a33 skowera

329

Katarzyna Skowera

POWSTAWANIE I ROZWÓJ KLASTRÓW

SZANSĄ DLA WZMOCNIENIA KONKURENCYJNOŚCI

REGIONU ŚWIĘTOKRZYSKIEGO

1. Wprowadzenie

W dzisiejszych czasach rozwój gospodarczy coraz częściej zaleŜny jest od

miast i regionów, które stały się podmiotami odgrywającymi ogromną rolę, jeŜeli
chodzi o gospodarkę krajową a nawet światową. Coraz większą wagę przywiązuje
się do szeroko pojętego rozwoju regionalnego. Rozwój regionalny definiowany jest
jako „wzrost potencjału gospodarczego regionów oraz trwała poprawa ich konku-
rencyjności i poziomu Ŝycia mieszkańców, co przyczynia się do rozwoju społeczno-
-gospodarczego kraju”

. Polityka regionalna kaŜdego obszaru powinna skupiać się

na pięciu czynnikach sprzyjających jego rozwojowi, są to: konkurencyjność, przed-
siębiorczość, innowacyjność, gospodarowanie finansami, inwestycje

MoŜna zauwaŜyć, iŜ to na jakim poziomie konkurencyjności znajduje się dany

kraj  jako  całość  zaleŜy  w  duŜym  stopniu  od  konkurencyjności  poszczególnych
regionów. W związku z tym wykształciło się zjawisko walki konkurencyjnej mię-
dzy  regionami,  miastami,  gminami,  które  zabiegają o  kapitał, inwestycje,  rozwój
innowacji.

O konkurencyjności regionu decyduje kilka czynników: nowoczesna struktura

gospodarki, dobra infrastruktura techniczna i społeczna, dobre warunki i stan śro-

Skowera Katarzyna, student, WSEiP Kielce

Słownik rozwoju regionalnego, M. Kozak, A. Pyszkowski, R. Szewczyk (red.), Polska Agencja

Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2001, s. 46.

Z. Olesiński, A. Predygier, M. Leśniewski, A. Rzepka, Rola gmin w kreowaniu innowacyjności

regionu, Wydawnictwo WSEiP, Kielce 2009, s. 19.

Studia i Materiały. Miscellanea Oeconomicae

Rok 14, Nr specjalny/2010

Wydział Zarządzania i Administracji

Uniwersytetu Humanistyczno – Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach

R o z w ó j r e g i o n ó w

330

dowiska naturalnego, występowanie atrakcyjnych dla inwestycji terenów itp.

Ogromną rolę odgrywają równieŜ kapitał ludzki i innowacyjność. MoŜna by po-
wiedzieć, Ŝe współcześnie decydującą dla rozwoju regionalnego i wzmacniania
jego konkurencyjności jest po prostu jakość lokalizacji lub inaczej – jej potencjał.

Poziom rozwoju gospodarczego w poszczególnych regionach Polski jest moc-

no zróŜnicowany

. Województwo świętokrzyskie zaliczane jest do pięciu najbied-

niejszych  w  Polsce,  naleŜąc  do  tak  zwanej  „ściany  wschodniej”.  Zapewne  wielu
mieszkańców,  czy  teŜ  władze  województwa  zastanawiają  się  w  jaki  sposób  „po-
prawić  statystyki”  i  wpłynąć  na  jego  rozwój.  Czynnikiem  coraz  częściej  wymie-
nianym, jako mający pozytywny wpływ na rozwój regionu są klastry i inicjatywy
klastrowe. Szczególnie korzystnym zjawiskiem jawią się one właśnie w regionach
słabo rozwiniętych, którym brakuje własnego kapitału inwestycyjnego.

