ODMIANA NAZWISK, ETYKIETA JĘZYKOWA, MODEL POLSKIEJ 

GRZECZNOŚCI JĘZYKOWEJ 

 
1.  W podanych zdaniach wpisz prawidłowo odmienione nazwiska (i imiona): 

 
A.  Czy znasz adres sióstr *Aniela i Eugenia Rambelskie+……………………………………………………………… ? 
B.  O naszych wrażeniach z podróży opowiemy *Sylwia Roga-Skąpska+ ………………………….…… . 
C.  W gazecie przeczytałem artykuł o *Jarosław Szambor+……………………………………………………..……. . 
D.  Mówię o [Wioletta Religa-Sujkowska+……………………………………………………… . 
E.  *Justyna Mądry+……………………………………………… nie ma dzisiaj w pracy. 
F.  Mam zaszczyt zaprosid [Alicja i Tadeusz Grzenia+……………………………………..…………………………. na 

uroczysty wieczór poetycki. 

G.  Jadę na spotkanie z [Ferdynand Wolny+…………………………..……….. . 
H.  Dokumenty przekazałem *Antoni Chodźko+…………………………………………………………………. . 
I.  Proszę, przekaż pozdrowienia *Jan Duda-Łąpieś+………………………………………………………….. .  
J.  Nigdy nie zapomnę o *Bruno Kopyto+……………………………………………………………. . 
 

2.  W podanych zdaniach wskaż i popraw błędy w odmianie nazwisk. Jaki to typ błędu? 

 
A.  Wczoraj na spotkaniu nie było pana Kreji. 
B.  Rokita poparł Ziobro. 
C.  Dwaj bracia Strzelczyk ulegli wypadkowi. 
D.  Naszymi sąsiadami są paostwo Nowak-Kowalscy. 
E.  Oddałam głos na pana Ożóga, a moja żona na pana Rakoczy. 
F.  Lubię czytad komedie Aleksandra Fredro i poezję Józefa Baka. 
G.  Ze łzami w oczach wspominam panią Krystynę Puzynina-Cicha. 
H.  Czekam na informacje o panu Wietrze.  
I.  Nadaje się obywatelowi Andrzejowi Wiśniewski stopieo porucznika. 
J.  Od kilku dni nie rozmawiam z panią Marchlewska-Czapla.   

 

3.  Proszę wskazad, która odmiana nazwisk niepolskich jest prawidłowa (P), a która błędna (B): 

A.  W telewizji widziałem reportaż o Silvio Berlusconi. 
B.  To obraz namalowany przez Canaletto. 
C.  Przeczytałem wywiad z Joyce’em. 
D.  Ekranizacji doczekał się dramat Dante’go. 
E.  Kobiety uwielbiały Casanovę. 
F.  Paostwo Bushowie przyjechali z nieoficjalną wizytą do Polski.  
G.  Komedia z di Caprio to najpopularniejszy film miesiąca. 
H.  Dzisiaj odbyła się konferencja prasowa Jacques’a Chiraca. 
I.  Marsz Radetzky’ego rozbrzmiewa w murach filharmonii. 
J.  Tutaj kupisz książkę Andrew Bernstein. 

 

4.  Proszę utworzyd poprawną formę dopełniacza liczby pojedynczej podanych nazwisk męskich: 
 

a)  Jarząb, Dąb, Gołąb 
b)  Kozieł, Kocioł, Rydel 
c)  Kromer, Luter, Wagner 

d)  Kwas, Mech 
e)  Czaja, Szeja, Mateja 
f)  Stępieo,  Smoleo, Kwiecieo 

 

ODMIANA NAZWISK, ETYKIETA JĘZYKOWA, MODEL POLSKIEJ 

GRZECZNOŚCI JĘZYKOWEJ 

 
5.  Oceo,  które  zachowania  językowe  są  zgodne/niezgodne  z  modelem  polskiej  grzeczności 

językowej: 
 

A.  Do  osób  pełniących  funkcje  zastępców  (nazywanych  przy  użyciu  cząstek  wice-,  pro-,  pod-,  np. 

wicedyrektor, prodziekan, podporucznik) zwracamy się tak jak do ich bezpośrednich przełożonych. 

