Geneza i definicje
Geneza i definicje
Cykl Ŝycia pojazdu
Projektowanie
pojazdu
Produkcja
pojazdu
Eksploatacja
pojazdu
Koniec życia
pojazdu
Emisja
spalin
Odpady
Odpady
Odpady
Emisja
spalin
Emisja
spalin
Zużycie
zasobów
naturalnych
Zużycie
zasobów
naturalnych
Zużycie
zasobów
naturalnych
Zużycie
zasobów
naturalnych
Oddziaływania pojazdów na środowisko
Emisja zanieczyszczeń w wyniku spalania
paliw węglowodorowych i produkcji energii
ZuŜycie materiałów
Odpady generowane w trakcie eksploatacji
i po wycofaniu pojazdu z uŜytku
Hałas
Recykling a oddziaływanie pojazdu na środowisko
Surowce
Energia
Odpady
Uregulowania prawne
Ś
wiadomość ekologiczna
Zyskowność
Motywy przeprowadzania recyklingu
Unikanie
zanieczyszczeń
Ochrona
zasobów
Surowce wtórne
Ochrona
środowiska
Uwarunkowania
ekonomiczne
Zasady gospodarowania odpadami
Zapobieganie powstawaniu odpadów
Wykorzystanie odpadów, których powstania
nie dało się uniknąć
Unieszkodliwianie odpadów, których
powstaniu nie udało się zapobiec
oraz których nie udało się wykorzystać
Zasady gospodarowania odpadami w UE
1.
Unikanie powstawania odpadów
2.
Minimalizacja ilości odpadów
3.
Recykling materiałowy
4.
Odzysk energetyczny
5.
Spalanie bez wykorzystania energii
6.
Składowanie
Podstawowe definicje
Samochody wycofane z eksploatacji (SWE)
samochody, odnośnie do których ich właściciele bądź inne
upowaŜnione osoby fizyczne lub prawne podejmą decyzję, Ŝe
nie nadają się one do dalszego uŜytku.
Gospodarowanie odpadami
obejmuje: zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie
odpadów, w tym równieŜ nadzór nad takimi działaniami.
Podstawowe definicje
Utylizacja (odzysk)
to bezpieczne dla środowiska przetworzenie odpadów w celu ich
gospodarczego wykorzystania.
Odzysk (wg Ustawy o odpadach) to wszelkie działania niestwarzające
zagroŜenia dla Ŝycia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, prowadzące
do wykorzystania odpadów w całości lub w części, do odzyskania z
odpadów substancji, materiałów bądź energii i ich wykorzystania.
Odzysk
Recykling
Odzysk energii
Podstawowe definicje
Unieszkodliwienie (likwidacja)
to bezpieczne dla środowiska zagospodarowanie odpadów
nienadających się do wykorzystania.
Unieszkodliwienie (wg Ustawy o odpadach) polega na poddaniu
odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub
chemicznych, w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza
zagroŜenia dla Ŝycia, zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Unieszkodliwienie
Spalanie
Składowanie
Zagospodarowanie SWE
SAMOCHODY WYCOFANE Z
EKSPLOATACJI
UTYLIZACJA
= ODZYSK
SPALANIE BEZ
ODZYSKU
ENERGII
RECYKLING
ODZYSK
ENERGII
UNIESZKODLIWIENIE
= LIKWIDACJA
SKŁADOWANIE
Podstawowe definicje
Recykling
Recykling oznacza ponowne przetworzenie odpadów w procesie
produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiałów o
przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, z
wyłączeniem odzysku energii.
Odzysk energii (odzysk energetyczny)
oznacza spalanie w celu wykorzystania odpadów jako źródła
energii.
Rodzaje recyklingu SWE
REGENERACJA
WYKORZYSTANIE
W EKSPLOATACJI
WYKORZYSTANIE
W PRZEMYŚLE
RECYKLING
RECYKLING
MATERIAŁOWY
RECYKLING
PRODUKTOWY
BEZPOŚREDNI
WYKORZYSTANIE
W PRZEMYŚLE
Recykling produktowy
Recykling produktowy (recykling mechaniczny)
Polega na odzyskiwaniu z wycofanego z eksploatacji pojazdu
części składowych znajdujących się w dobrym stanie
technicznym.
Odzyskane w ten sposób części stają się tanimi częściami
zamiennymi.