2. Istota, geneza i definicja klastra

Koncepcję klastrów, choć pod inną nazwą zapoczątkował w 1890 r. słynny

ekonomista  angielski,  Alfred  Marshall,  który  zwrócił  uwagę  na  procesy  koncen-
tracji produkcji (a takŜe i usług) w przestrzeni. ZauwaŜył on zaleŜność pomiędzy
tworzącymi  się  skupiskami  firm  z  pokrewnych  sektorów  a  dynamicznym  rozwo-
jem  gospodarczym  –  oczywiście  była  to  zaleŜność  dodatnia.  Marshall  wymienił
następujące korzyści które wypływały ze współpracy w ramach „skupiska”:

−

specyficzną atmosferę przemysłową promującą określone formalne i nie-
formalne zwyczaje oraz przedsiębiorczość,

−

efekty wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy lokalnymi firmami,

−

rozwój pokrewnych gałęzi przemysłu,

−

łatwiejszy dostęp i moŜliwości nabywania specjalistycznego sprzętu pro-
dukcyjnego,

−

na rynku pojawiała się wyspecjalizowana i wysoko wyszkolona siła robocza

Kooperujące ze sobą przedsiębiorstwa Marshall nazwał „okręgami przemysło-

wymi” a korzyści z nich płynące opisał pojęciem „ekonomii zewnętrznych” – rozu-
miano to jako zbiór pozytywnych zjawisk, które były efektem rozwoju całej branŜy.

Słowo klaster (ang cluster) zostało po raz pierwszy uŜyte przez Michaela Por-

tera i oznaczało „grupę podobnych rzeczy, wzrastających bądź trzymających się
razem grup ludzi lub rzeczy znajdujących się blisko siebie”

. Na język polski zo-

stało przetłumaczone jako klaster lub grono. Autor pojęcia zdefiniował klaster
jako „geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych

B. Winiarski, Czynniki konkurencyjności regionów [w:] Konkurencyjność regionów, M. Kalmut

(red.), Wydawnictwo AE im. Oskara Langego, Wrocław 1999, s. 51.

Najczęstszym miernikiem róŜnic regionalnych jest wartość PKB na jednego mieszkańca. Wg

danych GUS na koniec 2007 wartość PKB dla województwa świętokrzyskiego wyniosła 23 741 zł.
W najbogatszym województwie-mazowieckim było to 49 415 złotych.

K. Olejniczak, Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne w teorii i praktyce

rozwoju regionalnego, Studia regionalne i lokalne, nr 2, Warszawa 2003, s. 57.

T. Brodzicki, S. Szultka, Koncepcja klastrów a konkurencyjność przedsiębiorstw, Organizacja

i Kierowanie, nr 4 (110), Warszawa 2002, s. 45.

331

dostawców, jednostek świadczących usługi, firm działających w pokrewnych sek-
torach i związanych z nimi instytucjami (na przykład uniwersytetów, jednostek
normalizacyjnych i stowarzyszeń branŜowych) w poszczególnych dziedzinach,
konkurujących między sobą, ale równieŜ współpracujących”

Dziś istnieje wiele definicji klastrów (zamiennie uŜywanym pojęciem są gro-

na). Mimo niewielkich róŜnic w interpretacji tego pojęcia, kaŜda z definicji akcentu-
je  cechy  charakterystyczne  klastrów,  jakimi  są:  koncentracja  geograficzna,  współ-
praca  i  jednoczesna  konkurencja  oraz  współzaleŜności  między  jego  uczestnikami.
Za  ogólną  definicję  moŜna  przyjąć  następującą:  klaster  jest  to  „skoncentrowane
skupisko  przedsiębiorstw,  które  jednocześnie  konkurują  i  współpracują  ze  sobą
w pewnych aspektach działalności oraz instytucji i organizacji, powiązanych rozbu-
dowanym  systemem  wzajemnych  relacji  o  formalnym  i  nieformalnym  charakterze
opartych na specyficznej trajektorii rozwoju (np. technologia, rynki zbytu itd.)”

