Demeter 

(gr. ∆ηµήτηρ) – w mitologii greckiej bogini płodności, rolnictwa i urodzaju. Demeter była 

córką Kronosa i Rei, siostrą Hery i Zeusa (z którym miała dwie córki, Persefonę i Hekate). 

Jedno z najstarszych bóstw greckich, znane od II tysiąclecia p.n.e., zwano ją „Matką BoŜą” i „Panią 
Obfitości”, jej atrybutem był kłos zboŜa. Na jej cześć odbywały się misteria eleuzyjskie. W IV w. 
p.n.e. Izokrates przypisał jej dwa dary, którymi obdarowała Ateńczyków: umiejętność uprawy roli i 
odprawiania misteriów. Ci, którzy zdecydowali się poddać obrzędom wtajemniczenia, otrzymywali 
nadzieję na lepszą wieczność. Misteria odbywały się w sanktuarium Demeter, w Eleuzis, nieopodal 
Aten.  

Demeter miała córkę Persefonę. Kiedyś zostawiła ją, bawiącą się z nimfami, nad brzegiem morza. 
Odchodząc, przestrzegła córkę, by nie zbierała narcyzów, kwiatów poświęconych bóstwom 
podziemnym. Początkowo Persefona posłusznie zbierała wszystkie śliczne kwiatki, a omijała narcyzy. 
Do czasu: „Wtem ziemia wydała kwiat, jakiego słońce nigdy nie widziało. Z jednego korzenia 
wyrastało sto głów, rozgorzałych złotem przykoronków, a karbowane brzegi białych płatków płonęły 
jasnym szkarłatem. Cudowna woń napełniła niebo, ziemię, przeniknęła do słonej głębiny morza, aŜ 
wszystkie nereidy podniosły się ze swych szmaragdowych łóŜek i zawołały: Ach!” Persefona niewiele 
myśląc zerwała kwiat „Upiła się jego zapachem, oczy jej zaszły mgłą i ciemność ogarnęła duszę 
Wtedy rozwarła się ziemia i Hades, bóg piekieł, porwał Persefonę na wozie zaprzęŜonym w czarne 
rumaki”. Demeter nie mogła jej odnaleźć. Nikt jej nie widział. Wtedy zrozpaczona matka okryła świat 
Ŝ

ałobą. Zmarniały zasiewy, nie było poŜywienia dla trzód, wyschły rzeki i źródła, a ludzi dopadł głód. 

Dopiero Hermes, szybkonogi poseł i goniec Dzeusa, odszukał Demeter w jakiejś odległej pieczarze, 
gdzie ukryła się przed wszystkimi. Dzeus nakazał swemu bratu Hadesowi, by oddał porwaną 
dziewczynę matce. Lecz Hades juŜ ją poślubił i nie chciał się z Persefoną rozstać na zawsze. Musiał 
posłuchać największego z Bogów, lecz uŜył podstępu: dał Persefonie na poŜegnanie owoc granatu. 
Zjadła kilka ziarenek, nie wiedząc, Ŝe zwiąŜą ją one na zawsze z podziemnym królestwem. Odtąd co 
roku musiała wracać do męŜa na całe trzy miesiące. Gdy Persefona wracała do podziemi, świat płakał 
razem z Demeter i wszystko na nim więdło i zamierało: jesień przynosiła trzy miesiące smutnej zimy. 
Dopiero kiedy Persefona wracała, na świecie pojawiała się wspaniała wiosna.