PROMIENIOWANIE UV - ćwiczenia 

1 

23.11.2009 

PROMIENIOWANIE UV 

 
Promieniowanie  nadfioletowe (UV) – promieniowanie niewidzialne o długości fali 400-100 
nm. W widmie promieniowania elektromagnetycznego umiejscowione między obszarem fioletu 
widma  widzialnego  a  promieniowaniem  rentgenowskim.  W  lecznictwie  wykorzystuje  się 
promieniowanie nadfioletowe o długości fali 380-200 nm. 
 
Działanie biologiczne promieniowania UV na organizm: 
- rumień fotochemiczny, 
- tworzenie pigmentu (wydzielanie melaniny), 
- pobudzenie wydzielania witaminy D

2

 i D

3 

(właściwości przeciwkrzywicze), 

- fotosensybilizacja (absorpcja fotonów energii w celu rozpoczęcia reakcji chemicznej). 
 
Korzystny wpływ na organizm: 
-  pozytywne  działanie  na  skórę  (lepsze  unaczynienie,  odŜywienie,  poprawa  elastyczności, 
spręŜystości), 
- większa odporność skóry na zakaŜenia, owrzodzenia, przyspieszenie procesu gojenia ubytków 
skórnych, 
- działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne, 
- działanie na wirusy i grzyby (półpasiec, grzybice skórce, droŜdŜaki, pleśniowce), 
-  pobudzenie  wydzielania  witaminy  D

2 

i  D

3 

(zwiększają  przyswajanie  wapnia  i  fosforu  oraz 

utrzymują  ich  prawidłowy  poziom  we  krwi,  zabezpieczając  tkankę  kostną  przed 
odwapnieniem), 
-  zwiększenie  produkcji  erytrocytów  i  hemoglobiny  oraz  okresowe  zwiększenie  ilości  płytek 
krwi, 
- pozytywny wpływ na pracę gruczołów wydzielania wewnętrznego (trzustka, tarczyca, jajniki, 
nadnercza), 
- przyspieszenie ogólnej przemiany materii (spadek poziomu cholesterolu we krwi). 
 
Niekorzystny wpływ na organizm po przedawkowaniu promieniowania UV: 
- poparzenie skóry, 
- szybsze starzenie się skóry (zmarszczki, wysuszenie skóry), 
- zmniejszenie elastyczności skóry, 
- rogowacenie naskórka, 
- zmiany nowotworowe. 
 
Rumień  fotochemiczny:  miejscowy  odczyn  skóry  na  działanie  promieniowania  UV. 
Charakteryzuje  się  równomiernym  zaczerwienieniem  występującym  w  okresie  utajenia  (od  1 
do  6  godzin)  i  maksymalnym  nasileniu  (po  6-24  godzinach),  a  następnie  zanika  wśród  kilku 
następnych  godzin  lub  dni.  Szybkość  powstania,  utrzymywania  się  oraz  zaniku  rumienia 
fotochemicznego zaleŜy od dawki, długości fali oraz wraŜliwości osobniczej na promieniowanie 
UV. 
 
Test biologiczny – jest to indywidualna ocena wraŜliwości pacjenta na promieniowanie UV 
Rumieniomierz – słuŜy do przeprowadzenia testu biologicznego 
- wykonany jest z nieprzenikalnego materiału 
- posiada 5 otworów o średnicy 2 cm, umieszczonych, co 2cm jeden za drugim. 
 
Metodyka badania: 
- nienaświetlane części ciała okrywa się nieprzenikalnym materiałem, 
- rumieniomierz załoŜony na wewnętrznej powierzchni przedramienia (u dzieci na łopatce), 
- odległość palnika od okolicy naświetlanej – 50cm, 
- kąt padania promieniowania względem okolicy naświetlanej – 90

o

, 

- czas nagrzania lampy – od 3 do 5 minut, dopiero wtedy moŜna naświetlać, 
- co 15-20 sekund odkrywa się kolejny otwór rumieniomierza, 
- wynik widoczny jest po upływie 4-5 godzin, 
- pierwszy najsłabszy widoczny odczyn na skórze jest odczynem progowym (1 bio), 
- minimalna dawka progowa określana jest skrótem MED. (minima erytema dosis) lub SU (sun 
burn unit). 

PROMIENIOWANIE UV - ćwiczenia 

2 

Przy  naświetlaniu  ogólnym  naleŜy  przeliczyć  wynik  testu  biologicznego  z  uwzględnieniem 
zmiany odległości źródła promieniowania od okolicy zabiegowej. 

