Droga Mahamudry cz. 3

Medytacja wgl

li uda nam si

dzi

ki szine rozwin

ąć

zdolno

ść

umysłu do przejrzystej koncentracji,

medytacja wy

szego wgl

du pojawi si

naturalnie i bardzo łatwo. Mimo i

bardzo wielu

ludzi dosy

niedbale mówi o wipassanie, jako o formie medytacji stosowanej cz

sto

nawet przez pocz

tkuj

cych medytuj

cych ró

nych tradycji, w tym przypadku termin ten

został u

yty w bardzo specyficzny sposób. W rzeczywisto

ci to samo okre

lenie mo

wykorzysta

do opisania dwóch ró

nych poziomów praktyki. W tym miejscu jednak

odnosi si

ono raczej do zaawansowanej medytacji, która na swym najwy

szym

poziomie jest nieoddzielna od

wiadomo

ci buddy. Nie jest to wiec naprawd

nic

zwyczajnego. W obszarze filozofii tantrycznego buddyzmu nawet wysoko rozwini

intuicyjne zrozumienie Madhjamaki i innych szkól my

lenia jest podzielone na kategorie

odpowiadaj

ce typom medytacji wy

szego wgl

du. Ogólnie, mimo i

one powi

zane

ze sob

nawzajem, medytacja uspokojenia umysłu jest zwykle traktowana jako

odnosz

ca si

do fazy rozwojowej, a wy

szy wgl

d do fazy spełniaj

cej; w ten sposób z

powodu owocu który przynosi, laktong uwa

ana jest za bardzo zaawansowana form

medytacji.

Jako pocz

tkuj

cy musimy przeanalizowa

nasz obecny stan umysłu i zrozumie

, i

znajduje si

on pod wpływem złudze

. Poprzez logiczne badanie musimy odkry

przyczyn

owego mentalnego pomieszania. Nasze poszukiwania niechybnie

doprowadza nas do wgl

du, i

zarówno wewn

trzne, jak tez zewn

trzne zjawiska (z

jednej strony my

li i uczucia, a z drugiej obiekty postrzegane przez zmysły) s

nierealne i

pozbawione substancji.

Najlepiej jest rozpocz

ąć

analityczna medytacje od obserwacji natury zewn

trznych

zjawisk, a nast

pnie stopniowo przechodzi

do coraz subtelniejszych aspektów samego

umysłu, poniewa

ów drugi aspekt, chocia

mniej oczywisty, ma wi

ksze znaczenie dla

praktyki medytacyjnej. Dzi

ki logicznemu badaniu mo

emy zobaczy

, ze wszystkie

zewn

trzne przedmioty wydaj

ce si

istnie

, w rzeczywisto

ci s

jedynie manifestacjami

pomieszanych stanów umysłu i nie istniej

w taki sposób, w jaki zwykle je postrzegamy.

Naprawd

tylko projekcjami umysłu. Z tego powodu w buddyzmie Mahajany

zrozumienie natury przyczyny i skutku i jej działanie w

wiecie zewn

trznym, jest

podstawa innych pogl

dów filozoficznych.

Kiedy ju

zrozumiemy natur

tych projekcji, b

dziemy w stanie odwróci

mentalny proces

tworz

cy pozornie trwale ograniczenia zwyczajnej rzeczywisto

ci. W ten sposób

dziemy mogli przekształci

zwyczajne stany

umysłu kontrolowane przez pomieszanie. Nasz obecny sposób postrzegania ograniczony
jest do obszaru rzeczywisto

ci uwarunkowanej. Prowadzi nas to do widzenia

rozgrywaj

cych si

wydarze

mentalnych, innymi słowy "zjawisk zewn

trznych", jako

trwałych i istniej

cych naprawd

, podczas gdy ich natura jest iluzoryczna - s

podobne

do obrazów we

nie. Z tego wła

nie powodu znajdujemy si

pod kontrola owych iluzji.

