background image

„Projekt współfinansowany ze środków europejskiego funduszu społecznego” 

 

 
 
 
 
 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 
 
 

Magdalena Kaźmierczak 

 
 
 
 
 
 
 
 

Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych 
i gorących 512[01].Z2.05 

 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1

 

Recenzenci: 
mgr inż. Magdalena Krystowska 
mgr inż. Bogusława Pęciak 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne:  
mgr inż. Magdalena Kaźmierczak 
 
 
 
Konsultacja:  
mgr inż. Andrzej Zych 
mgr inż. Ewa Wasilewska 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 512[01].Z2.05 
Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych i gorących zawartego 
w modułowym programie nauczania dla zawodu kelner.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji - Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2

 

SPIS TREŚCI 

 
1. Wprowadzenie 

 

3

2.   Wymagania wstępne 

5

3. Cele 

kształcenia 

6

4.   Przykładowe scenariusze zajęć 

7

5.   Ćwiczenia 

11

 

5.1 Napoje zimne bezalkoholowe 

11

 

       5.1.1.Ćwiczenia

 

11

 

5.2 Charakterystyka, parzenie i podawanie herbaty 

13

 

       5.2.1.Ćwiczenia 13

 

5.3 Charakterystyka, parzenie i podawanie kawy. Zastosowanie kakao 

i czekolady do sporządzania napojów gorących. 

15

 

       5.3.1.Ćwiczenia 15

 

5.4 Napoje zimne i gorące z niewielkim dodatkiem alkoholu 

19

 

      5.4.1.Ćwiczenia 19

 5.5 

Sporządzanie napojów typowych dla kuchni różnych narodów 

22

 

      5.5.1.Ćwiczenia 22

6. Ewaluacja 

osiągnięć ucznia 

25

7. Literatura 

34

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3

 

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w realizacji zajęć 

dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie kelner. Niniejszy poradnik został opracowany 
dla jednostki modułowej Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych 
i gorących. 

W poradniku umieszczono: 

 

wymagania wstępne – czyli wykaz umiejętności jakie uczeń powinien posiadać zanim 
zacznie korzystać poradnika,  

 

cele kształcenia – czyli wykaz umiejętności jakie uczeń powinien opanować po 
zrealizowaniu jednostki modułowej Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów 
zimnych i gorących, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

 

ćwiczenia – przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami 
nauczania-uczenia się oraz środkami dydaktycznymi, 

 

ewaluację osiągnięć ucznia – przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego, 

 

wykaz literatury, w której zawarte są przedstawione tu zagadnienia szerzej, w sposób 
bardziej obszerny, pozwalający na lepsze ich zrozumienie i poszerzenie wiedzy 
i umiejętności oraz na podstawie, której opracowany został poradnik. Literaturę tę zaleca się 
uzupełniać na bieżąco.  
Szczególnie ważne treści odnoszące się do zamieszczonych tu ćwiczeń znajdują się 

w poradniku dla ucznia do tej samej jednostki modułowej. Nauczyciel powinien się z nimi 
zapoznać, aby orientować się, jaki zakres materiału nauczania obejmują. Należy położyć nacisk 
na kształtowanie następujących umiejętności: 

 

w rozdziale 5.1.1. – rozróżniania i charakteryzowania zimnych napojów bezalkoholowych, 
interpretowania informacji umieszczonych na etykietach wód mineralnych, sporządzania 
i oceny przykładowych zimnych napojów bezalkoholowych,  

 

w rozdziale 5.2.1. – rozróżniania i charakteryzowania różnych gatunków herbaty, parzenia 
i podawania herbaty różnymi sposobami, sporządzania przykładowych zimnych napojów 
z herbaty, oceny napojów z herbaty, 

 

w rozdziale 5.3.1. – rozróżniania różnych gatunków kawy, parzenia i podawania kawy 
różnymi sposobami, posługiwania się ekspresami do kawy, sporządzania przykładowych 
zimnych napojów z kawy, oceny napojów z kawy, sporządzania napojów z kakao 
i czekolady, 

 

w rozdziale 5.4.1. – sporządzania i podawania przykładowych napojów zimnych i gorących 
z niewielkim dodatkiem alkoholu i ich oceny, doboru naczyń i sprzętu, wykonywania 
przykładowych elementów dekoracyjnych i dekorowania napojów,  

 

w rozdziale 5.5.1. – sporządzania i podawania przykładowych napojów charakterystycznych 
dla kuchni różnych narodów, charakteryzowania napojów pochodzących z kuchni różnych 
narodów. 
Zajęcia powinny być prowadzone różnymi metodami z położeniem nacisku na metody 

aktywizujące:  ćwiczenia praktyczne na podstawie instruktażu, pokazu z objaśnieniem, metodę 
tekstu przewodniego, dyskusje. Należy również zwrócić uwagę na kształtowanie umiejętności 
samooceny. Wskazane jest także motywowanie uczniów do samokształcenia poza szkołą 
poprzez zadawanie zadań problemowych.  

Formy pracy uczniów, zależnie od tematu, warunków i potrzeb można różnicować, 

począwszy od pracy indywidualnej do zespołowej.  

 
 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4

 

Bezpieczeństwo i higiena pracy 

W czasie pobytu w pracowni należy bezwzględnie zwrócić uwagę na przestrzeganie 

regulaminów, przepisów bhp i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych. Z przepisami 
tymi należy zapoznawać uczniów od początku trwania nauki i należy je bezwzględnie stosować. 
Należy omówić skutki nadmiernego spożywania kawy i alkoholu. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych

 

512[01].Z2 

Technologia sporządzania potraw 

512[01].Z2.01 

Sporządzanie podstawowego asortymentu 

potraw z owoców, warzyw, 

ziemniaków, grzybów 

512[01].Z2.02 

Sporządzanie podstawowego asortymentu 

potraw z jaj, mleka i przetworów mlecznych

 

512[01].Z2.03 

Sporządzanie podstawowego asortymentu 

potraw z produktów zbożowych 

512[01].Z2.04 

Sporządzanie podstawowego asortymentu 

potraw z mięsa zwierząt rzeźnych, dziczyzny, 

drobiu, ryb, owoców morza 

512[01].Z2.05 

Sporządzanie podstawowego asortymentu 

napojów zimnych i gorących 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5

 

2.