B.  Przełożony  ma  prawo  zadad  podwładnemu  pytanie  grzecznościowe  Co  tam  słychad  dobrego?, 

podwładny również ma takie prawo. 

C.  Użycie form powitao Witam i Dzieo dobry zakłada równorzędną relację między rozmówcami. 
D.  Typową  dla  Polaków  reakcją  na  komplementy  jest  zaprzeczenie  (np.  Świetnie  dziś  wyglądasz.  – 

Weź, przestao!) oraz podawanie „kontrargumentów” (np. Piękny płaszcz.  – A wiesz, jaki stary?). 
Poradniki dobrego wychowania zalecają w takich wypadkach podziękowad (Dziękuję; Miło mi) lub 
wzajemny komplement (Ładnie dziś wyglądasz. – Ty również). 

E.  Przedstawianie  się  imieniem  zdrobniałym  w  sytuacjach  oficjalnych  (np.  Kierownik  Działu 

Marketingu Tomek Kowalski) jest dopuszczalne w polskiej etykiecie językowej. 

F.  Do  polskiego  zwyczaju  językowego  nie  należy  używanie  w  formule  adresatywnej  imienia  lub 

nazwiska (Szanowny Panie Malinowski, Szanowna Pani Jolanto). 

 
6.  Do kogo zwracamy się używając tytulatury: 

 

Wasza Eminencjo, Wasza Ekscelencjo / Jego Ekscelencja, Wielce Szanowny Pan / Wielce Szanowna 

Pani,  Jego / Jej Magnificencja, Panie Profesorze / Pani Profesor, Wasza Świątobliwośd 

 

7.  Proszę określid, które zasady zachowania obowiązują w podanych typach grzeczności:   

 

(1)  GRZECZNOŚCIOWE POWINNOŚCI MĘŻCZYZNY DŻENTELMENA 
(2)  GRZECZNOŚD BIZNESOWA 
(3)  GRZECZNOŚD W RELACJACH PRZEŁOŻONY - PODWŁADNY 

 

A.  Przy podawaniu ręki na powitanie osoby siedzące powinny zawsze wstad – bez względu na płed i 

wiek. 

B.  Przy powitaniu mężczyzna czeka, aż kobieta pierwsza wyciągnie rękę; jeśli kobieta tego nie zrobi, 

mężczyzna wstrzymuje się od podania ręki. 

C.  Mężczyzna może  jako pierwszy wyciągnąd do kobiety rękę na powitanie, nawet  jeśli jest od niej 

młodszy. 

D.  Osoba  niepubliczna  przedstawiana  jest  osobie  publicznej  wysokiej  rangi,  np.  dyrektor  firmy  - 

parlamentarzyście. 

E.  W  lokalu  mężczyzna  składa  zamówienie  kelnerowi,  uwzględniając  życzenie  kobiety  w  pierwszej 

kolejności. 

F.  Propozycję  przejścia  na  ty  może  złożyd  wyłącznie  osoba  wyższej  rangi  zawodowej  osobie  rangi 

niższej (nigdy na odwrót), bez względu na płed i wiek. 

G.  Najważniejsze miejsce w samochodzie jest z tyłu po prawej stronie, następnie według ważności: z 

tyłu po lewej, z tyłu w środku, z przodu obok kierowcy. 

H.  Przełożony  nie  ma  prawa  zwracad  się  do  personelu  pomocniczego  per  ty  bez  uprzedniego 

uzgodnienia. 

I.  Wyższa ranga przełożonego sprawia, że to jemu powinniśmy jako pierwsi powiedzied Dzieo dobry i 

jemu należy przedstawid osobę nieznajomą, a nie na odwrót. 

J.  W  obrębie  formuły  przedstawiania,  zawierającej  imię  i  nazwisko,  powinna  znaleźd  się  nazwa 

funkcji, stanowiska, ewentualny tytuł naukowy.  

K.  Jeżeli  kobieta  podchodzi  do  siedzącego  mężczyzny,  by  mu  coś  powiedzied,  ten  wstaje  i 

obowiązkowo podczas rozmowy stoi.