2012-04-22 

1 

Prawo cywilne 

Współwłasność 

Istota 

• Własność jednej rzeczy przysługuje 

niepodzielnie kilku osobom 

– Jedność przedmiotu 
– Wielość podmiotów 
– Niepodzielność 

• Własność podzielona 

– W czasie 
– Według treści 

Wspólność mas majątkowych 

i mienie 

• Konstrukcyjnie zbliżona do 

współwłasności 

• Przedmiot: rzeczy i prawa 
• Wspólność mienia 

– Masa spadkowa 
– Majątek wspólny małżonków 

• Wspólność związana ze stosunkiem 

podstawowym 
 

2012-04-22 

2 

Rodzaje współwłasności 

• Łączna 

– Masy majątkowe 
– Bez oznaczania wysokości udziałów 
– Wynika z określonego stosunku prawnego 

• Na częściach ułamkowych 

– Samoistny stosunek prawnorzeczowy 
– Udział oznaczony ułamkiem idealnym 
– Udziałem można rozporządzać 

 

Źródła współwłasności 

• Dziedziczenie 
• Czynność prawna 
• Orzeczenie sądowe 
• Przepis ustawy 

– Nieuchomość wspólna (lokale) 
– Niektóre cmentarze wyznaniowe 

 

Udział we współwłasności 

• Jedno prawo = suma udziałów 
• Udział w niepodzielnym prawie 
• Ułamek idealny 
• Można rozporządzać bez zgody innych 

współwłaścicieli 

• Wielkość udziałów ma znaczenie 

– Decyzje dotyczące rzeczy 
– Pożytki i przychody 

2012-04-22 

3 

Uprawnienia i obowiąązki 

współwłaścicieli 

• Współposiadanie 
• Współkorzystanie 
• Ponoszenie ciężarów 
• Modele regulacji 

– Ustawowy 
– Umowny 
– sądowy 

Zarząd rzeczą wspólną 

• Zarząd: dokonywanie czynności 

faktycznych i prawnych dotyczących 
rzeczy 

• Czynności zachowawcze 
• Zarząd ustawowy 

– Zwykły zarząd 
– Czynności przekraczające zakres 

zwykłego zarządu 

 

 

Zarząd II 

• Zarząd umowny 

– Decyduje wola współwłaścicieli 
– Możliwość wyznaczenia zarządcy 

• Zarząd sądowy 

– Zarządca wyznaczany przez sąd 
– Na wniosek współwłaściciela 
– Zarządca pod kontrolą sądu i 

współwłaścicieli 

2012-04-22 

4 

Współposiadanie i 

współkorzystanie z rzeczy 

• Prawo współwłaściciela 
• W zakresie do pogodzenia z prawami 

pozostałych 

• Umownie 

– Podział w czasie 
– Według pożytków 
– W przestrzeni (quoad usum) 
– Bezpośrednie i pośrednie korzystanie 

Model sądowy/Korzyści i 

ciężary 

• Sąd może określić sposób korzystania z 

rzeczy wspólnej 

• Korzyści i ciężary 

– Pożytki proporcjonalnie do wielkości 

udziałów 

– Ciężary proporcjonalnie do wielkości 

udziałów 

Zniesienie współwłasności 

• Współwłasność nie jest stanem 

preferowanym przez ustawodawcę 

• Roszczenie 

– Przysługuje każdemu współwłaścicielowi 
– Można wyłączyć na czas określony 

• Tryby 

– Sądowy  
– Umowny 
 

2012-04-22 

5 

Sposoby zniesienia 

współwłasności 

• Podział fizyczny 

– Tylko niektóre rzeczy 
– W wyniku podziału powstają nowe rzeczy 

• Przyznanie rzeczy na własność 

współwłaścicielowi + spłata pozostałych 

• Podział cywilny (sprzedaż) 
• Szczególne przepisy o gospodarstwach 

rolnych.