Miêdzynarodowe aspekty zarz¹dzania finansami przedsiebiorstwa{wyklad]

Temat: Mi

dzynarodowe aspekty

zarz

dzania finansami przedsi

biorstwa

1. Handel zagraniczny jako p

aszczyzna

dzia

alno

ci przedsi

biorstwa

2. Ryzyko w handlu zagranicznym

3. Kurs walutowy

a i koszty mi

dzynarodowego

finansowania kr

tko

i d

ugoterminowego

Janusz Kostecki

Przedsi

biorstwo w strukturze gospodarki

rynkowej

Z. Stachowiak, Ekonomia, Warszawa 1998,s.74.

Mapa polityczna

wiata

Mapa gospodarcza

wiata

1. Handel zagraniczny jako płaszczyzna

działalno

ci przedsi

biorstwa

Handel zagraniczny to odpłatna wymiana
towarów lub usług z partnerami maj

cymi swoj

siedzib

poza granic

celn

stwa.

Import to przywóz towarów z zagranicy na rynek
wewn

trzny oraz przyj

cie usług zagranicznych.

Export to wywóz za granic

towarów krajowych

lub

wiadczenie usług cudzoziemcom.

Handel tranzytowy to obrót towarowy gdzie
firma realizuj

ca transakcj

nie znajduje si

ani

w kraju importera ani eksportera

Istota handlu zagranicznego

•export i import,
•przepływ kapitału,
•obroty maj

tkowo-kredytowe,

•obrót dobrami niematerialnymi,
•zobowi

zania wynikłe z ruchu ludno

ci,

•obrót uszlachetniaj

cy i reparacyjny,

•obrót licencjami i know-how,
•franchising i leasing,
•transakcje wi

zane, kompensacyjne (np. offset),

•transakcje barterowe (towar za towar),
•obrót projektami inwestycyjnymi (pod klucz,

konsorcja)

•bezpo

rednie inwestycje zagraniczne.

Handel zagraniczny obejmuje:

(wykazuje rosn

tendencj

)

•ni

sze koszty transakcyjne,

•dobra inwestycyjne,
•bezpo

redni kontakt z klientem,

•dobra znajomo

ść

rynku,

•własna akwizycja lub własny dział eksportu,
•dłu

sza droga zbytu,

•własny magazyn wysyłkowy, własny serwis i
magazyn cz

ęś

ci,

•wzrost zaanga

owania kapitału,

•cz

sto finansowany przez długoterminowy kredyt,

•wysokie ryzyko kredytowe.

Eksport bezpo

redni

Eksport po

redni

producent eksportuje za pomoc

firmy eksportowej,

która obsługuje rynek zagraniczny

stosowany najcz

ęś

ciej w obrocie dobrami

konsumpcyjnymi

e tak

e obejmowa

nieregularne dostawy ( przy

produktach seryjnych producent sprzedaje wyroby w
kraju)

dystrybucja poprzez PHZ

rednicy specjalizuj

w produktach

wymóg przekazania praw do sprzeda

preferowany przez

rednie przedsi

biorstwa

producent nie tworzy własnej sieci sprzeda

nie anga

uje kapitału producenta w sie

dystrybucji

Import bezpo

redni

(wykazuje tendencje rosn

)

dotyczy szczególnie surowców i prefabrykatów,

dysponowanie przez długi czas du

ym zapasem,

nieprzerwany przepływ materiałów,

bezpo

redni kontakt z dostawc

wymaga orientacji na rynku

własna akwizycja,

własny magazyn importowy,

ryzyko transportowe importera,

ksze zaanga

owanie kapitału.

- stosowany do importu nieregularnego, niewielkich partii

towaru, PHZ kupuje hurtowo, umo

liwia uszlachetnianie

w magazynie importera.

-w Polsce do 1989 r. obowi

zywał pa

stwowy monopol

handlu zagranicznego.

•rozproszony z wielu krajów,
•znajomo

ść

rynku przez importera,

•korzystne ceny,
•brak problemu poszukiwania

ródeł zaopatrzenia,

•stała gotowo

ść

dostaw.

