Pytanie 89 : Zakres badań stanu istniejącego fundamentów 
 
Badanie stanu istniejącego konstrukcji obejmuje: 
 



 

Opis i diagnostykę  rys , 



 

Sprawdzenie pionowości poszczególnych ścian i słupów , 



 

Niwelację ( np. cokołu budynku), 



 

Obliczenie naprężeń w pasmach odcinków murów zagrożonych lub już 

spękanych  

(połączenie ścian poprzecznych z podłużnymi, filarki międzyokienne i między 

drzwiowe, słupy, podłoże gruntowe bezpośrednio pod fundamentami), 



 

Ocenę wytrzymałości materiałów konstrukcyjnych, 



 

Uwzględnienie warunków eksploatacyjnych obiektu. 

90. Zabezpieczenie obiektu budowlanego podczas wzmacniających robót 
fundamentowych. 
 

Roboty prowadzone poniżej fundamentu powinny być poprzedzone jego 
odciążeniem. Wynika to z niedostatecznej wytrzymałości i stateczności podłoża 
gruntowego i fundamentów na odcinkach podlegających wzmocnieniu oraz 
niewystarczającej wytrzymałości podłoża i fundamentów sąsiednich odcinków 
(nieodciążenie mogłoby grozić powstaniem dodatkowych, nierównomiernych 
osiadań w czasie prowadzonych prac). 
 

 

 

 

91. Powiększanie ław i stup fundamentowych 

 

Ławy fundamentowe można poszerzyć w wyniku dobudowanie obustronnych lub 

jednostronnych elementów do istniejącego fundamentu: 
 

 

 

a – z odsadzkami 
b – bez odsadzek 
c – jednostronnie 
dobudowany element, przy 
ścianie sąsiedniego budynku 

lub  dzięki  podbudowaniu  ławą  o  większej  szerokości.  Wzmacniająca  ława  musi  mieć 
znaczną grubość. 

 

 
Przy  wysokim  poziomie  wód  gruntowych  grubość  tę  można  zmniejszyć,  należy 

jednak wykonać wcięcia w istniejącym murze: 

 

 

 

 

 
 
Sposoby poszerzania fundamentów z kamieni polnych: 
 

 

Poszerzanie ław fundamentowych ze wstępnym zagęszczeniem gruntu: 
 

Dźwignikami hydraulicznymi: 

Na rysunku: 

1 – dobudowana ława 
2 – kątownik 
3 – cięgna 
4 – śruba rzymska 

a – niezalecane – obustronne 
wycięcie części ściany 
b – obustronne ścięcie podstawy 
ściany umożliwiające uzyskanie 
dobrej powierzchni docisku i 
ścinania 

Na rysunku: 
1 – kotew 
2 – nowe ławy 
3 – podklinowanie 
4 – belka poprzeczna 
5 – ubity grunt 

 

 

Dźwignikami Freyssineta: 

 

 

Sposobem Strabachina: 

                   

 

 
Ławy fundamentowe wzmocnione płytą: 
 

 

 

92. Wymiana starych fundamentów na nowe 

Na rysunku: 
1 – istniejąca ława 
2 – belki stalowe 
3 – dźwigniki 
4 – kliny 
5 – nowe odcinki ławy 
6 – wypełnienie betonem 

Na rysunku: 
1 – istniejąca ława 
2 – nowe odcinki ławy 
3 – strzępia w ławie 
4 – beleczki 
5 – płaskie prasy, dźwigniki 
6 – rura do wprowadzania mieszanki lub 
zaprawy 

Na rysunku: 
1 – istniejący fundament 
2 – wolna przestrzeń wypełniona betonem 
3 – blok prefabrykowany 
4 – kotew stalowa 
5 – otwór na kotew wypełniony zaczynem po 
montażu 

Na rysunku: 
1 – Belki główne 
2 – płyta 
3 – belki drugorzędne 

 
 

Wymianę fundamentów należy rozpocząć w tych miejscach, gdzie fundamenty są 

najbardziej osłabione, a ściany pozostają w najlepszym stanie i mają mniej otworów. Gdy 
ściana  jest  zbyt  słaba,  należy  ją  wzmocnić  zabetonowując  w  murach  podłużne  belki 
stalowo, osadzone tuż nad górną powierzchnią fundamentu, po uprzednim wybiciu bruzd 
poziomych. 

