Rozwiązanie zadania 65

W EdW 7/2001  pokazany  był  uproszczony
schemat pewnego generatora przebiegu sinu−
soidalnego. Schemat ten można zobaczyć na
rysunku  A.  Dodatkowa  bateria  3−woltowa
ma, według pomysłodawcy, polaryzować ba−
zę  tranzystorów  wyjściowych,  pracujących
jako  wtórnik  i ze  względu  na  znikomy  prąd
bazy T2 będzie służyć bardzo długi czas.

Układ jest z gruntu błędny i to co najmniej

z dwóch powodów.

Po  pierwsze  bateria  ma  małą  rezystancję

wewnętrzną. Choć rzeczywiście polaryzowa−
łaby bazę T1, jednak jednocześnie mała rezy−
stancja  wewnętrzna  baterii  zwarłaby  sygnał
zmienny podawany z właściwego generatora
przez kondensator 220nF. Jest to nieuniknio−
ne, nawet gdyby oporność wyjściowa właści−
wego generatora 1kHz była bardzo mała. Na
przeszkodzie  stanie  znaczna  reaktancja  po−
jemnościowa  kondensatora  220nF  –  przy
1kHz  reaktancja  ta  wynosi  ponad  700

Ω.

Tymczasem  rezystancja  wewnętrzna  baterii
jest  nieporównanie  mniejsza,  zwłaszcza
w przypadku wspomnianych przez pomysło−
dawcę  „dwóch  paluszków”.  Nieuniknione
jest więc poważne stłumienie sygnału o czę−
stotliwości  podstawowej  1kHz.  Ubocznym,
mniej  ważnym,  skutkiem  może  być  wzrost
zniekształceń  harmonicznych,  co  wynika

z mniejszej  reaktancji  kondensatora  i więk−
szej  rezystancji  baterii  przy  większych  czę−
stotliwościach.

Drugą poważną wadą układu jest to, że po

wyłączeniu głównej baterii zasilającej, bate−
ria  pomocnicza  będzie  się  rozładowywać
znacznym prądem (ponad 2mA) przez złącze
baza−emiter T2 i rezystor wyjściowy 1k

Ω.

Rozwiązaniem  obu  problemów  byłoby

włączenie w szereg z baterią rezystora o war−
tości  rzędu  100k

Ω według  rysunku  B,  ale

nie jest to rozwiązanie godne polecenia. 

Wielu  uczestników  pytało,  po  co  stoso−

wać  dodatkową  baterię,  jeśli  zamiast  niej
można zastosować dzielnik napięcia głównej
baterii, złożony z dwóch rezystorów? Wielu
zwróciło  też  uwagę,  że  należałoby  dodać
kondensator  wyjściowy,  odcinający  składo−
wą  stałą.  Poprawiony  schemat  mógłby 

wyglądać  jak  na 
rysunku C.

Zadanie  okazało

się  łatwe  i niemal

100% 

odpowiedzi

dotyczyło  przynaj−
mniej  jednego  z opi−

sanych  dwóch  głównych  problemów.  Tylko
u jednego z uczestników „wątpliwości wzbu−
dziło  połączenie  emitera  T2  z kolektorem
T1”,  a inny  zaproponował  włączenie  diody
w szereg  z baterią  (dioda  zamiast  rezystora
wg  rysunku  B).  Dioda  nie  rozwiąże  proble−
mu rozładowania przez rezystor 1k

Ω po wy−

łączeniu baterii głównej, a dodatkowo silnie
zdeformuje sygnał.

Nagrody  za  prawidłowe  odpowiedzi

wylosowali:
Łukasz Fortuna Wołowa,
Rafał Stępień Rudy,
Marek Liszczyk Gniazdów.

Zadanie numer 69

Na rysunku D pokazany jest schemat zamka
szyfrowego,  nadesłanego  przy  okazji  jedne−
go z zadań Szkoły, przez 14−letniego Czytel−
nika.  Sam  fakt  wzięcia  udziału  w Szkole
i nadesłania sensownego schematu przez tak
młodego  Kolegę  jest  jak  najbardziej  godny
pochwały.  Oczywiście,  na  początku  swej
przygody  z elektroniką  nie  sposób  uniknąć
błędów  i niedoróbek,  dlatego  „bierzemy  na
warsztat”  ten  schemat.  Oto  fragment  listu:
(...)  najpierw  wcisnąć  S1  i maksymalnie  po
sekundzie  S3.  Ta  kolejność  uruchomi  U2A.
Teraz  trzeba  nacisnąć  S4  (najlepiej  ukryty).
To  uruchomi  U2B i poda  sygnał  na  wejście
zliczające  przerzutnika  U1.  Uruchomi  to
przekaźnik  i włączy  urządzenie  zewnętrzne,
np.  rygiel  elektromagnetyczny.  Naciśnięcie
S5 wyłączy układ.

Jak zwykle odpowiedzcie na pytanie:

Co tu nie gra?

Czy cała idea jest błędna, czy tylko chodzi

o drobną pomyłkę? Krótkie odpowiedzi z do−
piskiem NieGra69 nadsyłajcie w terminie 45
dni od ukazania się tego numeru. Nagrodami
będą drobne kity AVT.

Piotr Górecki

38

Szkoła Konstruktorów

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

C

C

C

C

o

o

o

o

 

 

tt

tt

u

u

u

u

 

 

n

n

n

n

ii

ii

e

e

e

e

 

 

g

g

g

g

rr

rr

a

a

a

a

?

?

?

?

− S

Szzkkoołłaa K

Koonnssttrruukkttoorróów

w kkllaassaa IIII

A

B

C

D

R E K L A M A

·   R E K L A M A

·   R E K L A M A