 

WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji jednostki modułowej Sporządzanie podstawowego asortymentu 

napojów zimnych i gorących uczeń powinien umieć: 

 

czytać ze zrozumieniem, 

 

wykonywać czynności zgodnie ze wskazówkami, 

 

klasyfikować surowce, półprodukty i wyroby kulinarne, 

 

określać wartość odżywczą i energetyczną produktów spożywczych i posiłków, 

 

stosować zasady racjonalnego żywienia, 

 

określać zagrożenia wpływające na bezpieczeństwo zdrowotne potraw,  

 

zapewniać jakość zdrowotną żywności, 

 

określać zasady przechowywania surowców, półproduktów i potraw, 

 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

 

dokonywać jakościowej oceny surowców i półproduktów, 

 

użytkować maszyny, urządzenia i sprzęt gastronomiczny, 

 

określać warunki przeprowadzania obróbki cieplnej, 

 

stosować różne metody i techniki obróbki technologicznej, 

 

zestawiać potrawy i napoje w dania i posiłki,  

 

dobierać i przygotowywać zastawę stołową, 

 

stosować podstawowe zasady obsługi konsumenta,  

 

przestrzegać przepisów bezpieczeństwa zdrowotnego żywności, bezpieczeństwa i higieny 
pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, 

 

skorzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa specjalistycznego

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6

 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku procesu kształcenia uczeń powinien umieć: 

 

dokonać podziału napojów ze względu na temperaturę podawania i rodzaj surowców, 

 

określić rodzaje używek i ich wpływ na organizm człowieka, 

 

zinterpretować informacje umieszczone na etykietach napojów, 

 

określić warunki i zastosować zasady przechowywania napojów bezalkoholowych 
i alkoholowych, 

 

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

 

dobrać napoje do potraw i posiłków oraz określić temperaturę ich podawania, 

 

zastosować zasady higieny podczas sporządzania napojów, 

 

zastosować sprzęt, maszyny i urządzenia do sporządzania napojów zimnych i gorących, 

 

zastosować różne techniki sporządzania naparu kawy i herbaty, 

 

sporządzić kakao i gorącą czekoladę, 

 

sporządzić podstawowe napoje zimne bezalkoholowe oraz z niewielkim dodatkiem 
alkoholu, 

 

sporządzić napoje gorące z niewielkim dodatkiem alkoholu, 

 

przygotować napoje charakterystyczne dla kuchni różnych narodów, 

 

dobrać naczynia do podawania napojów zimnych i gorących, 

 

przygotować i zastosować elementy dekoracyjne do napojów, 

 

dokonać oceny organoleptycznej sporządzonych napojów,  

 

podać napoje zimne i gorące z zastosowaniem różnych technik, 

 

ocenić jakość i estetykę podawania napojów, 

 

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, sanitarno – epidemiologiczne, ochrony 
przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, 

 

skorzystać z różnych źródeł informacji. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7

 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 
 

Osoba prowadząca ............................................................................................................. 
Modułowy program nauczania:  
Moduł:

 

Kelner 512[01].  
Technologia sporządzania potraw 512[01].Z2 

Jednostka modułowa:  

 

Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych 
i gorących 512[01].Z2.05 

 
Temat: Charakterystyka, parzenie i podawanie kawy 

 

Cel ogólny: kształtowanie umiejętności parzenia i podawania kawy. 
 
Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi: 

 

scharakteryzować kawę, 

 

rozróżnić jej gatunki, 

 

dobrać kawę do parzenia, 

 

parzyć kawę różnymi sposobami, 

 

sporządzić wybrane napoje z kawy, 

 

podać napoje z kawy, 

 

zastosować zasady BHP przy sporządzaniu napojów z kawy. 

 
Metody nauczania-uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

pokaz z objaśnieniem,  

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

zespołowa (grupy dwuosobowe). 

 
Czas:
 3 godz. dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne; 

 

mapa świata, 

 

surowce i sprzęt do ćwiczeń, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania kawy. 

 
Przebieg zajęć: 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 

3.

 

Zapoznanie uczniów ze sprzętem stosowanym do parzenia kawy, 

4.

 

Zapoznanie uczniów z tematami ćwiczeń i sposobem ich wykonania, 

5.

 

Nauczyciel przeprowadza instruktaż z objaśnieniem dotyczący obsługi ekspresów do kawy, 
które będą używane podczas ćwiczeń, oraz prezentuje naczynia do podawania kawy, 

6.

 

Sprawdzenie przygotowania do ćwiczeń za pomocą pytań sprawdzających, 

7.

 

Podział uczniów na grupy drogą losowania. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8

 

8.

 

Podział surowców do ćwiczeń. 

9.

 

Realizacja  ćwiczeń przez uczniów w grupach 2-osobowych. We wszystkich ćwiczeniach 
poszczególne grupy powinny parzyć kawę różnymi sposobami, aby uczniowie mieli 
możliwość porównania jakości naparu. Można użyć kawy bezkofeinowej. Uczniowie nie 
powinni wypijać całej porcji, jedynie ocenić cechy organoleptyczne napoju, aby nie 
doprowadzić do nadmiernego spożycia kawy. Ograniczenia te nie dotyczą kawy 
bezkofeinowej. 

 

uczniowie wykonują  ćwiczenie 1 (przygotowanie i podanie kawy z żółtkiem) z rozdziału 
4.3.3 poradnika dla ucznia (rozdz. 5.3.1 poradnika dla nauczyciela), 

 

uczniowie wykonują  ćwiczenie 2 (przygotowanie i podanie kawy kapucynek) z rozdziału 
4.3.3 poradnika dla ucznia (rozdz. 5.3.1 poradnika dla nauczyciela), 

 

uczniowie wykonują  ćwiczenie 3 (sporządzenie i podanie mazagranu)z rozdziału 4.3.3 
poradnika dla ucznia (rozdz. 5.3.1 poradnika dla nauczyciela). 

10.

 

Następuje dyskusja, w trakcie której uczniowie oceniają i porównują jakość sporządzonych 
napojów. 

11.

 

Ewaluacja: powtórzenie wiadomości i wymiana doświadczeń z zajęć. 

 
Zakończenie zajęć: 

 

porządkowanie stanowisk pracy, 

 

ustalenie zapotrzebowania surowcowego na następne zajęcia, 

 
Praca domowa

Wyszukaj recepturę na inne napoje gorące i zimne z kawy. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
wypowiedzi uczniów.  

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9

 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca ............................................................................................................. 
Modułowy program nauczania:  
Jednostka modułowa:

 

 
Moduł:  

Kelner 512[01].  
Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych 
i gorących 512[01].Z2.05  
Technologia sporządzania potraw 512[01].Z2  

 
Temat: Sporządzanie napojów typowych dla kuchni różnych narodów 
Cel ogólny: kształtowanie umiejętności sporządzania przykładowych napojów z kuchni innych 

narodów. 

 
Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi: 

 

wyszukać w dostępnej literaturze i innych źródłach informacji napoje charakterystyczne dla 
kuchni różnych narodów, 

 

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,  

 

wykorzystać dostępne surowce do sporządzania napojów z kuchni innych narodów, 

 

wykonać przykładowe napoje z kuchni wybranych narodów,  

 

zastosować zasady higieny w procesie produkcyjnym, 

 

dokonać oceny organoleptycznej wyrobu. 

 
Metody nauczania-uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja tematyczna. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

indywidualna i zespołowa w grupach dwuosobowych. 

 
Czas:
 3 godz. dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

tekst przewodni,  

 

normatywy surowcowe, 

 

sprzęt i surowce do ćwiczeń,  

 

literatura z rozdziału 7 poradnika napojów typowych dla kuchni równych narodów. 

 
Przebieg zajęć: 
Zadanie dla ucznia 
Przedmiotem zadania jest zapoznanie się z napojami charakterystycznymi dla kuchni wybranych 
narodów, ze sposobem wykonania kwasu chlebowego oraz sporządzenie i podanie kawy po 
turecku oraz sangrii – napoju z kuchni hiszpańskiej. Normatywy oraz sposób wykonania ćwiczeń 
znajdują się w poradniku dla ucznia w rozdziale 4.5.3. 
 
