163_531202_asystent_nauczyciela

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach .................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy .......................................

2. Opis zawodu ................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie .............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Wykonywanie czynno

ci opieku

czo-wychowawczych

w stosunku do dzieci Kz1 ................................................ 10

3.2. Współdziałanie z nauczycielem w realizacji procesu

wychowawczo-dydaktycznego Kz2 ................................ 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy (KZiS

2010):

531202 Asystent nauczyciela przedszkola

Grupa wielka 5 – Pracownicy usług i sprzedawcy (w Mi

dzynaro-

dowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – poziom 3).

Grupa elementarna 5312 – Asystenci nauczycieli (w Mi

dzynarodo-

wym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie
5312 Teachers’ Aides).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja P. Edukacja, Dział 85. Edukacja, Grupa 85.1. Wychowanie
przedszkolne.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie: analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe) oraz głównie

wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy w 6 przedszko-

lach (placówki: jednooddziałowa – 1, dwuoddziałowa – 1, czterooddziało-
wa – 1, pi

ciooddziałowa – 1, siedmiooddziałowa – 1, o

miooddziałowa –

1, w tym 6 usługowych), przeprowadzonych w lutym i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Katarzyna Grabowska – Przedszkole Nr 50 w Warszawie,

•

Barbara Napierała – Przedszkole Nr 184 w Warszawie,

•

Zofia Muszy

ska – Szkoła Podstawowa Nr 76 w Warszawie,

•

Urszula Jastrz

bska – Zespół Szkół Samochodowych i Licealnych

Nr 3 w Warszawie.

Ewaluatorzy:

•

Hanna Pasterska – Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi Nr 1

„Pod Topol

” w Raszynie,

•

Aleksandra Czajka – Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Per-

fect School S.C. w Łazach.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Asystent nauczyciela przedszkola pomaga nauczycielowi w realiza-

cji zada

opieku

czo-wychowawczych i dydaktycznych.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Asystent nauczyciela przedszkola jest zawodem o charakterze

usługowym. Swoje zadania zawodowe asystent nauczyciela przedszko-
la wykonuje w stosunku do dzieci w wieku przedszkolnym. Istot

jego

pracy jest pomoc nauczycielowi przedszkola i współpraca z nim w za-
kresie sprawowania wła

ciwej opieki nad dzie

mi przebywaj

cymi

w przedszkolu. Pomaga on dzieciom przy spo

ywaniu posiłków, a tak-

e w sprz

taniu po zaj

ciach. Czynnie uczestniczy w ubieraniu i rozbie-

raniu dzieci w szatni oraz przed i po le

akowaniu. Opiekuje si

dzie

podczas spacerów, wycieczek, zaj

ęć

i zabaw na powietrzu. Wspiera

dzieci w czynno

ciach higieniczno-sanitarnych. Wspólnie z nauczycie-

lem uczy dzieci dbało

ci o higien

osobist

, czysto

ść

i porz

dek.

Uczestniczy w przygotowywaniu zaj

ęć

obj

tych planem pracy przed-

szkola i wraz z nauczycielem koordynuje ich wła

ciw

realizacj

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy asystenta nauczyciela przedszkola jest przedszko-

le,  oddział  przedszkolny,  szkoła  podstawowa  oraz  inne  placówki  wy-
chowania  przedszkolnego  (punkty  przedszkolne  i  zespoły  wychowania
przedszkolnego),  w  szczególno

ci sale pobytu dzieci, pomieszczenia

sanitarne, sala gimnastyczna, szatnia, ogród oraz plac zabaw. Wykonu-
je równie

swoj

prac

podczas wycieczek i wyjazdów dzieci poza te-

ren przedszkola. Wymaga si

od niego respektowania przepisów Kon-

wencji o Prawach Dziecka oraz przestrzegania zasad higieniczno-
sanitarnych, zalece

Sanepidu oraz przepisów BHP i ochrony ppo

Jego praca przebiega w systemie jednozmianowym. Stanowisko asy-
stenta nauczyciela przedszkola nie jest stanowiskiem samodzielnym.
Wszelkie jego działania podejmowane wobec dzieci musz

uzgad-

niane z nauczycielem.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu asystenta nauczyciela przedszkola wymaga

nienagannej postawy społecznej i przestrzegania podstawowych zasad
moralnych. Asystent nauczyciela przedszkola powinien cechowa

empati

yczliwo

, cierpliwo

i wysok

kultur

osobist

, a tak

pogodnym usposobieniem i optymizmem. Powinien lubi

dzieci i by

dla

nich wzorem do na

ladowania. Wykazywa

gotowo

do wykony-

wania wszelkich czynno

ci piel

gnacyjnych w stosunku do dziecka

i akceptowa

doznania zwi

zane z jego naturalnymi procesami fizjolo-

gicznymi. Powinien posiada

zdolno

ci organizacyjne, posługiwa

poprawn

polszczyzn

i mie

łatwo

ść

komunikowania si

zarówno

z dzie

mi, jak i z osobami dorosłymi. Musi by

gotowy do zmian i reago-

na zmieniaj

ce si

otoczenie oraz mie

podzielno

ść

uwagi. Asystent

nauczyciela powinien dba

o ład i porz

dek w miejscu pracy oraz rzetel-

nie i odpowiedzialnie wykonywa

powierzone mu obowi

zki. Powinien

charakteryzowa

dobr

ogóln

sprawno

fizyczn

. Przeciwwska-

zaniem do wykonywania pracy w zawodzie asystenta nauczyciela przed-
szkola jest nadpobudliwo

