, aby oddała go jedynie temu męŜczyźnie, na którego palec będzie pasował. 
Potem odszedł równie tajemniczo jak się pojawił. Teraz Eri przyniosła ów pierścień Bresowi, 
a gdy ten włoŜył go na środkowy palec okazało się Ŝe pierścień pasuje doskonale.  
Bres ze swoją matką i kilkoma swoimi ludźmi wyruszyli do kraju Fomorian. Przybywszy na 
wielką równinę zobaczyli zebranych tam ludzi i podeszli do z nich.  
- Macie ze sobą psy myśliwskie? - spytano ich  
- Owszem - odpowiedział Bres  
- Zobaczymy, czy są lepsze od naszych - zaproponowali Fomorianie  

Porównano wszystkie psy i okazało się Ŝe psy Tuatha de Danaan są lepsze. 
- A macie rącze konie? - spytano ponownie  
- Oczywiście - odparł Bres  
Zorganizowano wyścig i konie Tuatha de Danaan okazały się szybsze od koni Fomorian. W 
końcu padło pytanie kto spośród przybyłych jest najlepszym wojownikiem. Wszyscy zgodnie 
orzekli, Ŝe jest nim Bres. Kiedy ten wyciągnął rękę i połoŜył dłoń na rękojeści swego miecza, 
Elathan, który stał pośród Fomorian, rozpoznał swój pierścień na palcu Bresa. Spytał więc, 
kim jest Bres, na co Eri odrzekła, Ŝe Bres jest ich wspólnym synem i opowiedziała całą jego 
historię.  
Zasmucił się Elathan i spytał:  
- Co wygnało cię z kraju, gdzie byłeś królem? 
- Nic poza moją własną niesprawiedliwością i surowością. Zabrałem ich majątek, dobytek, 
nawet jedzenie. Nikt nie nakładał na nich podatków zanim ja nie zostałem królem.  
- To źle - odrzekł Elathan - jako król miałeś myśleć o ich bezpieczeństwie i dostatku, a nie 
tylko o tym, jak utrzymać władzę. Ale czego szukasz tutaj, wśród Fomorian?  
- Szukam ludzi, którzy zgodziliby się dla mnie walczyć. Chcę siłą zdobyć Irlandię.  
- Nie masz prawa zabrać jej drogą niesprawiedliwości, jeśli nie potrafiłeś utrzymać jej dzięki 
sprawiedliwości.  
- Jaką masz więc dla mnie radę? 
- Idź do Balora EvilEye, naszego wodza. On tobie doradzi. 
 
 
 

Historia księŜniczki Ethlinn

 

 
 
na podstawie opracowania Petera Pehrsona 
 
 
Historia ta miała zacząć się tak: Balor, król Fomoru usłyszał w przepowiedni Druida, Ŝe 
zostanie uśmiercony przez własnego wnuka. Jego jedynym dzieckiem była mała Ethlinn. Aby 
zapobiec śmierci z rąk jej dziecka, podobnie jak Acricios z greckiej mitologii, uwięźił córkę 
w wysokiej wieŜy na urwistym przylądku Tor Mor na wyspie Tory Island. Opiekę nad 
dziewczynką powierzył dwunastu matronom, które pilnowały, by dziecko nie zobaczyło 
nigdy twarzy męŜczyzny, a nawet nie uczyło się o ludziach innej płci. W tym odosobnieniu 
Ethlinn wyrosła na piękną kobietę.  
 
Na lądzie w tym czasie mieszkało trzech braci, a mianowicie Kian, Sawan oraz Goban Kowal. 
Kian miał magiczną krowę, która dawała tak obficie mleko, Ŝe kaŜdy chciał ją mieć, więc 
Kian musiał utrzymywać ją pod ochroną.  
 
Balor postanowił, Ŝe zabierze krowę chłopcu. Pewnego dnia Kian i Sawan poszli do kuźni 
Gobana, aby utworzyć nową amunicję, zabierając ze sobą dobrą stal. Kian wszedł do kuźni i 
zostawił swojego brata, by popilnował krowy. Wtedy pojawił się śledzący ich Balor, 
przybierając postać małego chłopca; powiedział Sawanowi, Ŝe podsłuchał, Ŝe bracia w środku 
kuźni, knują taki plan: swoje miecze mielby utworzyć z dobrej stali, zostawiając najgorszy 
materiał na miecz pilnującego krowy. Wściekły Sawan, poprosił o przypilnowanie zwierzęcia 
zamaskowanemu królowi, a sam wdarł się do kuźni, by połoŜyć kres niecnemu postępkowi. 
Wtedy Balor zabrał krowę i zawlekł brzegiem morza w stronę Tory Island.  
 

Kian zapragnął zemścić się na Balorze; w końcu znalazł radę u druidki Birog. Przebrany w 
damski strój, został przeniesiony magicznym zaklęciem przez morze. Wtedy razem z Birog, 
która mu pomagała, przedstawili się opiekunom Ethlinn jako dwie szlachcianki uciekające od 
porywacza, błagające o schronienie. Zostali wpuszczeni. Kian dotarł do Ethlinn, podczas gdy 
matrony trwały w czarze magicznego snu, rzuconego nań przez Birog. Kiedy matrony się 
obudziły Kian z Druidką uciekli. Ale Ethlinn zakochała się w Kianie, a wkrótce opiekunki 
zauwaŜyły, Ŝe księŜniczka nosi dziecko. W obawie przed gniewem Balora, matrony 
tłumaczyły jej, Ŝe całe zajście było tylko snem, nic więcej nie mówiły; lecz w swoim czasie 
Ethlinn została obdarzona trzema synami.  
 
Wieści o zajściu dotarły do Balora. W złości i strachu nakazał utopić dzieci w wirze oceanu. 
Posłaniec z tą wiadomością zawinął dzieci w prześcieradło, ale niosąc je do wyznaczonego 
miejsca zgubiła się spinająca szpika i jedno niemowlę wpadło do niewielkiej zatoki zwanej do 
dziś Port na Delig, lub Haven of the Pin, czyli Schronienie Szpilki. Pozostali dwaj zostali 
utopieni, a sługa zaświadczył, Ŝe misja została wykonana.  
 
Ale tym, które ocalało zaopiekowała się Birog, która przeniosła je do domu jego ojca - Kiana. 
Kian dał chłopca na wychowanie bratu, Gobanowi, który uczył dziecko swojego fachu. Tym 
dzieckiem był wymieniony w przepowiedni Lugh ... 
 
 
 

Boadicea Zwycięska

 

 
 
Boadicea the Victorious 
 
Boadicea lub Boudicca, co znaczy Zwycięska, była królową plemiona Iceni we Wschodniej 
Anglii. W roku 60 dowodziła rebelią przeciwko Rzymianom, niszcząc miasta Colchesteru i 
St.Albans oraz zdobywając Londyn. Ostatecznie została pokonana przez Rzymian; nie chcąc 
poniŜenia z ich strony, wypiła truciznę. 
 
-Roma Ryan, ksiąŜeczka z albumu The Celts 
 
Boadicea Zwycięska 
 
Juliusz Cezar rozpoczął inwazję Brytyjską w roku 55 p.n.e., ale nigdy nie udało mu się 
narzucić Brytyjczykom swej dominacji. W 43 roku Imperator Klaudiusz nakazał podbić 
Brytanię - właśnie podczas drugiego najazdu rozgrywa się historia Boadicei. 
 
Boadicea była opisywana jako siejąca grozę, mocna kobieta. Ten opis pochodzi od 
Rzymskiego pisarza: 

"Była bardzo wysoka. Jej oczy zdawały się przeszywać rozmówcę. Jej głos był surowy i 
głośny. Jej cienkie, rudobrązowe włosy zwisały poniŜej pasa. Zawsze nosiła duŜe złote torque 
zawiązane dokoła szyji oraz spływającą pelerynę w szkocką kratę spiętą broszką" 
 
-Cassius Dio 
 
Boadicea 

 
Boadicea wyszła za mąŜ za Prasutagusa, króla plemienia Iceni we Wschodniej Anglii i mieli 
dwie córki. Prasutagus był raczej słabym królem i aby zapobiec wojnie podpisał pakt, 
głoszący, Ŝe wszystkie jego ziemie i bogactwa zostaną rozdzielona między jego córki oraz 
Rzymian po jego śmierci. Kiedy zmarł, Rzymianie okradli domy Iceni i najechali na 
wszystkie posiadłości. To sprowokowało Buadiccę. Rozpoczęła wielką rebelię, zdobywając 
Camoludunum (Colchester), następnie najeŜdŜając na Londinium (Londyn) i Verulamium (St. 
Albans). 

"Wśród Rzymian imię Boudicca - Zabójcza Królowa - przeraŜało dzieci. W Londinum  
widać było znaki po spalonych bazylikach, a grupy kopiących robotników w miarę  
powiększania się miasta znajdowało kości tych, którzy próbowali uciec przed Ŝądnymi  
krwi hordami Icenów." 
 
- Marion Zimmer Bradley, The Forest House 
 
 
Boadicei udało się zastraszyć wielu Rzymian, mimo Ŝe byli w przeciwieństwie do 
Brytyjczyków doskonale zorganizowani. Armia 10,000 Rzymian przygotowała się na 
spotkanie stutysięcznej hordy Boadicei. Mówi się, Ŝe przed bitwą wygłosiła do nich tą mowę:  
 

"My, Brytyjczycy, jesteśmy przyzwyczajeni do kobiet - przywódców na wojnie. Ale teraz nie 
walczę dla władzy królewskiej... Walczę jako zwykła osoba, która straciła wolność. Walczę 
za moje stłuczone ciało. Bogowie zapewnią nam zemstę, na którą zasłuŜyliśmy. Pomyślcie ile 
osób walczy i po co, a wygracie tą bitwę albo umrzecie. Oto co ja, kobieta, zaplanowałam. 
JeŜeli ludzie będą chcieli Ŝyć jako niewolnicy, dajcie im. Ja nie będę chciała." - Królowa 
Boadicea, cytat z "The Rotten Romans" - Terry Deary. 
 
Dobrze wiadomo, Ŝe Rzymianie są bardzo zorganizowani. Ich ludzie zdołali pokonać 
Brytyjczyków. Ostatecznie w roku 62 Suetoniusz Pauliniusz pojmał Boadiceę. Rzymski 
historyk Tacyt piszę, Ŝe aby uniknąć upokorzenia ze strony Rzymian otruła się i zmarła. Z 
kolei Cassius Dio mówi, Ŝe Boadicea zachorowała i zmarła w celi. 
 
 
 

Lugh Długoręki Część I

 

 
 
Rozdział I, Nadejście Lugha 
 
Po niefortunnym panowaniu Bresa Nuada Srebrnoręki wrócił na tron w Teamhair. W mieście 
było dwóch odźwiernych. Kiedy jeden z nich stał na straŜy wrót Teamhair, zapukał do nich 
młody człowiek i poprosił odźwiernego, Ŝeby zaprowadził go do króla. 
- A coś ty za jeden? - spytał odźwierny  
- Jestem Lugh, syn Ciana z Tuatha de Danaan i Eithne, córki Balora Fomoriana - odrzekł - i 
mlecznym synem Taillte, córki króla z Wielkiej Równiny.  
- A jaki jest twój zawód? - spytał odźwierny - bo tutaj nie wpuszczamy nikogo, kto sam na 
siebie nie potrafi zarobić.  
- Co za pytanie, jestem stolarzem - odparł Lugh.  

- Nie potrzebujemy stolarzy, mamy juŜ jednego: Luchtara. 
- Wobec tego jestem kowalem  
- Mamy teŜ kowala, Columa Cuaillemecha  
- W takim razie jestem przywódcą.  
- To teŜ nie ma dla nas Ŝadnego znaczenia, mamy Ogmę, królewskiego brata.  
- No to jestem harfiarzem - Lugh nie dawał za wygraną  
- Znowu nie trafiłeś, mamy harfiarza. To Abhean.  
- Jestem poetą - ponownie spróbował Lugh - i bardem.  
- Mamy juŜ i poetę i barda: Erca, syna Ethamana.  
- No i jestem magiem... - upierał się młodzieniec.  
- TeŜ bez poŜytku dla nas, mamy wielu znakomitych magów.  
- ... i lekarzem...  
- Naszym lekarzem jest Diancecht.  
- ... i umiem wykuwać mosiądz.  
- Mamy juŜ takiego, to Credne Cerd, nie potrzebujemy ciebie.  
- No dobrze, to idź i spytaj króla, czy ktokolwiek z jego ludzi umie robić te wszystkie rzeczy 
naraz, a jeśli taki się znajdzie, to odejdę stąd.  
Odźwierny poszedł do Nuady i opowiedział mu wszystko:  
- U wrót miasta stoi młody człowiek - mówił - i chyba powinien nazywać się Ildánach - 
Mistrz Wszelkiego Rzemiosła, gdyŜ potrafi robić wszystko to, co kaŜdy człowiek z twojej 
ś

wity, panie.  

- Zagraj z nim w szachy - zaproponował Nuada.  
Wyniesiono więc szachy na dwór a Lugh wygrał wszystkie partie. Gdy doniesiono o tym 
Nuadzie, ten powiedział:  
- Niech wejdzie, gdyŜ nigdy nikt taki jak on nie zawitał do Teamhair.  
Odźwierny wpuścił Lugha do domu króla. Znajdował się tam wielki kamień, do którego 
poruszenia trzeba było dwudziestu wołów. Ogma podniósł go i wyrzucił tak daleko, Ŝe spadł 
poza grodzenia Teamhair - to było wyzwanie dla Lugha. A Lugh odrzucił kamień tak, Ŝe 
spoczął na samym środku domu króla. Lugh grał potem na harfie, sprawiał, Ŝe słuchający 
ś

miali się i płakali, aŜ uśpił ich kołysanką. I kiedy Nuada zobaczył ile rzeczy potrafi Lugh, 

pomyślał Ŝe dzięki jego umiejętnościom mógłby wyciągnąć swój lud spod tyranii Fomorian i 
uwolnić się od obowiązku płacenia im podatków. Oddał więc tron Lughowi na okres 13 dni.  
 
