Powstanie zakonu templariuszy

Zakon templariuszy został założony w 1118 roku w Jerozolimie przez dziewięciu 
francuskich rycerzy na czele z Hugonem de Payns i Gotfrydem de Saint - Omer. Przy 
czym niektórzy historycy przesuwają to wydarzenie na rok 1119 lub 1120. Bracia rycerze 
określili się mianem Ubogich Rycerzy Chrystusa i złożyli śluby zakonne przed patriarchą 
jerozolimskim. Celem działalności zgromadzenia było utrzymywanie bezpieczeństwa na 
drogach i obrona miejsc związanych z życiem i działalnością Chrystusa. Według relacji 
Jakuba de Vitry bracia zachowywali ubóstwo, czystość i posłuszeństwo wedle reguły 
kanoników regularnych. Na początku było ich tylko dziewięciu. Przez dziewięć lat służyli 
w świeckiej odzieży i okrywali się tym co wierni dali im w jałmużnie.

Wielki protektor templariuszy Bernard de Clairvaux w Pochwale nowego rycerstwa (De 
laude novae militiae) wyraża się o nich jako o mężach zdyscyplinowanych, ascetycznych 
i biegłych w rzemiośle wojennym. Ich mieszkania były prostymi, pozbawionymi ozdób 
pomieszczeniami, na ścianach których znajdowała się broń i rycerski ekwipunek. Bracia 
nie znali szachów, gry w kości, wyrzekali się oglądania komediantów, igrców, oraz innych 
uciech i zabaw rycerskich, w tym także polowania. Prowadzili bezwzględną walkę z 
innowiercami, a więc wrogami Chrystusa.

Jak pisze Bernard de Clairvaux Rycerz Chrystusowy to krzyżowiec, który prowadzi 
podwójną walkę: z ciałem i krwią oraz mocami piekielnymi. Idzie śmiało naprzód, czujnie 
spoglądając na prawo i na lewo. Swoją pierś przyoblekł w kolczugę, a duszę okrył 
pancerzem wiary. Z tą podwójną zbroją nie obawia się już ani człowieka, ani szatana. 
Idee reprezentowane przez Ubogich Rycerzy Chrystusa, znalazły uznanie rycerstwa 
krzyżowego, patriarchy jerozolimskiego Gormonda i króla Baldwina II. Monarcha umieścił 
ich w Pałacu Salomona i oddał do dyspozycji Świątynię Pańskiej w dzielnicy Templum, 
która do utraty Jerozolimy w 1187 roku była domem macierzystym zakonu. Od tego 
czasu zwykło się ich nazywać Rycerzami Świątyni lub po prostu templariuszami. 
Do zakonu zaczęli wstępować potężni i wpływowi feudałowie, tacy jak Andrzej de 
Montbard, krewny Bernarda de Clairvaux, hrabia Szampanii Higon, Wilhelm z Poiutiers, 
czy Fulko Andegaweński - ojciec Gotfryda Plantegeneta, dziadek króla Anglii Henryka II 
Plantegeneta i zarazem przyszły król Jerozolimy.

Niewiele wiadomo o pierwszych dziewięciu latach działalności. Początki zakonu musiały 

1

być na tyle skromne, że żaden z ówczesnych kronikarzy nie opisywał związanych z nimi 
wydarzeń. Znamy je dopiero z relacji trzech kronikarzy z drugiej połowy XIII wieku, 
Wilhelma z Tyru, Michała Syryjczyka oraz Waltera Mapa. Działania pierwszych 
templariuszy koncentrowały się zapewne na niebezpiecznym szlaku z Hajfy do 
Jerozolimy, gdzie Hugon z Gotfydem, jeszcze około 1110 roku wznieśli Tour de Destroit 
(Wieżę Niszczenia).

W 1127 roku Hugon de Payens wraz z sześcioma towarzyszami broni wyprawił się za 
morze aby zyskać przychylność papieża Honoriusza II oraz opata Bernarda de 
Clairvaux. Misja powzięta przez nich przeszła wszelkie oczekiwania. Na synodzie w 
Troyes w 1128 roku templariusze uzyskali pełne poparcie i zatwierdzenie reguły 
zakonnej opracowanej na prośbę Hugona przez opata Bernarda. Templariusze mieli od 
tego czasu składać oprócz trzech ślubów zakonnych, kolejny, sankcjonujący ich walkę z 
niewiernymi.

Otworzyło im to drogę na europejskie dwory, gdzie skutecznie zabiegali o nadania i 
werbowali ochotników do swoich zastępów. W trakcie ich europejskiej podróży otrzymali 
przede wszystkim poparcie króla angielskiego i francuskiego, kładąc przy tym podwaliny 
pod pierwsze zamorskie prowincje zakonne. Dzieło zmarłego w 1136 roku założyciela 
zakonu Hugona de Payns kontynuował Robert de Craon, jeden ze współzałożycieli 
zgromadzenia.

2