Import po

redni

•targi - UFI Pary

•giełdy - towarowe, surowcowe, zbo

owe: Chicago,

metale: Londyn, paliwa: Amsterdam

•giełdy frachtów - Londyn, Nowy Jork, Hamburg
•giełdy ubezpiecze

- Loyds of London

•aukcje – wełny: Australia, kauczuk: Kalkuta, konie: Janów Podl.
•przetargi publiczne: Bank

wiatowy, Unia Europejska

•wolne obszary celne -

- wolne porty - Hamburg, Brema, Kopenhaga,Sztokholm
- strefy wolnocłowe - Barcelona, Kadyks
- strefy wolnego handlu - Singapur, Hong-Kong
- sklepy wolnocłowe (duty free)

Formy handlu na rynkach

zorganizowanych

Oddzia

ywanie h. z. na gospodark

narodow

yw na zmian

struktury dochodu narodowego

yw na wielko

ść

i dynamik

dochodu narodowego

yw na zwi

kszenie efektywno

ci gospodarowania

ródło: Rola h. z. w gospodarce. www.univ.gda.pl

Handel zagraniczny jest wa

nym czynnikiem

dynamizuj

cym og

lny rozw

j gospodarczy, zapewnia

sta

e dostawy niezb

dnych surowc

w, p

w rolnych,

br kooperacyjnych oraz technologii.

Teoria oparta na marketingowym poj

ciu cyklu

ycia

produktu

Wejście na rynek

Wzrost

Dojrzałość

Spadek

aŜ

Czas

dzynarodowy cykl

ycia produktu

Ewolucja postaw i strategii
eksportowych przedsi

biorstw

OPERACJE
KRAJOWE

ąŜ

enie do

działa

eksportowych

Sposób prowadzenia
operacji
eksportowych

Formy
zaanga

owania

Ilo

ść

krajów

Stopie

podobie

stwa

rynku

jeden

małe

wiele

zleca

pasywnie

samodzielnie

eksport - import

Joint-venture

ródło: Biznes mi

dzynarodowy. www.spp.org

aktywnie

yw h. z. na zwi

kszenie efektywno

gospodarowanie

4. Konkurencyjno

ść

wyrobów zagranicznych na rynku

krajowym.

3. Transfer technologii - import nowoczesnej technologii jest

sto najta

szym sposobem zlikwidowania luki technologicznej.

2. Specjalizacja mi

dzynarodowa wpływa na obni

enie kosztów

produkcji za po

rednictwem post

pu technicznego.

1. Wpływ handlu zagranicznego na efektywno

ść

gospodarowania, czyli racjonalniejsze u

ytkowanie posiadanego

zasobu czynników produkcji dokonuje si

poprzez:

a) zmniejszenie przeci

tnego kosztu jednostkowego dóbr

wytwarzanych w kraju,

b) obni

enie jednostkowych kosztów wytwarzania przez

zwi

kszenie skali produkcji (pełniejsze wykorzystanie aparatu

produkcyjnego, gromadzenie do

wiadcze

ródło: Rola h. z. w gospodarce. www.univ.gda.pl

Otwarto

ść

gospodarki polskiej

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia. www.wne,edu,pl

Struktura geograficzna handlu

zagranicznego w 2008 r

ródło: Ministerstwo Gospodarki

Wybrane dane dotycz

ce polskiego

eksportu

0,7% wynosi udzia

polskiego eksportu w

dzynarodowym handlu

40% polskiego PKB stanowi eksport

50% eksportu przypada na 200 najwi

kszych firm

60% eksportowanych towar

w stanowi

produkty

wysoko przetworzone (samochody by

y w

ostatnich latach motorem naszego eksportu)

najwi

kszym partnerem handlowym Polski s

Niemcy (eksport wynosi 35%)

Relacja eksportu do PKB w latach 2000

2008 (towaru i us

ugi)

ródło: Ministerstwo Gospodarki

Wska

niki dzia

alno

ci eksportowej

ródło: Ministerstwo Gospodarki

Terms of treade

Terms of trade (TOT)