Medytuj

c mo

emy ostatecznie pokona

te tendencje wraz z tym, jak umysł coraz

bardziej u

wiadamia sobie swoja własna nature. Stopniowo złudzenia manifestuj

ce si

na zewn

trz dostaj

pod nasza

wiadoma kontrole i staja si

nawet wsparciem

praktyki medytacyjnej. Bodhisattwowie, istoty, które zrealizowały nature pusto

ci zjawisk i

rozwin

ły w pełni doskonale współczucie dla wszystkich istot, s

w stanie u

ywa

iluzorycznej rzeczywisto

ci, a nawet ja przekształci

po to, by spełnia

potrzeby innych.

cej - s

w stanie zamanifestowa

spontanicznie w ró

nych

wiatach by prowadzi

czuj

ce istoty. Na przykład Budda Amitaba przejawia si

w czystej krainie Doł

cze

jednocze

nie działa równie

wsz

dzie tam, gdzie jest to potrzebne i wła

ciwe. Jest to

liwe, poniewa

potrafi on kontrolowa

rzeczywisto

ść

. Jest jak lekarz b

cy w stanie

Strona 1 z 4

Droga Mahamudry cz. 3

2009-09-12

wyleczyc ka

da chorob

przy pomocy dokładnie tego lekarstwa, które jest potrzebne.

Poziom mistrzostwa buddy takiego jak Amitaba jest wielki, jednak nawet na o wiele
wcze

niejszych stopniach mog

pojawi

pot

ęŜ

ne mo

liwo

ci. Medytuj

cy, który

doprowadził do doskonało

ci sze

ść

jog Naropy b

dzie w stanie urzeczywistni

praktyk

wiadomego snienia. Zdolno

ść

do utrzymywania

wiadomo

ci we

nie prowadzi do

umiej

tno

ci manipulowania w nim siłami przyczynowymi, które nie s

mocno

ugruntowane. Wraz z praktyka umysł mo

e uzyska

nad nimi kontrole. Wysoko

zrealizowany praktykuj

cy jest w stanie rozszerzy

owa przytomno

ść

i odnie

ść

te sama

zasad

do sil przyczynowych w codziennym

yciu. Z tego wła

nie powodu

bodhisattwowie znajduj

cy si

na pierwszym i drugim stopniu osi

wszy zdolno

ść

swobodnego manifestowania si

, s

w stanie przynosi

wielki po

ytek istotom, chocia

ich mo

liwo

ci nie s

tak wielkie, jak buddów.

Głównym celem wszystkich tych praktyk jest postrzeganie esencji umysłu taka, jaka w
rzeczywisto

ci jest. Nawet jej krótki przebłysk podobny jest do odzyskania wzroku przez

niewidomego. Do

wiadczanie prawdziwej natury umysłu staje si

coraz dokładniejsze im

gł

biej wchodzimy w praktyk

. Dlatego dobrze jest u

ywa

medytacji analitycznej, by na

poziomie koncepcji jak najbardziej zbli

do rzeczywistej natury umysłu i nast

pnie

zrewidowa

te koncepcje poprzez bezpo

rednie do

wiadczenie.

Analiza rozpoczyna si

od bardzo podstawowych obserwacji. Na przykład widzimy, i

umysł w swej naturze nie jest niczym fizycznym - posiada inne wła

ciwo

ci ni

przypisywane mózgowi, który mo

na zobaczy

i dotkn

ąć

. Z drugiej strony nie jest on

jednak nico

. Jest

ywa, dynamiczna obecno

. Prawdziwa natura umysłu jest

przejrzysta, pusta i wolna od przeszkód. Dodatkowo mo

emy podzieli

umysł na dwa

aspekty: pierwszy to stan, którego jeste

wiadomi, stan b

cy nieprzerwanym

strumieniem powstaj

cych i znikaj

cych my

li, z których ka

da jest inna ni

poprzednia.