FAZA WSTĘPNA 
Czynności organizacyjne, przygotowanie surowców do ćwiczeń, podanie tematu lekcji, 
zaznajomienie uczniów z pracą metodą przewodniego tekstu, podział na grupy. Wszyscy 
uczniowie wykonują oba ćwiczenia praktyczne, przygotowują informacje potrzebne do 
sporządzenia kwasu chlebowego – ćwiczenia, które będzie zadane do domu. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10

 

FAZA WŁAŚCIWA 
INFORMACJE 
1.

 

Jakie są charakterystyczne napoje występujące w wybranych kuchniach europejskich: 
włoskiej, francuskiej, angielskiej, szkockiej, irlandzkiej, hiszpańskiej, tureckiej? 

2.

 

Jakie napoje są charakterystyczne dla kuchni chińskiej, japońskiej i indyjskiej? 

3.

 

Jak parzy się i podaje kawę po turecku? 

4.

 

W jaki sposób sporządza się i podaje sangrię?  

5.

 

Jakie składniki są potrzebne do przygotowania kwasu chlebowego? 

PLANOWANIE 
1.

 

Zapoznajcie się z normatywami surowcowymi napojów będących przedmiotem zadania. 

2.

 

Zapoznajcie się ze sposobem wykonania napojów. 

3.

 

Zaplanujcie sprzęt, jaki będzie potrzebny do ich wykonania. 

4.

 

Zaplanujcie kolejność wykonania czynności. 

5.

 

Przemyślcie sposób podania napojów. 

6.

 

Podzielcie zadania dla poszczególnych członków grupy. 

UZGODNIENIE 
1.

 

Omówcie wszystkie punkty fazy planowania czynności z nauczycielem. 

2.

 

Uwzględniając uwagi nauczyciela ustalcie sposób pracy. 

WYKONANIE 
1.

 

Zgromadźcie surowce i niezbędny sprzęt do wykonania kawy po turecku i sangrii. 

2.

 

Zorganizujcie stanowisko pracy. 

3.

 

Wykonajcie i podajcie zgodnie z zaplanowanymi czynnościami oba napoje. 

4.

 

Przygotujcie się do zaprezentowania swojej pracy.  

5.

 

Wynotujcie wątpliwości, związane ze sposobem wykonania kwasu chlebowego. 

SPRAWDZANIE 
1.

 

Czy poprawnie zaplanowaliście sprzęt? 

2.

 

Czy poprawnie zorganizowaliście stanowisko pracy? 

3.

 

Czy czynności zostały wykonane prawidłowo i we właściwej kolejności? 

4.

 

Czy napoje są smaczne oraz prawidłowo i estetycznie podane? 

ANALIZA 
 

Uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy ćwiczenia sprawiły im najwięcej 

trudności. Nauczyciel podsumowuje pracę uczniów, wskazuje, jakie nowe umiejętności zostały 
wykształcone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich w przyszłości unikać. Wyjaśnia 
wątpliwości związane ze sposobem sporządzenia kwasu chlebowego. Następuje dyskusja 
dotycząca upodobań kulinarnych różnych narodów. 
 
FAZA KOŃCOWA 
 
Zakończenie zajęć 

 

porządkowanie pracowni 

 
Praca domowa.  
Wykonaj kwas chlebowy. Wynotuj, które etapy nastręczyły ci najwięcej trudności. Gotowy 
wyrób przynieś na następne zajęcia. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
wypowiedzi uczniów.  

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11

 

5. ĆWICZENIA 

 

5.1. Napoje zimne bezalkoholowe 

 
5.1.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zinterpretuj informacje umieszczone na etykietach wód mineralnych, soków i napojów 

owocowych oraz napojów orzeźwiających gazowanych. 
 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia. Przed przystąpieniem do pracy 

uczniowie powinni wynotować, jakie informacje powinny znaleźć się na etykietach napojów i co 
one oznaczają. Ćwiczenie powinni wykonywać indywidualnie. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

2)

 

zapoznać się z informacjami umieszczonymi na etykietach, 

3)

 

wynotować je wraz z nazwą napoju, którego dotyczą,  

4)

 

zinterpretować informacje i zaprezentować na forum klasy (grupy). 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

opakowania różnych rodzajów napojów, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca napojów zimnych bezalkoholowych.  

 
Ćwiczenie 2 

Sporządź i podaj koktajl brzoskwiniowy. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia oraz omówić i zaprezentować 

sposób napełniania shakera i mieszania. Należy zwrócić uwagę na organizację stanowiska pracy 
i stosowanie zasad BHP. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

2)

 

brzoskwinie pokroić w drobną kostkę, część do dekoracji w cząstki, 

3)

 

wymieszać lód z sokami w shakerze, połączyć z brzoskwinią, 

4)

 

rozlać do kieliszków koktajlowych,  

5)

 

udekorować cząstkami brzoskwiń i listkami melisy lub mięty, 

6)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12

 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 4 porcje: 

sok brzoskwiniowy 
sok cytrynowy 

200 cm

³ 

100 cm

³ 

brzoskwinie świeże lub z puszki 
listki melisy lub mięty, lód 

150 g 
 

 

sprzęt: deska, nóż, shaker, kieliszki koktajlowe, łyżeczka, serwetki papierowe, 

 
Ćwiczenie 3 

Sporządź i podaj szprycer owocowy. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia. Należy zwrócić uwagę na 

organizację stanowiska pracy i stosowanie zasad BHP. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

2)

 

soki wymieszać, dodać lód,  

3)

 

dopełnić wodą gazowaną, 

4)

 

podawać w szklanym dzbanku lub w wysokich szklankach (tumblerach), 

5)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 4 porcje: 

sok z winogron 
sok z czarnej porzeczki 

250 cm

³ 

250 cm

³ 

woda gazowana 
lód w kostkach 

500 cm

³ 

 

sprzęt: dzbanek, rózga, wysokie szklanki, łyżeczka, rurki. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13

 

5.2. Charakterystyka, parzenie i podawanie herbaty 

 
5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zinterpretuj informacje umieszczone na opakowaniach herbaty. Przygotuj herbatę 

tradycyjną, oceń jej smak, zapach i barwę po różnym czasie parzenia. 

 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić i pokazać sposób wykonania ćwiczenia. Powinno się  użyć 

różnych gatunków herbaty w różnych grupach uczniów. Należy zwrócić uwagę na organizację 
stanowiska pracy i stosowanie zasad BHP. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

2)

 

zapoznać się z informacjami umieszczonymi na opakowaniach herbaty, 

3)

 

zinterpretować informacje i zaprezentować na forum klasy (grupy), 

4)

 

czajniczek podgrzać, wsypać herbatę, zalać wrzątkiem,  

5)

 

ustawić filiżanki z łyżeczkami na podstawkach i dodatki na stole, 

6)

 

część naparu rozlać do filiżanek po 2-3 min. i dokonać oceny organoleptycznej napoju, 

7)

 

część naparu rozlać do filiżanek po 4-5 min. i dokonać oceny organoleptycznej napoju, 

8)

 

część naparu rozlać do filiżanek po 8 min. i dokonać oceny organoleptycznej napoju, 

9)

 

ocenić jakość naparów, przedyskutować z kolegami. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 1 litr naparu: 

herbata wybranego 
gatunku 
woda wrząca 

 
10 g 
1000 cm

³ 

cukier lub inne dodatki według 
uznania 

 

sprzęt: czajnik, łyżeczki, czajniczek, filiżanki z podstawkami, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania herbaty.  

