1
Portfel inwestycyjny
wykład 1
dr Magdalena Frasyniuk-Pietrzyk
magdalena.pietrzyk@wsb.wroclaw.pl
Katedra Rynków Kapitałowych i Ubezpieczeń
1
Literatura:
Inwestycje, Instrumenty finansowe, Aktywa niefinansowe,
Ryzyko finansowe, Inżynieria finansowa, Krzysztof Jajuga,
Teresa Jajuga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007
Inwestycje finansowe, Krzysztof Jajuga, Katarzyna Kuziak,
Paweł Markowski, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław,
1997
Nowoczesna teoria portfelowa i analiza papierów
wartościowych, Elton E.J., Gruber M.J. WIG PRESS, 1998
Portfel inwestycyjny
2
2
3
Portfel
Grupa aktywów (instrumentów finansowych, aktywów rzeczowych),
które zostały wyselekcjonowane i którymi należy zarządzać, by
realizować cele inwestycyjne i strategiczne
Portfel inwestycyjny
Rynek finansowy (financial market) to rynek na którym
przedmiotem obrotu są instrumenty finansowe.
Instrument finansowy jest to kontrakt zawarty między dwoma
stronami, regulujący zależność finansową między tymi stronami.
4
Portfel inwestycyjny
3
Portfel inwestycyjny
Art. 2. Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi
Instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są:
1) papiery wartościowe;
2) niebędące papierami wartościowymi:
a) tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,
b) instrumenty rynku pieniężnego,
c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę
procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym
jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności
lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy,
które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne,
d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę
procentową, opcje walutowe (…)
5
Papier wartościowy – Art 3:
a) akcje, prawa poboru, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne,
kwity depozytowe,obligacje, listy zastawne, certyfikaty
inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym
inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom
wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane
na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub
obcego,
b) inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku
emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia
papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane
poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego (prawa pochodne);
6
Portfel inwestycyjny
4
Podstawowy podział instrumentów finansowych to podział na:
instrumenty transferu kapitału;
instrumenty transferu ryzyka.
7
Portfel inwestycyjny
Kryterium I - Relacja między stronami kontraktu
◦
instrumenty dłużne (debt instruments);
◦
instrumenty udziałowe (equity instruments).
8
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
5
Instrumenty dłużne
Strona A
Strona B
kapitał
instrument
dłużny
Strona A
Strona B
kapitał + cena kapitału
instrument
dłużny
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
Instrumenty udziałowe
Strona A
Strona B
kapitał
instrument
udziałowy
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
6
Kryterium II - Okres udostępnienia kapitału
◦
instrumenty rynku pieniężnego;
◦
instrumenty rynku kapitałowego.
11
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
Kryterium III Strona kontraktu – emitent instrumentu
◦
podmioty sektora publicznego (np. Skarb Państwa, jednostki
samorządu terytorialnego);
◦
przedsiębiorstwa;
◦
instytucje finansowe (banki, towarzystwa ubezpieczeniowe,
fundusze inwestycyjne, itp.);
◦
gospodarstwa domowe (w tym również osoby indywidualne).
12
Portfel inwestycyjny
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
7
Kryterium IV - Waluta przepływów pieniężnych związanych
z instrumentem
13
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu kapitału
Instrumenty pochodne
Strona A
Strona B
ryzyko
cena ryzyka
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu ryzyka
8
Instrumenty transferu ryzyka
- Instrumenty pochodne
Strona A
Strona B
ryzyko strony A
ryzyko strony B
Portfel inwestycyjny
Instrumenty transferu ryzyka
r
Podział rynku finansowego
Portfel inwestycyjny
16
9
Rynek pieniężny (money market) jest segmentem rynku
finansowego, gdzie przeprowadzane są operacje instrumentami
finansowymi o terminie zapadalności poniżej 1 roku. Przedmiotem
obrotu są krótkoterminowe kredyty i lokaty międzybankowe oraz
papiery dłużne o zapadalności krótszej niż rok.
17
Portfel inwestycyjny
Rynek pieniężny
bon skarbowy;
bon pieniężny banku centralnego;
bon komercyjny;
certyfikat depozytowy;
transakcje repo i reverse repo.