Klastry, aby sprawnie funkcjonować i sprzyjać rozwojowi zarówno przedsię-

biorstw jak  i  regionu,  powinny  być  formą  współpracy  nie tylko  wewnątrz  środo-
wiska  biznesowego,  ale  takŜe  pomiędzy  sferą  badawczo-rozwojową  i  róŜnego
rodzaju  instytucjami  działającymi  w  otoczeniu  przedsiębiorstw,  takimi  jak:  inku-
batory, parki technologiczne, instytucje doradcze, centra transferu technologii

Nieodzownym elementem przy powstaniu klastra jest obecność „lidera”, który

to miałby być odpowiedzialny za koordynowanie współpracy wewnątrz i na ze-
wnątrz ugrupowania. Nie jest to jednak określone przez wymogi ustawowe ani
Ŝ

adne przepisy, poniewaŜ klastry nie muszą być sformalizowaną strukturą organi-

zacyjną. Występowanie lidera jest potrzebne jedynie dla sprawnego funkcjonowa-
nia grona dzięki jego charyzmie i inicjatywie

Powstawanie klastrów determinują równieŜ współczesne procesy globalizacji,

rozumiane jako sytuacja w której przedsiębiorca nie mogąc ograniczać się do dzia-
łania jedynie na rynku lokalnym, musi poszukiwać takich form działania, które
pozwolą mu nie tylko być konkurencyjnym w swojej branŜy, ale teŜ dadzą moŜli-
wość uzyskiwania korzyści ze współpracy z podobnymi firmami.

3. Istota przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw grona

Obecnie klastry uwaŜane są za najbardziej dojrzałe formy organizacji produktu

z punktu widzenia zdolności do podtrzymywania rozwoju

. Na potwierdzenie tej

tezy istnieje wiele argumentów.

M.E. Porter, Porter o konkurencji, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2001, s. 264.

S. Szultka, T. Brodzicki, E. Wojnicka, Klastry. Innowacyjne wyzwanie dla Polski, IBnGR, Gdańsk

2004, s. 7.

J. Markiewicz, K. Rychlik, Rola klastrów w kształtowaniu konkurencyjności i innowacyjności

regionu zachodniopomorskiego [w:] Innowacyjność w Polsce w ujęciu regionalnym: nowe teorie,
rola funduszy unijnych i klastrów, S. Pangsy-Kania, K. Piech (red.), Instytut Wiedzy i Innowacji,
Warszawa 2008, s. 344.

E. Bojar, M. Bojar, T. śminda, Klastry a bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Ekonomika i orga-

nizacja przedsiębiorstwa, nr 10, Warszawa 2007, s. 5.

Ibidem, s. 3.

332

Jednym z najistotniejszych są profity dla przedsiębiorstw. Twórca teorii kla-

strów  Michael  Porter  grupuje  korzyści  wokół  trzech  aspektów:  zwiększenia  się
wydajności  przedsiębiorstw  naleŜących  do  grona,  wzrostu  liczby  wdraŜanych
przez  nie  innowacji  oraz  poglądu,  Ŝe  istnienie  klastrów  jest  niejako  zachętą  dla
powstawania  nowych  firm.  Jako  rozwinięcie  tych  tez  moŜna  podać  następujące
argumenty:

−

Przedsiębiorcy współpracujący z innymi firmami w ramach klastra osiągają
ogromną korzyść, jaką jest obniŜenie jednostkowych kosztów wytwarza-
nia. Jest to moŜliwe dzięki temu, Ŝe wraz z rozszerzaniem się kręgu koope-
rujących firm rośnie ilość zamówień na oferowane usługi czy teŜ produkty.
To z kolei sprzyja specjalizacji producentów.

−

ObniŜają  się  koszty  transakcyjne  towarzyszące  realizacji  kontraktów  za-
wieranych między firmami, które naleŜą do klastra. Jest to efektem tego, iŜ
współdziałając  rozwijają  wiedzę  i  wypracowują  wspólny  język  porozu-
miewania się w działalności biznesowej.