   Oto historia narodzin Lugha:  
Kiedy Fomorianie przybyli do Irlandii Balor EvilEye mieszkał na Wyspie Szklanej WieŜy. 
Niebezpiecznie było podpływać statkiem w pobliŜe tej wyspy, gdyŜ Fomorianie mogli go 
zająć. Powiadają, Ŝe synowie Nemeda przepływali kiedyś obok tej wyspy i widzieli wieŜę ze 
szkła stojącą pośrodku morza, a w wieŜy coś, co przypominało ludzi. Wypłynęli więc 
naprzeciw im mając w pogotowiu zaklęcia atakujące. Fomorianie takŜe odpowiedzieli 
atakiem. Kiedy synowie Nemeda znaleźli się juŜ całkiem blisko wieŜy - ona znikła. 
Pomyśleli, Ŝe została zniszczona. Wtedy urosła nad nimi gigantyczna fala i zatopiła wszystkie 
statki. A wieŜa stała tak, jak przedtem.  
Powodem, dla którego Balor zyskał przydomek EvilEye, czyli "Złe Oko", był fakt, iŜ jedno 
jego oko miało moc zabijania. Nikt nie mógł spojrzeć w źrenicę Balora i przeŜyć. Posiadł tę 
moc, kiedy pewnego razu przechodził obok domu Druida swego ojca, który rzucał właśnie 
ś

miertelne zaklęcia. Okno domu było otwarte, więc Balor spojrzał do środka. Wtedy dym 

powstały ze śmiertelnego zaklęcia podniósł się i wpadł do oka Balora. Od tamtego czasu 
Balor musiał trzymać je zamknięte, chyba Ŝe chciał uśmiercić wroga. Wtedy ludzie 
towarzyszący Balorowi musieli podnosić mu powiekę Ŝelaznym pierścieniem.  
Raz Druid przepowiedział Balorowi, Ŝe umrze z ręki swego wnuka. Balor miał tylko jedno 

dziecko: córkę imieniem Eithne. Po przepowiedni Druida Balor zamknął ją w WieŜy na 
wyspie razem z dwunastoma kobietami, Ŝeby ją strzegły i nakazał, aby Eithne nigdy nie 
zobaczyła męŜczyzny, ani nawet Ŝeby nie usłyszała męskiego imienia.  
Zamknięta w wieŜy Eithne wyrosła na przepiękną pannę i czasami mogła widzieć męŜczyznę 
w swoich snach. Lecz kiedy pytała o męŜczyzn inne kobiety, te nie dawały Ŝadnej 
odpowiedzi. Balor nie bał się więc o swoje Ŝycie i grabił i rabował tak, jak to czynił 
dotychczas, zajmując kaŜdy statek jaki pojawił się w pobliŜu i czasem wybierając się na ląd, 
Ŝ

eby niszczyć.  

W tym czasie, w miejscu zwanym Druim na Teine, Ŝyło trzech braci z Tuatha de Danaan. 
Byli to: Goibniu, Samthainn i Cian. Cian był właścicielem ziemskim a Goibniu sławnym 
kowalem. Cian był w posiadaniu dorodnej krowy o imieniu Glas Gaibhnenn. Wielu ludzi 
chciało mieć ją na własność, więc musiała być pilnowana dzień i noc. Pewnego razu Cian 
chciał zrobić kilka mieczy, więc poszedł do kuźni Goibniu. Oczywiście, zabrał ze sobą Glas 
Gaibhnenn. Gdy przyszedł na miejsce zastał tam swojego drugiego brata Samthainna, który 
takŜe chciał zrobić sobie nową broń. Cian poprosił go, aby popilnował mu krowy podczas gdy 
ten będzie rozmawiał wewnątrz kuźni z Goibniu.  
Balor takŜe bardzo chciał zdobyć Glas Gaibhnenn, lecz nigdy nie mógł się nawet do niej 
zbliŜyć. Ale teraz nadarzyła się okazja. Przybrał postać małego, rudowłosego chłopca i 
zagadał do Samthainna, Ŝe słyszał na własne uszy iŜ Cian i Goibniu chcą uŜyć wszystką stal 
na swoje własne miecze.  
- Nie oszukają mnie tak łatwo! - odrzekł Samthainn - popilnuj tej krowy, chłopcze, a ja wejdę 
do kuźni i porozmawiam ze swoimi braćmi.  
Z tymi słowy gniewnie wkroczył do budynku. Balor natychmiast uciekł razem z Glas 
Gaibhnenn na swoją wyspę. Gdy Cian zobaczył co się stało, nie był w stanie zrobić nic 
więcej, jak zganić brata i pójść spróbować odebrać Balorowi skradzioną krowę, choć nie miał 
pojęcia, jak tego dokona. W końcu poszedł do druida i spytał go o radę. Ten odrzekł, Ŝe 
dopóki Balor Ŝyje nic nie moŜe zostać mu odebrane. PrzecieŜ nikt nie przeŜyje śmiertelnego 
spojrzenia Balora.  
Cian poszedł więc do druidki Birog z Gór i poprosił ją o pomoc. Birog przebrała go w 
kobiece ubranie i przeniosła przez morze podmuchem wiatru, aŜ do wieŜy, gdzie przebywała 
Eithne. Poprosiła takŜe kobiety mieszkające w wieŜy, aby dały schronienie tej szlachetnej 
"królowej", która ocalała ze statku, a kobiety nie chciały odmówić pomocy nikomu z Tuatha 
de Danaan. Wtedy Birog za pomocą czarów wszystkie je uśpiła, a Cian poszedł porozmawiać 
z Eithne. Kiedy dziewczyna go ujrzała rozpoznała twarz ze swoich snów. Dlatego zgodziła się 
ofiarować Cianowi swoją miłość. Niedługo potem Cian znikną z wieŜy znów niesiony 
podmuchem wiatru.  
A kiedy nadszedł czas, Eithne urodziła syna. Balor, dowiedziawszy się o tym, nakazał swym 
ludziom zawinąć dziecko w sukno, spiąć materiał szpilkami i wrzucić do morza. Ale kiedy 
Ŝ

ołnierze nieśli dziecko, szpilka wysunęła się z materiału a dziecko wyślizgnęło się z sukna i 

wpadło do wody. Wszyscy myśleli, Ŝe utonęło, lecz druidka Birog przyprowadziła je czarami 
przez fale aŜ do jego ojca - Ciana, który oddał go Taillte do karmienia.  
 
Kiedy Lugh przybył do Teamhair i postanowił przyłączyć się do oddziału swego ojca i stanąć 
przeciwko Fomorianom. Wybrał ciche, ustronne miejsce w Grellach Dollaid i razem z Nuadą, 
Dagdą, Ogmą, Goibniu i Diancechtem przygotowywali plany natarcia na Fomorian. Wszystko 
odbywało się w sekrecie tak, aby wrogowie niczego nie podejrzewali. Później miejsce ich 
spotkań nazwano "Szept ludu Bogini Danu". W końcu postanowili rozstać się na równo trzy 
lata i kaŜdy udał się w wybranym przez siebie kierunku. Lugh wrócił do swych przyjaciół.  
Jakiś czas potem Nuada zorganizował zebranie na wzgórzu Uisnech po zachodniej stronie 
Teamhair. Zaraz ujrzeli zbrojną kompanię podąŜającą w ich kierunku od wschodu. Na czele 

jechał młody człowiek, a jego twarz tak jaśniała, Ŝe nie moŜna było na nią bezpośrednio 
patrzeć. Kiedy kompania podjechała bliŜej, moŜna juŜ było w dowódcy rozpoznać Lugha 
Lamh-Fada, czyli Długorękiego, który powrócił razem ze swymi przyjaciółmi i mlecznymi 
braćmi. Dosiadał klaczy szybkiej jak chłodny, wiosenny wiatr, która mogła galopować przez 
morze jakby to był suchy ląd i na której grzbiecie nie mógł zginąć Ŝaden jeździec. Lugh miał 
na sobie zbroję chroniącą go przed ciosami, hełm ozdobiony dwoma szlachetnymi 
kamieniami na przodzie i jednym z tyłu. A kiedy zdjął hełm odsłaniał czoło jasne jak słońce 
w letni dzień. Jego bronią był miecz Freagartach, czyli The Answerer (Odpowiadający). Nikt 
kto został nim zraniony nie uchodził z Ŝyciem. Wobec niego nawet najwaleczniejszy Ŝołnierz 
stawał się słaby jak kobieta albo noworodek. Lugh ze swoimi ludźmi zbliŜył się do miejsca, 
gdzie stał Król Irlandii ze swoim oddziałem i przywitał się. Zaraz potem ujrzeli następną 
grupę ludzi podąŜającą w ich kierunku. Było to dziewięć razy dziewięciu posłańców 
Fomorian, którzy przyszli odebrać podatki. Podeszli do miejsca, gdzie zatrzymał się Nuada, a 
ten razem ze swymi ludźmi powstał na przywitanie Fomorian, chociaŜ nie zrobił tego, gdy 
przybył Lugh.  
Ten odezwał się więc:  
- Czemu powstajecie przed tą gburowatą, niechlujną bandą i oddajecie im pokłon, a nie 
uczyniliście tego wobec mnie i mojego oddziału?  
- Musieliśmy - odparł Nuada - oni nie zawahaliby się zabić nawet dziecka, gdyby ośmieliło 
się siedzieć w ich obecności.  
- Na mą duszę, sam mam ogromną ochotę ich pozabijać - rzekł Lugh i z tymi słowy rzucił się 
do ataku na Fomorian. Ranił i zabijał aŜ została przy Ŝyciu tylko dziewiąta część ich 
kompanii.  
- Zabiłbym was tak, jak pozostałych - przemówił do nich Lugh - ale wolę odesłać was do 
waszego kraju niŜ posłać tam moich własnych ludzi.  
Dziewięciu pozostałych przy Ŝyciu Fomorian wyruszyło więc w drogę powrotną do Lochlann 
i opowiedzieli wszystkim jak młody, uzdolniony chłopak zabił prawie wszystkich poborców 
podatkowych.  
- I tylko dlatego darował nam Ŝycie - dokończyli opowieść - Ŝebyśmy mogli wam o tym 
opowiedzieć.  
- Wiecie, kim jest ten człowiek? - spytał Balor.  
- Ja wiem - odezwała się Ceithlenn, jego Ŝona - to syn naszej córki. A było przepowiedziane - 
dodała- Ŝe w momencie kiedy on pojawi się w Irlandii, my na zawsze stracimy swoją pozycję 
w tym kraju.  
Zwołano radę w której zasiedli dowódcy fomorscy, poeci, druidzi a przewodził im Balor 
razem z Ceithlenn, swoją Ŝoną. I właśnie to był ten czas, gdy do Balora przybył Bres z prośbą 
o pomoc.  
- Pojadę do Irlandii - mówił - z siedmioma batalionami konnych jeźdźców fomorskich i 
wypowiem wojnę temu Ildánach - Mistrzowi Wszelkiego Rzemiosła. Przyniosę ci jego głowę.  
- Uczyń tak, nadajesz się do tego - uznali wszyscy.  
- Niech zbudują dla mnie statki - rozkazał Bres - i napełnią je Ŝywnością i wodą pitną. Bez 
zwłoki zaczęto przygotowania. Zbudowano statki, napełniono je Ŝywnością i wodą pitną oraz 
zebrano armię dla Bresa. Zrobiona dla nich broń i zbroje i wysłano do Irlandii. Balor 
odprowadził ich aŜ do przystani i rzekł:  
- Bij się z Ildánachem i przynieś mi jego głowę. Potem przywiąŜ wyspę do swoich okrętów i 
niech woda zniszczy to miejsce. Zabierz ją na północ tak, aby juŜ nikt z Ludzi Dea nie 
odnalazł jej do końca swych dni.  
 