–

relatywne ceny d

br eksportowanych do

importowanych (w danym pa

stwie), okre

lane warunkami wymiany

dzynarodowej. TOT mo

e by

cenowe (nominalne) lub ilo

ciowe

(realne). Wska

nik ten pokazuje zmiany si

nabywczej

eksportu

stosunku do

importu

poszczeg

lnych kraj

Zmiany tego wska

nika przedstawiaj

kszta

towanie si

korzy

kraj

w prowadz

cych wymian

. Poprawa TOT nast

puje gdy ceny

br eksportowanych w okresie danego roku rosn

szybciej ni

ceny

br importowanych . Oznacza to,

e dane pa

stwo zap

aci mniej za

produkty importowane, innymi s

owy musi mniej

‘

wyeksportowa

’

aby

wnowa

bilans handlowy. Je

eli sytuacja jest odwrotna

relacja

jest odwrotna

za eksport mo

na kupi

mniej.

W opracowaniach statystycznych GUS wykorzystuje si

poni

szy

Gdzie:

= wska

nik "terms of trade"

= wska

nik cen eksportu

= wska

nik cen importu

Wikipedia

Udzia

nieop

acalnego eksportu w

przychodach ze sprzeda

y przedsi

biorstw

ródło: NBP

1. Rachunek bie

Ŝą

Obejmuje transakcje dotycz

ce p

atno

ci za towary, us

ugi,

dochody, przekazy transfer

w bie

Ŝą

cych oraz saldo

niesklasyfikowanych obrot

w bie

Ŝą

cych.

Towary

ugi

–

np. transportowe, pocztowe,

telekomunikacyjne, podr

e, turystyka,

Dochody

–

np. wynagrodzenia pracownik

w, odsetki od

rodk

w na rachunkach bankowych,

Transfery bie

Ŝą

–

np. dary, pomoc bezzwrotna,

podatki i op

aty na rzecz polskiego sektora rz

dowego,

spadki, renty itp.

Niesklasyfikowane obroty bie

Ŝą

–

np. transakcje

skupu i sprzeda

y walut obcych.

Bilans p

atniczy (obrot

w bie

Ŝą

cych)

wrzesie

2009

Ranking wg indeksu globalnej

konkurencyjno

2.Kurs walutowy

Istota kurs walutowy

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia. www.wne,edu,pl

Przyk

ad kursu walutowego

( PLN/USD i PLN/EUR)

Przekroje kurs

w walutowych

Kursy walutowe

ogłaszane s

jako:

Kurs kupna

Kurs sprzeda

Ró

nic

dzy kursem sprzeda

y a kursem kupna

stanowi mar

Ŝę

zarobkow

( tzw. spread)

Tabela kurs

w walutowych

Dewizy- bezgotówkowo; pieni

dze - gotówkowo

Co determinuje kurs walutowy?

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia. www.wne,edu,pl

Systemy (re

imy) kursowe

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia. www.wne,edu,pl

Zmiany kursu walutowego (nazewnictwo)

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia. www.wne,edu,pl

dewaluacji

3. Ryzyko w handlu zagranicznym

Ryzyko i niepewno

ść

w h. z.

Decyzje dotycz

ce transakcji handlu zagranicznego podejmowane s

warunkach:

Niepewno

- wyst

puje gdy podejmuj

cy decyzj

nie zna

adnej warto

determinuj

cej transakcje, ani nie mo

e okre

prawdopodobie

stwa ich

wyst

pienia. Zjawiska te nie s

zale

ne od woli podmiotu, lecz maj

wpływ

na wyniki jego działalno

ci.