ść

, wady wzroku i słuchu niepodlegaj

ce korek-

cji i niepełnosprawno

ść

ruchowa uniemo

liwiaj

ca wykonywanie zada

zawodowych.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Asystent nauczyciela przedszkola powinien posiada

wykształcenie

rednie. Pracodawcy zatrudniaj

tak

e osoby z wykształceniem zawo-

dowym o dowolnym kierunku. Asystent nauczyciela przedszkola powi-
nien uko

czy

podstawowe szkolenie z zakresu psychologii rozwojowej

dziecka, metodyki wychowania przedszkolnego i podstaw psychopato-
logii. Kompetencje zawodowe zdobywa si

poprzez przyuczenie na

stanowisku pracy i zdobywanie do

wiadczenia w trakcie pracy pod

okiem do

wiadczonego nauczyciela. Asystent nauczyciela przedszkola

powinien równie

uczestniczy

w ró

nych formach doskonalenia zawo-

dowego organizowanych na terenie placówki przedszkolnej oraz poza
ni

. Nie mo

e by

karany.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Asystent nauczyciela przedszkola po zdobyciu kwalifikacji pedago-

gicznych – uko

czeniu studiów wy

szych pierwszego lub drugiego stop-

nia – mo

e pracowa

w zawodzie nauczyciela przedszkola. Dalszy roz-

wój zawodowy jest zwi

zany ze zdobywaniem kolejnych stopni awansu

zawodowego nauczycieli. Posiadaj

c kompetencje w zawodzie asystenta

nauczyciela przedszkola mo

na podj

ąć

prace w zawodzie 531104 Opie-

kunka dzieci

ca domowa lub w zawodach pokrewnych klasyfikowanych

jako 531190 Pozostali opiekunowie dzieci

cy.

2.7. Zadania zawodowe

Z1. Pomaganie dzieciom w spo

ywaniu posiłków (niezb

dne kompe-

tencje: Kz1, KzS).

Z2. Pomaganie dzieciom w czynno

ciach higienicznych (niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z3. Pomaganie dzieciom w ubieraniu i rozbieraniu si

(niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z4. Nadzorowanie dzieci podczas odpoczynku (niezb

dne kompeten-

cje: Kz1, KzS).

Z5. Wykonywanie czynno

ci przygotowawczych do zabaw i zaj

ęć

oraz pomaganie dzieciom, pod kierunkiem nauczyciela, podczas
ich przeprowadzania (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6. Porz

dkowanie zabawek i pomocy dydaktycznych (niezb

dne

kompetencje: Kz2, KzS).

Z7. Opiekowanie si

dzie

mi podczas zabaw, spacerów i wycieczek

(niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z8.

Organizowanie miejsca pracy z zgodnie z przepisami BHP i ochrony
ppo

. (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Wykonywanie czynno

ci opieku

czo-wychowawczych w stosunku

do dzieci (potrzebne do wykonywania zada

: Z1, Z2, Z3, Z4, Z7,

Z8).

Kz2 – Współdziałanie z nauczycielem w realizacji procesu wychowawczo-

-dydaktycznego (potrzebne do wykonywania zada

: Z5, Z6, Z8).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z8).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 5 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód asystenta nauczyciela przedszkola:

1) w zakresie wiedzy: zna i rozumie podstawowe zasady etykiety j

zy-

kowej, podstawowe zasady post

powania w zawodzie asystenta

nauczyciela przedszkola ze wzgl

du na bezpiecze

stwo i ochron

zdrowia, zasady funkcjonowania

rodowiska społecznego oraz pod-

stawowe warto

ci kultury i tradycji, podstawowe obowi

zki, które

ążą

z uczestnictwem w

yciu publicznym;