18
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku pieniężnego
10
Segment rynku finansowego obejmujący walutowe operacje
finansowe, operacje wymiany jednej waluty na inną oraz
kształtowanie się kursów walutowych (exchange rates)
rynek na którym występują instrumenty denominowane w walucie
obcej, których wartość określana jest w walucie krajowej
spełnia funkcję rynku transferu kapitału, ryzyka oraz rynku
kupna/sprzedaży obcej waluty
Portfel inwestycyjny
Rynek walutowy
Rynek transferu ryzyka
Obrót instrumentami pochodnymi
Ściśle powiązany z pozostałymi segmentami rynku finansowego,
czasami trudny do oddzielenia
Portfel inwestycyjny
Rynek instrumentów pochodnych
11
Segment rynku finansowego, na którym podmioty dokonują
transferu kapitału na dłuższy okres
okres finansowania – powyżej jednego roku
instrumenty transferu kapitału
instrumenty finansowe mające charakter dłużny i udziałowy
Rynek kapitałowy (capital market)
Portfel inwestycyjny
Rynek kapitałowy
21
Transfer kapitału na długi okres
Osiąganie dochodów przez inwestorów
Efektywna alokacja kapitału w gospodarce
Wycena i ocena emitentów
Informacja
Rynek kapitałowy - funkcje
Portfel inwestycyjny
Rynek kapitałowy
22
12
Instrumenty rynku kapitałowego
Akcja (share, stock)-
podstawowy instrument udziałowy rynku
kapitałowego. Instrument udziałowy emitowany przez spółki
akcyjne, oznaczający prawo współwłasności spółki.
Akcjonariusz –
posiadacz akcji
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-udziałowe
23
jednostki uczestnictwa w otwartych funduszach inwestycyjnych;
certyfikaty inwestycyjne zamkniętych funduszy inwestycyjnych.
24
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-udziałowe
13
Obligacja (bond) jest to instrument finansowy, w którym strona
krótka (emitent obligacji) jest dłużnikiem strony długiej (posiadacza
obligacji, zwanego obligatariuszem) i zobowiązuje się do wykupu
tej obligacji, polegającego na zapłaceniu wartości nominalnej
obligacji oraz (gdy występują) odsetek
wartość nominalna
termin wykupu
oprocentowanie
terminy płacenia odsetek
25
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-dłużne
Kryterium emitenta:
obligacja skarbowa (terasury bond)
obligacja samorządowa, komunalna, gminna (municipal bond)
obligacja przedsiębiorstwa (corporate bond)
obligacja banku
kryterium to pozwala na wyróżnienie obligacji o różnym
poziomie ryzyka
Obligacje - klasyfikacja
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-dłużne
26
14
Obligacje mogą być sprzedawane:
z dyskontem - cena obligacji jest niższa od wartości
nominalnej (at discount)
z premią – cena obligacji jest wyższa od wartości
nominalnej (at premium)
po wartości nominalnej (at par)
Obligacje
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-dłużne
27
Portfel inwestycyjny
28
15
Kryterium terminu do wykupu:
obligacje krótko-, średnio- oraz długoterminowe
Obligacje - klasyfikacja
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-dłużne
29
Kryterium oprocentowania:
obligacja o stałym oprocentowaniu (fixed interest bond)
obligacja o zmiennym oprocentowaniu (floating rate note)
obligacja zerokuponowa (zero-coupon bond)
obligacja indeksowana (indexed bond)
Obligacje - klasyfikacja
Portfel inwestycyjny
Instrumenty rynku kapitałowego-dłużne
30
16
Obligacja (bond) – wierzycielski instrument finansowy, w
którym strona krótka (emitent) jest dłużnikiem strony długiej
(obligatariusz) i zobowiązuje się do wykupu tej obligacji (po
cenie nominalnej + narosłe odsetki)
Po wykupie obligacje ulegają umorzeniu. Nie można ich
powtórnie sprzedać. Emitent może kupować własne obligacje
jedynie w celu umorzenia.
Obligacje
Portfel inwestycyjny
31
Rynki finansowe
Sposoby naliczania odsetek
w zależności od przyjętej liczby dni w roku:
rzeczywista liczba dni (actual)
360 dni
w zależności od przyjętej liczby dni w miesiącu:
rzeczywista liczba dni (actual)
30 dni w miesiącu
Sposoby:
actual/360, 30/360, actual/actual, 30/actual
Obligacje
32
17
Dokonując wyceny określa się:
niedowartościowane – wartość wyceny jest wyższa niż cena
rynkowa tego instrumentu,
przewartościowane - wartość wyceny jest niższa niż cena
rynkowa tego instrumentu,
właściwie wycenione.
