Alfabet łaciĔski: 

A 

B 

C 

D 

E 

F 

G 

H 

I 

(K)

L 

M

N 

O 

P 

Q 

R 

S 

T 

U 

V 

Y 

Z 

 

a 

b 

c 

d 

e 

f 

g 

h 

i 

(k) 

l 

m 

n 

o 

p 

q 

r 

s 

t 

u 

v 

y 

z 

 

Wymowa tradycyjna

wymowa 

przykład 

ae 

 

e 

aeternus 

eternus 

oe 

 

e 

foederatus 

federatus 

niezgłoskotwórcze 

j 

iam 

jam 

i 

zgłoskotwórcze 

i 

ita 

ita 

y 

łacina tradycyjna 

y 

hymnus 

hymnus 

u niezgłoskotwórcze 

ngw 

lingua 

lin-gwa 

ngu 

u zgłoskotwórcze 

ngu 

língula 

lín-gu-la 

qu 

 

kw 

quadratus 

kwadratus 

u niezgłoskotwórcze 

sw 

persuasio 

per-swa-sio 

su 

u zgłoskotwórcze 

su 

sub 

sub 

a 

o 

u 

spółgłoska 

w wygłosie 

k 

canis 

comoedia 

cum 

classis / creber / bacca 

lac

kanis 

komedia 

kum 

klassis / kreber / bakka 

lak

c 

e (= e, ae, oe) 

i 

y 

c 

acetum 

caecus 

coeruleus 

ceu 

cito 

cýmbalum 

acetum 

cekus 

ceruleus 

ceu 

cito 

cýmbalum 

v 

 

w 

vinum 

winum 

x 

 

ks 

máximus 

máksimus 

z 

(w wyrazach z greki) 

z 

oryza 

oryza 

ti

 

ti 

natio 

natio – nie: nacjo ! 

ch 

 

ch 

pulcher 

pulcher 

ph 

 

f 

philosophia 

filosofia 

rh 

 

r 

rhetórica 

retórika 

th 

 

t 

theatrum 

teatrum 

Akcent (skrót wiadomoĞci, całoĞü zob. niĪej) 

• 

wyrazy jedno i dwusylabowe akcentuje siĊ tak samo jak w jĊzyku polskim –  íta, púl-cher

• 

wyrazy mające trzy sylaby lub wiĊcej 

1. Czy na przedostatniej znak krótkoĞci – tak ĺ akcent na trzeciej od koĔca – cým-bă-lum 

nie ĺ 2. Czy samogłoska w przedostatniej sylabie bezpoĞrednio przed nastĊpną samogłoską – tak ĺ akcent na trzeciej od koĔca – mó-ne-o

nie ĺ 3. = w przedostatniej sylabie samogłoska bezpoĞrednio przed spółgłoską ĺ akcent na przedostatniej – the-á-trum; a-cé-tum 

Akcent w jĊzyku łaciĔskim: 

W  łacinie  wystĊpował  akcent  toniczny  (sylaby  akcentowane  były  wymawiane 
wyĪszym  tonem  i  dłuĪej  niĪ  nie  akcentowane).  Obecnie  w  Polsce  stosuje  siĊ  akcent 
dynamiczny (sylaby akcentowane są wymawiane silniej).  

W  jĊzyku  łaciĔskim  akcent  pada  na  przedostatnią  sylabĊ.  W  wyrazach 
dwusylabowych  –  zawsze.  W  wyrazach  składających  siĊ  z  trzech  lub  wiĊcej  sylab 
akcent pada na przedostatnią, jeĞli jest długa, jeĞli jest krótka – akcent przesuwa siĊ na 
trzecią  od  koĔca:  w  piĞmie  głoski  długie  oznacza  siĊ  kreską  (np.  Ɲ)  a  krótkie łukiem 
nad literą (np. Ɵ) 

Wyrazy dwusylabowe: 

  Ļ

      

 

 

  Ļ



ʊʊʊ 

 

 

 







flƝ          re                                  flƟ          o 

Wyrazy trzysylabowe i dłuĪsze 

      

Ļ

 

 

 

  Ļ



ʊʊʊ

 

 

 

 





mul          cƝ            re                                 mul      cƟ           o 

Sylaba jest długa: 

- 

z  natury    –  gdy  jej  oĞrodkiem  jest  samogłoska  długa  z  natury  np.  pƗr  lub 
dyftong (dwugłoska) ƗƝs

- 

z  pozycji    –  gdy  po  samogłosce  bĊdącej  oĞrodkiem  sylaby  wystĊpuje  grupa 
spółgłosek (takĪe zbitki: z oraz x), np. vƗcca, mƗlleus, ƝmplƗstrum

V+CC ĺ VCC 

gdzie: V  = vocalis      (samogłoska) 
          C  = consonans  (spółgłoska) 

Uwaga: iloczas z pozycji decyduje o iloczasie całej sylaby („przewaĪa” nad iloczasem 
naturalnym głoski): 

np. mnjl - cƟǀ  (ǎ + lc ĺ nj), mimo Īe głoska ǎ w pierwszej sylabie krótka z 

natury – mǎ

l-cƟǀ  

Długie są zawsze: 
- dyftongi: 

cauda 
cǀƝptum 
Ɨnj

rum 

sƝnj

- przyrostki: 

-njrus, -njra, -njrum  
-Ɨlis, -Ɨle 
-Ɨris, -Ɨre 
-Ưvus, -Ưva, -Ưvum 
-Ɨtus, -Ɨta, -Ɨtum 
-Ɲtus, -Ɲta, -Ɲtum 

Uwaga:  
W  prozie  wzdłuĪenie  krótkiej  samogłoski  nie  nastĊpuje  przed  grupą  spółgłosek 
utworzonych przez zwartą i płynną (muta cum liquida):  

zwarte 

d t b p k g 

          + 

płynne 

l r 

 vértƟbra, árbƱtror, pálpƟbra, centímƟtrum 

Sylaba jest krótka: 

- 

z natury  – gdy jej oĞrodkiem jest samogłoska krótka z natury np. ǎtƟr

- 

z  pozycji    –  gdy  po  samogłosce  bĊdącej  oĞrodkiem  sylaby  wystĊpuje  druga 
samogłoska np. flƝre ale flƟo (Ɲ + o = Ɵ) lub h + samogłoska np. vƟhiculum 

         

       V + V ĺ VV 

Krótkie są: 

- przyrostki: 

-(c)ǎlus, -(c)ǎla, -(c)ǎlum 
-Ʊcus, -Ʊca, -Ʊcum 
-ǂlus, -ǂla, -ǂlum 

Naturalny  iloczas  głosek  w  rdzeniu  wyrazów  podaje  słownik,  w  koĔcówkach  – 
gramatyki j. łaciĔskiego. 

0

0

0

0