 
Osadzenie belek stalowych w murze: 
 

 

 

Kolejność osadzania belek: 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Na  czas  wymiany  fundamentu  należy  wykonać  konstrukcje  podtrzymującą  mur 

np.: 

 

 

Na rysunku: 
1 – pierwsza wprowadzona belka stalowa 
2 – zaprawa cementowa 
3 – zaprawa cementowa wilgotna 
4 – łączniki poprzeczne 
5 – druga wprowadzona belka stalowa 
  

Na rysunku: 
1 – kołek dębowy długości ok. 50cm 
2 – zastrzały 



25cm co 1,25-2,0m 

3 – klocek dębowy 
4 – kliny dębowe 
5 – belka 22x22cm 
6 – pal 



25cm 

  

Przy bardziej niekorzystnych warunkach konstrukcja ta może być bardziej 

złożona. 
 

Kolejność prac związanych z wymiana starego fundamentu na nowy: 

 
 
 
 
 
 

 

 

1) Obudowa fundamentu 
przed podmurowaniem 
1 – istniejący fundament 
2 – bale 5x15cm 
3 – rozpórka 
4 – słupek 
 

2) Usunięcie starego 
fundamentu 

3) Wykonanie nowego 
fundamentu 
1 – nowy fundament 
 

Podczas  wykonywania  wszelkich  czynności  związanych  z  pogłębianiem  lub 

wzmacnianiem istniejących fundamentów należy przestrzegać poniższych zasad: 

 



  nie  naruszać  naturalnej  struktury  podłoża  gruntowego  poza  odcinkiem 

przeznaczonym do podmurowania, 



 

prace wykonywać tylko na krótkich odcinkach, ponieważ ściana nad usuniętym 
odcinkiem fundamentu pracuje, jak sklepienie, przekazując zwiększone 
naprężenia na boczne partie muru nie usuniętego, 



 

połączenie nowego fundamentu ze starym musi być mocne i starannie wykonane 
(podmurówkę lub podbetonowanie nowego fundamentu zakończyć ok. 7cm przed 
starym,  a  w  powstałą  szczelinę  wbić  kliny  stalowe  lub  dębowe  powodując 
wstępne  obciążenie  nowej  ławy;  pozostałą  wolną  przestrzeń  wypełnić  bardzo 
mocno ubitym, wilgotnym betonem). 

 
93. PODMUROWYWANIE FUNDAMENTÓW. 
 
Zabezpieczenie ściany na czas prowadzenia prac. 

 

  

 
Przy dobrym stanie murów (bez spękań i przy 
niewielkim obciążeniu) można wzmacniać fundament 
bez zabezpieczania. 
Podmurowywanie filarów wymaga bezwzględnego 
zabezpieczenia prowizorycznego. 
Przy prowizorycznym podparciu konstrukcji stosuje się 
drewniane stemplowanie pionowe i ukośne z dobrym i 
dokładnym podklinowaniem. 
Można zastosować również dźwigary dwuteowe lub 
dźwigniki hydrauliczne. 
 

Kolejność wykonywania prac zalecana w Polsce: 
1. Ławę dzieli się na 5 odcinków długości 1-1,50 m. 
2. Podmurowuje się kolejno 1,3,5 odcinek. 
3. Następnie 2 i 4. 
 
Zasady prowadzenia prac: 



 

Prace wykonywać tylko na krótkich odcinkach (1,0-1,50 m) – powstaje sklepienie i 
przekazywane są większe obciążenia na sąsiednie fragmenty ławy 



 

Nie wolno podkopać więcej niż 20% powierzchni fundamentu 



 

Nie należy naruszyć naturalnej struktury podłoża gruntowego poza wykonywanym 
odcinkiem – wykopy dobrze i mocno obudowane, co zabezpiecza przed usuwaniem 
ziemi spod innych fragmentów 



 

Wykopu odcinka nie doprowadzać do końca, zmniejszać zagłębienie w gruntach 
niespoistych o 10 cm 



 

Prace należy prowadzić tak długo, aż zostanie podmurowany rozpoczęty odcinek 



 

Nowy fundament z istniejącym należy połączyć starannie i mocno – pozostawia się 
między nimi szczelinę5-7 cm, gdzie wbija się kliny (wstępne obciążenie ławy) a 
pozostałą przestrzeń wypełnia bardzo mocno ubitym wilgotnym betonem. 