Ryzyka

- gdy cho

by jedna z zale

ci przyczynowych zachodz

cych w

sytuacji, wobec której nale

y podj

ąć

decyzj

, nie jest znana i obliczane jest

jej obiektywne prawdopodobie

stwo. Inaczej mo

na okre

ryzyko jako

"mo

liwo

ść

niepowodzenia, a w szczególno

ci zaistnienia zdarze

niezale

nych od działaj

cego podmiotu, których nie mo

e on dokładnie

przewidzie

i którym nie mo

e w pełni zapobiec, a które - przez

zmniejszenie wyników u

ytecznych i/lub przez zwi

kszenie nakładów -

odbieraj

działaniu zupełnie lub cz

ęś

ciowo cech

skuteczno

ci,

korzystno

ci lub ekonomiczno

ci"

ródło: S. Kuczy

ski, Ryzyko w transakcjach handlu zagranicznego

Ryzyko w handlu zagranicznym

ródło: S. Kuczy

ski, Ryzyko w transakcjach handlu zagranicznego

Ryzyko si

y wy

szej

Termin „siła wy

sza” pochodzi z terminologii prawa

anglosaskiego Act Of God, "czyn Boga", "dopust
Bo

y". W europejskim prawie kontynentalnym

ywa si

terminów łac. Vis major, fr. Force majeur,

niem. Höhere Gewahlt i dotycz

one zdarze

których skutkom nie mo

na zapobiec przy doło

eniu

nawet najwy

szej staranno

ci. Inaczej mówi

c, jest

to zdarzenie zewn

trzne, którego skutkom nie

na zapobiec.

ródło: S. Kuczy

ski, Ryzyko w transakcjach handlu zagranicznego

Makro

i mikroekonomiczne ryzyko w h. z.

Ryzyko w handlu zagranicznym mo

podzieli

na:

•ryzyko makroekonomiczne, zwi

zane z

naruszeniem równowagi bilansu płatniczego i
handlowego kraju,

•ryzyko mikroekonomiczne, obejmuj

kwestie ryzyka kursowego, logistycznego
(transportowe i składowania) oraz kontraktowego
(prawnego).

Starty losowe w h. z.

Straty zwi

zane z realizacj

transakcji handlu wynikn

ąć

mog

nast

puj

cych zdarze

losowych:

a) kl

ski i wypadki

ywiołowe o du

ym zasi

gu działania, np. trz

sienia

ziemi, powodzie, skutki wyładowa

atmosferycznych itp.,

b) wypadki, których

ródłem s

konflikty społeczne i czyny

niedozwolone, np. strajki, wojny domowe, kradzie

, skutki terroryzmu

itp.,
c) awarie i inne wypadki techniczne, np. zawalenie si

mostu lub tunelu,

uszkodzenie urz

dze

chłodniczych,

d) wypadki transportowe, np. zatoni

cie statku i zwi

zana z tym

całkowita lub cz

ęś

ciowa utrata ładunku, kolizje i ich skutki ,

d) wypadki losowe wynikaj

ce z poczyna

organów suwerennego

stwa w stosunku do działaj

cych na jego terenie obcych osób

fizycznych i prawnych oraz ich mienia, np. nacjonalizacja mienia ,
ograniczenia w transferze zysków ,

Straty losowe w h. z. (c.d.)

ródło: S. Kuczy

ski, Ryzyko w transakcjach handlu zagranicznego

e) wypadki losowe z sferze finansowych operacji zagranicznych, np.
ryzyko kursowe, ryzyko nie

galno

ci płatno

ci kredytowych itp.,

f) wypadki losowe, których

ródłem jest po

rednia lub bezpo

rednia

działalno

ść

eksportera na zagranicznym rynku zbytu, np. wybór

nieodpowiedniego agenta, skutki nieprzemy

lanej decyzji co do

inwestycji bezpo

redniej,

g) wypadki w zatrudnieniu powoduj

mier

lub trwałe inwalidztwo

osób pracuj

cych w bezpo

redniej lub po

redniej obsłudze wymiany z

zagranic

, np. wypadki podczas zatrudnienia za granic

, wypadki

powstałe w zwi

zku z dokonywaniem lub usiłowaniem pochwycenia lub

zatrzymania samolotu, wypadki powstałe przy ratowaniu mienia i

ycia

w wyniku kolizji statków na morzu.

