background image

WIKINGOWIE - HISTORIA

Początek 
...W zaczątkach świata, za czasów Ymira
Ni piasku, ni morza, ni chłodnych bałwanów,
Nie było ziemi i nie było niebios
Ni traw nie było, lecz czelu
ść otchłani...

Otchłań o której mowa to Ginnungagap, zbudowana z lodu. Na północ od niej 
leŜał Niflheim, gdzie panowały ciemności i zamiecie lodowe, a na południu 
leŜała kraina ognia i Ŝaru - Muspellheim. Gdy ciepły południowy wiatr stopił 
lodowiec, narodził się olbrzym Ymir, ojciec lodowych gigantów - Thurusów, 
którzy powstali z jego stóp. Spod lewej pachy Ymira wyszedł jego syn Buri 
(inna wersja podaje, Ŝe "wylizała" go z lodu krowa Aundumla). Buri miał syna 
o imieniu Borr, który oŜenił się z córką Ymira, Bestlą. Z tego związku narodzili 
się bogowie Odyn, Vili i Ve - protoplaści boskiego rodu Azów. Ci trzej 
bogowie w przypływie gniewu zabili Ymira, którego krew zalała świat. 
Podczas potopu wszystkie olbrzymy lodu zginęły, ocalał jedynie Bergelmir, 
który zdołał uciec. Dał on początek nowej rasie olbrzymów po wieki wrogiej 
Azom. Z ciała Ymira bogowie uformowali Midgard ("środkową ziemię") 
leŜący odtąd pomiędzy Niflheimem a Muspellheimem Morza i jeziora 
Midgardu powstały z krwi Ymira, ziemia z jego ciała, góry z kości a skały i 
kamienie ze szczęk i zębów. Z brwi Ymira bogowie stworzyli mur 
odgradzający ich od olbrzymów lodu, natomiast jego czaszki powstało 
sklepienie nieba, podtrzymywane na czterech krańcach przez cztery karły oraz 
przez Yggdrasil - "drzewo światów". Następnie bogowie otoczyli Midgard 
pierścieniem morza a na niebie umieścili gwiazdy którymi były iskry tryskające 
z Muspellheimu. Ze złota pochodzącego z tego królestwa demona Surtura 
uformowali powóz słońca przed którym mknął powóz księŜyca. W Midgardzie 
umieścili teŜ pierwszych ludzi - byli nimi zrodzeni z drzew Ask i Embla.

ASGAARD - SIEDZIBA BOGÓW 
Asgaard ("dom Azów") był siedzibą bogów którą wybudowali sobie w 
Midgardzie. Kraina ta mieściła się prawie na samym szczycie drzewa Yggdrasil 
a z ziemią łączył ją tęczowy most Bifrost, pilnowany przez milczącego boga 
Heimdalla. Korzenie Yggdrasila rozciągały się pod, a konary nad całym 
światem (ściślej mówiąc, tych światów w mitologii nordyckiej było 9). Pod 
jednym z korzeni, sięgającym do jaskiń karłów, biło źródło mędrca Mimira, 
dające mądrość; pod innym - źródło przeznaczenia, tzw. Krynica Urd. 
Mieszkały tu 3 norny - boginie przeznaczenia: Urd, Werdand i Skud, przędące 
ludzkie losy. Korzenie Yggdrasila oplatał wąŜ Nidhogg. Śmiertelnicy do 