 

(50/100)

2 

= 30/x 

¼ = 30/x 

x=4*30=120s 

 

Odczyn rumieniowy: 
(E – erythema – rumień) 
 
E I

o

 (rumień pierwszego stopnia) 2bio 

MoŜna  stosować  bez  ograniczeń  do  całej  powierzchni  ciała.  Występuje  po  ok.  4  godzinach, 
nasila się po ok. 12 godzinach, ustępuje do 24 godzin. 
 
E II

o

 3-4 bio 

Max  połowa  ogólnej  powierzchni  ciała  przy  naświetlaniu  miejscowym.  Występuje  po  ok.  2-4 
godzinach,  nasila  się  po  24  godzinach,  ustępuje  po  2-3  dniach  (moŜe  dojść  do  łuszczenia 
naskórka i wyraźnej pigmentacji). 
 
E III

o

 5-6 bio 

Tylko  powierzchnia  ciała  nieprzekraczająca  200cm

2

.  występuje  po  ok.  2  godzinach,  nasila  się 

po ok. 3 dniach, ustępowanie po 5 dniach (silne zaróŜowienie skóry, z pieczeniem, bolesnością, 
stanem zapalnym, obrzękiem). 
 
E IV

o

 6-8 bio 

Dawka  destrukcyjna,  stosować  jednorazowo  i  sporadycznie  na  pole  średnicy  1-2  cm 
(zniszczenia ognisk chorobotwórczych). Występuje po ok. 2 godzinach, nasila się do 3-4 dnia, 
ustępuje  po  7-10  dniach  (wyraźne  zaczerwienienie  skóry,  silne  napięcie,  pęcherze  z  płynem 
surowiczym). 
 
E V

o

 8-10 bio 

Nie wolno stosować!! Występuje po ok. 1,5 godzinie, nasila się do ok. 3-4 dni, ustępuje po 9-
10  dniach  (znaczny  obrzęk  skóry,  pęcherze  oraz  martwica).  Gojenie  się  skóry  pozostawia 
cienką, gładką bliznę. 
 
Naświetlania miejscowe promieniowaniem UV u dorosłych: 
- okulary ochronne, 
- nienaświetlane miejsca dokładnie przykryte materiałem. 
- odległość 50cm (odległość stałą), 
- E I

o

 – codziennie lub co drugi dzień bez ograniczeń pola naświetlanego, 

- E II

o

 – co 2-3 dni, ze znacznym ograniczeniem pola naświetlanego, 

- E III

o

 – co 3-5 dni nie przekraczając powierzchni 200cm

2

, 

- przy kaŜdym kolejnym zabiegu moŜna zwiększać dawkę o ½-1 bio, 
- obowiązkowy odpoczynek po zabiegu 20-30 minut, 
- 10-15 zabiegów w serii. 
 
Naświetlania ogólne promieniowaniem UV u dorosłych: 
- odległość 100cm, przy naświetlaniach zbiorowych 120cm, 
- pacjent w pozycji leŜącej, 
- serię naświetlań zaczyna się od 1 bio, 
- przy kaŜdym zabiegu moŜna zwiększać dawkę o ½-1 bio, 
- max w serii 10 bio, 
- obowiązkowy odpoczynek po zabiegu 20-30 minut, 
- 10-15 zabiegów w serii. 
 
 
 
 
 

PROMIENIOWANIE UV - ćwiczenia 

3 

Naświetlania miejscowe i ogólne u dzieci: 
- test biologiczny w okolicy łopatkowej, 
- do 6 miesiąca – dawka na początku 1/8 bio, w serii do 2 bio, 
- 6-12 miesięcy – dawka na początku ¼ bio, w serii do 3 bio, 
- 1-6 lat – dawka na początku ½ bio, w serii do 4-6 bio, 
- 7-14 lat – dawka na początku ½ bio, w serii do 6-8 bio, 
- powyŜej 14 roku Ŝycia – jak u dorosłych. 
 
Wskazania do naświetlania promieniami UV: 
- zmiany zwyrodnieniowe stawów, 
- choroby uszu, nosa, gardła, 
- krzywica, 
- anemia, 
- choroby reumatyczne, 
- ZZSK, 
- myalgie, 
- neuralgie, 
- stany po półpaścu, 
- trudno gojące się rany, 
- trądzik pospolity, 
- utrudniony zrost kości, 
- niedoczynność gruczołu wydzielania wewnętrznego (tarczyca, jajniki). 
 
Przeciwwskazania do naświetlania promieniami UV: 
- ostre zapalenie stawów, 
- nowotwory, 
- zaawansowana miaŜdŜyca, 
- osoby powyŜej 70 roku Ŝycia, 
- nadczynność tarczycy, 
- choroby psychiczne przebiegające z nadmierną pobudliwością, 
- niewydolność mięśnia sercowego, 
- padaczka, 
- choroby nerek, 
- hiperglikemia.