Struktura zarz

dzania ryzykiem

I ETAP

Analiza ryzyka

Identyfikacja ryzyka,

Oszacowanie skali ryzyka,

Ustalenie hierarchii ryzyka

II ETAP

Aktywne podej

cie do ryzyka

Eliminowanie ryzyka,

Ograniczanie ryzyka,

Segmentowanie ryzyka

Podzia

ryzyka,

Transfer ryzyka,

III ETAP

Finansowanie ryzyka

Rozpoznanie mo

liwo

ci samoubezpieczenia lub ubezpieczenia w

systemie ubezpiecze

gospodarczych

ródło: S. Kuczy

ski, Ryzyko w transakcjach handlu zagranicznego

Sposoby ograniczenia ryzyka w obrocie

dzynarodowym

Całkowite eliminowanie ryzyka nie jest mo

liwe ale ka

podmiot gospodarczy powinien zastosowa

wszelkie dost

pne

rodki i metody

eby ograniczy

ryzyko

Metody prewencyjne

– polegaj

one na nie dopuszczeniu do

realizacji negatywnych zdarze

. Działania polegaj

m.in. na

wła

ciwym rozpoznaniu partnera, na prawidłowym

sprecyzowaniu klauzul kontraktowych, na odpowiedniej kontroli
jako

ci i zapewnieniu prawidłowego odbioru towarów,

zabezpieczeniu zapłaty czyli zastosowaniu takich form płatno

ci,

które zagwarantuj

prawidłowy przebieg transakcji.

Metody kompensacyjne

– polegaj

one na tworzeniu rezerw

przeznaczonych na pokrycie szkód.

Podstawowe formy tworzenia rezerw w h. z.

1. Samoubezpieczanie

– polega na tym,

e zagro

ony ryzykiem podmiot

samodzielnie gromadzi

rodki na pokrycie strat. Zasadnicz

wad

jest

zamro

enie

rodków finansowych , tak

e trudno

ci w okre

leniu

wysoko

rodków.

2. Forma bud

etowa

– ma ona mały zasi

g w zastosowaniu w

gospodarce rynkowej. Stosuje si

taka form

przy pokrywaniu szkód

katastroficznych. Takie szkody maj

y wymiar społeczny.

3. Ubezpieczenie

– jest one okre

lane jako wy

sza forma organizacji

rezerw finansowych. Ubezpieczenia maj

cechy, które odgrywaj

szczególn

rol

w dziedzinie handlu zagranicznego. W wyniku

specjalizacji w danej dziedzinie a tak

e dzi

ki badaniom statystycznym

zakład ubezpiecze

e z du

Ŝą

dokładno

okre

jaka b

dzie

wysoko

ść ś

rodków potrzebnych na pokrycie strat. Ubezpieczonym zostaje

-w ekonomicznym sensie - poprzez zawarcie ubezpieczenia i zapłat

składki zwolniony z ryzyka.

Dokumenty ubezpieczeniowe w h. z.

Podstawowym ubezpieczeniem jest

polisa ubezpieczeniowa

, która

stwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia. Zawiera ona nast

puj

informacje

: nazw

ubezpieczyciela i ubezpieczaj

cego, okre

lenie ilo

ci,

jako

ci i rodzaju towaru, zakres odpowiedzialno

ci towarzystwa

ubezpieczeniowego, okre

lenie ryzyka, za jakie odpowiedzialny jest

ubezpieczycie, okre

lenie kwoty, na jak

ubezpieczony jest towar, sposób

udokumentowania i tryb zgłoszenia roszczenia, sposób transportu i

rodek

transportu.

Inny dokument wyst

puj

cy w handlu zagranicznym to

wiadectwo

ubezpieczeniowe

(certyfikat asekuracyjny, certyfikat ubezpieczeniowe).

Jest to dokument wystawiany na podstawie polisy generalnej. Stanowi on
dowód istnienia polisy generalnej. W certyfikacie stwierdza si

e wszystkie

ładunki ubezpieczaj

cego, wi

c tak

e ładunek wskazany w certyfikacie,

zostały obj

te polisa generalna.