background image

Asgaardu mogli przedostać się jedynie po śmierci, na skrzydlatych rumakach 
Valkirii. W Asgaardzie znajdowały się 3 pałace Odyna: Walaskjalf, gdzie stoi 
tron Odyna - Hlidskjalfem; Gladsheim - miejsce spotkań rady bogów oraz 
Valhalla, gdzie przebywają polegli w walce wojownicy, przygotowujący się 
nieustannie na Ragnarok - ostateczną bitwę do której poprowadzi ich Odyn. W 
Asgaardzie bogowie jedli, pili, kochali się i kłócili, podczas gdy wysoko nad 
nimi, na Lidskjalf - Stromej Turni Nieba - siedział Odyn przyglądając się 
światu. 
BOGOWIE 
TuŜ po stworzeniu świata, kiedy Azom udało się pokonać olbrzymy, musieli 
oni stawić czoła nowym intruzom. Tym razem byli to Frejr, Freya i Nijord, 
bogowie płodności naleŜący do drugiej boskiej rasy - Wanów. Z czasem jednak 
Azowie postanowili zawrzeć pokój z Wanami i obie rasy zamieszkały w 
Asgaardzie. Pochodzenie niektórych bogów jest niejasne. Wiadomo jednak, Ŝe 
najpotęŜniejszym z nich był Odyn. 
ODYN 
Odyn jest największym i najstarszym z bogów Wikingów, znany równieŜ w 
mitologii południowogermańskiej pod imieniem Wodana. Rządzi on 
wszystkim, a inni bogowie słuŜą mu jak dzieci swojemu ojcu. śyje wiecznie, 
decyduje o sprawach wielkich i małych. Stworzył wszechświat, ziemię i niebo 
oraz wszystko, co w nich się znajduje. Świat nordycki potrzebował takiego 
boga, który usprawiedliwiałby gwałtowność i okrucieństwo cechujące 
ówczesny północny lud zamieszkujący Skandynawię. Odyn - straszny, 
arogancki i kapryśny - jest więc przede wszystkim bogiem wojny, który 
prowadzi do zwycięstwa lub decyduje o klęskach. Na swoim dworze Valhalli, 
w którym znajduje się 504 pomieszczeń, podejmuje poległych wojowników 
(wybranych i przyprowadzonych tam przez walkirie). Będą oni walczyć w 
dzień sądu ostatecznego, a tymczasem kaŜdego ranka wychodzą ze dworu by 
walczyć między sobą tak długo aŜ wszyscy padną zabici. Wieczorem zaś 
powstają z martwych i wracają do Valhalli, gdzie oddają się uciechom z 
walkiriami. Odyn jest równieŜ bogiem poezji. Swojemu wujowi Mimirowi 
wykradł napój zsyłający natchnienie poetyckie. Był teŜ patronem poetów 
tworzących pieśni Eddy i być moŜe dlatego odgrywa w nich tak duŜą rolę. 
Odyn jest jasnowidzem i jak szaman wysyła swoją energię podczas jazdy na 
ośmionogim rumaku Sleipnirze lub pozyskuje mądrość od zmarłych. MoŜna go 
uwaŜać za boga umarłych, gdy podczas dobrowolnej ofiary przeszyty 
włóczniami zawisł na drzewie. Nosi kapelusz z szerokim rondem aby uniknąć 
łatwego rozpoznania. Ubrany jest w niebieski płaszcz, w ręku trzyma magiczną 
włócznię - Gungir. Na jego ramionach siedzą kruki Huginn (Myśl) i Muninn 
(Pamięć) - są to ptaki wojny latające w poszukiwaniu mądrości; do ucha 
szepczą Odynowi, czego dowiedziały się podczas codziennego lotu do środka 