−

Jednoczesne konkurowanie i współpraca firm w ramach klastra oraz ich
geograficzna bliskośc sprawia, Ŝe nacisk konkurencyjny jest duŜo silniej-
szy. W przedsiębiorstwach rozwija się potrzeba innowacji i ulepszeń, które
dałyby im przewagę, co prowadzi do ciągłego doskonalenia i poszukiwania
nowych rynków zbytu

−

Dzięki przebywaniu wśród skupiska firm znających nabywców, firm z po-
krewnych sektorów oraz samych nabywców uczestnicy klastra potrafią le-
piej i szybciej dostrzegać nowe potrzeby odbiorców ich usług czy teŜ pro-
duktów. Szybciej zauwaŜają równieŜ nowe moŜliwości techniczne, opera-
cyjne lub dostawcze, co takŜe sprzyja wprowadzaniu przez nie ciągłych in-
nowacji i ich rozwojowi.

−

Przedsiębiorstwa  w  klastrze  często  dzięki  współpracy  mają  ułatwiony  do-
stęp  do  nowych  maszyn,  urządzeń  i  innych  elementów  potrzebnych  do
wdroŜenia  innowacji.  Partnerzy  zwykle  angaŜują  się  w  rozwijanie  owej
inwestycji poprzez oferowanie swoich usług czy teŜ wyrobów. Dzięki ob-
niŜonym  kosztom  „eksperymentów”  są  oni  bardziej  skłonni  do  wprowa-
dzania  innowacji,  gdyŜ  nie  ponoszą  takiego  ryzyka  jak  w  przypadku  np.
zaciągnięcia kredytu pod inwestycje

4. Klastry jako struktura podnosząca przewagę konkurencyjną regionu

Klastry odgrywają znaczącą rolę we wzmacnianiu konkurencyjności oraz roz-

woju gospodarki regionalnej, a nawet narodowej. Michael Portrer głosił pogląd, Ŝe
„konkurencyjność kaŜdej gospodarki zaleŜy od liczby i konkurencyjności funk-
cjonujących w niej gron a takŜe jakości całego systemu związków pomiędzy fir-

P. Wieczorek, Klastry a pozycja rynkowa przedsiębiorców, Ekonomika i organizacja przedsiębior-

stwa, nr 12, Warszawa 2008, s. 65.

I. Penc-Pietrzak, Grona a analiza konkurencyjności, Ekonomika i organizacja przedsiębiorstwa, nr

11, Warszawa 2004, s. 7.

333

mami i instytucjami, przebiegających w poprzek tradycyjnych powiązań sektoro-
wych”

Łatwo zatem zauwaŜyć, Ŝe zalety z funkcjonowania w klastrze wymieniane dla

przedsiębiorstw  są  zaląŜkiem  dla  korzyści  całego  regionu,  w  którym  występuje
klaster.  Inaczej  mówiąc,  korzyści  osiągane  przez  przedsiębiorstwa  pośrednio  de-
cydują o konkurencyjności i rozwoju regionu.

Jak juŜ wspomniano, rozwój klastrów prowadzi do zwiększenia się wydajności

przedsiębiorstw,  wykształcenia  odpowiednio  wykwalifikowanych  pracowników,
oraz stymuluje przepływ wiedzy i generowanie innowacji, a to niewątpliwie pod-
nosi konkurencyjność regionu, w którym one występują. Zachodząca wśród przed-
siębiorstw specjalizacja, jako kolejny efekt działania klastrów kreuje z kolei unika-
towość  danego  środowiska.  Klastry  są  takŜe  stymulatorem  powstawania  nowych
firm  dzięki  czemu  podnosi  się  ogólny  poziom  przedsiębiorczości  w  regionie.  To
z kolei przekłada się na stwarzanie nowych miejsc pracy. Dzięki temu moŜna wy-
mienić  kolejną,  tym  razem  społeczną  korzyść  jaką  jest  zmniejszenie  bezrobocia
w regionie. Klaster jest równieŜ atrakcyjnym rynkiem pracy, przyciągającym wy-
soko  wykwalifikowane  kadry

. Mało tego, atrakcyjne otoczenie konkurencyjnej

gospodarki przyciąga nie tylko wykwalifikowanych pracowników, ale równieŜ
międzynarodowe firmy, zagraniczne inwestycje które znacząco wpływają na roz-
wój kaŜdego regionu

. Ponadto jeŜeli sukces przedsiębiorstw współpracujących

w ramach klastra jest zauwaŜalny, budzi on entuzjazm dla współpracy w regionie
i  wzmacnia  lokalny  patriotyzm.  Korzystna  „atmosfera  przedsiębiorczości”  wokół
klastrów  pomaga  przyciągnąć  kolejnych  inwestorów  i  tworzyć  kolejne  miejsca
pracy

. Struktury klastrowe przyczyniają się równieŜ do aktywizacji eksportu.