Rozdział II, Synowie Tuireanna 
 

Jak tylko Fomorianie zaatakowali pierwsze terytoria Irlandii niszcząc EasDara, Lugh doniósł 
o tym Nuadzie.  
- Teraz jedyne, czego potrzebuję - rzekł mu - to twoja pomoc, abym mógł z nimi walczyć. Ale 
Nuada nie chciał pomścić Bodb Dearga, gdyŜ sprawa nie dotyczyła jego bezpośrednio. 
Lughowi nie spodobało się zachowanie króla. opuścił więc Teamhair udając się na zachód. 
Pewnego dnia zobaczył trzech męŜczyzn jadących znaprzeciwka: swojego ojca: Ciana o jego 
braci: Cu i Ceithena. Gdy się zbliŜyli pozdrowił ich.  
- Jaki jest powód twej tak wczesnej podróŜy? - spytali Lugha 
- Fomorianie zaatakowali Irlandię, zniszczyli EasDara. Wierzę, Ŝe pomoŜecie mi z nimi 
walczyć. 
- Gdy dojdzie do bitwy, Lugh, kaŜdy z nas odeprze atak setki Fomorian, aby chronić ciebie.  
- Dzięki wam, ale myślę, Ŝe moglibyście pomóc mi juŜ teraz. Niech kaŜdy z was zbierze 
ludzi, ilu tylko zdoła, i przyprowadzi ich do mnie.  
Cu i Ceithen wyruszyli więc na południe szukać chętnych do obrony kraju, a Cian podąŜył na 
północ. gdy dotarł da równiny Muirthemne zobaczył daleko przed sobą trzech uzbrojonych 
męŜczyzn. Rozpoznał w nich synów Tuirenna, wnuków Ogmy: Briana, Iuchara i Iucharbę . 
Te dwie rodziny: Tuirenna i Cainte zawsze Ŝyły ze sobą w nieustannej wrogości i nienawiści, 
więc pewnym było, Ŝe spotkanie Ciana z synami Tuireanna doprowadzi do bijatyki.  
"Gdyby byli ze mną moi dwaj bracie - pomyślał sobie Cian - z pewnością nie bałbym się 
stawić czoła synom Tuireanna. Ale skoro jestem sam, najlepiej dla mnie, jeśli zejdę im z 
oczu".  
Ujrzał stado świń pasących się nieopodal i zamienił się w jedną z nich za pomocą druidzkiej 
róŜdŜki. Wtedy Brian Tuireann rzekł do swych braci:  
- Widzieliście tego człowieka który jeszcze przed chwilą szedł przed nami?  
- Widzieliśmy - odrzekli  
- A wiecie, co tak nagle go stąd zabrało?  
- Nie, nie zauwaŜyliśmy tego.  
- śe teŜ nie zwracacie najmniejszej uwagi na to, co się dzieje dookoła zwłaszcza, Ŝe jesteśmy 
w stanie wojny! - zdenerwował się Brian - ja wiem, co się stało z tym człowiekiem: uŜył 
druidzkiej róŜdŜki aby zmienić się w jednego z tych wieprzów ryjących nieopodal. I 
kimkolwiek jest ten człowiek, nie jest on naszym przyjacielem.  
- Brian, te świnie naleŜą do kogoś z Tuatha de Danaan i nawet jeśli zabijemy je wszystkie, ta 
zaczarowana moŜe uciec.  
- śe teŜ jesteście takimi idiotami! - syknął Brian - nie umiecie odróŜnić prawdziwego 
zwierzęcia od zaczarowanego - mówiąc to wyciągnął druidzką róŜdŜkę i jej uderzeniem 
zamienił swoich braci w charty, które natychmiast głośnym ujadaniem wypłoszyły 
zaczarowaną świnię ze stada. Brian chwycił włócznię, wycelował w zwierzę, rzucił i trafił. 
Zraniony Cian wydał najpierw zwierzęcy skowyt bólu, ale zaraz odezwał się ludzkim głosem: 
- źle uczyniłeś raniąc mnie włócznią.  
- Oh, widzę, Ŝe umiesz mówić po ludzku - zakpił Brian  
- GdyŜ, w rzeczy samej, byłem człowiekiem. jestem Cian, syn Cainte... oszczędź mnie, 
proszę.  
- Przysięgam na wszystkich bogów - rzekł Brian - Ŝe jeśli nawet Ŝycie wróciłoby do ciebie 
siedmiokrotnie, zabrałbym je od ciebie za kaŜdym razem.  
- Jeśli tak, to przynajmniej pozwól mi przybrać na powrót moją własną postać zanim umrę.  
- AleŜ oczywiście... gdyŜ o wiele łatwiej mi zabić człowieka niźli wieprza.  
Gdy Cian przybrał ludzką postać poprosił ponownie:  
- Oszczędź mnie teraz...  
- Nigdy!  
- Słuchaj więc, Brianie! Gdybyś zabił mnie kiedy byłem zwierzęciem nie poniósłbyś Ŝadnych 

konsekwencji. Ale jeśli zabijesz mnie jako człowieka... to zobaczysz: nikt nigdy nie zapłacił i 
nie zapłaci tak wysokiej ceny za swój postępek jak ty! Za śmierć Ŝadnego człowieka nie 
będzie wymierzona tak wysoka kara jak za moją! A te ręce, które mnie zabiją, będą same 
ś

wiadczyć o tym czynie przed moim synem!  

- Nie zabijemy ciebie Ŝadną bronią - rzekł Brian - lecz kamieniami które leŜą tu dookoła. I 
wtedy Brian i jego bracia zaczęli gwałtownie i wściekle rzucać w Ciana kamieniami tak 
długo, aŜ z Ciana pozostały jedynie krwawiące zwłoki ze skórą zdartą do mięśni i z 
połamanymi kośćmi. Brian z braćmi próbowali pogrzebać jego ciało na głębokość równą 
wzrostowi człowieka, lecz ziemia nie chciała go przyjąć. Sześć razy synowie Tuireanna 
zakopywali ciało Ciana i sześć razy ziemia oddawała je z powrotem. Dopiero za siódmym 
razem ziemia przyjęła zwłoki. Wtedy Brian z braćmi ruszyli w dalszą drogę aby przyłączyć 
się do Lugha w bitwie przeciw Fomorianom. 
Natomiast Lugh po rozstaniu się z ojcem pojechał dalej na zachód, do wzgórz, które później 
nazwano Gainech i Ilgainech. Tam skrzyknął ludzi aby walczyli u jego boku. PodąŜając dalej 
dotarli do równiny MaghMor an Aonaigh, gdzie Fomorianie rozbili swoje obozy. Bres, który 
nimi dowodził, spojrzawszy na horyzont zaniepokoił się dziwacznym zjawiskiem:  
- To dziwne - powiedział druidom - słońce wstaje od zachodniej strony, a nie od wschodniej, 
jak zwykle bywało.  
- Lepiej dla nas, gdyby to było tylko słońce - westchnął druid  
- Jeśli to nie słońce, cóŜ więc takiego? - spytał Bres  
- To Lugh, panie, syn Eithne. Jego twarz jaśnieje niczym wschodzące słońce. Gdy Lugh 
dotarł do obozu Fomorian pozdrowił ich.  
- Dlaczego przychodzisz tutaj i pozdrawiasz nas, jakbyś był przyjacielem? - spytał go jeden z 
Fomorian  
- GdyŜ połowa krwi w moich Ŝyłach pochodzi z Tuatha de Danaan, a druga połowa, od was, 
Fomorianie. Przybyłem, aby odebrać wam mleczne krowy, które zabraliście ludziom Danu.  
- Chyba Ŝartujesz sobie z nas - rozzłościł się Fomorianin - nigdy ci ich nie oddamy!  
Lugh nie odpowiedział, tylko polecił swoim ludziom rozbić obóz w pobliŜu. Przez trzy dni i 
trzy noce nic się nie stało, aŜ czwartego dnia na miejsce przybyli Jeźdźcy z Sidhe: dwa tysiące 
dziewięciuset Ŝołnierzy pod dowództwem Bodb Dearga, syna Dagdy.  
- Dlaczego tu tak spokojnie? Czemu zwlekasz z wypowiedzeniem bitwy, Lugh? - spytał Bodb 
Dearg  
- Czekałem tylko na was.  
I tak połączone siły Lugha i Ŝołnierzy z Sidhe stawiły czoła oddziałom Fomorian. Najpierw 
ustawiono gęsto tarcze tworząc jednolite grodzenie, potem setki włóczni ze świstem 
przecinały powietrze a klingi mieczy migotały odbijając słoneczne promienie tak, Ŝe zdawało 
się iŜ setki płomieni powstały nad głowami walczących. Wtem Lugh zobaczył namiot Bresa 
oraz Ŝołnierzy, którzy stali na straŜy i natychmiast ich zaatakował. Walczył wściekle aŜ do 
momentu kiedy Ŝaden z nich nie został przy Ŝyciu. Gdy Bres to zobaczył bez chwili namysłu 
poddał się Lughowi.  
- Daruj mi Ŝycie tym razem - poprosił Lugha - a obiecuję, Ŝe przyprowadzę do Ciebie całą 
rasę Fomorian, Ŝebyś mógł z nimi walczyć. Przysięgam na księŜyc i słońce, na ziemię i 
morze.  
Lugh darował Ŝycie Bresowi a wtedy druidzi fomorscy takŜe chcieli się jemu poddać, na co 
Lugh odparł:  
- Na mą duszę, jeśli wszyscy Fomorianie poddadzą mi się teraz, nie będę miał z kim walczyć. 
I Bres razem ze swymi druidami opuścili równinę MaghMor an Aonaigh.  
Po skończonej bitwie Lugh spotkał się z dwoma swoimi krewniakami i spytał się, czy 
widzieli jego ojca, Ciana, podczas bitwy.  
- Nie widzieliśmy - odrzekli  

- Jestem pewien iŜ mój ojciec nie Ŝyje - powiedział Lugh - i przysięgam Ŝe dopóki nie 
dowiem się co było przyczyną jego śmierci nie tknę jedzenia ani napoju.  
Wyruszył tedy w drogę a za nim podąŜyli Jeźdźcy z Sidhe. Dotarli do miejsca gdzie Cian 
spotkał Briana i jego braci. Gdy tylko Lugh dotknął stopami ziemi w której pochowany był 
Cian, ta przemówiła do niego:  
- Wielkie niebezpieczeństwo czekało tu na twego ojca, Lugh, przybrał on postać zwierzęcia 
kiedy spotkał synów Tuireanna, ale zabili go w jego własnym kształcie.  
Lugh znalazł dokładne miejsce gdzie Brian z braćmi pogrzebali Ciana. Odkopawszy ciało 
ojca ujrzał Ŝe jest całe w ranach.  
- Dlaczego dopiero teraz... - zapłakał Lugh trzymając ciało ojca w ramionach - dlaczego teraz 
jestem tutaj, kiedy jest juŜ za późno? Moje oczy nie widzą, uszy nie potrafią słyszeć, moje 
serce nie bije a krew zastygła w moich Ŝyłach z Ŝalu. Dlaczego nie było mnie tutaj gdy to 
wszystko się działo? Straszna rzecz się stała! - krzyknął do swoich ludzi - gdyŜ synowie Dany 
zdradzają się nawzajem!  
Czeka nas zguba... Irlandia nigdy nie będzie wolna od zdrady, od zachodu na wschód, od 
północy na południe...  
Zakopano ponownie ciało Ciana w ziemi, ustawiono kamień na jego grobie i wyryto na nim 
napis pismem oghamicznym.  
- To wzgórze - rzekł Lugh - przyjmie od dzisiaj imię ojca mego, Ciana. A Ŝe synowie 
Tuireanna byli sprawcami tej zbrodni, zgryzota i cierpienie spadnie na nich i na ich 
potomków... krew zastygła w mych Ŝyłach, a serce nie bije z Ŝalu Ŝe Cian, człowiek tak 
męŜny, nie Ŝyje...  
Wyruszyli w końcu w drogę powrotną do Teamhair, a Lugh poprosił wszystkich aby nie 
zdradzili się słowem Ŝe wiedzą o śmierci Ciana i jego mordercach, dopóki on sam nie ogłosi 
prawdy.  
 
Wróciwszy do Teamhair Lugh zasiadł na miejscu obok Nuady. Spojrzał na ludzi 
zgromadzonych w sali i wśród nich zobaczył trzech synów Tuireanna. Byli oni 
najzręczniejszymi a takŜe najurodziwszymi ze swojego rodu.  
Lugh rozkazał potrząsnąć Łańcuchem Milczenia i wszyscy na sali się uciszyli.  
- O czym tak rozprawiacie, Danaanowie? - spytał Lugh  
- O tobie, w rzeczy samej - odrzekli  
- Mam do was pewne pytanie: jak kaŜdy z was zemściłby się na człowieku, który zabił jego 
ojca?  
Po sali przeszedł szmer zdumienia.  
- CzyŜby takie nieszczęście spotkało ciebie, Lugh? - spytał jeden z zebranych  
- W rzeczy samej - potwierdził Lugh - i nawet mogę wskazać ludzi, którzy dokonali tego 
nikczemnego czynu, gdyŜ znajdują się w tej sali! I oni sami najlepiej wiedzą w jaki sposób 
zadali śmierć memu ojcu!  
- Gdybym schwytał mordercę swego ojca - wtrącił się Nuada - nie zabiłbym go od razu, tylko 
kaŜdego dnia odcinałbym po jednej kończynie aŜ do momentu kiedy by umarł.  
Zebrani, a w tym synowie Tuireanna, zgodzili się z Nuadą  
- Mego ojca zabiło troje ludzi! - krzyknął Lugh - ale ja kaŜę zapłacić w inny sposób za jego 
ś

mierć... lecz jeśli się nie zgodzą... nie złamię tradycji gwarantującej wszystkim 

bezpieczeństwo w tym domu, ale wówczas ci trzej musieliby czym prędzej opuścić Teamhair 
zanim bym ich dopadł!  
- Gdybym to ja był mordercą ojca twego, Lugh - powiedział Nuada - chętnie zgodziłbym się 
na twoje warunki, wydają się być uczciwe.  
- To o nas mówi Lugh - zaszeptali między sobą młodsi bracia Tuireann - powinniśmy 
przyznać się do winy  