background image

Midgaru (ziemi) - świata ludzi. Ze swojego wysokiego miejsca w pałacu 
Valaskjálf moŜe obserwować wszystko, co się dzieje w dziewięciu światach. 
Jest on strasznym bogiem, który budzi respekt, ale którego się nie kocha. śoną 
Odyna jest Frigg - bogini miłości i małŜeństwa. Odyn nie zawsze jest jej 
wierny. Ma ponad tuzin dzieci z innymi kobietami, a takŜe syna Heimdallura 
urodzonego przez dziewięć sióstr. W artystycznej wizji Haukura Halldórssona 
Odyn trzyma czaszkę Ýmira - zamroŜonego olbrzyma, którego zabił wraz z 
braćmi. Z ciała olbrzyma uczynili ziemię, z jego kości góry, zaś z zębów i 
szczęk skały i kamienie. Jego krew zamieniła się w jeziora i morze. Z 
uniesionej do góry czaszki stworzyli niebo, na którego czterech rogach 
sięgających krańców ziemi posadzili karły nazywające się Wschód, Zachód, 
Północ i Południe. Odyn ma jedno oko, drugie oddał Mimirowi w zastaw za 
uzyskanie mądrości i wiedzy. Nad Odynem fruwają kruki Huggin i Muninn, z 
prawej strony widoczny jest koń Sleipnir, a w oddali dwór Volaskjálf w 
Asgardzie. Na pierwszym planie znajdują się dwa wilki i wojownicy z Valhalli. 
W czaszcze odbijają się postacie Jesiona i Wiązu - pierwszych ludzi na ziemi 
stworzonych przez Odyna ze zwalonych drzew. 
THOR 
Thor jest synem Odyna i Ziemi. Jest on drugim z kolei w panteonie, najbardziej 
kochanym i szanowanym ze wszystkich bogów. Podczas, gdy Odyn jest 
zwolennikiem gwałtu i wojny, Thor reprezentuje prawo i porządek. Młotem 
zwanym Mjölnir osacza olbrzymów i zmaga się z węŜem Jormungandem. 
Mieszka w swoim dworze Bilskirnir, mającym 640 pomieszczeń - największym 
spośród siedzib bogów. Z Ŝoną Sif mają syna Modiego i córkę Thrudur. Thor 
był jednak niewierny swojej Ŝonie i z obrzymką Járnsaxą (śelazny NóŜ) ma 
jeszcze dwóch synów - Magniego (Potęga) i Modiego (Gniew). Thor ciągle 
walczy z olbrzymami i podejmuje długie wyprawy przeciwko nim. Jednym z 
najbardziej ryzykownych przedsięwzięć była wyprawa do Utgard w 
Jötunheimur (Świecie Olbrzymów), gdzie został poddany kilku próbom przez 
rządzącego tam króla olbrzymów Utgarda - Lokiego, mistrza iluzji. Pierwszą z 
nich było wypicie jednym haustem zawartości rogu. Mimo, Ŝe jak powiedział 
Utgard, niektórzy męŜczyźni opróŜniają go w dwóch łykach, a tylko słabi w 
trzech, Thor z trudem wypił go trzema haustami. Druga próba polegała na 
podniesieniu kota Utgarda, z czym radzili sobie wszyscy młodzi olbrzymi. 
Jednak mimo ogromnego wysiłku Thor zdołał unieść zaledwie jedną łapę kota. 
Widząc te poraŜki król olbrzymów wyśmiał Thora i obrzucił go 
przekleństwami. Mimo, Ŝe Thor chciał jeszcze walczyć z którymś z olbrzymów, 
Utgard-Loki zaproponował walkę ze starą czarownicą Elli, swoją przybraną 
matką. Ale i tę próbę Thor przegrał, gdyŜ im bardziej napierał, tym łatwiej było 
Elli go pokonywać. Zawstydzony Thor chciał wrócić do Asgardu i wtedy 
Utgard wyjaśnił mu przyczynę tych poraŜek - kiedy pił z rogu, jego koniec 