Recykling produktowy
Do ponownego wykorzystania nadają się między innymi:
Reflektory i lampy tylne
Zderzaki, spojlery
Elementy karoserii
Szyby
Atrapy
Koła
Siedzenia
Elementy silnika, układu paliwowego:
wałki rozrządu, wały korbowe
wały napędowe
korpusy, głowice, zawory
rozruszniki, alternatory, prądnice
pompy wtryskowe, wtryskiwacze
Chłodnice, nagrzewnice
Recykling produktowy
Recyklingowi produktowemu nie mogą podlegać:
z uwagi na bezpieczeństwo:
Elementy układu hamulcowego (szczęki, klocki, bębny,
tarcze, cylinderki, pompa, linka, wspomaganie układu)
Układ kierowniczy (wspomaganie, przeguby, drąŜki,
przekładnie)
Układ zawieszenia (amortyzatory, wahacze)
Inne (instalacje zasilania gazem, poduszki, pasy i napinacze)
z uwagi na środowisko:
Reaktory katalityczne
Filtry i wkłady
Płyny eksploatacyjne
Recykling produktowy - Regeneracja
Polega na przywróceniu właściwości uŜytkowych przez
nakładanie warstw regenerujących.
Dotyczy zwłaszcza elementów osprzętu silnika, zawieszenia,
układu przeniesienia napędu.
Trwałość elementów po regeneracji powinna wynosić około
80% w stosunku do części nowych.
Najczęściej całkowite koszty regeneracji stanowią około 60%
kosztów wykonania części nowej.
Cena części po regeneracji stanowi zazwyczaj 50–70% ceny
części nowej.
Recykling materiałowy
Odmianą recyklingu materiałowego jest
recykling kaskadowy,
który oznacza ponowne wykorzystanie surowca w innym celu niŜ
poprzednie przeznaczenie, gdzie nie są wymagane tak wysokie
parametry techniczne (np. wytrzymałość), jak pierwotnie.
Recykling materiałowy (recykling surowcowy)
Polega na przetwarzaniu na surowce części, które nie mogą
być dalej wykorzystane w recyklingu produktowym.
Recykling materiałowy
5
15
26
35
40
40
66
0
25
50
75
100
Aluminium
Mied
ź
ś
elazo
Ołów
Cynk
Polimery
termoplastyczne
Oleje
Zu
Ŝ
ycie energii w produkcji pierwotnej
Zu
Ŝ
ycie energii w recyklingu materiałowym
Odzysk energetyczny
Odzysk energetyczny (odzysk termiczny)
Polega na odzyskiwaniu energii cieplnej zawartej w
materiałach przez spalanie odpadów.
Produkty odpadowe wykorzystywane do celów energetycznych
Opony
Frakcja lekka
Oleje smarujące
Odzysk energetyczny
r opa naftow a
opony
w
ę
gie l
te k s tylia papier
biom as a
odpady
Ŝ
yw no
ś
ciow e
0
2
4
6
8
10
W
a
rt
o
ś
ć
e
n
e
rg
e
ty
c
z
n
a
[t
y
s
k
c
a
l/
k
g
]
Wartość energetyczna wybranych surowców
Skład materiałowy pojazdów
114
11
Inne materiały
1010
99
Razem
40
4
Szkło
51
5
Guma
91
9
Tworzywa sztuczne
53
5
Metale nieŜelazne
661
65
Metale Ŝelazne
Udział w kg
Udział w %
Surowce
Udział surowców w statystycznym samochodzie w UE w 2000 roku
Skład materiałowy pojazdów
Zmiany w wykorzystaniu materiałów w budowie samochodów
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
1965
1985
1995
2005
Me tale Ŝe lazne
Aluminium
Tworzywa
Pb, Cu, Zn
Pozostałe
Skład materiałowy pojazdów
Prognoza udziału róŜnych materiałów w budowie samochodów po roku 2015
36%
30%
7%
27%
Pozostałe (np.szkło,
guma, tworzywa)
Stopy Zn, Cu, Pb, Ti i
inne
Atopy Al, Mg
Stopy Ŝe laza
Skład materiałowy SWE w Polsce w 2008 roku
19
2
Szkło
19
2
Płyny
37
4
Inne materiały
930
100
Razem
19
2
Guma
28
3
Opony
93
10
Tworzywa sztuczne
84
9
Metale nieŜelazne
632
68
Metale Ŝelazne
Udział w kg
Udział w %
Surowce
Udział surowców w statystycznym SWE w Polsce w 2008 roku
Źródło: FORS
Wskaźnik odzysku
M
P
────────────────────
=
W
O
M
C
+ M
M
+ M
E
Wo – wskaźnik odzysku
M
C
– masa części przeznaczonych do odzysku
M
M
– masa materiałów i surowców przeznaczonych do
recyklingu
M
E
– masa odpadów przekazana do odzysku
energetycznego
M
P
– masa pojazdu na wejściu do stacji demontaŜu
Wskaźnik recyklingu
M
P
────────────────────
=
W
R
M
C
+ M
M
W
R
– wskaźnik recyklingu
M
C
– masa części przeznaczonych do odzysku
M
M
– masa materiałów i surowców przeznaczonych do
recyklingu
M
P
– masa pojazdu na wejściu do stacji demontaŜu