Podsumowując, funkcjonowanie klastra ma pozytywny wpływ na produktyw-

ność, innowacyjność i przedsiębiorczość, co w efekcie prowadzi do wykształcenia
się przewagi konkurencyjnej regionu

5. Grono Targowe Kielce jako przykład klastra podnoszącego konkurencyj-

ność regionu świętokrzyskiego

Zawiązywanie klastrów jest moŜliwe praktycznie we wszystkich sektorach go-

spodarki. Mogą one bowiem występować zarówno wśród przedsiębiorstw przemy-
słowych, jak i usługowych czy teŜ handlowych. KaŜdy z nich charakteryzuje się

A. Grycuk, Teoria i praktyka klastrów. Ekonomiczne i socjologiczne podstawy teorii gron –

przestrzenne uwarunkowania konkurencyjności przedsiębiorstwa, http://www.tnoiksgh.org/files
/efaf7c3eab71b6cb98ce/2006090318103045.pdf, (01.04.2010).

M. Stawicki, Klastry i inicjatywy klastrowe – podstawowe definicje [w:] Metody ewaluacji polityk

wspierania klastrów ze środków strukturalnych, M. Stawicki, W. Pander (red.), AT Group, War-
szawa 2008, s. 14.

E. Bojar, M. Bojar, T. śminda, Klastry a bezpośrednie…, s. 3.

B. Szymoniuk, Klastry gospodarcze na terenach wiejskich województwa lubelskiego,

www.ekolubelszczyzna.pl /artykuly.php?art=0&queryId=3., (01.04.2010).

M. Stawicki, Klastry i inicjatywy…, op.cit., s. 14.

334

róŜnym poziomem innowacyjności i zaawansowania technologicznego, a co za
tym idzie jego perspektywy i strategie rozwoju równieŜ są zróŜnicowane.

Z pewnością tworzenie klastrów w regionie jest zjawiskiem jak najbardziej po-

Ŝą

danym. Świadomość sukcesu jednego z najbardziej znanych klastrów na świecie

– Doliny Krzemowej, powinna utwierdzać w przekonaniu o ich skuteczności jako
czynnika  kształtującego  przewagę  konkurencyjną  regionu.  Dolina  Krzemowa  za-
wdzięcza  swój  sukces  przede  wszystkim  istnieniu  na  jej  obszarze  bardzo  duŜej
liczby  niewielkich,  dynamicznych  przedsiębiorstw  działających  w  gęstych  sie-
ciach  (dziś  jest  ich  ponad  700).  Istniejący  tam  regionalny  system  sieci  powiązań
stymuluje  przedsiębiorczość  i  zachęca  firmy  do  eksperymentowania.  Konkurują
one ze sobą intensywnie, jednocześnie ucząc się od siebie wzajemnie oraz rozwi-
jają swoją wiedzę - współpracując w procesach innowacji

. Klaster ten to wspól-

nota technologiczna cechująca się równieŜ bardzo wysoką mobilnością persone-
lu

. „Mobilność pracowników, ich chęć do częstego zmieniania pracy, zakładania

własnych przedsiębiorstw i gotowość do uczenia się na własnych błędach są waŜ-
nymi czynnikami pobudzającymi rozwój regionu”

Na podstawie badań dotyczących potencjału klastrów w regionie świętokrzy-

skim

, klastrem o największym potencjale innowacyjnym jest „Grono Targowe

Kielce”. Na drugim miejscu znalazł się klaster budowlany, następnie odlewniczy
natomiast najniŜszą konkurencyjnością, jak wynika z oceny respondentów, cha-
rakteryzują się klaster ogrodniczo-spoŜywczy oraz medyczny