94. WZMACNIANIE FUNDAMENTÓW BETONEM EKSPANSYWNYM 
 

Betony ekspansywne znajdują coraz szersze zastosowanie w przebudowie i 

wzmacnianiu fundamentów. Podbudowa z tych betonów: 
  



 

umożliwia wywieranie wstępnych nacisków na grunt 



  sprzyja uzyskaniu odpowiedniego docisku między nowymi i starymi elementami 

konstrukcji, szczególnie przy łączeniu starego betonu z nowym (rys 2 - 22). 

 

Nowa część fundamentu (poszerzona płyta, pale) wywiera wstępny nacisk na 

grunt za pośrednictwem dźwigników lub działających ekspansywnie elementów 
betonowych. Efektem tego nacisku jest dodatkowe osiadanie gruntu. Zjawisko to 
powstaje w skutek zwiększenia zasięgu krzywych naprężeń pod fundamentem. 

Tak zagęszczany grunt nie będzie w przyszłości osiadał, a więc konstrukcja 

zostanie zabezpieczona przed dodatkowymi odkształceniami. Wstępny nacisk przyjmuje 
się o 50% większy od odporu granicznego podłoża. 

 
 
 

 

95. Wzmocnienie fundamentów poprzez oparcie ich na palach 
 

Istnieje metoda polegająca na oparciu fundamentu na palach wierconych lub 

wtłaczanych stosowana w gruntach słabych i nawodnionych. Rozmieszcza się je 
możliwie najbliżej ław fundamentowych, rozstawiając po obu stronach ściany, w 
przybliżeniu jeden na przeciw drugiego. W murach fundamentowych wybija się poziome 
otwory między każdą parą pali i w te otwory wprowadza się stalowe belki oparte na 
głowicach pali. Przy małym rozstawie belek ( 2-3 m ) mur między nimi można uważać za 
belkę ciągłą, przenoszącą na pale ciężar stojącej na niej konstrukcji. Jeśli mur jest za 
słaby aby traktować go jak belkę ciągłą, to wycina się w nim poziome wnęki, w które 
następnie zabetonowuje się stalowe belki podłużne. Tego rodzaju konstrukcje 
wzmacniającą należy dokładnie przeliczyć uwzględniając naciski w poszczególnych 
miejscach oraz wytrzymałość każdego pala. Przed przekazaniem obciążenia 
rzeczywistego na pale należy poddać je 1,5 raza większemu obciążeniu wstępnemu. 

 

 
 

Wzmacnianie fundamentów za pomocą pali typu MEGA 

Nadają się szczególnie do rekonstrukcji starych fundamentów posadowionych na ławach, 
gdyż są ekonomiczne, łatwe w wykonaniu, a nośność jest samoczynnie sprawdzana. Pale 
Mega składają się z odcinków długości 60, 80 i 100 cm, które wciska się dźwignikiem 
hydraulicznym w podłoże. Nośność pali typu Mega, zależnie od rodzaju gruntu oraz 
konstrukcji średnicy pala dochodzi do 500 kN.  
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 

 

 
 
 

             Od wielu lat wzmacnia się fundamentu, szczególnie pod obiektami zabytkowymi, 
przy użyciu pali stalowych, wciskanych dźwignikami hydraulicznymi (podobnie jak pale 
typu Mega). Pale składają się z krótkich odcinków rur. Pierwszy fragment o ostrzu 
pełnym wciska się w grunt, a następnie spawając łączy z odcinkiem następnym. 

             Popularną metodą wzmacniania fundamentów są pale wiercono-iniekcyjne. 

 

96. Wzmacnianie fundamentów posadowionych na palach 
Stan 
zaawansowania 
robót 
budowlanych 

Przyczyny 
wzmocnienia 

Możliwe sposoby wzmacniania w zależności od fazy realizacji 

robot 

Pale zabite 
częściowo lub 
całkowicie: 
brak 
fundamentu 

Pale zabite 
całkowicie: 
fundament 
wykonany 

Stan zerowy wykonany: 
budynek zrealizowany 
częściowo lub całkowicie 

Stan zerowy 
budynku 
płytowego o 
ścianach 
poprzecznych 
nośnych 

Pale niedobite do 
warstwy nośnej – 
rozbite głowice 

Zabicie 
dodatkowych 
pali 

Zabicie 
dodatkowych 
pali: 
poszerzenie 
fundamentu 

Zależnie od liczby niedobitych 
pali z rozbitymi głowicami 
możliwe poszerzenie 
fundamentu w celu przekazania 
obciążeń bezpośrednio na grunt 