 
Ćwiczenie 2 

Przygotuj herbatę po angielsku. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia., pokazać sposób podawania  

i nalewania herbaty. Należy zwrócić uwagę na organizację stanowiska pracy i stosowanie zasad 
BHP. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

ogrzać dzbanek wrzątkiem, wylać wodę,  

3)

 

wsypać herbatę, zalać niewielka ilością wrzątku, po kilku minutach uzupełnić, 

4)

 

ogrzać śmietankę, przelać do dzbanuszka, przygotować filiżanki, 

5)

 

podać herbatę i cukier, dokonać oceny organoleptycznej napoju.  

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 1 litr: 

herbata liściasta czarna 
woda wrząca 

10 g 
500 cm

³ 

śmietanka 9% 
cukier 

500 cm

³ 

 

sprzęt: czajnik, dzbanuszki, filiżanki, łyżeczki, spodki, cukiernica, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania herbaty. 

 

Ćwiczenie 3 

Sporządź i podaj herbatę mrożoną. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia, estetykę podania napoju. 

Należy zwrócić uwagę na organizację stanowiska pracy i stosowanie zasad BHP. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

zagotować wodę, zaparzyć herbatę, około 3 minut, przecedzić, 

3)

 

do szklanego dzbanka włożyć lód, wsypać cukier i wlać sok z cytryny, 

4)

 

zalać herbatą, zaraz podawać, 

5)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 1 litr: 

herbata czarna liściasta 
woda 

15 g 
500 cm

³ 

lód w kostkach 
sok z cytryny 

500 g          cukier 
30 g 

 

sprzęt: czajnik, czajniczek, szklany dzbanek, wysokie szklanki, łyżeczki z długim 
trzonkiem, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania herbaty. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15

 

5.3. Charakterystyka, parzenie i podawanie kawy, zastosowanie 

kakao i czekolady do sporządzania napojów gorących 

 

5.3.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zinterpretuj informacje umieszczone na opakowaniach kawy Przygotuj i podaj kawę 

z żółtkiem. 

 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia oraz zaprezentować różne 

sposoby parzenia kawy i naczynia do jej podawania. Powinien też przeprowadzić instruktaż  
z objaśnieniem dotyczący obsługi ekspresów stosowanych na zajęciach. Poszczególne grupy 
powinny parzyć kawę różnymi sposobami, aby uczniowie mieli możliwość porównania jakości 
naparu. Można użyć kawy bezkofeinowej. Uczniowie nie powinni wypijać całej porcji, jedynie 
ocenić cechy organoleptyczne napoju, aby nie doprowadzić do nadmiernego spożycia kawy. 
Ograniczenia te nie dotyczą kawy bezkofeinowej  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

zapoznać się z informacjami umieszczonymi na opakowaniach kawy, 

3)

 

zinterpretować informacje i zaprezentować na forum klasy (grupy), 

4)

 

przeprowadzić obróbkę wstępną jaja, utrzeć żółtko z cukrem, 

5)

 

zaparzyć kawę sposobem wskazanym przez nauczyciela i rozprowadzić nią żółtko, 

6)

 

podawać w filiżankach bezpośrednio po sporządzeniu, 

7)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju, przedyskutować z kolegami. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

  

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 1 porcję: 

kawa mielona 
woda  

12 g 
100 cm

³ 

cukier  
żółtko 

10 g 
1 szt.  

 

sprzęt: dzbanek lub ekspres do kawy, kubek, łyżeczka, filiżanki z podstawkami, łyżeczki, 
cukiernica, 

 

instrukcja obsługi ekspresu do kawy, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania kawy.  

 
Ćwiczenie 2 

Przygotuj i podaj kawę kapucynek. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia oraz wskazać grupom sposób 

parzenia kawy. Uczniowie powinni jedynie dokonać degustacji napoju, nie pić całych porcji. 
Ograniczenia nie dotyczą kawy bezkofeinowej. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

sporządzić napar kawy, podgrzać śmietankę, 

3)

 

kawę przelać do filiżanki, oddzielnie podać śmietankę w dzbanuszku, 

4)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 1 porcję: 

kawa 
woda  

6 g 
100 cm

³ 

śmietanka 18 % 
cukier 

50cm

³ 

8g 

 

sprzęt: dzbanek lub ekspres, dzbanuszek, garnuszek, filiżanka, spodek, łyżeczka, cukiernica, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca parzenia i podawania kawy. 

 
Ćwiczenie 3 

Sporządź i podaj mazagran. 
 
Wskazówki do realizacji 
Celem  ćwiczenia jest zapoznanie uczniów z jednym ze sposobów podawania kawy na 

zimno. Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia, wskazać grupom sposób 
parzenia kawy oraz pokazać sposób jej podania. Należy zwrócić szczególną uwagę na 
przestrzeganie zasad BHP.  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

sporządzić napar, przecedzić, osłodzić, dodać rum, 

3)

 

oziębić, wyporcjować do wysokich szklanek z lodem, podać z rurką, 

4)

 

ocenić organoleptycznie sporządzony napój. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja tematyczna. 

 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 5 porcji: 

kawa mielona 
woda 
cukier 

50 g 
700 cm

³ 

8 g 

rum 
lód w kostkach 
 

150 cm

³ 

50 g  
 

 

sprzęt: dzbanek lub ekspres, ewentualnie sitko, szklanki, słomki. 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika. dotycząca parzenia i podawania kawy 

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17

 

Ćwiczenie 4 

Sporządź i podaj kakao. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia oraz zwrócić uwagę na 

dokładne wymieszanie proszku kakaowego, przestrzeganie zasad BHP oraz organizację 
stanowiska pracy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

kakao wymieszać z cukrem, odrobiną zimnego mleka, dokładnie rozetrzeć, 

3)

 

pozostałe mleko zagotować, wlać do niego zawiesinę i mieszając zagotować, 

4)

 

wyporcjować, ocenić organoleptycznie sporządzony napój. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 5 porcji: 

 

kakao 
mleko 

40 g 
1000 cm

³ 

cukier 100 

 

sprzęt: garnek, kubek, łyżka, filiżanki z podstawkami, łyżeczki, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca przygotowania i podawania kakao. 