Klaster usługowy „Grono Targowe Kielce” tworzy 56 przedsiębiorstw z woje-

wództwa  świętokrzyskiego.  Członkowie  –  załoŜyciele  oferują  szeroki  wachlarz
usług  doradczych,  wystawienniczych,  szkoleniowych,  promocyjnych,  hotelarskich,
gastronomicznych,  transportowych,  poligraficznych,  a  więc  stanowią  niezbędne
zaplecze obsługi imprez targowo-konferencyjnych, jak równieŜ wydarzeń okołotar-
gowych

. Liderem klastra jest ośrodek wystawienniczy Targi Kielce Sp. z o.o.

Obszary działania klastra usługowego „Grono Targowe Kielce” to:

Działalność badawcza, kreowanie innowacji i pozyskiwanie nowych tech-
nologii oraz reprezentowanie wspólnych interesów. Jest to związane z mi-
sją klastra, którą jest dąŜenie do stworzenia innowacyjnej sieci współpracy
w regionie. Aby bowiem wzrastał poziom innowacyjności i konkurencyj-
ności przedsiębiorstw oraz instytucji uczestniczących w budowie i rozwo-
ju klastra niezbędnym jest funkcjonowanie jednostek sfery badawczo-
rozwojowej.

M. Dolińska, Wpływ kapitału intelektualnego organizacji na rozwój innowacji, http://www.e-

mentor.edu.pl/artykul_v2.php?numer=14&id=262, (08.04.2010).

Średni czas pracy pracowników w firmie to dwa lub trzy lata, przy czym zdarza się, Ŝe wracają oni

do tego samego przedsiębiorstwa ponownie.

M. Dolińska, Wpływ kapitału…op.cit.

Badania przeprowadzone przez prof. Zbigniewa Olesińskiego.

Z. Olesiński, Strategia rozwoju klastrów w województwie świętokrzyskim, Kielce 2008, s. 18-19.

www.gronotargowe.pl/index.php?menu=10, (01.04.2010).

335

Szkolenia i edukacja. Jak wiadomo kapitał ludzki jest podstawą sukcesu
kaŜdej współczesnej firmy. Kształcenie wykwalifikowanych kadr naleŜy do
uczelni uczestniczących w działaniach klastra. W porozumieniu z uczestni-
kami klastra powinny one dostosowywać ofertę kształcenia do potrzeb
przedsiębiorców

Podstawowe cele działalności klastra to:

−

podniesienie konkurencyjności jak równieŜ podwyŜszanie innowacyjności
przedsiębiorstw działających w obszarze organizacji i obsługi imprez tar-
gowo-kongresowych oraz usług towarzyszących, poprzez poszerzenie skali
i zakresu świadczonych przez nie usług;

−

wzmacnianie powiązania między lokalnymi firmami i otoczeniem instytu-
cjonalnym – jednostkami naukowo-badawczymi, szkołami, instytucjami
publicznymi oraz instytucjami wspomagania biznesu;

−

reprezentacja interesów gospodarczych zrzeszonych w niej podmiotów;

−

kształtowanie  i  upowszechnianie  zasad  etyki  i  uczciwości  w  działalności
gospodarczej,  organizowanie  pomocy  członkom  klastra  w  rozwiązywaniu
problemów  ekonomicznych,  organizacyjnych  i  prawnych  dotyczących
prowadzenia działalności gospodarczej;

−

ułatwianie przepływu informacji i doświadczeń zarówno między firmami
z branŜ pokrewnych jak i instytucjami edukacyjnymi oraz prowadzenie dzia-
łalności promocyjnej na rzecz klastra targowo-kongresowo-usługowego

Jednak przede wszystkim jako cele utworzenia omawianego klastra wymienia-

no oczekiwane korzyści dla regionu, takie jak:

−

poprawa wizerunku miasta i regionu,

−

rozwój sfery usług,

−

rozwój bazy hotelarsko – gastronomicznej i turystycznej,

−

rozwój funkcji targowo – wystawienniczych miasta,

−

zwiększenie atrakcyjności miasta dla turystów biznesowych i indywidualnych,

−

wzrost zainteresowania inwestorów,

−

rozwój przedsiębiorstw, tworzenie miejsc pracy,

−

poprawa oferty edukacyjnej,

−

aktywizacja gospodarcza regionu,

−

wzrost innowacyjności regionu

6. Podsumowanie

Po przeanalizowaniu zarówno teoretycznych korzyści płynących ze współpracy

przedsiębiorstw,  jak  i  sukcesów  popartych  przykładami  w  praktyce,  bezspornym
jest  stwierdzenie,  iŜ  struktury  klastrowe  nabierają  coraz  większego  znaczenia
w  kształtowaniu  innowacyjności  regionu.  Innowacyjność  z  kolei  to  pierwszy

Ibidem.

www.um.kielce.pl/pl/gospodarka/grono_targowe_kielce/, (01.04.2010).

336

i najwaŜniejszy krok ku wzmocnieniu konkurencyjności zarówno samych przed-
siębiorstw, jak i regionu.

Podsumowując moŜna powiedzieć, Ŝe klastry uznawane są za stymulatory roz-

woju regionalnego. Efektywnie funkcjonujący klaster prowadzi do wzrostu do-
stępności specjalistycznych usług okołobiznesowych, inwestycji w infrastrukturę,
zwiększenia dochodów ludności, wzrostu eksportu i zysku firm, a w efekcie do
szybszego wzrostu gospodarczego

Jedną z najwaŜniejszych determinant rozwoju gospodarczego regionu, oprócz

innowacyjności jest przepływ wiedzy. To, czy region świętokrzyski dzięki struktu-
rom klastrowym ma szansę wzmocnić konkurencyjność, w duŜej mierze zaleŜy od
społeczności,  tj.  nastawienia  pracowników  i  przedsiębiorców,  którzy  winni  być
ukierunkowani właśnie na wymianę wiedzy i doświadczeń, tak jak to ma miejsce
wśród Członków Doliny Krzemowej. Obserwacje działań Grona Targowe Kielce
jako  najpotęŜniejszej  struktury  klastrowej  w  regionie  świętokrzyskim  pozwalają
stwierdzić, Ŝe przedsiębiorstwa starają się współdziałać właśnie w oparciu o takie
załoŜenia i dzięki temu zakładane wcześniej korzyści są osiągane.

Bibliografia:

Adamczewski T., Olszak C., Olszówka K., Struktury klastrowe w gospodarce elektronicznej,
www.ptzp.org.pl/files/konferencje/kzz/artyk_pdf_2009/001_Adamczewski_Olszak_Olszow
ka.pdf.

Bojar E., Bojar M., śminda T., Klastry a bezpośrednie inwestycje zagraniczne, Eko-
nomika i organizacja przedsiębiorstwa, nr 10, Warszawa 2007.

Brodzicki T., Szultka S., Koncepcja klastrów a konkurencyjnośc przedsiębiorstw,
Organizacja i Kierowanie, nr 4 (110), Warszawa 2002.

Dolińska M., Wpływ kapitału intelektualnego organizacji na rozwój innowacji,
www.e-mentor.edu.pl/artykul_v2.php?numer=14&id=262.

Grycuk A., Teoria i praktyka klastrów. Ekonomiczne i socjologiczne podstawy teorii gron
– przestrzenne uwarunkowania konkurencyjności przedsiębiorstwa, www.tnoiksgh.org
/files/efaf7c3eab71b6cb98ce/2006090318103045.pdf

Markiewicz J., Rychlik K., Rola klastrów w kształtowaniu konkurencyjności i innowa-
cyjności regionu zachodniopomorskiego, [w:] Innowacyjność w Polsce w ujęciu re-
gionalnym: nowe teorie, rola funduszy unijnych i klastrów, Pangsy-Kania S., Piech K.
(red.), Instytut Wiedzy i Innowacji, Warszawa 2008.

Olejniczak K., Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne
w teorii i praktyce rozwoju regionalnego, Studia regionalne i lokalne, nr 2, Warszawa
2003.