- Trochę się tego obawiam - powiedział Brian - on właśnie tego od nas oczekuje. Chce, 
Ŝ

ebyśmy się przyznali tu, przed wszystkimi. Nigdy nie pozwoli nam odejść bez 

zadośćuczynienia.  
- Jednak powinniśmy się przyznać. A ty będziesz mówił, Brian, bo jesteś najstarszy Wtedy 
Brian wystąpił i rzekł:  
- To o mnie i o moich braciach mówisz, Lugh, i myślisz, Ŝe zabiliśmy twego ojca. Nie 
uczyniliśmy tego, lecz gotowi jesteśmy zapłacić za jego śmierć tak, jakbyśmy byli jej winni.  
- A ja przyjmę od was zapłatę. Powiem wam jakie są moje warunki. JeŜeli będzie to dla was 
za duŜo, część długu zostanie wam odjęta.  
- Słuchamy zatem - rzekli bracia  
- Oto czego Ŝądam: trzech jabłek, skóry knura, włóczni, dwóch koni i rydwanu, siedmiu świń, 
szczenięcia, roŜna oraz trzech okrzyków. Jeśli to dla was za duŜo moŜecie zrezygnować z 
części zapłaty  
- To nie jest za duŜo - powiedział Brian - sto razy tyle nie byłoby zbyt wiele. Ale, jak mi się 
zdaje, w twoim Ŝądaniu tkwi jakiś podstęp, wydaje się Ŝe niewiele wymagasz.  
- Wymagam więcej, niŜ ci się wydaje. Daję ci słowo Tuatha de Danaan Ŝe niczego więcej 
Ŝą

dać nie będę ponad to, co wymieniłem. Daj mi teraz takie samo przyrzeczenie dotrzymania 

umowy jakie ja tobie dałem.  
- Nie wymagaj specjalnie ode mnie przysięgi. Słowo syna Tuireanna jest więcej warte niŜ 
przyrzeczenie kogokolwiek innego. 
- Nie wystarczy mi twoje słowo! Często się zdarzało, Ŝe go nie dotrzymywałeś!  
Zatem król Nuada, a takŜe Bodb Dearg i jeszcze kilku dowódców poświadczyło za braćmi 
Tuireann.  
- A teraz powiem wam - rzekł Lugh - o jakie konkretnie przedmioty mi chodzi. Trzy jabłka o 
które prosiłem to owoce jabłoni rosnącej w Ogrodzie na Wschodzie świata, są one 
najpiękniejsze ze wszystkich owoców na świecie, mają kolor złota, rozmiar głowy 
miesięcznego niemowlęcia, smak miodu a spoŜywającemu je dają siłę i leczą rany i nie 
zmniejszają swej objętości gdy się je ugryzie.  
Skóra o którą mi chodzi naleŜy do Tuisa, króla Grecji i ma ona moc uzdrawiania z wszelakich 
ran i chorób. A wiecie, skąd wzięła się ta skóra? - Lugh nachylił się do słuchających - otóŜ w 
greckich lasach Ŝył knur. Ilekroć przekroczył on strumień, woda w tym strumieniu zamieniała 
się po dziewięciu dniach w wino. Ponadto kaŜdy, którego rana została skropiona winem z 
takiego strumienia zostawał wyleczony. Greccy kapłani powiedzieli, Ŝe to nie za sprawą 
samego knura, lecz jego skóry. Złapano więc go i oskórowano. Sądzę, Ŝe trudno będzie wam 
odebrać ją Tuisowi - miał tę skórę od zawsze.  
Włócznia, o której wspomniałem, to Luim, naleŜy ona do króla Persji. Jej grot zawsze jest 
zanurzony w naczyniu z lodowatą wodą, aby nie rozŜarzył się do białości i nie spalił 
wszystkiego dookoła. TeŜ bardzo trudno będzie wam ją zdobyć.  
Teraz powiem wam o koniach i rydwanie. NaleŜą one do Dobara, króla Siogair. Konie są 
rącze i galopują przez morskie fale jakby był to suchy ląd, zaś rydwan jest najmocniejszy i 
najbardziej opływowy w kształcie ze wszystkich rydwanów świata.  
Siedem świń o które prosiłem naleŜą do Easala, króla Colún na h'Órge. Jeśli zarŜnie się je 
wieczorem rano znów są Ŝywe a człowiek, który zjadł ich mięso jest wolny od wszelkich 
chorób.  
Co do szczeniaka: jest nim Fail-Inis naleŜący do króla Ioruaidh - Zimnego Kraju. I wszystkie 
dzikie bestie padają pod wzrokiem tego szczenięcia a jest ono piękniejsze niźli ogniste słońce. 
Będzie wam trudno zdobyć tego szczeniaka. Wspomniałem o roŜnie - pilnują go kobiety z Iris 
Cenn-fhinne. A co do trzech okrzyków: muszą być one wydane na wzgórzu Miochaoina. 
Miochaoin i jego trzej synowie zobowiązali się Ŝe nigdy nie dopuszczą aby w tym miejscu 
podniesiono głos. Mój ojciec był ich przyjacielem i nawet jeśli ja wam wybaczę jego śmierć, 

oni nigdy wam tego nie odpuszczą. JeŜeli nawet przeŜyjecie wszystkie niebezpieczeństwa i 
dotrzecie do Miochaoina, tam dosięgnie was ramię sprawiedliwości! Oto wszystko, czego 
Ŝą

dam - zakończył Lugh. 

Strach i rozpacz zagościły w sercach braci Tuireann gdy usłyszeli te słowa. Wszyscy troje 
poszli do swego ojca i powiedzieli mu o grzywnie jaka została na nich nałoŜona.  
- Złe wieści przynosicie mi, synowie - rzekł Tuireann - droga do tych czarodziejskich 
przedmiotów prowadzi do waszej zguby. Jednak Lugh sam chce wam pomóc a wiecie, Ŝe 
Ŝ

aden człowiek nie byłby w stanie ich zdobyć bez pomocy Lugha albo Manannana. Idźcie 

więc do Lugha i poproście go, Ŝeby poŜyczył wam Aonbharra, konia Manannana jeŜeli zaleŜy 
mu na tym, abyście spłacili swój dług. Ale on wam odmówi twierdząc, Ŝe koń nie jest jego 
własnością i Ŝe nie będzie poŜyczał tego, co jemu samemu zostało poŜyczone. Poproście 
wtedy o łódź Manannana Scuabtuine. Lugh wam nie odmówi a ta łódź będzie wam bardziej 
przydatna niŜ koń.  
Poszli bracia do Lugha, pozdrowili go i powiedzieli, Ŝe nie zdołają wypełnić jego poleceń bez 
jego własnej pomocy i w związku z tym chcą poŜyczyć jego konia, Aonbharra.  
- Nie jestem jego właścicielem - odrzekł Lugh - a nie będę poŜyczał niczego, co zostało mi 
poŜyczone.  
- Jeśli tak, to daj nam na tę podróŜ Scuabtuine.  
- Zgoda, moŜecie ją wziąć  
Bracia wrócili do swego ojca i siostry Ethne i powiedzieli im, Ŝe zdobyli łódź.  
- Jednak niewiele poprawia to waszą sytuację - rzekł Tuireann - Lugh potrzebuje kaŜdej z 
tych rzeczy, aby przeprowadzić wojnę z Fomorianami, ale przede wszystkim chce waszej 
ś

mierci.  

Bracia Tuireann razem z siostrą Ethne wyruszyli do Brugh na Boinn, gdzie była zacumowana 
Scuabtuine, zostawiając swego ojca pogrąŜonego w smutku. Gdy dotarli na miejsce Brian 
wszedł do łodzi, Ŝeby ją sobie obejrzeć.  
- Tu jest zaledwie tyle miejsca Ŝeby pomieścić dwie osoby - rzekł Brian z rezygnacją i począł 
obwiniać się za naiwność.  
- Nie obwiniaj siebie - rzekła mu siostra - mój najdroŜszy bracie, źle zrobiłeś zabijając ojca 
Lugha. Ale jakakolwiek krzywda ciebie spotka nie będzie ona zasłuŜona.  
- Nie mów tak, Ethne, jesteśmy dobrymi i odwaŜnymi ludźmi. I wolę setki razy zginąć w 
walce niŜ umrzeć posądzony o tchórzostwo.  
- Mój największy smutek ma źródło w tym - rzekła Ethne - Ŝe muszę Ŝegnać ciebie, 
opuszczającego rodzinny kraj.  
Bracia wypchnęli łódź na fale i wypłynęli na morze, zostawiając za sobą piękne i czyste jak 
kryształ wybrzeŜe Irlandii.  
- Gdzie popłyniemy najpierw? - spytali młodsi bracia Tuireann  
- Poszukajmy jabłek - zaproponował Brian - gdyŜ one jako pierwsze były wymienione przez 
Lugha. Prosimy więc ciebie, Scuabtuine, zabierz nas do ogrodu na Wschodzie świata!  
 
Scuabtuine była posłuszna jego prośbie i poniosła ich poprzez zielono-niebieskie fale, ponad 
niezmierzonymi głębinami aŜ do portu na Wschodzie świata.  
- Jaki macie pomysł Ŝeby się tam dostać? - spytał Brian gdy dotarli na miejsce - królewscy 
Ŝ

ołnierze razem z nim samym na czele pilnują tego ogrodu przez całe dnie i noce.  

- CóŜ innego moŜemy zrobić jak otwarcie ich zaatakować i zdobyć jabłka, albo polec w 
walce. Nawet jeśli uciekniemy i unikniemy niebezpieczeństwa tutaj, to spotka nas ono gdzie 
indziej  
- Chyba nie chcecie, bracia, Ŝeby opowiadano o nas jak o tchórzach albo szaleńcach. Czy nie 
lepiej Ŝeby bardowie w pieśniach chwalili naszą odwagę i spryt? Zdobędziemy jabłka i nie 
będziemy musieli walczyć we trójkę z całym oddziałem. Zamienię nas w szybkie jastrzębie i 

będziemy krąŜyć nad ogrodem. StraŜnicy zaczną strzelać do nas z łuków i rzucać włóczniami, 
lecz my będziemy stale poza ich zasięgiem aŜ do momentu, kiedy skończą się włócznie i 
strzały. Wtedy zniŜymy lot i kaŜdy z nas porwie z jabłoni po jednym owocu.  
Brian dotknął braci i siebie druidzką róŜdŜką, zamienili się w piękne jastrzębie i wzlecieli 
wysoko ponad ogród. StraŜnicy zobaczyli ich i zaczęli strzelać do nich z łuków i rzucać 
włóczniami, lecz bracia zaklęci w ptaki byli ciągle poza ich zasięgiem i pozostali tak dopóty, 
dopóki wszystkie włócznie nie zostały wyrzucone a strzały wystrzelone z łuków. Wtedy 
Brian, Iuchar i Iucharba złoŜyli skrzydła i zanurkowali szybko, chwycili w locie jabłka i 
trzymając je w szponach odlecieli nie odnosząc najmniejszej rany.  
W mieście przylegającym do ogrodu natychmiast zawrzało od nowin i plotek. Król tego 
miasta miał trzy przebiegłe córki, które zamieniły się w sokoły i ruszyły w pogoń za braćmi 
Tuireann. Gdy ich dogoniły, lecących nad powierzchnią morza, zaczęły rzucać w nich 
magiczne błyskawice przypalając im pióra i parząc skórę.  
- Ratuj nas, Brianie! - Krzyknęli Iuchar i Iucharba - bo inaczej spłoniemy wśród błyskawic! 
Brian ponownie uŜył druidzkiej róŜdŜki i zmienił siebie i braci w białe łabędzie, które szybko 
zniŜyły lot i usiadły na wodzie a sokoły zrezygnowały z pogoni. Wtedy bracia spokojnie 
wrócili na swoją łódź.  
 
Uzgodnili Ŝe teraz popłyną do Grecji po skórę knura. Gdy dotarli na miejsce Brian spytał 
braci:  
- W jakiej postaci pokaŜemy się im tym razem?  
-Jakiej, jeśli nie naszej własnej? - odparli bracia  
- Nie dokładnie tak - pokręcił głową Brian - przedstawimy się im jako irlandzcy poeci, 
zdobędziemy ich szacunek i powaŜanie.  
- Nie będzie to łatwe - zauwaŜyli młodsi bracia - nie znamy Ŝadnych pieśni czy poematów, 
ani teŜ nie umiemy ich tworzyć.  
Jednak zapukali do bram miasta i przedstawili siebie straŜnikowi jako poetów z Irlandii i 
powiedzieli, Ŝe mają ułoŜony poemat specjalnie dla króla Tuisa.  
- Wpuścić ich - rozkazał Tuis gdy przekazano mu wiadomość o przybyszach - gdyŜ 
podróŜowali tak długo i z tak daleka aby wygłosić przede mną poemat.  
Potem rozkazał słuŜbie aby wniosła na dziedziniec wszystkie kosztowności po to, Ŝeby 
podróŜnicy mogli potem rozpowiadać Ŝe nie ma na całym świecie miejsca piękniejszego niŜ 
dwór króla Tuisa.  
Jak tylko Brian, Iuchar i Iucharba weszli na ów dziedziniec zostali ugoszczeni miłym słowem 
i napojami. Pomyśleli, Ŝe nigdzie indziej nie widzieli dworu tak duŜego i dostatniego jak tutaj 
i Ŝe nigdzie nie spotkali się z tak uprzejmym powitaniem.  
Wpierw greccy poeci wygłaszali swe utwory przed królem. Wtedy Brian szepnął do swych 
braci: - Teraz wy wystąpcie i wygłoście poemat.  
- Nie mamy poematu - mruknął Iuchar - i nie proś nas o Ŝaden poemat, bo juŜ ci 
powiedzieliśmy, Ŝe ani Ŝadnego nie znamy, ani nie umiemy napisać.  
- Proponowaliśmy tobie - wtrącił Iucharba - Ŝeby zdobyć to, co chcemy siłą, jeśli jesteśmy od 
nich silniejsi, a jeśli nie, to polec w walce.  
- W ten sposób poematu nie ułoŜycie - pokręcił głową Brian i wstał. 
 
"Wspaniały królu, Tuisie,  
Godzien jesteś, aby chwalić cię  
Za twoją mądrość, siłę i szczodrość,  
Dlatego w nagrodę zechcę dostać  
Czarodziejską skórę dzika.  
ś

adna armia nie zdoła  

Oprzeć się wzburzonym falom morza  
Dlatego proszę cię, Tuisie  
O czarodziejską skórę dzika"  
 
- Ładny poemat - powiedział król - ale nie rozumiem jego znaczenia.  
- Wytłumaczę ci go - powiedział Brian - Masz, królu, w swoim posiadaniu skórę z 
czarodziejskiego dzika, która ma przedziwną właściwość leczenia ran. Ją właśnie chcę dostać 
jako zapłatę za swój poemat, a słowa " Ŝadna armia nie zdoła oprzeć się wzburzonym falom 
morza"... my jesteśmy jak wzburzone fale, Tuisie, i twoja armia jest równie wobec nas 
bezsilna jak wobec morskich odmętów.  
- Nagrodziłbym cię za twój poemat - rzekł król - gdybyś tak często nie wspominał w nim o 
mojej skórze z dzika. Nie jesteś dobrym dyplomatą, poeto. Nie oddałbym tej skóry ani 
najbardziej utalentowanemu poecie świata, ani największemu mędrcowi, ani 
najwaleczniejszemu wojownikowi. JednakŜe otrzymasz godziwą zapłatę: dam ci trzy razy tyle 
złota ile pomieści owa skóra o której tak często wspominałeś w swoim poemacie.  
- Niech bogowie mają ciebie w swej pieczy - rzekł Brian - zdaję sobie sprawę z tego, Ŝe nie 
proszę o błahostkę. Jeśli ma się stać tak, jak sobie Ŝyczysz, Tuisie, pozwól, Ŝe ja i moi bracia 
będziemy obecni przy odmierzaniu złota.  
Tuis zgodził się i posłał braci razem ze swoimi sługami do skarbca.  
- Odmierzcie wpierw złoto dla moich braci - rozkazał sługom Brian, jak tylko znaleźli się na 
miejscu - a potem dla mnie największą część, gdyŜ to ja jestem autorem poematu.  
Lecz jak tylko słudzy przynieśli skórę Brian błyskawicznym ruchem wyrwał im ją z rąk i 
zadał cios mieczem najbliŜej stojącemu męŜczyźnie rozpłatając go na połowy. Brian narzucił 
na siebie skórę i razem z braćmi wybiegł ze skarbca i ruszył przez dziedziniec zabijając 
kaŜdego, kto stanął mu na drodze.  
Kiedy juŜ cała słuŜba Tuisa i wszyscy jego wartownicy zostali zabici bądź silnie ranieni, do 
walki z Brianem stanął sam król, który po krótkim pojedynku padł martwy.  
 