Stan zerowy 
budynku 
murowanego z 
podłużnymi 
ścianami 
nośnymi (pale 
w jeden rząd 
lub dwa rzędy) 

Pale zabite wg 
projektu: nośność 
niedostateczna 
(ostrza nie sięgają 
warstwy nośnej) 

Zabicie pali 
dodatkowych 
lub dobicie pali 
zagubionych do 
warstwy nosnej 

jw. 

 

Przy już gotowych 
fundamentach na palach 
możliwe wykonanie 
dodatkowych fundamentów na 
rzędnej posadzki i oparcie go na 
gruncie, którego nośność jest 
wystarczająca; po wykonaniu 
stanu zerowego koniecznie 
dodanie silniejszych wieńców 
żelbetowych na wysokość 
poszczególnych stropów; w obu 
przypadkach należy obserwować 
osiadanie 

Budynek 
ramowy (pale 
grupowe) 

Grupowe 
przesuniecie pali 
w stosunku do 
projektu 
(przekracza 
wartości 

Zabicie pali dodatkowych lub 
połączenie fundamentu z 
konstrukcjami przyległymi (dla 
uniknięcia momentów 
spowodowanych 
przesunięciem pali) 

Po wykonaniu stanu zerowego – 
wykonanie wzmocnionych 
wieńców żelbetowych na 
wysokość poszczególnych 
stropów;  należy obserwować 
osiadanie fundamentu 

dopuszczalne) 

Fundament  
palowy 

Wysadziny pali i 
fundamentu 
(niezabezp. na 
zimę przed 
przemarzaniem) 

Dobicie pali do 
projektowanego 
wpędu 
(likwidacja 
„luzu” miedzy 
gruntem a 
ostrzem pali 

Dociążenie 
fundamentu 
palowego w 
celu 
usunięcia 
„luzu” pod 
ostrzem pali 

Po wykonaniu stanu zerowego – 
na wysokości stropów 
wykonanie wzmocnionego 
wieńca żelbetowego; niezale- 
żnie od stopnia wzniesienia 
budynku należy obserwować 
osiadanie i określić potrzebę 
wzmocnienia 

Budynek 
zdeformowany 
(odkształcony) 

Zagłębienie 
dolnych końców 
pali w iły, torfy, 
gliny piaszczyste 
o konsystencji 
płynnej itp. 

Wprowadzenie stalowych pali rurowych lub żelbetowych 
prefabrykowanych odcinkowych za pomocą dźwigników  
hydraulicznych, wykonane mury i fundamenty wykorzystuje się 
jako podpory dźwigników; ciężar murów i stropów dających 
oparcie dźwignikom należy uwzględniać ze współczynnikiem 0,9 

Uwagi: 

1)  rysy poziome w palach mogą znikać w czasie pogrążania. Jeśli rys poziomych jest wiele i na 

róznych wysokościach, to takich pali nie można zastosować 

2)  jeżeli rysy pionowe występują w górnej części pala, to wzmacnia się je obejmą żelbetową 
3)  pale z głowicami uszkodzonymi w pierwszej fazie wbijania, przy ich niewielkiej liczbie mogą 

być wzmocnione obejmami żelbet.; jeżeli uszkodzenie nastąpiło z powodu zbyt małej 
wytrzymałości betonu, to pale nie nadają się do użycia 

4)  we wszystkich przypadkach gdy głowice uległy uszkodzeniu, a dolne końce pali zagłębiły się w 

słabych gruntach (nad warstwą nośną), konieczne jest zabicie dodatkowych pali 

 

Metoda Pawluka - Kondina 

 

Metoda ta jest stosowana przy fundamentach pod maszyny o niskich częstościach 

drgań. 
Polega ona na przyłączaniu  do fundamentu żelbetowej płyty wzmacniającej, 
posadowionej na górnej warstwie podłoża gruntowego. Połączenie wykonuje się z jednej 
lub dwóch stron istniejącego fundamentu, zgodnie z kierunkiem działania sił 
wymuszających.. 