Wartość instrumentu finansowego jest to dzisiejsza
wartość dochodów, który ten instrument przyniesie w
przyszłości
Portfel inwestycyjny
33
Przykład:
Obligacja 3-letnia o wartości nominalnej 100 i
oprocentowaniu 5%, odsetki płatne raz w roku
Płatności:
Obligacje o stałym oprocentowaniu
5
5
105
Portfel inwestycyjny
34
18
Przykład:
Obligacja 3-letnia o wartości nominalnej 100 i oprocentowaniu WIBOR
+p.p. odsetki płatne raz w roku. Stopa WIBOR w kolejnych latach
kształtowała się na poziomie 4,5%, 5%, 6%
Płatności:
Obligacje o zmiennym oprocentowaniu
4,5+1
5+1
106+1
Portfel inwestycyjny
35
Przykład:
Obligacja 2-letnia o wartości nominalnej 100 sprzedawana z
dyskontem.
Obligacje zerokuponowe
0
100
Portfel inwestycyjny
36
19
gdzie:
P – wartość obligacji,
n – liczba okresów posiadania obligacji
C
t
– dochód z tyt. posiadania obligacji otrzymany w t-tym okresie
r – stopa procentowa, wymagana stopa dochodu (w skali okresu
otrzymywania dochodów)
n
t
t
t
r
C
P
1
)
1
(
Portfel inwestycyjny
37
Podstawowy wzór upraszcza się, jest jeden przepływ
pieniężny, równy wartości nominalnej.
n
n
r
C
P
)
1
(
Obligacje zerokuponowe
Portfel inwestycyjny
38
20
Dana jest obligacja zerokuponowa z terminem wykupu za dwa i pół roku. Wartość
nominalna tej obligacji wynosi 100 zł, a roczna stopa zwrotu z obligacji podobnych
10%. Oblicz wartość obligacji.
n
n
r
C
P
)
1
(
Portfel inwestycyjny
39
Dana jest obligacja zerokuponowa z terminem wykupu za dwa i pół roku. Wartość
nominalna tej obligacji wynosi 100 zł, a roczna stopa zwrotu z obligacji podobnych
10%. Oblicz wartość obligacji.
P
100
(1
0,10)
2,5
78,80
Portfel inwestycyjny
40
21
Dana jest obligacja zerokuponowa z terminem wykupu 1 rok i 3 miesiące, o
wartości nominalnej 1000 zł. Wymagana roczna stopa dochodu wynosi 5%.
Wyceń tę obligację.
Portfel inwestycyjny
41
Dana jest obligacja zerokuponowa z terminem wykupu 1 rok i 3 miesiące, o
wartości nominalnej 1000 zł. Wymagana roczna stopa dochodu wynosi 5%.
Wyceń tę obligację.
P
1000
(1
0,05)
1,25
940,83
Portfel inwestycyjny
42
22
Dana jest obligacja dwuletnia o stałym oprocentowaniu, której wartość
nominalna wynosi 100 zł, odsetki są płacone co roku. Oprocentowanie
obligacji jest równe 9%, a wymagana stopa dochodu wynosi 10%.
Oblicz wartość tej obligacji. Stopy procentowe podano w skali roku.
Dana jest obligacja dwuletnia, o stałym oprocentowaniu równym 8% w
skali roku, odsetki płatne co pół roku. Wartość nominalna obligacji
wynosi 1000 zł. Wyceń tę obligację, jeżeli stopa zwrotu z obligacji
podobnych wynosi 6% rocznie.
Portfel inwestycyjny
43
Dana jest obligacja dwuletnia o stałym oprocentowaniu, której wartość
nominalna wynosi 100 zł, odsetki są płacone co roku. Oprocentowanie
obligacji jest równe 9%, a wymagana stopa dochodu wynosi 10%. Oblicz
wartość tej obligacji. Stopy procentowe podano w skali roku.
9
100+9
P
9
(1
0,1)
1
109
(1
0,1)
2
98,26
Portfel inwestycyjny
44
23
Dana jest obligacja dwuletnia, o stałym oprocentowaniu równym 8% w skali
roku, odsetki płatne co pół roku. Wartość nominalna obligacji wynosi 1000 zł.
Wyceń tę obligację, jeżeli stopa zwrotu z obligacji podobnych wynosi 6%
rocznie.
40
1000+40
P
40
(1
0,03)
1
40
(1
0,03)
2
40
(1
0,03)
3
1040
(1
0,03)
4
1037,17
40
40
Portfel inwestycyjny
45
Portfel inwestycyjny
wykład 1
46