Bracia Tuireann odpoczęli po wyczerpującej walce, po czym podjęli na nowo swoją 
wędrówkę. Podjęli decyzję Ŝe pojadą teraz po czarodziejską włócznię do króla Persji. Wsiedli 
więc do łodzi i odpłynęli zostawiając za sobą modre strumienie Grecji i nie zatrzymali się ani 
na chwilę, aŜ dopłynęli do celu.  
- Zastosujemy ten sam wybieg - rzucił propozycję Brian - znów przedstawimy się im jako 
poeci.  
- Dobry pomysł - poparli go tym razem bracia - ostatnim razem mieliśmy sporo szczęścia, 
moŜe teraz teŜ się uda...  
Bracia, jako irlandzcy poeci zostali przyjęci przez króla Persji równie hojnie i serdecznie, co 
w poprzednim państwie. Podobnie jak na dworze w Grecji, tak i tutaj urządzono ucztę, gdzie 
poeci dawali popis swojego kunsztu. Wreszcie przyszła kolej na Briana. Wstał i rzekł te 
słowa:  
 
"Jest taka włócznia  
Dla której nie ma zbyt wielkich  
Wojen ani bitew.  
Sama rwie się do walki  
A grot jej,  
Osadzony na drzewcu 
Ze szlachetnego drzewa,  
Rozgrzany do czerwoności  
Spala wszystko dookoła.  

Nie ma zbyt niebezpiecznych bitew  
Dla wojownika  
Posiadającego tę włócznię"  
 
- To piękny wiersz - rzekł król - ale nie rozumiem dlaczego jest w nim mowa o mojej 
włóczni? Wytłumacz mi to, poeto z Irlandii!  
- Jako zapłatę za mój poemat chcę właśnie twoją włócznię, królu, to dlatego.  
- Jak śmiesz prosić mnie o coś takiego! - zdenerwował się król - nie kaŜę ciebie zabić jedynie 
z szacunku, jaki Ŝywię do poezji!  
Wtedy Brian, upewniwszy się, Ŝe ma pod ręką czarodziejskie jabłko z Ogrodu na Wschodzie, 
przebiegł przestrzeń dzielącą go od króla i uderzył go mieczem tak silnie, Ŝe rozpłatał mu 
czaszkę a jego mózg zbryzgał podest, na którym stał tron. Słudzy i straŜnicy rzucili się na 
młodych Irlandczyków, lecz bracia byli doskonałymi wojownikami i zdołali pokonać 
wszystkich, co do jednego.  
Gdy cały dziedziniec został zbroczony krwią i zakryty ciałami martwych Persów, bracia 
odnaleźli magiczną włócznię, której grot był zanurzony w kotle z lodowatą wodą, aby nie 
spalił wszystkiego dookoła.  
 
Po krótkim odpoczynku bracia wyruszyli na wyspę Siogair po konie i rydwan o które prosił 
Lugh.  
- Tym razem zrobimy tak - powiedział Brian gdy dotarli na miejsce - będziemy podawać się 
za irlandzkich najemników. Najmiemy się u króla, zdobędziemy jego zaufanie i w ten sposób 
dowiemy się gdzie trzymane są konie i rydwan.  
Gdy stanęli przed królem złoŜyli mu pokłon, a na pytanie kim są, odrzekli:  
- Jesteśmy wojownikami z Irlandii i sprzedajemy swe usługi wszystkim wielkim monarchom 
kontynentu.  
- Czy chcecie zostać tu jakiś czas i słuŜyć u mnie? - spytał król  
- Taki mieliśmy zamiar.  
Bracia mieszkali w Siogair przez ponad miesiąc, ale o miejscu ukrycia koni i rydwanu 
wiedzieli akurat tyle, co w dniu przyjazdu. Wreszcie Brian powiedział braciom:  
- W ten sposób niczego nie zdziałamy. Musimy pójść do króla i zapowiedzieć mu, Ŝe 
opuścimy jego i jego kraj na zawsze, jeśli nie pokaŜe nam owych koni i rydwanu.  
Tak teŜ uczynili.  
- Chcę ci oznajmić - rzekł Brian do króla, jak tylko przed nim stanął - Ŝe w Irlandii tacy 
utalentowani wojownicy jak my zawsze mieli zaufanie i szacunek swoich pracodawców. 
Zawsze strzegli waŜnych ludzi, stali przy nich i słyszeli kaŜde słowo, kaŜdy szept ulatujący z 
ich warg. Powierzano im wszystkie sekrety. Tutaj, jak widzę, panują jednak inne zwyczaje. 
Masz bowiem cudowne konie i rydwan, najlepsze na świecie, ale nie pozwolono nam ich 
obejrzeć.  
- Wielka byłaby to dla mnie strata - rzekł król - gdybyście porzucili u mnie słuŜbę z tak 
błahego powodu. Zwłaszcza Ŝe pokazałbym wam owe konie i rydwan juŜ pierwszego dnia, 
jak tu przybyliście, gdybym tylko wiedział Ŝe wam na tym tak zaleŜy. MoŜecie obejrzeć je 
sobie teraz, jeśli sobie tego Ŝyczycie.  
Z tymi słowy król posłał słuŜbę po konie. Przyprowadzono je, od razu zaprzęgnięte w 
rydwan. Umiały biec tak szybko jak wieje chłodny, wiosenny wiatr, a morskie fale były dla 
nich równie stabilnym podłoŜem co solidny trakt.  
Brian najpierw powoli podszedł do koni, udawał, Ŝe się im przygląda, Ŝe podziwia ich linię i 
raptem skoczywszy na rydwan zrzucił z niego woźnicę, który upadając roztrzaskał sobie 
głowę o kamienie. Drugim błyskawicznym ruchem rzucił w króla włócznią, którą zdobył od 
Persów, przebijając mu serce. Iuchar i Iucharba zabili jeszcze kilku ludzi którzy stanęli im na 

drodze, po czym wskoczyli na rydwan i wszyscy troje uciekli z Siogair. 
- Pojedziemy teraz do Easala, króla Colún na h'Órge - oznajmił Brian - i zdobędziemy od 
niego siedem warchlaków, wedle rozkazu Lugha.  
 
Do mieszkańców Colún na h'Órge doszła juŜ wieść o tym, jak młodzi, odwaŜni Irlandczycy 
desperacko podejmują próby wywiązania się z umowy danej człowiekowi zwanemu Ildánach. 
Doszło do niech, Ŝe tam, gdzie zawitali bracia Tuireann, pozostawili po sobie śmierć i 
zniszczenie. Król Easal wyszedł na spotkanie braciom Tuireann. Gdy ich łódź przybiła do 
brzegu przywitał się z nimi i spytał, czy prawdą są te wszystkie szalone opowieści o trzech 
braciach z Irlandii.  
- Oczywiście, Ŝe są prawdziwe - parsknął Brian - i nie obchodzi mnie to, co teraz zrobisz, ani 
co sobie o nas pomyślisz.  
- A co macie przywieźć z mojego kraju?  
- Siedem wieprzków naleŜy do Ciebie, Easalu - rzekł Brian - zdobycie ich dla Lugha jest 
częścią naszego zadania.  
- A jak zamierzacie je ode mnie zdobyć?  
- Jeśli nie oddałbyś ich dobrowolnie jesteśmy gotowi stoczyć walkę z tobą i twoimi ludźmi, w 
trakcie której na pewno byś zginął, a my odpłynęlibyśmy z tym po co przybyliśmy. Jeśli 
jednak oddasz nam wieprzki z własnej woli będziemy ci za to bardzo wdzięczni.  
- Szkoda by było wszczynać walkę z tak błahego powodu - zauwaŜył Easal.  
- Rzeczywiście, szkoda - rzekł juŜ nieco znuŜony Brian.  
Easal nachylił się ku swoim doradcom i po szeptanej wymianie zdań oznajmił głośno 
Irlandczykom, Ŝe odda im siedem świń z własnej, nieprzymuszonej woli.  
- Wieści o waszych odwaŜnych czynach szybko się rozchodzą - oznajmił - jak słyszałem nikt 
do tej pory z wami nie wygrał. Wyszliście zwycięsko z kaŜdej bitwy a przecieŜ nie mieliście 
za przeciwników amatorów. Wolę oddać wam moje świnie po dobroci, bo wiem, Ŝe gdybym 
się nie zgodził, pozabijalibyście mnie i moich ludzi i po prostu zabralibyście to, po co Ŝeście 
tu przybyli.  
Bracia ukłonili się królowi w podzięce. Byli mile zaskoczeni, Ŝe po tylu trudnościach ktoś 
wreszcie poszedł im na rękę. Cieszyli się, Ŝe nie muszą znowu przechodzić przez piekło walki 
z której na pewno nie wyszliby bez uszczerbku.  
Easal zaprosił ich do swoich komnat, ugościł ich wyborną kolacją i dał najlepsze miejsca do 
spania, a z samego rana na rozkaz króla dostarczono braciom siedem świń. R - Cieszymy się, 
królu - rzekł Brian - Ŝe dajesz nam je z własnej woli. Po raz pierwszy nie musimy bić się o to, 
po co przybyliśmy.  
I Brian w podzięce ułoŜył dla króla przepiękny poemat chwalący szczodrość i mądrość 
Easala.  
- Gdzie się teraz wybieracie, synowie Tuireanna? - spytał potem Easal.  
- Jedziemy do Ioruaidh skąd musimy przywieść szczenię które zowie się Fail-Inis.  
- Mam do was prośbę: chciałbym pojechać z wami. Moja córka jest Ŝoną króla tego kraju. 
Mam nadzieję przekonać go Ŝeby oddał wam swoje szczenię bez walki.  
- Chętnie zabierzemy cię ze sobą, Easalu, będzie to dla nas zaszczyt - odrzekli bracia.  
 
Przygotowano więc królewski statek i wyruszono w podróŜ bez chwili zwłoki. Gdy dotarli do 
przepięknych brzegów Ioruaidh na ich powitanie wyszedł król ze swoim wojskiem. Pierwszy 
na brzeg wyszedł Easal pokojowym gestem pozdrawiając swego zięcia i opowiedział mu 
historię braci Tuireann od początku do końca.  
- Co przywiodło ich do mego kraju? - spytał król  
- Chcą mieć twojego szczeniaka, Fail-Inis - wytłumaczył mu Easal.  
- To był głupi pomysł, Easalu, przyjeŜdŜać tu z nimi i prosić mnie o coś takiego! - rozgniewał 

się młody król - jeszcze nikomu bogowie tak nie pobłogosławili, Ŝeby zdołał zabrać mi moje 
szczenię czy to siłą, czy prośbą.  
- Dobrze ci radzę, oddaj im Fail-Inis - prosił Easal - zabili juŜ tylu królów i ich Ŝołnierzy Ŝe ty 
ze swoim wojskiem nie będziecie dla nich duŜą przeszkodą na drodze do zdobycia tego psa.  
Lecz Easal na próŜno strzępił sobie język, jego zięć był uparty. Wrócił więc na statek i 
powiedział braciom, Ŝe niestety nie dostaną szczenięcia bez walki. Na te słowa Brian, Iuchar i 
Iucharba dobyli mieczy i wyzwali armię Ioruaidh do bitwy. Obie strony walczyły zawzięcie i 
z pełnym profesjonalizmem lecz po chwili szala zwycięstwa zaczęła przechylać się w stronę 
Irlandczyków. Iuchar i Iucharba walczyli obok siebie, a za nimi, odwrócony plecami do 
swoich braci, walczył Brian. Tak rozdzielili dwa szeregi wojska i osłabili ich siły. 
Równocześnie taki układ umoŜliwił Brianowi dotarcie do samego króla. Zraniwszy go 
zaprowadził przed oblicze Easala.  
- Oto twój zięć, Easalu... przysięgam na swój honor i męstwo, Ŝe duŜo łatwiej byłoby mi zabić 
go trzy razy niŜ przyprowadzić go tutaj Ŝywego.  
Tak więc król Ioruaidh, upokorzony, musiał oddać Fail-Inis synom Tuireanna. Bracia 
poŜegnali serdecznie Easala i popłynęli w dalszą drogę.  
 