 

Jedna z zalet tej metody jest możliwość zwiększania tłumienia fundamentu w 

wyniku przedłużania płyt a w pewnych sytuacjach wysunięciem ich poza ściany budynku 
przy zachowaniu dylatacji umożliwiających przekazywanie drgań między płytą a 
istniejącą ścianą. W celu wyeliminowania niejednakowego osiadania styk między 
fundamentem a płytą zaleca się wykonać ze sztywnego elementu przenoszącego 
podłużne od drgań oraz przesuwy pionowe umożliwiające osiadanie 
W przypadku fundamentów typu podpiwniczonego bardziej efektownym rozwiązaniem 
jest zwiększenie wymiarów podeszwy fundamentu 
98. Metoda łączenia fundamentów we wspólny blok. 
 

Skutecznym sposobem wzmocnienia kilku jednakowych odrębnych 

fundamentów, przejmujących obciążenia dynamiczne poziome, spowodowane pracą 
maszyn wolnoobrotowych, jest zastosowanie wspólnej płyty. Mimo sumowania się sił 
wzbudzających sztywność wspólnego fundamentu, jak również oddziaływanie podłoża 
gruntowego wzrasta tak znacznie, że amplitudy drgań wymuszonych zmniejszają się.  
Zamierzony efekt osiągany, gdyż: 
- odległość w świetle miedzy poszczególnymi blokami fundamentowymi wynosi max. 
2,0-2,5m, 
- wspólna płyta ma grubość co najmniej 0,8m. 
 

Obliczenia dynamiczne dla wspólnego fundamentu przeprowadza się według 

wzoru: 

1

1

3

3

3

1

2

2

2

1

1

...

n

n

i

A

n

n

i

A

n

n

i

A

i

A

A

i

i

i

zast











, 

Gdzie: n

1

,n

2,

n

3

, …n

i

- prędkości obrotowe maszyn, 

 

A

1, 

A

2

, A

3

, …, A

n

- amplitudy drgań poziomych. 

 

Jeżeli maszyn są ustawione na oddzielnych blokach fundamentowych 

znajdujących się w niewielkich odległościach od siebie, nie przekraczających miedzy 
krawędziami podstaw fundamentowych połowy odległości miedzy osiami maszyn, to w 
obliczeniach fundamentu trzeba brać pod uwagę wpływ drgań podłoża gruntowego od 
pracy sąsiednich fundamentów. To oddziaływanie uwzględnia się, mnożąc obliczoną 
amplitudę drgań pojedynczego fundamentu przez współczynnik zależny od rodzaju 
gruntu i liczby sąsiednich fundamentów. 
Wsp. Uwzględniające wpływ drgań przenoszonych z sąsiednich fundamentów: 
 

 

Rodzaj podłoża gruntowego 

Współczynnik zwiększający przy ogólnej liczbie fundamentów 

2 

3 

4 

5 i więcej 

Miękkoplastyczne grunty 

spoiste 

1,5 

1,8 

1,9 

2 

Plastyczne grunty spoiste, 

Nawodnione piaski 

1,2 

1,3 

1,4 

1,5 

Piaski wilgotne, żwir,rumosz 

1,1 

1,15 

1,2 

1,25 

 

 
 
 
 

99. Fundamenty pod maszyny samoregulujące częstość i amplitudę drgań 
 
Zastosowania: 
1)Stosuje się je w celu wyeliminowania rezonansu w układzie maszyna – fundament. 
Przykład takiego fundamentu: 
 
Stosowane rozwiązania (tak jak na rys2.31) 



 

Pale zaglębione poza obrysem elementu 



 

Między palami a fundamentem zamontowano tężniki- funkcja tłumików w 
poziomie i pionie 



 

Zamontowano urządzenie do regulacji drgań tłumików które powinny być 
różne(częstość i amplituda) od drgań maszyny 

 
Rozwiązanie z rys 2.32 



 

Wykorzystuje się fakt że wytrzymałość gruntu jest proporcjonalna do naprężeń 
ściskających więc pod wpływem obciążenia poprawiają się własności tłumiące 
gruntu 



 

W wyniku przyłożenia do rozmieszczonych elementów różnego obc. 
Zewnętrznego można regulować częstość drgań rezonansowych 