background image

znajdował się w morzu, natomiast kot był węŜem Mitgardem opasującym świat, 
a prawie cudem był długi opór stawiany Elli poniewaŜ jest ona Dawną Epoką. 
Rozwścieczony Thor zamierzył się swoim młotem Mjölnirem i gdy miał on juŜ 
dosięgnąć Utgarda, ten zniknął, a z nim cała jego twierdza. Od imienia Thora 
pochodzi nazwa czwartku w wielu językach germańskich. Na obrazie 
Halldórssona Thor jedzie na rydwanie ciągnionym przez dwa kozły. W ręku 
trzym swój młot Mjölnir, który rzucony przez Thora nigdy nie chybi celu i 
wraca do niego. Podczas długich podróŜy głodny Thor zabija swoje kozły i je 
zjada. Jednak po uderzeniu młotem w ich kości, kozły wracają do Ŝycia. Młot 
Thora będą dziedziczyć synowie Magni i Modi, którzy na obrazie stoją na 
stromej skale. Nastąpi to po Ragnaröku - apokaliptycznej walce między bogami 
i olbrzymami, w wyniku której nastąpi zagłada dziewięciu światów. PoniŜej 
rydwanu widać pałac Thora. Stojący z prawej strony półorzeł - półczłowiek to 
Loki, kawalarz, który moŜe zamienić się w dowolną postać. Z lewej strony 
siedzi ojciec Thora - Odyn ze swoimi dwoma wilkami. Widoczny na pierwszym 
planie wąŜ to Midgard, który opasuje ziemię gryząc swój ogon. 
FREJA 
Freja jest boginią miłości, córką Njorda - boga morza. Jej bratem jest Fieyr - 
bóg płodności. Mieszka w Folkvang, jej mąŜ Óñur opuścił ją dawno temu i 
dlatego płacze złotymi łzami. Szukała męŜa po całym świecie, ale go jeszcze 
nie znalazła. PodróŜuje często rydwanem zaprzęŜonym w dwa koty; moŜe 
zmieniać się w ptaka, kiedy tego zapragnie. Freja wspiera zakochanych i 
swoich wielbicieli. Była często oskarŜana o zdradę maŜeńską. Zarzuca się jej, 
Ŝe aby dostać wykonany przez krasnoludków drogocenny naszyjnik Brising, 
spędziła noc z kaŜdym z nich. Wielu pragnęło zdobyć Freję, a zwłaszcza 
olbrzymi, którzy chcieli ją zabrać do swojego świata. Na plakacie wykonanym 
przez Halldórssona widzimy Freję siedzącą w rydwanie zaprzęŜonym w dwa 
koty. W ręku trzyma naszyjnik Brising. W lewym górnym rogu znajduje się 
symbol wioski lub osiedla, których Freja była opiekunką, a w prawym symbol 
małŜeństwa równieŜ pozostającego pod jej opieką. W prawym dolnym rogu 
znajduje się znak miłości. W głębi z prawej strony znajduje się dwór Frei - 
Sessmunnir ze stojącym przed nim męŜem Óñurem. Na pierwszym planie 
widać walkirie. 
LOKI/LOKE 
Ostatnim bogiem, którego prezentujemy jest Loki. Jest on synem olbrzyma 
Fabrautura i Laufey. PoniewaŜ miał on bardzo mały kontakt ze swoim ojcem, 
przybrał nazwisko od imienia matki tzn. nazywa się Laufeyson. Loki jest 
przystojny, ale teŜ przebiegły i sprytny. Dlatego nazywają go "Oszust" lub 
"Chytry" lub oszczercą bogów Aesirów. Nie naleŜy on do nich z racji swego 
pochodzenia, jednak z Odynem łączy go braterstwo krwi i dlatego jest teŜ 
uwaŜany za boga. śoną Lokiego jest Sigyn - godna zaufania i wierna - 