Tymczasem w Teamhair druidzi za pomocą czarów pokazywali Lughowi wszystkie czyny 
synów Tuireanna. Zebrali juŜ do tej pory wszystkie przedmioty niezbędne Lughowi do walki 
z Fomorianami. Aby szybciej wejść w ich posiadanie Lugh rzucił czar zapomnienia, który 
dopadłszy dzielnych braci sprowadził na nich wielką, bolesną tęsknotę za Irlandią a takŜe 
sprawił, Ŝe zapomnieli o reszcie swojej powinności wobec Lugha. Nie zwlekając ni chwili 
bracia zawrócili swą czarodziejską łódź i popłynęli do domu.  
Jak tylko bracia przybyli do Brugh na Boinn powiadomiono o tym Lugha, który czym prędzej 
zamknął się w Teamhair, przywdział lekką zbroję i upewnił się, Ŝe ma pod ręką broń. Na 
powitanie braci wyszedł Nuada i reszta Tuatha de Danaan.  
- Witajcie, synowie Tuireanna! - zawołał król - czy zdobyliście juŜ wszystko o co prosił 
Lugh?  
- Tak jest, mamy wszystko ze sobą - odparł dumnie Brian - ale... gdzie jest Lugh? - spytał 
rozglądając się na wszystkie strony - chcielibyśmy wręczyć mu to osobiście.  
- Był tu jeszcze przed chwilą - odparł Nuada i posłał kilku ludzi, Ŝeby znaleźli Lugha, ale 
poszukiwania okazały się bezowocne.  
- Domyślam się, gdzie się ukrył. Wiedział bardzo dobrze, Ŝe wracamy do Irlandii mając w 
swoim posiadaniu tę całą czarodziejską broń - uśmiechną się Brian ze złośliwą satysfakcją - 
dlatego nas unika. Boi się nas.  
Wysłano więc poprzez posłańców wiadomość dla Lugha, Ŝe bracia Tuireann chcą oddać mu 
obiecane przedmioty, ale Lugh jedynie rozkazał, aby zostały one oddane Nuadzie. Dopiero 
wtedy wpuszczono braci do Teamhair a Lugh wyszedł im na spotkanie.  
- Oto jest zapłata za śmierć człowieka - powiedział gdy Nuada przekazał mu trzy jabłka, 
skórę, siedem świń, rydwan z końmi i szczeniaka - jakiej nikt nigdy nie poniósł i nie poniesie. 
Ale... to jeszcze nie wszystko, synowie Tuireanna, aby wyrównać nasze rachunki. CzyŜbyście 
zapomnieli o czarodziejskim roŜnie i trzech okrzykach? Tego jeszcze nie otrzymałem!  
Gdy Lugh wymówił te słowa czar rzucony na braci przestał działać i uświadomili sobie, Ŝe to 
jeszcze nie koniec niebezpieczeństw, Ŝe jeszcze raz muszą opuścić Irlandię. PogrąŜeni w 
rozpaczy poszli do domu swego ojca i opowiedzieli mu o swoich przygodach, o 
niebezpieczeństwach jakie przeŜyli i o tym, jak w końcu Lugh ich nieuczciwie potraktował. 
Następnego dnia, z samego rana, wsiedli z powrotem na Scuabtuine. śegnała ich siostra 
Eithne.  
- Bracie mój, najdroŜszy Brianie, przeklinam los, który kaŜe mi się z tobą rozstawać. 
Obawiam się, Ŝe nawet jak wyjdziesz cało ze wszystkich niebezpieczeństw i wrócisz tu Ŝywy, 

nie spodoba się to Lughowi i kaŜe ciebie zabić. Nie będę mogła przestać o tym myśleć. Z 
kaŜdą chwilą mój smutek i strach rosną, Brianie.  
Brian bez słowa ucałował siostrę, po czym razem z braćmi wypłynął łodzią na wzburzone 
fale.  
 
Ich podróŜ do tajemniczej, podwodnej wyspy, Inis Cenn-fhinne, trwała cały kwartał. 
Wreszcie dotarli na miejsce. Brian rozebrał się i wskoczył do wody. Długo nurkował 
rozglądając się za miastem kobiet, o którym mówił Lugh, aŜ w końcu udało mu się dopłynąć 
do niewielkiego dziedzińca. Faktycznie, siedziały tam same kobiety które zdawały się wcale 
nie zwracać uwagi na przybysza, tak były zajęte szydełkowaniem i haftowaniem 
przepięknych, skomplikowanych wzorów. Pośrodku dziedzińca znajdował się roŜen. Gdy 
tylko Brian go dojrzał, bez chwili wahania przeszedł pomiędzy pannami, chwycił go w garść i 
juŜ miał zamiar wynieść go stąd, gdy nagle rozległ się perlisty śmiech. To wszystkie kobiety 
przerwały robótki i zanosiły się od śmiechu. W końcu jedna z nich, stłumiwszy chichot, 
powiedziała:  
- OdwaŜnych czynów się podejmujesz, Brianie. Nawet, gdyby byli tu z tobą twoi bracia nie 
pokonalibyście ani jednej z nas, a kaŜda z nas mogłaby z łatwością pokonać was trzech. Ale 
skoro pomimo tego odwaŜyłeś się zabrać nam roŜen... proszę, jest twój! W nagrodę za twoje 
męstwo. 
Brian ukłonił się grzecznie pannom i czym prędzej wrócił na łódź gdzie Iuchar i Iucharba z 
niecierpliwością czekali na jego powrót. Gdy tylko go ujrzeli wynurzającego się z morskich 
głębin i trzymającego w ręce roŜen wznieśli radosny okrzyk.  
Teraz pozostało im ostatnie, najbardziej niebezpieczne z zadań: oddanie trzech okrzyków na 
wzgórzu Miochaoina, gdzie nie wolno było wznieść swego głosu powyŜej szeptu.  
Po dotarciu na miejsce bracia wyszli z łodzi na ląd. Na spotkanie wyszedł im Miochaoin i 
zaczął walczyć z Brianem. Obydwaj byli doskonałymi wojownikami, walczyli więc długo i 
zaciekle niczym dwa lwy, dopóki Miochaoin nie padł martwy z ręki Briana. Wtedy do walki 
stanęło trzech jego synów: Corc, Conn i Aedh. KaŜdy z nich rzucił włócznią raniąc 
ś

miertelnie synów Tuireanna, jednak oni zdąŜyli jeszcze rzucić swoje włócznie i synowie 

Miochaoina padli martwi na ziemię.  
Brian spojrzał na swoich braci.  
- Umieramy, Brianie - odrzekli Iuchar i Iucharba z wysiłkiem  
- Spróbujmy wstać - powiedział Brian cięŜko podnosząc się z ziemi - musimy oddać godnie te 
trzy okrzyki, bracia.  
Wstali z trudem, obficie krwawiąc od zadanych im ran i ostatkiem sił krzyknęli tak głośno, 
jak tylko zdołali. Gdy przebrzmiały ostatnie echa, wrócili na czarodziejską Scuabtuine, 
połoŜyli się na jej pokładzie i pozwolili by sama zaniosła ich do domu, do Irlandii.  
Bracia długo leŜeli w półświadomości, nie mając siły się ruszyć, aŜ w końcu Brian spojrzał na 
horyzont i rzekł:  
- Widzę dom naszego ojca... i Teamhair, bracia.  
- Irlandia... - szepnął Iuchar  
- Podnieś nas trochę, Brianie - poprosił Iucharba - oprzyj nasze głowy na swoim ramieniu, 
abyśmy mogli zobaczyć Irlandię, zanim umrzemy.  
Gdy dobili do brzegu, wyszli na ląd i tam spotkali się ze swoim ojcem.  
- Idź, ojcze - powiedział Brian - do Lugha, zanieś mu ten roŜen i powiedz, Ŝe oddaliśmy trzy 
okrzyki na wzgórzu Miochaoina, spłaciliśmy więc cały dług wobec niego... poproś go, niech 
teraz uŜyczy nam owej skóry z dzika, Ŝebyśmy mogli uleczyć swoje rany... i pospiesz się, 
ojcze, bo niedługo umrzemy...  
Tuireann poszedł do Lugha, zaniósł mu roŜen i wiadomość od swoich synów, ale Lugh 
odmówił udzielenia pomocy. Brain, dowiedziawszy się o tym nie stracił jeszcze nadziei. 

Poprosił ojca, aby zaniósł go do Teamhair, aby Brian mógł osobiście prosić Lugha o pomoc, 
lecz Lugh ponownie odmówił, za nic mając poświęcenie i cierpienie dzielnych braci i ich 
ojca. Wróciwszy z powrotem nad brzeg morza Brian połoŜył się obok swoich braci i wszyscy 
troje umarli w tym samym momencie. Tuireann zmarł zaraz potem, z rozpaczy i zgryzoty, a 
Eithne pochowała ich wszystkich we wspólnym grobie. 
 
 

Lugh Długoręki część II

 

 
 
Rozdział III, Wielka bitwa na równinie Magh Tuireadh 
 
Niedługo po tych wydarzeniach Fomorianie, pod dowództwem swojego króla - Balora Evil 
Eye, zdecydowali się zaatakować Tuatha de Danaan.  
Nadeszli z północy, gdzie znajdowały się ich cztery miasta, stolice nauki: wielkie Falias i 
złociste Gorias, oraz Finias i bogate Murias. W tych czterech miastach mieszkało czterech 
mędrców, którzy uczyli synów i córki Danu i przekazywali im wielką wiedzę. Tuatha de 
Danaan przywieźli ze sobą cztery skarby: Lia Fail - Kamień Waleczności zwany takŜe 
Kamieniem Przeznaczenia, Miecz, Włócznię Zwycięstwa oraz Kocioł od którego nikt nigdy 
nie odszedł głodny.  
Lugh wysłał Dagdę do Fomorian aby opóźnił ich atak najbardziej jak to moŜliwe, co 
pozwoliłoby Irlandczykom lepiej przygotować się do bitwy, i Dagda natychmiast wykonał 
rozkaz. Przybywszy na miejsce poprosił ich o opóźnienie wymarszu, na co Fomorianie się 
zgodzili. Nim jednak puścili go z powrotem Do Teamhair postanowili trochę z niego 
poŜartować. Wiedząc, Ŝe Dagda uwielbia dobry rosół przygotowali dla niego wielki kocioł po 
brzegi wypełniony osiemdziesięcioma galonami wywaru z mięsa koziego, owczego i 
wieprzowego i kazali Dagdzie to wszystko zjeść.  
Tuatha de Danaan wzięli trzy rzeczy za swoje symbole: pług, słońce oraz leszczynę, tak więc 
mówiło się, Ŝe Irlandia była podzielona pomiędzy te trzy rzeczy: Coll - leszczyna, Cecht - 
pług i Grian - słońce.  
- Jeśli zostawisz z tego choć jeden kęs, skończymy z tobą natychmiast! - zagroził mu 
Fomorianin Indech.  
Dagda chcąc nie chcąc wziął wielką łyŜkę i zaczął powoli jeść. Wywar okazał się przepyszny, 
więc Dagdy zjadł wszystko do ostatka. Po tak wielkim obiedzie naszła go nieodparta ochota 
na drzemkę, połoŜył się więc tak, jak stał, obok kotła, a Fomorianie pokładali się ze śmiechu 
na jego widok, gdyŜ brzuch zrobił mu się tak wielki jak ów kocioł. Po paru chwilach Dagda 
się obudził i cięŜko stąpając wyruszył w drogę powrotną do Teamhair.  
Gdy ocięŜały Dagda wlókł się do domu, zostawiając za sobą koleiny głębokie jak rów 
graniczny, zobaczył piękną boginkę Morrigu kąpiącą się nieopodal w rzece. gdy Dagda 
wyŜalił się jej, Morrigu obiecała, Ŝe zemści się na tym, który zrobił mu taki złośliwy dowcip.  
 
Tymczasem w Teamhair Lugh zwołał na naradę wszystkich druidów, kowali, medyków i 
wojowników. Wpierw zwrócił się do wielce uzdolnionego czarodzieja:  
- Jak ty i inni czarodzieje zamierzacie przyczynić się do naszego zwycięstwa nad 
Fomorianami?  
- Mogę zrzucić wszystkie góry Irlandii na zamek Fomorian. Dwanaście najwyŜszych gór 
Irlandii oferuje ci swą pomoc, Lugh.  
Takie samo pytanie zostało zadane przedstawicielom róŜnych profesji i zaŜdy zobowiązał się 
Ŝ

e będzie walczył z Fomorianami tak, jak najlepiej potrafi. Tak więc magowie obiecali, Ŝe 

sprowadzą wielkie pragnienie na Fomorian i Ŝe ukryją przed nimi wodę w rzekach i jeziorach 

tak, Ŝe nie znajdą w nich ani kropli dla siebie, ale dla Irlandczyków zawsze będzie jej pod 
dostatkiem.  
- Dwanaście największych jezior Irlandii oferuje ci swą pomoc, Lugh - obiecali.  
Przedstawiciel druidów przyrzekł sprowadzenie trzech deszczy ognia na nieprzyjaciela.  
- I wezmę od kaŜdego z nich po dwie trzecie jego odwagi i siły oraz wprowadzę chorobę w 
ich ciała i w ciała ich wierzchowców. A na irlandzkich wojowników rzucę czar, Ŝe z kaŜdym 
oddechem będzie przybywało im siły i odwagi a przez siedem lat nie będą czuli zmęczenia.  
Dwie czarownice: Bechulle i Dianan na zadane przez Lugha pytanie odpowiedziały:  
- Rzucimy urok na drzewa, kamienie i trawy, tak Ŝe staną jako zbrojna armia przeciw 
Fomorianom, którzy na jej widok rozpierzchną się w strachu.  
Poeta Carpre obiecał ułoŜyć ciętą satyrę i rzucić na nich urok tak Ŝeby Fomorianie ze wstydu 
nie mogli stanąć twarzą w twarz z odwaŜnymi wojownikami Irlandii.  
Kowal Goibniu rzekł te słowa:  
- Jeśli jakakolwiek broń zostanie zniszczona, natychmiast zrobię na jej miejsce nową. I Ŝadne 
ostrze jakie wyjdzie spod mojej ręki nie chybi celu i nikt, kogo choćby ono draśnie, nie 
przeŜyje. Dodam jeszcze, Ŝe to o wiele więcej niŜ potrafi zrobić Dolb, kowal fomoriański.  
Credne, mistrz mosiądzu zobowiązał się do wykonania solidnych okuć do włóczni, rękojeści 
noŜy i mieczy oraz obręczy do tarcz, a stolarz Luchta do wykonania samych tarcz oraz 
drzewców włóczni.  
Medyk Diancecht zaś rzekł:  
- Jeśli ktokolwiek zostanie ranny podczas bitwy, nawet śmiertelnie, to pod warunkiem, Ŝe 
jego głowa nie będzie odcięta a mózg i szpik nie wypłyną, zobowiązuję się go uzdrowić, a 
jeśli będzie taka konieczność, to wskrzesić tak, Ŝe następnego ranka będzie gotowy znów do 
walki.  
Na koniec odezwał się Dagda:  
- Tak się wszyscy przechwalacie, a ja to wszystko, do czego się zobowiązujecie, zrobiłbym 
sam, bez niczyjej pomocy.  
- To w takim razie - odezwał się ktoś z zebranych - musisz być chyba bogiem!  
I wszyscy wybuchli śmiechem, a potem przemówił Lugh budząc odwagę w ich sercach i 
kaŜdy poczuł się potęŜny, silny i pewny siebie.  
 
