LECZENIE OTYŁOŚCI
Związki pobudzające łaknienie
i zwiększające masę ciała
Związki hamujące łaknienie
i zmniejszające masę ciała
AGRP (Agouti related protein)
NPY (Neurpeptyd Y)
Oreksyna A i B
Rezystyna
MCH (Melanin concentrating hormon)
Testosteron
Galanina
Noradrenalina (receptory
2
)
Opioidy
Leptyna
-MSH (Melanocyte stymulating hormon)
CART (Cocaine and amphetamine regulated transcript)
CRF (Corticotropin releasing factor)
GLP-1 (Glucagon like peptide 1)
GLP-2 (Glucagon like peptide 2)
Insulina
Oksytocyna
TRH
Estrogeny
CCK (Cholecystokinina)
CNTF (Ciliary neurotrophic factor)
Enterostatyna
Bombezyna
Serotonina (receptory 5HT
2
c)
Noradrenalina (receptory
3
,
1
)
Dopamina (receptory D
2
)
Leki stosowane w farmakoterapii otyłości
•
Środki zmniejszające łaknienie
•
Środki nasilające termogenezę
•
Środki zmniejszające wchłanianie tłuszczów
1. Środki zmniejszające łaknienie
Zwiększenie transmisji serotoninergicznej
salbutamol, klembuterol - nie stosowane
SSRI – nie stosowane
amfetamina i jej pochodne – nie stosowane
benzfetamina – do krótkotrwałego
fenfluramina – do krótkotrwałego
fentermina – do krótkotrwałego
fenylopropanoloamina - do krótkotrwałego
fendimetrazyna – do krótkotrwałego
dietylopropion – do krótkotrwałego
sibutramina – do wielomiesięcznego
aktywacja presynaptycznych receptorów 5HT
1A
, 5HT
1B
, 5HT
2C
a) leki zwiększające transmisję 5-HT, NA i DA:
amfetamina i jej pochodne,
benzfetamina,
fentermina, fendimetrazyna,
fenfluramina,
dietylopropion,
fenylopropanoloamina
Działania niepożądane i toksyczne:
♥ bezsenność
♥ pobudzenie psychoruchowe
♥ zaburzenia czynności serca
♥ nadciśnienie tętnicze
♥ wady zastawkowe serca
♥ udar krwotoczny
♥ uzależnienie psychiczne i fizyczne
Spadek masy
ciała
5-8%
Phen-fen (fentermina+feufluramina)
♥ zaburzenia czynności serca
♥ NT, nadciśnienie płucne
♥ ChNS w tym zawał serca
♥ choroby tętnic i naczyń mózgowych
♥ wady zastawkowe
♥ zaburzenia snu, drażliwość
♥ uzależnienie psychiczne i fizyczne
Spadek masy
ciała
15,6%
b) leków zwiększających transmisję 5-HT i NA:
* sibutramina:
Działania niepożądane i toksyczne:
♥ zaburzenia czynności serca w tym blok serca
♥ NT i nadciśnienie płucne
♥ ChNS w tym zawał serca
♥ choroby tętnic i naczyń mózgowych
♥ wady zastawkowe
♥ niewydolność nerek i wątroby
Spadek masy
ciała
5-10%
leków zwiększających transmisję NA:
aktywacja receptorów α
1
, β
2
, β
3
* mazindol:
Działania niepożądane i toksyczne:
♥ zaburzenia czynności serca
♥ NT i nadciśnienie płucne
♥ ChNS w tym zawał serca
♥ choroby tętnic i naczyń mózgowych
♥ pobudzenie psychoruchowe, bezsenność
♥ zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Spadek masy
ciała
14,0 kg
Inne:
* Phenterine-topiramate – mechanizm działania jak
amfetamina
* LORCASERIN – agonista 5-HT2c
* RIMONABANT
♣ selektywny antagonistą rec. kannabinoidowego
1(CB1 – obecny w mózgu, tkance tłuszczowej,
mięśniach ppr, wątrobie)
♣ blokuje obwodowe i centralne receptory CB1 ->
zmniejsza łaknienie (poprawia HDL)
♣ skuteczna redukcja masy ciała u osób otyłych -
wycofany
DN – jak amfetamina
DN – ból głowy, infekcja górnych dróg odd,
zawroty głowy, zatwardzenie, nudnosci,
zmęczenie
DN –
♥ nudności, wymioty, niestrawność, biegunka
♥ zakażenie górnych dróg oddechowych
♥ zaburzenia snu, nerwowość, depresja,
drażliwość, zawroty głowy, lęk, zmęczenie, utrata
pamięci, rwa kulszowa, zmiana czucia,
urojenia, paranoja
♥ świąd, nadmierne pocenie się, skurcze mięśni,
siniaki, zapalenie ścięgna, uderzenia gorąca,
grypa, drżenie, czkawka, gniew, niepokój,
agresja, wysypka
duzy
spadek
masy
2.