2) w zakresie umiej

tno

ci: potrafi wykonywa

niezbyt proste zadania

zwi

zane z opiek

nad dzie

mi w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach,

umie rozwi

zywa

typowe problemy, odbiera

i formułowa

wypo-

wiedzi, udziela

pomocy przedmedycznej, stosowa

podstawowe

zasady bezpiecze

stwa i ochrony zdrowia w pracy z dzie

mi w wie-

ku przedszkolnym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefi-

niowanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z7, Z8 wymaga po-

siadania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Wykonywanie czynno

ci opieku

czo-

-wychowawczych w stosunku do dzieci Kz1

Wiedza – zna i rozumie podstawo-
we fakty, zasady, procesy, poj

cia

ogólne

zale

zwi

zane

z wykonywaniem czynno

ci opie-

czo-wychowawczych, w szcze-

gólno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP i ochro-

ny ppo

. w zakresie czynno

opieku

czo-wychowawczych

w stosunku do dzieci;

−

podstawy fizjologii i rozwoju

małego dziecka;

−

podstawy opieki i wychowania;

−

indywidualne potrzeby

ywie-

niowe dziecka;

−

Konwencj

o Prawach Dziecka;

−

zasady

udzielania

pomocy

przedmedycznej;

−

objawy stosowania przemocy

wobec dziecka;

−

procedury

przeciwdziałania

przemocy.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z wyko-

nywaniem czynno

ci opieku

czo

wychowawczych według okre

lo-

nej instrukcji, w cz

ęś

ciowo zmien-

nych warunkach, w szczególno

potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepisów

BHP i ochrony ppo

. w zakresie

czynno

opieku

czo-wycho-

wawczych w stosunku do dzieci;

−

przewidywa

i unika

zagro

zwi

zanych z przebywaniem

dziecka w placówce przedszkol-
nej;

−

rozpoznawa

potrzeby dziecka;

−

reagowa

na potrzeby dziecka;

−

nawi

zywa

przyjazny kontakt

z dzieckiem;

−

respektowa

i szanowa

prawa

dziecka;

−

udziela

pomocy przedmedycz-

nej;

−

wykonywa

czynno

ci piel

gnacyjno-higieniczne;

−

przestrzega

indywidualnych

diet dzieci;

−

ułatwia

dzieciom funkcjono-

wanie w grupie rówie

niczej;

−

rozpoznawa

symptomy dziec-

ka krzywdzonego.

Wykonanie zada

zawodowych Z5, Z6, Z8 wymaga posiadania kom-

petencji zawodowej Kz2.

3.2. Współdziałanie z nauczycielem w realizacji procesu

wychowawczo-dydaktycznego Kz2

Wiedza – zna i rozumie podstawo-
we fakty, zasady, procesy, poj

cia

ogólne

zale

zwi

zane

z realizacj

procesu wychowawczo-

-dydaktycznego, w szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP i ochro-

ny ppo

. w zakresie realizacji

procesu wychowawczo-dyda-
ktycznego;

−

ramowy rozkład dnia;

−

rozkład i przeznaczenie po-

mieszcze

obiektu przedszkol-

nego;

−

instrukcje obsługi sprz

tu audio-

wizualnego i urz

dze

technicz-

nych;

−

zasady etyki zawodowej;

−

statut placówki przedszkolnej;

−

regulamin placu zabaw;

−

plan ewakuacji i procedury

post

powania na wypadek za-

gro

enia.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z realiza-

procesu wychowawczo-dydakty-

cznego według okre

lonej instrukcji,

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepisów

BHP i ochrony ppo

. w zakresie

realizacji procesu wychowaw-
czo-dydaktycznego;

−

obsługiwa

sprz

t audiowizu-

alny i urz

dzenia techniczne;

−

realizowa

działania zgodnie

z planem;

−

porusza

sprawnie w obiek-

cie przedszkolnym i u

ytkowa

pomieszczenia zgodnie z ich
przeznaczeniem;

−

przygotowywa

pomoce

zabaw i zaj

ęć

dydaktycznych

pod nadzorem nauczyciela;

−

przeprowadza

, wspólnie z na-

uczycielem, procedury na wy-
padek zagro

enia;

−

współpracowa

z nauczycie-

lem w zakresie realizacji ra-
mowego rozkładu dnia;

−

komunikowa

rodowisku

pracy i odbiera

polecenia prze-

ło

onych;

−

zachowywa

dyskrecj

w za-

kresie informacji dotycz

cych

dzieci.

4. Profil kompetencji kluczowych

Ocen

ci kompetencji kluczowych dla zawodu asystenta na-

uczyciela przedszkola przedstawia rys. 1.

Wykaz kompetencji kluczowych opracowano na podstawie wykazu

stosowanego w Mi

dzynarodowym Badaniu Kompetencji Osób Doro-

słych − projekt PIAAC (OECD).

Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania Internetu

Umiejętności matematyczne

Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania

Sprawność motoryczna

Planowanie i organizowanie pracy

Wywieranie wpływu/przywództwo

Komunikacja ustna

Współpraca w zespole

Rozwiązywanie problemów

Serie1

Zbędne

Mało ważne

Ważne

Istotne

Bardzo ważne

Rys. 1. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu 531202 Asystent nauczyciela

przedszkola

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.