K.U.K.E.

Korporacja Ubezpiecze

Kredyt

w Eksportowych Sp

Akcyjna (KUKE S.A.) jest firm

ubezpieczaj

transakcje

handlowe polskich przedsi

biorc

Od 1991 roku oferuje

ugi zapewniaj

ce bezpieczn

wymian

handlow

zar

wno w

kraju, jak i za granic

Dzia

alno

ść

K.U.K.E. skupia si

ubezpieczaniu nale

ci z tytu

u sprzeda

y towar

w i us

ug z

odroczonym terminem p

atno

ci, a tak

e na udzielaniu

gwarancji ubezpieczeniowych.

Prowadzimy ubezpieczenia eksportowe gwarantowane przez

Skarb Pa

stwa, zapewniaj

c bezpiecze

stwo w handlu na

rynkach podwy

szonego ryzyka. Dzi

ki ubezpieczeniom

gwarantowanym przez Skarb Pa

stwa polscy eksporterzy mog

bezpiecznie prowadzi

sprzeda

do partner

w handlowych z

odleg

ych, cz

sto egzotycznych kraj

w. Jako jedyna

ubezpiecza tak

e d

ugoterminowe projekty eksportowe

finansowane kredytem o okresie sp

aty dw

ch i wi

cej lat.

Powi

zanie krajowych rynk

w z

zagranic

i ich skutki p

atnicze

ródło: G. Grotowska, Makroekonomia, www.coin.wne.uw.edu.pl

a i koszty

dzynarodowego finansowania

tko

i d

ugoterminowego

Wybrane

a finansowania

zewn

trznego przedsi

biorstw w Polsce

w latach 2002

2005

o: M. Kukurba, Finansowanie handlu zagranicznego

Kredyt jako

o finansowania h. z.

W finansowaniu handlu zagranicznego kredyt

e wyst

powa

w nast

puj

cych formach:

1.Kredyt kupiecki – kredytu udziela eksporter
importerowi.

2.Kredyt eksportowy udzielany przez bank – kredyt
słu

y sfinansowaniu transakcji eksportowej.

3.Kredyt bankowy – na przykład na sfinansowanie
produkcji eksportowej lub cyklu rozliczeniowego
transakcji handlowej, tj. czasu, na jaki został udzielony
kredyt kupiecki.

o: M. Kukurba, Finansowanie handlu zagranicznego

Odroczona p

atno

ść

w h. z.

Obecnie ponad 80% handlu

wiatowego prowadzi si

odroczonym terminem płatno

ci (kredyt kupiecki).

Długo

ść

okresu kredytu kupieckiego zale

na jest od

rodzaju towarów. Najkrótszy okres kredytowania
wyst

puje w handlu towarami konsumpcyjnymi (ok. 30

dni), najdłu

szy za

- inwestycyjnymi (od 1 roku wzwy

Gospodarka

wiatowa staje si

coraz bardziej

konkurencyjna, co pozwala kupuj

cemu negocjowa

lepsze dla siebie warunki i coraz dłu

sze terminy

płatno

ci. Aby odpowiada

wymaganiom rynku,

sprzedaj

cy jest zmuszony podejmowa

ksze ryzyko i

oferowa

coraz wygodniejsze warunki zakupu swoich

wyrobów

Dzi

kuj

za uwag

czas

SprzedaŜ krajowa

Produkcja w kraju

Eksport

Import

Eksport z kraju

Produkcja

zagraniczna

Konkurencja

zagraniczna

Konkurencja z

importem

dzynarodowy cykl

ycia produktu

aŜ

Handel mi

dzynarodowy

czna warto

ść

eksportu i importu

z/do poszczeg

lnych kraj

jest wa

nym czynnikiem

dynamizuj

cym og

lny rozw

gospodarczy, zapewnia sta

e dostawy

niezb

dnych surowc

w, p

rolnych, d

br kooperacyjnych oraz

technologii.