 
2)Gdy problemem jest długotrwałe oddziaływanie obciążeń dynamicznych-w 
podłożu powstają szczeliny niewypełnione gruntem-wtedy nie bierze on udziału w 
tłumieniu drgań bocznych układu--------->zmienia się charakterystyka układu: grunt-
fundament-maszyna 

Rysunek przedstawia regulację drgań poz. Fundamentu: 



 

Wzdłuż ścian fundamentu zamontowano płyty oporowe połączone z 
fundamentem przegubowo 



 

Między płyty a fundament wprowadza się kliny, następnie zasypuje się i ubija 
warstwy gruntu poza płytami 



 

Wolne przestrzenie między fundamentem a podłożem wypełnia się zasypką----
>kliny opuszcza się w dół co powoduje stały jednostkowy rozpór oddziaływujący 

na płytę i zasypkę------->powstaje tarcie między powierzchniami bocznymi 
fundamentu a gruntem 



 

Pionowe ustawienie klinów zmienia siłę przycisku płyty do gruntu wykopu------> 
stabilizacja i regulacja wielkości drgań poziomych 

 

 

 

100. DYNAMICZNY TŁUMIK DRGAŃ 
 

Schemat dynamicznego tłumika drgań  

 

Efekt tłumienia charakteryzuje stopień tłumienia 



   

( nie piszę wszystkich wzorów bo są długie i męczące) 

1

)

1

(

x

x





 

gdzie   x

(1)

 – równanie drgań wymuszonych układu podstawowego zależne od  

 

 

P

0

 – siła wymuszająca  

 

 

Co – współczynnik sztywności układu podstawowego  

 

 

M – ciężar układu podstawowego 

x

1

 - równanie drgań wymuszonych układu podstawowego z przyłączonym 

tłumikiem drgań zależne od j.w. oraz od: 

 

 

C – współczynnik sztywności tłumika z układem podstawowym 

 

 

M – ciężar przyłączonego tłumika 

-  Przy 

1









  dąży do nieskończoności i drgania będą całkowicie wytłumione 

(gdzie 

m

C





) 

-  Przy 

1







 ale bliskich jedności wielkość 



 może osiągać wyniki przy których efekt 

tłumienia będzie niewielki a nawet ujemny 

-  Wartość 



=m/M należy przyjmować tak aby przy zadanych odchyleniach 



 

zapewnić tłumienie 

 
STOSOWANIE TŁUMIKA  

-  Można stwierdzić, że ciężar tłumika powinien być tym większy im większy jest 

pożądany stopień tłumienia 



 i czym większe jest odchylenie liczby obrotów od 

założonej 

Tłumik drgań 

Układ podstawowy 

Na Układ podstawowy działa siła P 
P=Po*sin 



t 

-  Najbardziej korzystne warunki zastosowania dynamicznego tłumika drgań 

zachodzą gdy drgania układu podstawowego są bliskie rezonansu 

-  W przypadku gdy częstość drgań wzbudzającej siły jest niższa od częstości drgań 

układu podstawowego, zastosowanie dynamicznego tłumika drgań jest bardzo 
trudne ze względu na konieczność przyjęcia tłumika znacznych wymiarów 

 

101. WZMACNIANIE FUNDAMENTÓW OBCIĄŻONYCH DYNAMICZNIE 

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 

 

 

 

 
 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 
 

 

102. PRZEBUDOWA I WZMACNIANIE FUNDAMENTÓW POD 

MASZYNY (PRZYCZYNY POWSTAWANIA USZKODZEŃ, 
ICH NAPRAWA BĄDŹ PRZEBUDOWA) 

 
Przyczyny występowania uszkodzeń lub usterek w pracy fundamentów: 

 

W większości przypadków uszkodzenia lub wadliwa praca fundamentów mogą być spowodowane: 

 



 

błędami projektowania fundamentu: 

-  pomyłki projektowe 
-  nieprawidłowe ukształtowanie fundamentu (zbyt małe wymiary,  oddzielenie 

fundamentu pod silnik od części pod blokiem 

-  pominięcie obciążeń dynamicznych 
-  niewłaściwe zastosowanie wibroizolacji 
-  nieuwzględnienie wpływu pracy maszyn w sąsiedztwie 
-  nieodpowiednie zbrojenie fundamentów 
-  brak zabezpieczeń od wpływu nierównomiernego nagrzania, oddziaływania środków 

chemicznych i wstrząsów 



 

błędami wykonania fundamentu: 

