1
Prof. Dr hab. Edward Niesyty
Pracownia humanistyki i komunikacji w zarządzaniu
www.fem.put.poznan.pl
Zakładka: materiały dydaktyczne
WYBRANE PROBLEMY FILOZOFII 2013
1. Na czym polega różnica między metafizycznym i dialektycznym rozumieniem zjawisk. Jak się
ma ruch i zmienność form oraz rozwój owej zmienności do postrzeganego świata? Na czym
polega dialektyka Heraklitejska wyrażona zwrotem „panta rei”?
2. Co różni materializm od idealizmu subiektywnego i od idealizmu obiektywnego w rozumieniu
podmiotu i przedmiotu poznawania oraz natury wiedzy? Które z tych stanowisk odegrało
kluczową rolę w rozwoju metodologii nauk i dlaczego?
3. Na czym polega „darwinizm społeczny”? Czym różni się od ewolucjonizmu Darwina? Co
łączy „darwinizm społeczny” z rasizmem i nazizmem? Poddaj analizie i krytyce poglądy
„darwinizmu społecznego”.
4. Dlaczego ani idealizm ani materializm nie mogą być uznane ze ostatecznie prawdziwe? Gdyby
było inaczej, co stałoby się z poglądami zwolenników stanowiska przeciwnego?
5. Jakie znasz stanowiska filozoficzne w sprawie rozumienia relacji między psyche i ciałem? Jak
rozwiązywano problem ich natury oraz ich powiązania? Na czym polega rola psyche w
kierowaniu działaniami jednostki?
6. Jak Demokryt rozumiał atom a jak to pojęcie rozumiał Bohr. Co łączy a co różni poglądy obu
myślicieli? W jakim zakresie użycie przez Bohra nazwy atom jest słuszne?
7. Na czym polega wolność i jak ją pogodzić z determinizmem? Dlaczego wolność nie może
polegać na dowolności w wyborze celów i sposobów działania. Czy swoboda pokrywa się z
wolnością?
8. Przedstaw model eksperymentalnego sprawdzania wiedzy. Czy potwierdzona w eksperymencie
wiedza jest już wystarczająco prawdziwa? Czy w matematyce można sprawdzać wiedzę
metodą eksperymentu? Uzasadnij swoje stanowisko.
9. Co jest istotą rewolucji? Jak odróżnić rewolucję od buntu? Jaką rolę w życiu społecznym
pełnią bunty i rewolucje? Dlaczego do nich dochodzi i kiedy?
10. Co to jest społeczeństwo masowe i jak ono powstało? Jaką rolę w jego ukształtowaniu
odegrało pojawienie się i rozwój nauk przyrodniczych i techniki oraz gospodarki rynkowej?
11. Dlaczego nauki społeczne (socjologia i ekonomia) pojawiły się dopiero w XIX i XX wieku?
Dlaczego nauki te odrzucają redukowanie zjawisk społecznych do zjawisk fizycznych czy
chemicznych?
12. Jaką rolę w analizie natury świata i rzeczy odgrywa pojęcie materii? Przedstaw sposoby
rozumienia materii w ciągu historii myśli ludzkiej. Co różni pojęcie pierwiastków od pojęcia
atomów? Dlaczego w XX wieku fizyczne definicje materii zostały zastąpione definicją
filozoficzną?
13. Na czym polegają poglądy finalizmu. Jak się mają do siebie kauzalizm i finalizm. W jakich
warunkach cel może być racją powstawania rzeczy i zjawisk?
14. Co to jest wojna, na czym polega wojna totalna, kiedy wojna jest sprawiedliwa. Jak można jej
zapobiec? Dlaczego współczesne wojny są tak krwawe? Czym się zajmuje polemologia?
15. Co różni poglądy materializm od idealizmu w dziedzinie ontologii? Jaki problem leży za tymi
poglądami? Na czym idealiści opierają swoją krytykę poglądów materialistów?
16. Jak się mają do siebie pojęcia materii i formy. Jaką rolę pełnią w procesie opisu i poznawania
świata przedmiotowego? Czy można je realnie od siebie oddzielić?
17. Podaj klasyczną definicję prawdy i jak ją stosować wobec naszej wiedzy. Jaką rolę odgrywa
prawda w ludzkim działaniu. Czym jest prawda absolutna i dlaczego jest nieosiągalna?
18. Wyjaśnij istotę etnocentryzmu. Na czym polegają zalety, racje pozytywne i ograniczenia tej
postawy.