Spróbujcie policzy

ile my

li pojawia si

w waszym umy

le w przeci

gu sze

ść

dziesi

ciu

sekund. Mo

ecie zobaczy

jak wiele my

li powstaje i odpływa. Nie s

one trwałymi

bytami i nie jest mo

liwe powstrzymanie ich pojawiania si

i rozpuszczania. Spróbujcie

równie

policzy

kolory które w tej chwili macie przed oczami. Umysł wychwytuje ka

kolor oddzielnie chocia

nie koncentruje si

szczególnie na

adnym z nich. Ka

dy kolor

jest przyczyna dla powstania nowej my

li. Je

eli zatem usuniemy wszystkie my

li, co

pozostanie?

Tym co pozostanie jest drugi aspekt umysłu - ten, który postrzega raczej samego siebie
ni

zewn

trzne obiekty. Kiedy to si

stanie, nic nie b

dzie widziane, słyszane czy

odczuwane przez

wiadomo

ci zmysłów,

wiadomo

ść

całkowicie uwolni si

od wszelkich

ogranicze

. W nast

pstwie tego/ zakres mentalnego widzenia, słyszenia etc. stanie si

wiele wi

kszy ni

poprzednio, co zaowocuje pojawieniem si

ciu wy

szych rodzajów

wiadomej percepcji zmysłowej. Kto

, kto zaczyna dopiero praktyk

medytacyjna,

rozpoczynaj

c od podstawowego

wiczenia kład

cego nacisk na bycie

wiadomym

samego siebie, ma mo

liwo

ść

rozwini

cia wszystkich opisanych tu poziomów. Nast

pnie,

w miar

tego jak rozwija si

umiej

tno

ść

jednoupunktowionej koncentracji pozbawionej

sztucznego wysiłku, analizie mog

zosta

poddane przeszkadzaj

ce uczucia, takie jak

duma i zazdro

ść

. W efekcie zewn

trzne obiekty koncentracji staja si

wewn

trznymi

obiektami koncentracji. Prawdziwy korze

lgni

cia do rzeczywisto

ci nie mo

e zosta

usuni

ty, zanim nie osi

gnie si

bardzo zaawansowanego poziomu medytacji wy

szego

wgl

du, jednak ju

znacznie wcze

niej mo

liwe jest przynajmniej cz

ęś

ciowe ujarzmienie

cieraj

cych si

emocji.

Nawet na samym pocz

tku praktyka uspakajaj

cej medytacji osłabia emocjonalne

przeszkody w

yciu, pozwalaj

c zobaczy

wyra

nie ka

da emocje w momencie gdy

Strona 2 z 4

Droga Mahamudry cz. 3

2009-09-12

powstaje i tym samym zrozumie

, ze nie istnieje ona w rzeczywisto

ci, gdy

jest jedynie

zjawiskiem mentalnym. Je

eli umysł jest w stanie urzeczywistni

pusto

ść

emocji,

przestaj

one istnie

. Nawet przywi

zanie zostaje ujarzmione, gdy tylko rozpozna si

jego pusto

ść

. Z drugiej strony jednak karma wci

ąŜ

funkcjonuje jako nieprzerwany

strumie

przyczyn i skutków. Medytacja uspakajaj

ca sama w sobie nie jest w stanie nas

od niego uwolni

. W momencie gdy osi

gnie si

poziom pozwalaj

cy rozpocz

ąć

praktyk

szego wgl

du, przeszkody zwi

zane z karmicznymi skutkami trac

na znaczeniu.

Jednak

e na poziomie medytacji uspakajaj

cej wci

ąŜ

łatwo jest jeszcze utracie

równowag

Jak wiec temu zaradzi

? Moja rada jest taka: przyjmujcie

lubowanie bodhisattwy.