Środki zwiększające termo genezę
* sibutramina - agonista receptora β
3
* efedryna
Działania niepożądane i toksyczne:
♣ zaburzenia czynności serca
♣ nadciśnienie tętnicze
♣ zwężenie tętnic i naczyń mózgowych
♣ obrzęk płuc
♣ pobudzenie psychoruchowe, bezsenność
♣ drżenia mięśniowe
* efedryna + kofeina:
Działania niepożądane i toksyczne:
♣ zaburzenia czynności serca (rzadkie)
♣ nadciśnienie tętnicze (nieznaczne)
♣ pobudzenie psychoruchowe, bezsenność
♣ obniżenie stężenia CHcał i ↑HDL
Spadek masy
ciała
16,6 kg
INNE:
* Axokine – rzęskowy czynnik neurotropowy (CNTF)
* Topiramat – bloker kanału Na
* Bupropion – inhibitor wychwytu zwrotnego DA
aktywacja receptorów D
2
3. Środki zmniejszające wchłanianie tłuszczów
* orlistat (inhibitor lipazy trzustkowej):
(+) obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego
(+) podwyższenie stężenia frakcji HDL
Działania niepożądane i toksyczne:
♣ biegunki tłuszczowe (30%)
♣ bóle brzucha
Spadek masy
ciała
10,3 kg
* chitosan
(adsorbuje tłuszcz, inhibitor lipazy trzustkowej):
Działania niepożądane i toksyczne:
♣ zaparcia lub biegunki
♣ obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego
♣ podwyższenie stężenia frakcji HDL
Spadek masy
ciała
15,9 kg
Środki potencjalnie skuteczne
Osmotyczne środki przeczyszczające
(glukomannan, guma ksantynowa, pektyny)
tylko w kapsułkach, w dawkach powyżej 4g/dz.
* CLA (conjugated linoleic acid) - zmniejszają ilość
tkanki tłuszczowej a zwiększają masę mięśniową
Środki o nie udowodnionej skuteczności
♣ leki przeczyszczające
♣ leki moczopędne
♣ leki żółciopędne
♣ akarboza
♣ leki homeopatyczne
♣ środki o dużej zawartości jodu
♣ karnityna
♣ kreatyna
♣ „cudowne diety”
Obecnie nie ma schematu postępowania w leczeniu otyłości:
•
VLCD < 800 kcal/dziennie
•
LCD = 1100 kcal/dziennie
Perspektywy farmakologii:
PIPERYNA – substancja czynna w pieprzu
Leptyna
- analogi w próbach klinicznych
CRF
- agoniści receptora CRF
2
GLP-1
- agoniści receptora, inhibitory degradacji
GLP-2
- agoniści receptora, inhibitory degradacji
CCK
- analogi CCK, agoniści recptora CCK
1
;
CCK
2
Enterostatyna - analogi
Bombezyna
- analogi, agoniści receptorowi BRS
3
Noradrenalina (receptory
3
) - agoniści (LY-377604,
ZD2079)