 
Ćwiczenie 5 

Sporządź i podaj czekoladę na gorąco. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia oraz zwrócić uwagę na 

przestrzeganie zasad BHP oraz organizację stanowiska pracy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

wymieszać mleko ze śmietanką i podgrzać na małym ogniu, 

3)

 

dodać czekoladę i cukier, mieszać do rozpuszczenia, wyporcjować, ewentualnie posypać 
cynamonem, 

4)

 

ocenić organoleptycznie sporządzony napój. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 
 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18

 

Środki dydaktyczne: 

 

surowce według normatywu na 2 porcje: 

 

mleko 
śmietanka kremowa (30%) 

150 cm

³ 

60 cm

³ 

starta gorzka czekolada 
cukier puder 
ewentualnie cynamon 

50 g 
5 g (1 łyżeczka) 
do smaku 

 

sprzęt: rondelek, łyżka, sitko, filiżanki z podstawkami, łyżeczki, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca przygotowania i podawania czekolady. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19

 

5.4. Napoje zimne i gorące z niewielkim dodatkiem alkoholu 

 

5.4.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wyszukaj w kartach menu różne rodzaje napojów zimnych i gorących z dodatkiem 

alkoholu. 

 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien udostępnić uczniom karty menu z różnych zakładów 

gastronomicznych. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia. 

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

przejrzeć karty menu, wynotować napoje zimne i gorące, 

3)

 

przedstawić na forum klasy (grupy). 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

karty menu, zeszyt,  

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca napojów zimnych i gorących z dodatkiem 
alkoholu. 

 

Ćwiczenie 2 

Sporządź i podaj kawę z rumem  

 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia, pokazać sposób podania kawy.  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy,  

2)

 

sporządzić napar kawy,  

3)

 

kawę przelać do filiżanki, wlać rum, oddzielnie podać cukier, 

4)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu na 1 porcję: 

kawa mielona 
woda  

6 g 
100 cm

³ 

rum 
cukier 

25 cm

³ 

8 g 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20

 

 

sprzęt: dzbanek lub ekspres, filiżanka, spodek, kieliszek, łyżeczka, cukiernica, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca podawania napojów zimnych i gorących 
z dodatkiem alkoholu. 

 
Ćwiczenie 3 

Sporządź i podaj poncz. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia, pokazać sposób podania 

napoju. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

zorganizować stanowisko pracy,  

2)

 

zaparzyć herbatę, gorącą zalać przyprawy, wymieszać z sokiem i rumem, ogrzać, 

3)

 

wlać zimną wodę, osłodzić, dodać sok z cytryny, 

4)

 

przelać do bowli, ostudzić, dodać umytą, pokrojona w plasterki pomarańczę, 

5)

 

podać wieloporcjowo, ze szklaną chochlą, 

6)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu na 5 porcji: 

napar mocnej herbaty 

200 cm

³ 

cukier 60 

wino czerwone 

150 cm

³ 

cytryna 1 

szt. 

zimna przegotowana woda  

50 cm

³ 

pomarańcza 1 

szt. 

rum 

50 cm

³ 

goździki,  
cynamon 

1 g 
1 g 

 

 sprzęt: czajniczek, kubek, garnek, bowla, łyżka, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca podawania napojów zimnych i gorących 
z dodatkiem alkoholu. 

 
Ćwiczenie 4 

Wykonaj Egg – nog Orfeusz. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien omówić sposób wykonania ćwiczenia, zwrócić uwagę na estetyczne 

podanie napoju, przestrzeganie zasad BHP oraz organizację stanowiska pracy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

przeprowadzić obróbkę wstępną jaj, 

3)

 

wszystkie składniki przełożyć do shakera z lodem, wstrząsnąć, 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21

 

4)

 

przecedzić, przelać do kieliszków, podać z rurką. 

5)

 

dokonać oceny organoleptycznej potrawy. 
 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

instruktaż z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu na 5 porcji: 

jaja 
mleko 
Creme de Cacao  

5 szt. 
500 cm

³ 

50 cm

³ 

cukier 
kakao w proszku 
 

30 g 
40 g 
 

 

sprzęt: shaker, sito, miska, szklanki, dzbanek, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca podawania napojów zimnych i gorących 
z dodatkiem alkoholu. 

 
Ćwiczenie 5 

Wykonaj kilka różnych elementów dekoracyjnych do zimnych napojów z dodatkiem 

alkoholu. 

 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien zaprezentować wykonanie przykładowych elementów dekoracyjnych 

oraz udostępnić uczniom ilustracje przedstawiające różne dekoracje napojów. Ćwiczenie może 
mieć charakter konkursowy. Uczniowie powinni pracować indywidualnie.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

zorganizować stanowisko pracy,  

2)

 

przygotować kieliszki i szklanki do podawania cocktaili, 

3)

 

wykonać elementy dekoracyjne z owoców, 

4)

 

wybrać gotowe elementy dekoracyjne, 

5)

 

wykonać kilka dekoracji szklanek i kieliszków, 

6)

 

ocenić dekoracje wykonane przez ciebie i kolegów. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce: gotowe elementy dekoracyjne(np. rurki), owoce, oliwki, cukier 

 

sprzęt: szklanki i kieliszki koktajlowe, szpadki, nożyki, talerzyk do cukru, 

 

ilustracje dekoracji koktajlowych, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca podawania napojów zimnych i gorących 
z dodatkiem alkoholu. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22

 

5.5. Sporządzanie napojów typowych dla kuchni różnych narodów 

 
5.5.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Sporządź i podaj sangrię – napój z kuchni hiszpańskiej. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien przygotować tekst przewodni, objaśnić sposób wykonania ćwiczenia, 

pokazać sposób krojenia owoców, zwrócić uwagę na estetyczne podanie napoju, przestrzeganie 
zasad BHP oraz organizację stanowiska pracy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

owoce umyć, z 3 pomarańczy i 2 cytryn wycisnąć sok, przecedzić, 

3)

 

owoce do dekoracji wymagające obrania obrać, jabłka pozostawić w skórkach, 

4)

 

wszystkie owoce pokroić w plasterki, 

5)

 

sok brzoskwiniowy przecedzić, 

6)

 

wszystkie płynne składniki przelać do dzbanka, wymieszać z cukrem, 

7)

 

dodać owoce i lód, wymieszać, 

8)

 

rozlewając uważać, by w kieliszkach znajdowała się podobna ilość owoców, 

9)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu na 5 porcji: 

wino czerwone łagodne  
pomarańcze 
sok brzoskwiniowy 
cytryny  
cukier puder 
 

750 cm

³ 

300 g

 

150 cm

³ 

150 g  
10 g 

lód w kostkach 
do dekoracji: pomarańcze, cytryna, 
limonka, 2 banany, czerwone 
i zielone jabłko, brzoskwinia, 
morele 

 

sprzęt: deska nóż, szklany dzbanek lub waza, łyżka, kieliszki koktajlowe, 

 

tekst przewodni, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca sporządzania napojów typowych dla kuchni 
różnych narodów.  

 
Ćwiczenie 2 

Przygotuj i podaj kawę po turecku. 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien uzgodnić sposób wykonania ćwiczenia, zwrócić uwagę na estetyczne 

podanie napoju.  

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

kawę zemleć bardzo drobno, wsypać do tygielka, 

3)

 

dodać drobny cukier i odmierzoną ilość wrzątku, 

4)

 

tygielek ogrzewać ostrożnie, aby kawa podniosła się, ale nie wykipiała, 

5)

 

czynność powtórzyć trzykrotnie, nie dopuszczając do zagotowania, 

6)

 

tygielek przykryć, umieścić na tacy razem z czarka lub filiżanką, zaraz podawać, 

7)

 

dokonać oceny organoleptycznej napoju.  