-  zła jakość betonu 
-  wadliwie przeprowadzone betonowanie (segregacja) 
-  niekontrolowane przerwy robocze 
-  niestaranne wykonanie robót zbrojarskich 
-  nadmierne odchyłki wymiarowe 
-  złe przygotowanie podłoża i nieodpowiednia gospodarka wodna 
-  niestaranny montaż maszyny 



 

nieprawidłową eksploatacją maszyny i fundamentu: 

-  zmiana reżimu pracy maszyny np. zwiększenie energii uderzeniem młota 
-  zaniedbania ochrony maszyny przed wyciekami itp. 
-  braku konserwacji fundamentu 
-  przeciążenia z uwagi na zły stan maszyny, 



 

awarią maszyny: 

-  urwanie śrub fundamentowych 
-  nadmierne drgania 
-  uszkodzenia na skutek pożaru 

 
 

Wskazówki konstrukcyjne dotyczące naprawy uszkodzeń: 

 

Stosunkowo najłatwiej jest poprawić wadliwe podbetonowane płyty oporowe, wykazujące obecność 

miejsc pustych. Zazwyczaj płyty oporowe są zdejmowane, beton usuwany a płyty ponownie 
podbetonowane (w płytach ciężkich wypełnienie bez zdejmowania poprzez wiercenie lub odkucie i 
wprowadzenie pod ciśnieniem mieszanek epoksydowych).  

W podobny sposób naprawia się wszelkiego rodzaju pęknięcia i zarysowania fundamentu. Jednakże 

trwałość tych napraw jest prawdopodobnie mniejsza niż w elementach obciążanych w sposób statyczny. 

 
Najbardziej kłopotliwy jest przypadek złej jakości betonu (zaniżonej klasy). Decyzja o przydatności 

czy wykonania ewentualnych wzmocnień zależy głównie od producenta maszyny oraz ewentualności 
późniejszych problemów. 

Ponieważ usterki powstają przeważnie w wyniku niedbałego wykonania i braku nadzoru a naprawa 

fundamentów żelbetowych jest trudna i kosztowna. 

 

Wskazówki konstrukcyjne dotyczące przebudowy fundamentów: 

 

Potrzeba przebudowy lub wzmocnienia istniejącego fundamentu pod maszynę występuje, gdy trzeba: 



 

wykorzystać istniejący fundament do ustawienia na nim innej maszyny 



 

poprawić pracę fundamentu w przypadku wystąpienia nadmiernych drgań (lub pojawienia się 
pęknięć fundam.) 



 

usunąć skutki wad projektu lub złego wykonania fundamentu, jeżeli nie wystarcza 
przeprowadzenie napraw miejscowych  

 
Każda propozycja wzmocnienia  lub przebudowy fundamentu powinna być poparta dokładnym 

obliczeniem wykazującym jej celowość ze względu na wymagania dynamiczne i wytrzymałościowe. 
Bardzo ważne jest sprawdzenie maszyny przed podjęciem decyzji, ponieważ wadliwe działanie układu 
może być spowodowane przez nią. 

 
Jeżeli wielkość fundamentu istniejącego jest dostateczna do zapewnienia właściwej jego pracy przy 

nowych obciążeniach dynamicznych, to zagadnienie sprowadza się tylko do przystosowana górnej części 
fundamentu do nowej maszyny (nowe otwory kotwiące, usunięcie części starego fundamentu lub 
dobetonowanie części  itp.) 

Ważną rzeczą jest połączenie starego fragmentu z nowym, do czego pozostawia się zbrojenie istniejące 

itd. (temat rzeka).  

Wykonanie nowych otworów poprzez  wiercenie większych otworów, czyszczenie i montaż na 

żywicach epoksydowych. Bądź też, jeżeli jest możliwość przepuszczenie przez przez elem. konstrukcyjny i 
zakotwienie od spodu. 
Często stosuje się również ramy stalowe, połączone z fundamentem na starym połączeniu maszyny a nowe 
urządzenie montuje się do ramy. 

Nadmierne drgające fundamenty blokowe wzmacnia się poprzez wykonanie obramowania 

żelbetowego dolnej jego części, bądź też połączenia kilku bloków fundamentowych za pomocą płyty 
łączące je w jeden zespół.