background image

przeciwieństwo swojego męŜa. Ich dzieci to Vali i Nari. Owocem 
pozamałŜeńskich związków Lokiego są monstrualne dzieci: wilk Fenris, wąŜ 
Midgard (symbolizuje wszystko co złe na świecie) oraz córka Hel - straŜnik 
śmierci. Bogowie wychowywali Fenrisa ze względu na przyjaźń z Lokim, 
jednak stał się on tak okrutny i straszny, Ŝe musieli go związać. Odyn rzucił 
węŜa Midgarda do morza, ale ten opasał cały świat. Hel został natomiast 
rzucony do Nilfheim, gdzie rządzi światem umarłych, do którego dostają się 
wszyscy, którzy umierają z powodu choroby lub starości. Loki potrafi zmieniać 
swoją postać. Jednego razu będąc klaczą został zapłodniony przez ogiera. 
Musiał wtedy pozostawać w tej postaci aŜ do urodzenia potomka, którym jest 
ośmionogi koń Odyna - Sleipnir. Z czasem wybryki Lokiego stawały się coraz 
bardziej złośliwe i bogowie starali się go unieszkodliwić. Został zabrany do 
jaskini, gdzie bogowie zamienili jego syna Vali w wilka i kazali mu porwać na 
strzępy brata Nari. Lokiego ułoŜyli na trzech kamiennych głazach, związali go 
jelitami Nariego, a na głowie umieścili jadowitego węŜa, z którego trucizna 
kapała mu na twarz. Jednak wierna Ŝona nie pozostawiła go w potrzebie. Pod 
kapiącą truciznę podstawia kielich, a gdy ten napełni się - opróŜnia go. Gdy 
mimo to trucizna spłynie na twarz Lokiego, dostaje on konwulsji, które 
powodują trzęsienie ziemi. Loki leŜy tak związany aŜ do dnia sądu 
ostatecznego, wtedy rozegra się walka, a uwolniony Loki poprowadzi zastępy 
przeciwko bogom. Na plakacie Loki trzyma głowę Mímira, najmądrzejszego z 
bogów. Kiedy Mímir zmarł, jego głowa dzięki Odynowi zachowała zdolność 
mówienia. Pozwala to Odynowi na korzystanie z mądrości Mímira. Tak będzie 
aŜ do końca świata, kiedy Loki uciszy głowę. Po jednej stronie Lokiego 
widzimy Odyna siedzącego na swoim tronie, a po drugiej olbrzyma Hrymura. 
Będzie on dowodzić w końcowej bitwie (Ragnarök) okrętem Naglfarem. 
PoniŜej tronu Odyna moŜna zobaczyć Thora trzymającego w ręku łososia, w 
którego Loki zamienił się, gdy chciał uciec przed gniewem bogów po 
dokonaniu jednego ze swoich niecnych występków. Naprzeciw Thora na tronie 
wykonanym ze szkieletów ludzkich siedzi Hel. Rządzi ona Niflungheimem - 
miejscem zmarzniętej mgły, ciemności i śmierci, gdzie trafiają wszyscy, którzy 
umarli z powodu choroby lub ze starości. Loki stoi na grzbiecie swego syna 
wilka Fenrisa. Postać Lokiego ukazana jest na tle bitwy i płomieni 
Muspellheimu. Widoczne są równieŜ korzenie drzewa świata (Ygrasill Ash). 
Ukryli się w nich podczas bitwy męŜczyzna i kobieta, którzy dadzą początek 
nowej rasie ludzkiej w lepszym nadchodzącym świecie. 
BALDUR/BALDR/BALDER 
Był bogiem piękna i łagodności. Został zamordowany wskutek intrygi Lokiego. 
TYR 
Bóg wojny. Stracił rękę podczas pętania wilka Fenrisa. Fenris tylko wtedy dał 
sobie załoŜyć na szyję linę, gdy jeden z bogów włoŜył mu rękę do pyska. Gdy 

background image

lina nie dawała się przerwać, odgryzł rękę Tyrowi Znany teŜ pod imieniem Tiu. 
HEIMDALL 
Ten ciągle milczący bóg stał na straŜy mostu Bifrost - wejścia do Asgaardu. 
Słyszał gdy rosła trawa lub wełna na owcach, toteŜ nikt (i nic) nie mógł się 
przemknąć obok niego niezauwaŜony. Heimdall w razie ataku olbrzymów miał 
zadąć w swój róg Gjallarhorn, którego dźwięk miał być słyszalny we 
wszystkich światach. 
IDUNN 
Atrybutami tej bogini były jabłka dające wieczną młodośc. 
AGIR I RAN 
MałŜeństwo, które posiadło we władaniu morza. Topili oni nieostroŜnych 
Ŝeglarzy. Oczywiście panteon wikingów był znacznie większy. Bóstwa wyŜej 
wymienione to tylko kropla w morzu. 
APOKALIPSA- RAGNAROK 
Ragnarok ("zmierzch bogów") to ostateczna bitwa, jaka rozegra się pomiędzy 
bogami a olbrzymami z południa na czele z Surturem, gigantami z północy pod 
wodzą Thryma oraz wszystkimi z potworów Lokiego. Sam Loki zerwie kajdany 
by walczyć z bogami Asgaardu. O nastaniu Ragnarok ma świadczyć nastanie 
ciemności wywołane połknięciem słońca przez wilka Fenrisa. Gdy nadejdzie 
Ragnarok, świat przestanie istnieć i nastanie nowy porządek...