Kiedy nadszedł wyznaczony dzień bitwy obie armie: Fomorian i Tuatha de Danaan stanęły 
naprzeciw siebie pośrodku równiny zwanej Magh Tuireadh. Wpierw przeciwnicy zaczęli 
grozić sobie nawzajem:  
- Irlandczycy są na tyle bezczelni Ŝe śmią się nam przeciwstawiać - rzekł zdrajca Bres do 
swojego towarzysza stającego obok, Indecha.  
- Przysięgam, Ŝe posiekam na drobne kawałeczki kości kaŜdego z nich jeśli natychmiast się 
nie poddadzą i nie zaczną z powrotem płacić nam podatków.  
Wśród Irlandczyków nie było ich dowódcy, Lugha, gdyŜ postanowiono nie naraŜać go na 
bezpośrednie niebezpieczeństwo. Gdyby Lugh zginął byłaby to niepowetowana strata. 
Zostawiono go więc w Teamhair razem ze straŜą przyboczną w liczbie dziewięciu Ŝołnierzy. 
Tego pierwszego dnia do bezpośredniej walki nie stanął Ŝaden z głównodowodzących, 
jedynie najprości wojownicy, których talent do walki oraz zapał i odwaga ani na trochę nie 
ustępowały talentowi, zapałowi i odwadze ich dowódców.  
I bitwa toczyła się, dzień po dniu, a szala zwycięstwa nie przechylała się na Ŝadną ze stron. 
Jednak po jakimś czasie Fomorian zaczęło intrygować pewne zjawisko: o ile ich Ŝołnierze raz 
zranieni lub zabici zostawali takimi następnego dnia, o tyle tak oczywiste prawa natury jakby 
nie tyczyły się Irlandczyków: ranni czy nawet zabici stawali następnego dnia do walki 
równie, albo nawet bardziej silni niŜ przedtem. Podobne cuda działy się z uzbrojeniem: broń 
Fomorian raz stępiona czy zniszczona taką pozostawała, a broń Irlandczyków nie okazywała 

Ŝ

adnych oznak zniszczenia. Aby rozwiązać tę zagadkę Fomorianie wysłali na przeszpiegi 

Ruadana, bowiem był on synem Bresa i Brigit, która z kolei była córką Dagdy, a więc w 
Ŝ

yłach młodzieńca płynęła krew Tuatha de Danaan. Ruadan dowiedział się, Ŝe na zachód od 

Magh Tuireadh a na wschód od Loch Arboch wydrąŜona została studnia Slaine. Aby 
wypełnić swoje przyrzeczenie dane Lughowi, Diancecht, jego syn Octruil i córka Airmed 
rzucili zaklęcie na wodę w tej studni i wrzucili do niej lecznicze zioła. Dlatego teraz, gdy 
zanurzy się w niej ciało zabitego wojownika lub przemyje nią rany, te natychmiast się goją a 
umarli odŜywają i wstępuje w nich siła i odwaga dwakroć większa niŜ jaką dysponowali 
przedtem. Natomiast broń nie naprawiała się i nie ostrzyła sama w cudowny sposób, lecz była 
robiona za kaŜdym razem od nowa przez Goibniu i Luchtę w nieprawdopodobnym tempie: 
Goibniu starczyły trzy uderzenia aby ostrze włóczni było gotowe, a Luchcie trzy cięcia aby 
gotowy był drzewiec. Czwartym ruchem Luchta nakładał na drzewiec mosięŜny pierścień a 
piątym rzucał drzewcem w kierunku zamocowanego obok kowadła ostrza, ostrze zachodziło 
na drzewiec i włócznia była prawie gotowa. Jeszcze tylko trzy ruchy starczyły Credne na 
załoŜenie mosięŜnych nitów a Cron ostrzyła kaŜdą włócznię.  
Gdy Ruadan wrócił do Fomorian i opowiedział im o tym wszystkim otrzymał rozkaz 
natychmiastowego powrotu do Teamhair i zabicie Goibniu. Ruadan znalazłszy się w kuźni 
poprosił Goibniu Ŝeby zrobił dla niego ostrze do włóczni. O drzewiec poprosił Luchtę a 
Credne o nity. Otrzymał to wszystko i kiedy trzymał juŜ gotową włócznię w ręku rzucił nią w 
Goibniu. JednakŜe chybił i Goibniu został tylko ranny. Zdołał wyciągnąć włócznię z rany i 
rzucił nią w Ruadana zabijając go na miejscu.  
Całe to zajście, za sprawą magii, widzieli Bres i jego Ŝona Brigit, która zaniosła się szlochem 
na widok martwego ciała jej syna. Rana Goibniu błyskawicznie się zagoiła po przemyciu jej 
cudowną wodą ze studni Slaine. Ale wtedy syn Indecha, Octriallach zwołał kilku innych 
Fomorian i razem zrzucili na Slaine ogromny kamień, Ŝeby Irlandczycy nie mogli juŜ czerpać 
z niej wody, a po jakimś czasie studnia wyschła.  
 
W dniu, który miał okazać się ostatnim dniem bitwy na MaghTuireadh, wojownicy 
Fomoriańscy stanęli równym rzędem pośrodku pola bitwy. Nie było wśród nich nikogo kto 
nie miałby na sobie mocnej zbroi, hełmu na głowie, cięŜkiej włóczni w prawej ręce, tarczy na 
lewym ramieniu i miecza przy pasie. Równie dobrze uzbrojeni i nie mniej pewni siebie stanęli 
naprzeciwko nich Tuatha de Danaan. Tym razem przybył równieŜ Lugh razem z Diancechtem 
i boginkami wojny: Badb, Machą i Morrigu.  
Na rozkaz Lugha Irlandczycy ruszyli do ataku. W czasie tej krwawej bitwy zginął Nuada z 
rąk samego Balora EvilEye a Dagda został cięŜko raniony przez Ŝonę Balora Ceithlenn. Lugh 
nie mogąc dłuŜej stać bezczynnie umknął straŜnikom którzy strzegli jego bezpieczeństwa i 
podąŜył ku pierwszym szeregom wojowników zagrzewając ich do walki okrzykami.  
- Walczcie o swoją wolność! - wołał - bo lepiej jest zginąć w bohaterskiej walce niŜ Ŝyć w 
niewoli!  
A Ŝołnierze odkrzyknęli jemu i ruszyli ze zdwojonym zapałem atakując Fomorian.  
Ostatnie godziny bitwy były istną rzezią, poległo wielu walecznych i zdolnych Ŝołnierzy, 
murawa nasiąknęła krwią zabitych i rannych tak, ze walczący ślizgali się po niej jak po 
błocie, a na wiele mil niosły się echa uderzeń mieczy o tarcze i o miecze przeciwników, 
krzyków walczących i świstu włóczni przecinających powietrze. Rzeka unosiła ze sobą ciała 
wszystkich poległych, bez rozróŜniania czy byli dla siebie przyjaciółmi czy wrogami.  
Lugh przebiwszy się przez szeregi Fomorian dotarł do miejsca gdzie stał Balor i zaczął 
krzyczeć na niego i rzucać weń obelgami.  
- Podnieście mi powiekę!!! - wrzasnął rozwścieczony Balor do swoich Ŝołnierzy - podnieście 
ją, niech no spojrzę na tego natrętnego gadułę, a nie wypowie juŜ ani jednego słowa!!!  
Lugh tylko czekał aŜ Fomorianie podniosą powiekę Balora i ukarze się jego śmiertelne oko. 

Chwycił swoją włócznię i rzucił nią trafiając prosto w źrenicę, a pęd włóczni był tak 
ogromny, Ŝe oko Balora zostało wybite na drugą stronę czaszki i spojrzało na całą armię 
Fomorian i wszyscy oni natychmiast padli martwi. Wtedy Lugh jednym zamachem odciął 
Balorowi głowę. Tym samym spełniła się przepowiednia dana niegdyś Balorowi, Ŝe zabije go 
jego własny wnuk. 
Tego dnia został spełniona jeszcze jedna obietnica: Morrigu, która obiecała Dagdzie Ŝe go 
pomści, zabiła Indecha, wzięła dwie pełne garście jego krwi i zaniosła ją do fortu Unius, który 
od tej pory zwany był Fortem Zniszczenia.  
Po śmierci Balora nastąpił pogrom Fomorian, wyparto ich aŜ na morze, do ich Szklanej 
WieŜy. Jedynie zdrajcę Bresa przyprowadzono przed oblicze Lugha.  
- Oszczędź mnie, lepiej na tym wyjdziesz niŜ gdybyś miał mnie zabić - powiedział Bres - jeśli 
mnie zachowasz przy Ŝyciu obiecuję sprawić, by wszystkie krowy w Irlandii zawsze dawały 
duŜo mleka!  
- Co na to moi mędrcy? - zwrócił się Lugh do swoich doradców  
- Zabij go, Lugh. Bres nie powinien dawać obietnicy której dotrzymanie nie leŜy w jego 
moŜliwościach - rzekł mędrzec.  
- Nie zabijaj mnie - zawołał znów Bres - a obiecuję Ŝe w Irlandii będzie moŜna zbierać Ŝniwa 
co kwartał!  
- Wiosna jest aby orać i siać, lato aby zboŜe wyrosło i dojrzało, jesień aby móc je zebrać, a 
zima to pora aby z niego korzystać! - odezwał się mędrzec.  
- Jak widzisz, Bres, twoje obietnice niewiele ciebie ratują - rzekł Lugh - ale powiedz mi jak 
najlepiej orać, siać i zbierać zborze?  
- Niech orka rozpoczyna się w czwarty dzień tygodnia - odrzekł niepewnie Bres - i niech w 
taki sam dzień odbywa się siew i w taki sam dzień niech będą zbierane plony.  
Lugh wysłuchawszy tej przemowy puścił Bresa wolno.  
 
Jeszcze w trakcie trwania bitwy i tuŜ po jej zakończeniu zdarzyło się kilka ciekawych historii:  
Podczas bitwy Ogma znalazł miecz fomorskiego księcia Tethry. Miecz nosił nazwę Orna. gdy 
Ogma wydobył go z pochwy aby go wyczyścić, miecz odezwał się nagle ludzkim głosem i 
zaczął opowiadać historie wszystkich czynów do których popełnienia ów miecz został uŜyty.  
Pewnego dnia zdarzyło się, Ŝe Ŝonie Goibniu postawiono powaŜny zarzut zdrady męŜa. 
Goibniu akurat pracował w swojej kuźni, gdy posłaniec przyniósł mu tą złą wiadomość. W 
pierwszej chwili Goibniu poniósł gniew. Trzymając w ręku świeŜo wykonaną włócznię - 
nazwaną ją Nes - przeklął ją tak, Ŝe od tej pory kaŜdy kto otrzymałby nią cios stanąłby w 
płomieniach.  
Potem Lugh razem z Dagdą i Ogmą podąŜyli za uciekającą armią Fomorian, gdyŜ ukradli oni 
harfę zwaną Uaitne naleŜącą do Dagdy. Wtargnąwszy do sali, gdzie zwykle wystawiano 
uczty, zobaczyli wśród Fomorian Bresa i jego ojca Elathana, a na ścianie wisiała Uaitne. 
Widząc ją Dagda zawołał ją zaklęciem i harfa, posłuszna jego rozkazom, sfrunęła ze ściany i 
wpadła prosto w ręce swego właściciela, a szybując przez salę zabiła dziewięciu Fomorian.  
Dagda ująwszy instrument w dłonie zagrał trzy melodie: Ŝałobną, wesołą i kołysankę. Gdy 
grał melodię Ŝałobną nikt nie potrafił powstrzymać łez, przy melodii wesołej wszyscy śmiali 
się i tańczyli a przy kołysance kaŜdy zapadł w głęboki sen.  
Lugh i Ogma wykorzystując sytuację wyszli z sali a Dagda poszedł jeszcze do pomieszczeń 
gdzie trzymano zwierzęta i wziął stamtąd swoją jałówkę, którą kiedyś dostał od Bresa za 
wybudowanie fortyfikacji. Jałówka rykiem zawołała swego cielaka, a za jej głosem poszedł 
nie tylko on, ale teŜ bydło zabrane niegdyś ludziom Dea jako podatek. W ten sposób całe 
bydło naleŜące do Tuatha de Danaan pasło się znowu na swoich pastwiskach.  
Cé, druid słuŜący Nuadzie, został bardzo cięŜko ranny podczas bitwy z Fomorianami. 
Resztkami sił zdołał dotrzeć na południe, do Carn Corrslebe. Tam zatrzymał się na chwilę, 

aby odpocząć i zobaczył przed sobą bezkresną równinę, całą porośniętą kwiatami. 
Postanowił, Ŝe koniecznie musi dotrzeć do tego cudownie pięknego miejsca. Jednak gdy tylko 
postawił stopę na kwiecistej łące, umarł z wycieńczenia, a w miejscu, gdzie upadł, wytrysło 
ź

ródło i wkrótce cała równina znalazła się pod wodą. W ten sposób powstało jezioro, które 

potem nazwano imieniem dzielnego druida: LochCé.  
 