Podporz

dkowuje ono nasze pragnienie osi

gni

cia własnego o

wiecenia wy

szemu

celowi - niesieniu pomocy wszystkim istotom. Poprzez przyj

cie na siebie takiego

zobowi

zania zasiewamy nasiona swojego przyszłego rozwoju - powstaje w nas mocne i

szczere

yczenie wyzwolenia wszystkich istot od cierpie

samsary. Wiele po

ytku

uzyskujemy dzi

ki przypominaniu sobie, i

wszystkie istoty s

nam bliskie, poniewa

tym czy innym momencie naszych do

wiadcze

były naszymi ojcami i matkami okazuj

nam niezmierzona dobro

. Utrzymywanie takiego pogl

du równie

całkowicie

przekształca nasza praktyk

. Je

eli osobista motywacja pragnienia własnego wyzwolenia

zmienia si

z powodu współczucia, to w rzeczywisto

ci stanowi to najkrótsza i najbardziej

bezpo

rednia drog

do osi

gni

cia o

wiecenia. Dlaczego? Dzieje si

tak, gdy

wówczas

od samego pocz

tku istota naszych my

li jest taka sama jak Buddy.

Przyjmuj

lubowanie bodhisattwy obiecujemy

tak jak bodhisattwowie.

lubowanie

odnosi si

nie tylko do zewn

trznych zachowa

, lecz tak

e do wewn

trznej postawy.

eli uwa

nie je utrzymujemy i nie pozwalamy by słabło, wówczas pot

ęŜ

na moc

wytworzona przez zachowywanie tej obietnicy pokona wszelkie rodzaje potencjalnych
emocjonalnych przeszkód i zagro

dla naszej praktyki. Jak powiedział Szantidewa w

"Drodze bodhisattwy"'. "Przyj

cie tego

lubowania chroni od wszystkich rodzajów

przeszkód". Dlatego tez konieczne jest podejmowanie ci

głych wysiłków by utrzyma

zobowi

zanie i by systematycznie je odnawia

, gdy zdamy sobie spraw

, ze zostało

złamane. Gniew, zazdro

ść

i duma s

głównymi czynnikami osłabiaj

cymi owo

lubowanie. Po jego przyj

ciu powinni

my zdecydowanie czynie wszystko co mo

liwe,

by zachowa

motywacje bodhisattwy, mimo trudno

ci które si

pojawia - zwłaszcza na

pocz

tku. Zaanga

owanie si

w pomieszane my

li, słowa i działania jest wła

ciwie

nieuniknione. Jako remedium dobrze jest recytowa

trzy razy dziennie "Sutre Trzech

Przypomnie

wizualizujac trzydziestu pi

ciu buddów i my

c o pomy

lno

ci wszystkich

czuj

cych istot. W ten sposób

lubowanie zostanie zachowane.

Na zako

czenie chciałbym zach

cie wszystkich z was, by

cie gł

boko rozwa

yli

ść

medytacji. Je

li rzeczywi

cie pojmiemy, jak krótkie jest nasze

ycie, mysie ze

poczujemy wielka inspiracje do praktyki. To my sami musimy zdecydowa

, ze jest to

ne. Po drugie musimy zrozumie

jak bardzo potrzebujemy przewodnika na naszej

drodze. Poniewa

znajdujemy si

cie

ce Wadzrajany, nie mo

emy si

bez niego

obej

ść

. Poleganie na autentycznym nauczycielu b

dzie dla was niezwykle po

yteczne.

"Kunzig Shamar Rinpocze jest bezpo

rednim uczniem J. S. XVI Gyalwa Karmapy i

dzier

awca lini przekazu Karma Kagyu. Jest zało

ycielem i kierownikiem Instytutu

Karmapy (KIBI). Naucza Dharmy w wielu buddyjskich o

rodkach na calym rwiecie."

Tlumaczyl Wojtek Tracewski

Strona 3 z 4

Droga Mahamudry cz. 3

2009-09-12