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu, 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja tematyczna. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu na 1 porcję: 

 

 

kawa naturalna 
wrzątek 

15 g 
100 cm

³ 

cukier drobny 
 

10 g 
 

 

sprzęt: młynek do kawy, zestaw do kawy po turecku (tygielek, filiżanka i tacka), łyżeczka, 

 

tekst przewodni, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca sporządzania napojów typowych dla kuchni 
różnych narodów. 

 
Ćwiczenie 3 

Przygotuj kwas chlebowy – napój z kuchni rosyjskiej 
 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien uzgodnić sposób wykonania ćwiczenia. Ćwiczenie raczej nadaje się do 

wykonania w domu. Uczniowie mogą na następne zajęcia przynieść gotowy napój, który 
sporządzili, w celu porównania uzyskanych rezultatów. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przygotować stanowisko pracy, 

2)

 

chleb pokroić w kromki i wysuszyć w piekarniku, 

3)

 

włożyć do garnka, zalać 4 litrami wrzącej wody, przykryć ściereczką, 

4)

 

po 4 godzinach chleb starannie odcisnąć, a płyn przecedzić przez gęste sito, 

5)

 

drożdże rozrobić z niewielka ilością cukru w letniej wodzie, zostawić na 20 min., 

6)

 

dodać do płynu wraz z listkami mięty i porzeczki, 

7)

 

przykryć i zostawić na noc w ciepłym miejscu,  

8)

 

na drugi dzień przecedzić przez płótno, rozlać do zamykanych butelek, 

9)

 

do każdej włożyć listek mięty, kilka rodzynek i kawałek skórki z cytryny, 

10)

 

szczelnie zamknąć i na 3 dni schować do lodówki, 

11)

 

napój przecedzić i ocenić organoleptycznie. 

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24

 

Zalecane metody nauczania –uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu, 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne:  

 

surowce według normatywu: 

chleb razowy 
drożdże 
letnia przegotowana woda  
rum 

500 g 
40 g 
60 cm

³ 

cukier 
skórka z cytryny 
rodzynki 
listki mięty i czarnej porzeczki 

100 g 
1 szt. 
50 g 
 

 

sprzęt: garnek 5 l, nóż, deska, miseczka, łyżka, butelki ze szczelnymi korkami, gęste sito, 
płótno, lejek, ścierka, 

 

tekst przewodni, 

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dotycząca sporządzania napojów typowych dla kuchni 
różnych narodów. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25

 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 
Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
Test dwustopniowy wyboru wielokrotnego do jednostki modułowej
 
Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych i gorących 

 
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 1, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20 są poziomu podstawowego, 

 

zadania 2, 5, 6, 9, 17 są poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

Za każdą prawidłowo wybraną odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za każdą złą 

odpowiedź lub jej brak uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny - za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry - za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego i co najmniej 
2 zadań z poziomu ponadpodstawowego 

 

bardzo dobry – za rozwiązanie 14 zadań z poziomu podstawowego i co najmniej 3 zadań 
z poziomu ponadpodstawowego, 

 

celujący – za uzyskanie maksymalnej liczby punktów. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. d, 2. a, 3. c, 4. c5. a, 6. c, 7. c, 8. c, 9. a, 10. c, 11. b, 12. d, 
13. a, 14. d, 15. b, 16. b, 17. c, 18. d, 19. a, 20. b.  

 

Plan testu 

Numer 

zadania 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia)

kategoria 

celu 

poziom 

wymagań 

prawidłowa 

odpowiedź. 

1 rozróżnić wody pitne 

2 określić skład napojów owocowych 

PP 

3 wskazać napoje niskoenergetyczne 

określić temperaturę składowania napojów 
zimnych bezalkoholowych 

A P  c 

5 scharakteryzować składniki herbaty 

PP 

6 określić działanie herbaty na organizm 

PP 

7 podać herbatę po angielsku  

C P  c 

8 podać czas przechowywania naparu  z herbaty

9 scharakteryzować różne rodzaje kawy 

PP 

10 dobrać czas parzenia do rodzaju kawy 

11 podać temperaturę parzenia kawy 

12 podać gorące napoje z kawy  

C P  d 

13 zdefiniować zimne napoje z kawy 

14 wskazać alkaloid występujący w kakao 

15 scharakteryzować wartość odżywczą kakao 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26

 

16 rozróżniać dodatki do koktajli 

17 

określić temperaturę składowania napojów 
alkoholowych  

C PP  c 

18 stosować sprzęt do sporządzania koktajli 

19 

określić sposób podawania napojów 
chłodzących 

C P  a 

20 

rozróżniać napoje typowe dla kuchni innych 
narodów 

C P  b 

 
Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z 2 tygodniowym wyprzedzeniem. 

2.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajami i zasadami rozwiązywania zadań i zasadami punktowania.

 

3.

 

Wyjaśnij uczniom zasady udzielania odpowiedzi na karcie odpowiedzi.

 

4.

 

Podaj czas rozwiązywania zadań. Rozdaj uczniom zadania testowe oraz karty odpowiedzi.

 

5.

 

Kilka minut przed zakończeniem, przypomnij uczniom o upływającym czasie pisania. 

6.

 

Po upływie wyznaczonego czasu zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych.  

7.

 

Dokonaj oceny testów, sprawdź wyniki. Oceny wpisz do arkusza zbiorczego. 

8.

 

Dokonaj analizy zadań testowych i ustal, które zadania sprawiły najwięcej trudności. 

9.

 

Opracuj wnioski do dalszej pracy. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uważnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru 
obejmujących materiał nauczania całej jednostki modułowej.  

4.

 

Tylko jedna z odpowiedzi na każde zadanie jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Prawidłową odpowiedź 
zaznacz przez postawienie x w odpowiedniej rubryce. Jeżeli się pomylisz, zaznacz błędną 
odpowiedź kółkiem, a następnie zaznacz odpowiedź prawidłową. 

6.

 

Jeżeli nie znasz odpowiedzi, przejdź do następnego zadania, a do trudniejszego fragmentu 
powrócisz później.  

7.

 

Na rozwiązanie 

testu 

masz 

30 

minut. 

 

        

Powodzenia!

 

 
Materiały dla ucznia 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.

 

Z podziemnych zasobów wodnych chronionych przed zanieczyszczeniami pochodzi: 
a)

 

woda stołowa. 

b)

 

woda źródlana. 

c)

 

woda mineralna. 

d)

 

naturalna woda mineralna. 

 
2.

 

Napoje owocowe są to mieszaniny: 
a)

 

soków lub koncentratów, wody pitnej i cukru. 

b)

 

soków, aromatów owocowych i wody źródlanej. 

c)

 

wody mineralnej nienasyconej, aromatów i barwników. 

d)

 

wody pitnej, aromatów owocowych i cukru lub sztucznych środków słodzących. 

 
3.

 

Napoje o obniżonej wartości energetycznej przez zastąpienie cukru sztucznymi środkami 
słodzącymi to: 
a)

 

napoje energetyzujace. 

b)

 

napoje izotoniczne. 

c)

 

napoje typu light. 

d)

 

nektary. 