Olesiński Z., Predygier A., Leśniewski M., Rzepka A., Rola gmin w kreowaniu inno-
wacyjności regionu, Wydawnictwo WSEiP, Kielce 2009.

Olesiński Z., Strategia rozwoju klastrów w województwie świętokrzyskim, Kielce 2008.

10.

Penc-Pietrzak I., Grona a analiza konkurencyjności, Ekonomika i organizacja przed-
siębiorstwa, nr 11, Warszawa 2004.

11.

Porter M.E., Porter o konkurencji, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
2001.

S. Szultka, T. Brodzicki, E. Wojnicka, Klastry. Innowacyjne…, op.cit., s. 11.

337

12.

Słownik rozwoju regionalnego, Kozak M., Pyszkowski A., Szewczyk R. (red.), Polska
Agencja Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2001.

13.

Stawicki M., Klastry i inicjatywy klastrowe – podstawowe definicje [w:] Metody ewa-
luacji polityk wspierania klastrów ze środków strukturalnych, Stawicki M., Pander W.
(red.), AT Group, Warszawa 2008.

14.

Szultka S., Brodzicki T., Wojnicka E., Klastry. Innowacyjne wyzwanie dla Polski,
IBnGR, Gdańsk 2004.

15.

Szymoniuk B., Klastry gospodarcze na terenach wiejskich województwa lubelskiego,
www.ekolubelszczyzna.pl/artykuly.php?art=0&queryId=3.

16.

Wieczorek P., Klastry a pozycja rynkowa przedsiębiorców, Ekonomika i organizacja
przedsiębiorstwa, nr 12, Warszawa 2008.

17.

Winiarski B., Czynniki konkurencyjności regionów, [w:] Konkurencyjność regionów
Kalmut M. (red.), Wydawnictwo AE im. Oskara Langego, Wrocław 1999.

18.

www.gronotargowe.pl/index.php?menu=10

19.

www.um.kielce.pl/pl/gospodarka/grono_targowe_kielce/

Abstrakt

W dzisiejszych czasach rozwój gospodarczy coraz częściej zaleŜny jest od

miast  i  regionów.  MoŜna  zauwaŜyć,  iŜ  to  na  jakim  poziomie  konkurencyjności
znajduje  się  dany  kraj  jako  całość  zaleŜy  w  duŜym  stopniu  od  konkurencyjności
poszczególnych  regionów.  O  konkurencyjności  regionu  decyduje  kilka  czynni-
ków: nowoczesna struktura gospodarki, dobra infrastruktura techniczna i społecz-
na, dobre warunki i stan środowiska naturalnego, występowanie atrakcyjnych dla
inwestycji terenów, kapitał ludzki i innowacyjność. Jednak warto zwrócić uwagę
na  rolę  klastrów  i inicjatyw  klastrowych jako  czynnika  coraz  częściej  wymienia-
nego wśród mających pozytywny wpływ na rozwój regionu. Szczególnie korzyst-
nym  zjawiskiem  jawią  się  one  właśnie  w  regionach  słabo  rozwiniętych,  którym
brakuje własnego kapitału inwestycyjnego.

Setting up and developing clusters as an opportunity for strengthening the
competitiveness of the Świętokrzyski region

Nowadays the economic growth is becoming increasingly dependent on cities

and  regions.  It  can  be  easily  noticed  that  competitiveness  of  individual  regions
defines the level of competitiveness of the whole country. The competitiveness of
a region depends on a few factors: modern economy structure, a proper technique
and  social  infrastructure,  good  conditions  of  environment,  financially  attractive
lands  to  be  invested  in,  human  capital  de  and  innovations.  However,  one  should
pay  attention  to  the  role  of  clusters  and  cluster  initiatives,  as  a  factor  frequently
recognized  as  one  of  those  exerting  positive  influence  on  regional  growth.  Their
role sems especially important among the underdeveloped countries with the lack
of their own investment capital.

Skowera Katarzyna, student,

School of Economics and Law, Kielce.