Jeszcze tylko niedobitki Fomorian krąŜyły po Irlandii, z zemsty niszcząc i dewastując 
wszystko co tylko się dało. Wkrótce jednak Morrigu i syn Dagdy Agnus Og, pewnej nocy 
Samhain, połoŜyli kres ich zuchwalstwu i od tej pory nie było w Irlandii ani jednego 
Fomoriana. Wreszcie Morrigu mogła wszem i wobec ogłosić zwycięstwo:  
- Pokój od Ziemi po Niebo i od Nieba po Ziemię, siła dla wszystkich!  
I wszyscy się cieszyli z tego zwycięstwa, choć było tylu poległych, Ŝe nikt nie byłby w stanie 
ich zliczyć. Czy było ich tylu, ile gwiazd na niebie? Albo ile płatków śniegu?, czy ździebeł 
trawy na łące? Jak wielu by ich nie było, Nuada był jednym z poległych, tak więc naleŜało 
wybrać nowego króla. Wszyscy jednogłośnie wybrali Lugha na swojego władcę.  
Zaraz potem umarła przybrana matka Lugha - Taillte. JuŜ na łoŜu śmierci poprosiła swojego 
męŜa, Duacha Mrocznego, aby z pomocą swoich ludzi ściął cały las Cuan, gdyŜ chciała mieć 
obwarowania wokół swojego grobu. Wola jej została spełniona rzetelnie: w ciągu jednego 
miesiąca Irlandczycy mieczami i toporami ścięli wszystkie drzewa lasu Cuan. Lugh pochował 
swoją przybraną matkę na równinie Midche i usypał kurhan. Rozkazał, aby od tej pory, 
kaŜdego lata rozpalano tu ogniska i urządzano zabawy Ŝeby uczcić pamięć Taillte.  
Natomiast rodzona matka Lugha, piękna Eithne, zaraz po bitwie przyjechała do Teamhair i 
poślubiła syna Nuady Tadga. Wkrótce urodziła mu dwoje dzieci: Muirne i Tuiren.  
 
Rozdział IV, Ukryty dom Lugha 
 
Lugh bardzo długo sprawował rządy w Irlandii, ale w końcu postanowił wyjechać, a na jego 
miejsce wybrano Dagdę. Od tej pory nie wiadomo dokładnie, co działo się z Lughiem.  
Pewnego razu wojownik imieniem Conn Stu Bitew zawitał w okolice Teamhair. Byli z nim 
jego Ŝołnierze, druidzi i poeci. Zdarzyło się, Ŝe Conn stanął na magicznym kamieniu który 
Tuatha de Danaan dawno temu przywieźli do Irlandii. Gdy tylko stopa Conna spoczęła na 
kamieniu głaz wydał z siebie krzyk tak donośny, Ŝe słychać go było w promieniu wielu mil.  
- Co to było? - spytał zaskoczony Conn swojego druida - skąd się wziął tutaj ten kamień?  
- Nie umiem ci teraz tego wyjaśnić, Conn - odparł druid - ale daj mi pięćdziesiąt trzy dni na 
znalezienie odpowiedzi.  
Gdy minęły pięćdziesiąt trzy dni Conn ponownie spytał swojego druida o kamień, wtedy 
druid rzekł:  
- Jest to Lia Fail - Kamień Waleczności, lub Kamień Przeznaczenia, został przywieziony z 
miasta Falias aŜ tutaj, do Teamhair i tutaj będzie stał wiecznie. Kamień wydaje z siebie krzyk 
gdy stanie na nim stopa przyszłego króla Irlandii a liczba wydanych okrzyków przepowiada 
ile władców twojej rasy będzie panować po tobie. Ale nie do mnie naleŜy wymienianie ich 
imion.  
Gdy tylko druid wypowiedział te słowa spłynęła na nich tak gęsta mgła, Ŝe stracili orientację 
w terenie. Wówczas usłyszeli tętent kopyt końskich. Podjechał do nich obcy jeździec który 
powitał uprzejmie Conna i zaprosił go do swojego domu. Conn ze swoją świtą podąŜyli więc 
za nieznajomym, który dziwnym sposobem orientował się doskonale w gęstej mgle. 
Wreszcie przybyli na piękną równinę, gdzie mgła niespodziewanie się rozstąpiła, i zobaczyli 
bogatą i mocną fortyfikację, a gdy przekroczyli bramę ze złota ich oczom ukazał się dom z 
dachem pokrytym brązem.  
Gdy weszli do środka nieznajomy zajął główne miejsce przy stole a obok niego zasiadła 

kobieta o niespotykanej urodzie. Siedziała tak przez kilka chwil, jakby pozwalała się 
podziwiać Connowi i jego Ŝołnierzom, w końcu zwróciła się do gospodarza domu:  
- Komu mam nalać wina?  
- UsłuŜ Connowi Stu Bitew - odparł nieznajomy tym samym przedstawiając swojego gościa, 
choć Conn nie wymienił mu swojego imienia - on będzie dowodził w stu bitwach, zanim 
umrze - dodał tajemniczą przepowiednię. Potem uzupełnił przepowiednię druida Conna 
wymieniając z imienia wszystkich władców Irlandii którzy będą panowali po Connie i 
określił jak długo kaŜdy z nich będzie Ŝył. Potem przedstawił towarzyszącą mu kobietę jako 
boginię Irlandii.  
- A co do mnie - powiedział - jestem Lugh Długoręki, syn Eithne. 
 
 
 

Nadejście Gaelów

 

 
 
Rozdział I, Pierwsze spotkanie 
 
Nawet najsilniejszy ród nie moŜe panować wiecznie. Nadszedł czas, kiedy Tuatha de Danaan 
musieli ustąpić miejsca Gaelom.  
Gaelowie przybyli do Irlandii aby pomścić swojego rodaka Itha, który został zabity przez 
jednego z Tuatha de Danaan. Gdy Irlandczycy ujrzeli floyllę wrogich statków natychmiast 
uŜyli swojego magicznego talentu i spowili całą wyspę gęstą mgłą. Gaelowie nie mieli innego 
wyjścia, jak Ŝeglować ostroŜnie i powoli wzdłuŜ brzegów wyspy i zacumować przy Inver 
Sceine w zachodniej części Munsteru. W głąb lądu wysłano niewielki oddział pod wodzą 
Amerigena. Po kilkudniowej wędrówce dotarli do Slieve Mis gdzie ujrzeli oddział 
zawodowych wojowniczek na którego czele jechała piękna kobieta w towarzystwie mędrców 
i druidów. Amerigen wyszedł im naprzeciw.  
- Witaj, piękna wojowniczko - zawołał - czy moŜesz wyjawić nam swoje imię?  
- Jestem Banba, Ŝona MacCuilla od Leszczyny, królowa Tuatha de Danaan.  
Po jakimś czasie Gaelowie dotarli do Slieve Eibhline gdzie ponownie natknęli się na grupę 
wojowniczek. Gdy zbliŜyli się do nich Amerigen ponownie spytał kobietę dowodzącą 
oddziałem o imię.  
- Jestem Fodhla, Ŝona MacCechta od Pługa, królowa Tuatha de Danaan.  
Gaelowie ruszyli dalej, a gdy stali juŜ na jednym ze wzgórz Uisnechu ujrzeli postać 
podąŜającą w ich kierunku. Otworzyli szeroko oczy w zdumieniu, bowiem osoba ta raz 
ukazywała się im jako niezwykłej urody niewiasta a raz jako wielka, szaro-biała wrona. 
Przyfrunęła do nich i usiadła na ziemi, a spytana o imię odrzekła:  
- Jestem Eire, Ŝona MacGreine'a od Słońca, królowa Tuatha de Danaan.  
Gaelowie zrozumieli, Ŝe ukazały się im trzy boginie Tuatha de Danaan, których imionami 
nazywano Irlandię.  
 
PodróŜnicy dotarli w końcu do Teamhair, gdzie zastali potomków Dagdy kłócących się o to, 
komu ma przypaść większa część majątku rodzinnego. Spór był tak gwałtowny, Ŝe miał duŜe 
szanse przerodzić się w wojnę domową.  
Wykorzystując sytuację Amerigen wszedł pomiędzy spierających się męŜczyzn i zawołał 
głośno, aby kaŜdy go usłyszał:  
- Słuchajcie, Tuatha de Danaan! Skoro nie potraficie podzielić uczciwie między siebie 
waszego majątku i wszystkich ziem, oddajcie je nam, Gaelom, po dobroci, albo zdecydujcie 
się walczyć z nami o prawo do panowania w Irlandii! Dopuściliście się podłego czynu 

zabijając jednego z Gaelów - Itha, dlatego mamy pełne prawo Ŝądać od was zgody na to, co 
wam zaproponujemy.  
- Nie poddamy się bez walki - odezwał się jeden z Tuatha de Danaan - sami zdobyliśmy ten 
kraj siłą i nie oddamy go byle komu po dobroci. Widać w tobie mądrego i doświadczonego 
wojownika. Co proponujesz? 
Amerigen nachylił się ku jednemu ze swoich Ŝołnierzy.  
- Wracaj szybko na Inver Sceine - szepnął mu do ucha - i powiedz reszcie, Ŝeby wsiedli do 
łodzi i oddalili się od brzegu na długość dziewięciu fal morskich.  
Jak tylko posłaniec wyszedł z Teamhair aby zanieść Gaelom wiadomość, Amerigen 
powiedział:  
- Mam następującą propozycję: jeśli uda się wam powstrzymać nas z dala od brzegów wyspy, 
to obiecujemy odpłynąć tam, skąd przybyliśmy i nigdy więcej tu nie wrócić. Jeśli jednak uda 
nam się przybić do brzegu i zejść na ląd, wtedy wy oddacie nam wyspę i zgodzicie się 
Ŝ

ebyśmy tu rządzili.  

Taka propozycja wydała się mieszkańcom Teamhair korzystna. Byli pewni, Ŝe z łatwością 
poradzą sobie z Gaelami za pomocą czarów.  
Gdy do Gaelów czekających na Inves Sceine dotarła wiadomość od Amerigena, czym prędzej 
wciągnęli kotwice i wypłynęli w morze na odległość dziewięciu morskich fal. Magowie 
Tuatha de Danaan widząc najeźdźców w pobliŜu brzegów Irlandii rzucili urok na wiatr i 
zaczął się silny sztorm, który miotał statkami Gaelów i rzucał jednego o drugi. Gaelowie 
ginęli jeden po drugim, zrzucani z wysokich masztów na pokład, przebijani kawałkami desek 
z rozbitych łodzi, topili się, gdy jakiś statek nie wytrzymawszy huraganu rozpadał się w 
drzazgi.  
- Zdrada! zawołał Donn do swojego brata Amerigena - dlaczego nasi magowie nie odczyniają 
uroków Danaanów?  
- To nie jest zdrada - rzekł Amerigen i z trudem utrzymawszy równowagę na kołysającym się 
pokładzie statku, uniósł ręce i zaczął rzucać własne uroki na wiatr i burzę:  
 
"Znajdziemy miejsce na tych równinach,  
górach i dolinach,  
w lasach pełnych leszczyn i owoców,  
nad rzekami, strumieniami i jeziorami.  
Będziemy mieszkać w Teamhair,  
To będzie dom naszych władców"  
 
I kiedy Amerigen przestał mówić, burza ucichła a fale się uspokoiły.  
Bardzo niewielu Gaelów przeŜyło sztorm, ale kiedy pozostali przy Ŝyciu zeszli na ląd i 
pochowali swoich towarzyszy, Amerigen stojąc nad brzegiem zaśpiewał:  
 
"Jestem wiatrem na morzu  
Jestem falą morską  
Jestem bykiem siedmiu bitew 
Jestem orłem na skale  
Jestem promieniem słońca  
Jestem najpiękniejszą z równin  
Jestem łososiem w jeziorze  
i jeziorem w dolinie  
Słowem mądrości  
i grotem włóczni podczas bitwy  
Kto rzuca światło na szczyty gór,  

jeśli nie ja?  
Kto powie jak stary jest księŜyc.  
jeśli nie ja?  
Kto zna miejsce gdzie słońce wschodzi,  
jeśli nie ja?"  
 
Rozdział II, Bitwa na Tailltin 
 
Trzy dni po wielkim sztormie Gaelowie zostali bezpośrednio zaatakowani przez oddział 
Irlandczyków pod dowództwem królowej Eire. Pomimo zmęczenia spowodowanego walką ze 
sztormem, Gaelowie pokonali Tuatha de Danaan, tracąc jednak jeszcze kilkuset Ŝołnierzy. 
JednakoŜ straty po drugiej stronie były duŜo większe. Eire musiała wrócić do Teamhair z 
resztką swoich wojowników.  
Tymczasem Gaelowie, odpocząwszy i zregenerowawszy siły, wysłali posłów do trzech braci, 
którzy w tych czasach władali Irlandią. Zaproponowali im ostateczną bitwę, która miała 
rozstrzygnąć kto będzie panował w Irlandii.  
Tak więc obie armie spotkały się na równinie zwanej Tailltin. Pierwsza część bitwy nie 
rozstrzygnęła niczego - wojownicy obu narodów zdawali się być sobie równymi w sztuce 
wojennej. Jednak po pewnym czasie szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę 
Gaelów. Zabito trzech władców Irlandii i trzy królowe: Fodhlę, Banbę i Eire. To przesądziło o 
zwycięstwie Gaelów. Armia Tuatha de Danaan została rozproszona i w ten sposób Irlandia 
dostała się pod panowanie Gaelów, którzy od tej pory mogli nazywać siebie Irlandczykami. 
Wyspa została podzielona na prowincje: Munster, Leinster, Connacht i Ulster, którymi 
rządzili przywódcy Gaelów: Munsterem Heber i Amerigen, Leinsterem Heremon, 
Connachtem i Ulsterem Eimhir.  
Wiele lat później w pieśniach poetów moŜna było usłyszeć, Ŝe najlepszymi i zarazem 
najskromniejszymi wojownikami byli Gaelowie. Tuatha de Danaan natomiast, pomimo iŜ 
równie uzdolnieni, byli zbyt chełpliwi i niesprawiedliwi - dlatego musieli opuścić Irlandię.