 

4.

 

Napoje bezalkoholowe należy przechowywać w temperaturze: 
a)

 

pokojowej (+18 do +22 

°

C). 

b)

 

lekko obniżonej (+15 do + 18 

°

C). 

c)

 

+4 do +8 

°

C, bez dostępu światła. 

d)

 

0 do +2 

°

C, bez dostępu światła. 

 

5.

 

Gorzki smak nadaje herbacie: 
a)

 

tanina. 

b)

 

teina. 

c)

 

kofeina. 

d)

 

teobromina. 

 

6.

 

Herbata działa pobudzająco, jeśli jest parzona przez: 
a)

 

7-9 minut. 

b)

 

4-6 minut. 

c)

 

2-3 minuty. 

d)

 

0,5-1 minuty. 

 
7.

 

Podawanie herbaty w szklance z metalowym uchwytem jest charakterystyczne dla herbaty: 
a)

 

mrożonej. 

b)

 

po rosyjsku. 

c)

 

po japońsku. 

d)

 

po wiedeńsku. 

 

8.

 

Naparu z herbaty nie powinno się przechowywać dłużej niż: 
a)

 

5 minut. 

b)

 

10 minut. 

c)

 

30 minut. 

d)

 

60 minut. 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28

 

9.

 

Kawę rozpuszczalną otrzymuje się przez: 
a)

 

zagęszczenie i wysuszenie naparu kawowego. 

b)

 

prażenie słodu zbożowego i korzenia cykorii. 

c)

 

usunięcie kofeiny na drodze specjalnej obróbki.  

d)

 

mocne zmielenie ziarna, aby się rozpuszczało w wodzie. 

 
10.

 

Czas parzenia kawy grubo zmielonej wynosi: 
a)

 

1-3 minuty. 

b)

 

4-6 minut. 

c)

 

6-8 minut. 

d)

 

8-10 minut.  

 

11.

 

Optymalna temperatura wody do parzenia kawy wynosi: 
a)

 

85-90 

°

C. 

b)

 

90-95 

°

C. 

c)

 

96-98 

°

C. 

d)

 

98-100 

°

C.  

 
12.

 

Kawę po staropolsku podaje się z: 
a)

 

whisky i bitą śmietanką. 

b)

 

miodem i arakiem. 

c)

 

żółtkiem i miodem. 

d)

 

cynamonem i likierem.  

 
13.

 

Mazagran jest to napój chłodzący z kawy podawany z: 
a)

 

rumem lub arakiem i lodem. 

b)

 

żółtkami utartymi z cukrem. 

c)

 

śmietanką, lodami i rodzynkami. 

d)

 

bitą śmietanką i czekoladą. 

 

14.

 

Alkaloid zawarty w kakao to: 
a)

 

teina. 

b)

 

kofeina. 

c)

 

nikotyna. 

d)

 

teobromina. 

 
15.

 

Wartość odżywcza kakao obniża obecność: 
a)

 

kwasu nikotynowego. 

b)

 

kwasu szczawiowego. 

c)

 

dużej ilości wapnia. 

d)

 

masła kakaowego. 

 

16.

 

Likier o niebieskiej barwie stosowany do koktajli to: 
a)

 

cointreau. 

b)

 

curacao. 

c)

 

grenadyna. 

d)

 

angostura. 

 
 
 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29

 

17.

 

Wina i wódki powinno się przechowywać w temperaturze: 
a)

 

0 do +2 

°

C. 

b)

 

+4 do +8 

°

C. 

c)

 

+10 do +18 

°

C. 

d)

 

pokojowej (+18 do +22 

°

C). 

 

18.

 

Shaker, to naczynie służące do: 
a)

 

przecedzania soków owocowych. 

b)

 

podgrzewania koktajli. 

c)

 

chłodzenia koktajli. 

d)

 

mieszania koktajli. 

 

19.

 

Wieloporcjowo, w wazach szklanych podaje się: 
a)

 

poncze, kruszon. 

b)

 

wody mineralne. 

c)

 

soki i nektary owocowe. 

d)

 

gorące napoje z dodatkiem alkoholu. 

 

20.

 

Kwas chlebowy to napój charakterystyczny dla kuchni: 
a)

 

tureckiej. 

b)

 

rosyjskiej, 

c)

 

chińskiej. 

d)

 

czeskiej. 

 

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30

 

KARTA ODPOWIEDZI 

Imię i nazwisko ………………………………………………………………….. 
 

Sporządzanie podstawowego asortymentu napojów zimnych i gorących 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź.  

Nr zadania 

Odpowiedź Punkty 

1 a b c d  
2 a b c d  
3 a b c d  
4 a b c d  
5 a b c d  
6 a b c d  

7 a b c d  
8 a b c d  
9 a b c d  

10 a b c d  
11 a b c d  
12 a b c d  
13 a b c d  

14 a b c d  
15 a b c d  
16 a b c d  

17 a b c d  
18 a b c d  
19 a b c d  

20 a b c d  

Razem  

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31

 

Test praktyczny typu próba pracy do jednostki modułowej Sporządzanie 
podstawowego asortymentu napojów zimnych i gorących  

 
Test składa się z dwóch złożonych zadań obejmujących przygotowanie i podanie 2 napojów: 

zimnego i gorącego. 
 
 

Test zawiera 16 czynności, z których: 

 

1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, są poziomu podstawowego, 

 

2, 12 są poziomu ponadpodstawowego. 
 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

Za każdą prawidłowo wykonaną czynność uczeń otrzymuje 1 punkt. Za nieprawidłowe 

wykonanie czynności lub jej brak uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za wykonanie co najmniej 7 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dostateczny – za wykonanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za wykonanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego oraz 1 zadania 
z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo dobry – za wykonanie co najmniej 13 zadań wszystkich zadań z poziomu 
podstawowego oraz 1 zadania z poziomu ponadpodstawowego, 

 

celujący – za uzyskanie maksymalnej liczby punktów. 

 

Plan testu 

 

L.p. 

Cel operacyjny (przewidywane 

umiejętności ucznia 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Oceniane 

czynności 

(zadania) 

1. Sporządzić napar z kawy 

2. Przygotować dodatki 

PP 

3. Podać napar z kawy 

3, 4 

4. Podać dodatki do kawy  

5, 6 

5. Przygotować owoce do koktajlu 

7, 8 

6. Połączyć składniki koktajlu 

9, 10 

7. Podać koktajl 

11 

8. Wykonać dekorację napoju 

PP 

12 

9 Zorganizować stanowisko pracy 

13 

10. Posługiwać się shakerem 

14 

11 Gospodarować surowcem 

15 

12  

Zastosować zasady BHP podczas pracy 

16 

 
Schemat punktowania

.

 zadań

  

Czynność ucznia 

1 punkt 

Sporządzenie i podanie kawy kapucynek 
1.

 

Sporządzenie naparu 

uczeń otrzymał napar o pożądanej mocy i aromacie 

2.

 

Przygotowanie śmietanki uczeń podgrzał śmietankę i podał gorącą 

3.

 

Dobranie naczyń do podania 
kawy 

uczeń podał napar w filiżance na spodku z łyżeczką 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32

 

4.

 

Podanie naparu w odpowiedniej 
temperaturze 

uczeń podał napar gorący, zaraz po zaparzeniu 

5.

 

Podanie śmietanki uczeń podał śmietankę oddzielnie w dzbanuszku  

6.

 

Podanie cukru 

uczeń podał cukier w cukiernicy 

Sporządzenie i podanie koktajlu brzoskwiniowego 
7.

 

Przygotowanie owoców 

uczeń przeprowadził prawidłowo obróbkę wstępną 
owoców 

8.

 

Rozdrobnienie owoców 

uczeń pokroił owoce w drobną kostkę  

9.

 

Połączenie składników płynnych 

uczeń połączył soki z lodem w shakerze 

10.

 

Połączenie płynu z owocami 

uczeń połączył płyn z owocami 

11.

 

Dobranie naczyń do podania 
koktajlu  

uczeń podał schłodzony napój w kieliszkach 
koktajlowych 

12.

 

Zadbanie o estetykę podania 
potrawy 

uczeń wykonał estetyczną dekorację kieliszków 
z napojem  

Pozostałe umiejętności 
13.

 

Organizacja stanowiska pracy 

uczeń zgromadził i rozmieścił sprzęt i surowce 
prawidłowo 

14.

 

Posługiwanie się shakerem 

uczeń prawidłowo posługuje się shakerem 

15.

 

Gospodarowanie surowcem 

uczeń gospodarował oszczędnie surowcem 

16.

 

Przestrzeganie zasad BHP 

podczas pracy nie wystąpiły uchybienia 

Razem maksymalna liczba punktów możliwych do uzyskania: 16 

 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z tygodniowym wyprzedzeniem. 

2.

 

Przygotuj temat zadania oraz normatywy surowcowe dla każdego ucznia.

 

3.

 

Zapoznaj uczniów z zadaniem w testowym oraz z zasadami punktowania.

 

4.

 

Zapewnij uczniom warunki do wykonania zadania.

 

5.

 

Podaj czas przeznaczony na wykonanie zadania. Rozdaj uczniom zadania testowe.

 

6.

 

Kilka minut przed zakończeniem przypomnij uczniom o upływającym czasie pracy. 

7.

 

Dokonaj oceny poszczególnych uczniów, sprawdź wyniki. 

8.

 

Oceny wpisz do arkusza zbiorczego. 

9.

 

Ustal przyczyny trudności i omów je z uczniami.  

10.

 

Opracuj wnioski do dalszej pracy. 

 

Instrukcja dla ucznia 

Poniższy test pozwoli Ci sprawdzić nabytą wiedzę i umiejętności w tej jednostce 

modułowej. Polega na wykonaniu określonego w temacie zadania. 
1.

 

Przeczytaj zadanie.  

2.

 

Zorganizuj stanowisko pracy, wykonaj i zaprezentuj potrawy. 

3.

 

Wykonaj zadanie w wyznaczonym czasie (20 minut). Powodzenia! 

 

Materiały dla ucznia: 

 

instrukcja, 

 

normatywy surowcowe, 

 

surowce i sprzęt do ćwiczeń.

 

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33

 

ZADANIE TESTOWE 

 Posługując się poniższymi normatywami sporządź i podaj po 2 porcje kawy kapucynek oraz 
koktajlu brzoskwiniowego. 
 
Kawa kapucynek: normatyw na 1 porcję: 

kawa 
woda  

6 g 
100 cm

³ 

śmietanka 18% 
cukier 

50 cm

³ 

8g 

 
Koktajl brzoskwiniowy: normatyw na 2 porcje: 

sok brzoskwiniowy 
sok cytrynowy 

100 cm

³ 

50 cm

³ 

brzoskwinie świeże lub z puszki 
listki melisy lub mięty, lód 

70 g 
 

 
Uczeń powinien wykonać zadania umieszczone w schemacie punktowania (patrz tabela 
powyżej).  

background image

”Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

34

 

7. LITERATURA 

 
1.

 

Arens-Azêvedo U., Grimpe E. i inni: Technologia gastronomiczna. Część 3. Rea, Warszawa 
2002 

2.

 

Bailey A., Lambert Ortiz E., Radecka H.: Wielka księga ingrediencji. Wiedza i Życie, 
Warszawa 1992  

3.

 

Berger S., Janik K., Kulzowa-Hawliczkowa H., Laskowska M. i inni: Kuchnia Polska. PWE, 
Warszawa 1990 

4.

 

Biller E.: Kucharz & Gastronom: vademecum. Rea, Warszawa 2001 

5.

 

Czarniecka-Skubina E., Rosiak E.: Poradnik Gastronoma. ProMedia, Warszawa 2004 

6.

 

Górecka D., Limanówka H., Superczyńska E., Żylińska-Kaczmarek M.: Technologia 
gastronomiczna z obsługą konsumenta cz.3. Format –AB, Warszawa 2006 

7.

 

Jargoń R.: Obsługa konsumenta cz.2. WSiP, Warszawa, 2000, 

8.

 

Jastrzębski W.: Wyposażenie techniczne zakładów gastronomicznych. WSiP, Warszawa 
2005 

9.

 

Kołożyn-Krajewska D., Sikora T.: Towaroznawstwo żywności. WSiP, Warszawa 2004 

10.

 

Konarzewska M., Zielonka B., Konarzewska-Sokołowska M.: Technologia gastronomiczna 
z towaroznawstwem. Część 2. Rea, Warszawa 2003 

11.

 

Konarzewska M.: Wyposażenie techniczne zakładów gastronomicznych. Rea, Warszawa 
2004 

12.

 

Krzyżanowska W.: Technologia gastronomiczna. Zeszyt ćwiczeń. Część 1-3. Rea, 
Warszawa 2000 

13.

 

Michalski S.: Wielka księga koktajli i ponczy. Galaktyka, Łódź, 1996 

14.

 

Mikuta B.: Technologia gastronomiczna z obsługą konsumenta. Format AB, Warszawa 
1998 

15.

 

Superczyńska E., Żylińska-Kaczmarek M.: Technologia gastronomiczna 
z towaroznawstwem w pytaniach i zadaniach. Zeszyt ćwiczeń. Część 1 i 2. eMPI², Poznań 
2005 

16.

 

Szymanderska H.: Encyklopedia polskiej sztuki kulinarnej. Rea, Warszawa 2003 

 
Czasopisma specjalistyczne: 
Przegląd gastronomiczny, 
Hotelarz, 
Kuchnia – magazyn dla smakoszy. 

 
Literatura metodyczna 

1.

 

Figurski J., Symela K. (red.): Modułowe programy nauczania w kształceniu zawodowym. 
Wyd. ITEE, Radom 2001 

2.

 

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia. WSiP S.A., Warszawa 1999 

3.

 

Okoń 

W.: Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 

Warszawa 2003 

4.

 

Plewka Cz.: Metodyka nauczania teoretycznych przedmiotów zawodowych, cz. I i II. 
Wyd. ITEE, Radom 1999 

 
Wykaz literatury należy aktualizować w miarę ukazywania się nowych pozycji wydawniczych.