Podstawy Prawa Administracyjnego

Konsultacje Indywidualne

Hierarchia Aktów Prawnych

Zgodnie  z  art.  87  Konstytucji  RP  z  1997r.  źródłami  powszechnie  obowiązującego  prawa 

Rzeczypospolitej  Polskiej  są:  Konstytucja,  ustawy,  ratyfikowane  umowy  międzynarodowe, 

rozporządzenia oraz na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

W hierarchii źródeł prawa administracyjnego Konstytucja RP zajmuje najwyższe miejsce. 

Konstytucja stanowi najwyższe prawo w Rzeczpospolitej Polskiej będące bezpośrednią lub pośred-

nią  podstawą  funkcjonowania  wszelkich  struktur  państwa.  Posiada  ona  szczególną  moc  prawną. 

Wszystkie inne akty prawne muszą pozostawać z nią w zgodzie i na niej opierać swoją moc.

Ustawy  w   hierarchii   źródeł   prawa   administracyjnego   zajmują   miejsce   bezpośrednio   po 

Konstytucji RP. Konstytucja przewiduje, że pewne stosunki społeczne mogą podlegać wyłącznie 

regulacjom ustawowym. Do materii ustawowej należą m.in.: ograniczenia konstytucyjnych praw i 

wolności, wprowadzenie ciężarów i świadczeń publicznych w tym podatki,

Związanie Rzeczpospolitej Polskiej  umową międzynarodową  wymaga zgody wyrażonej w 

ustawie   w   drodze   ratyfikacji   (duża   ratyfikacja)   albo   zatwierdzenia   dokonanego   przez   Radę 

Ministrów (mała ratyfikacja). Ratyfikacji podlegają umowy międzynarodowe o których mowa w 

art.   89   ust.   1   Konstytucji   –   dotyczące   np.   sojuszy,   pokoju,   układów   politycznych   bądź 

wojskowych, wolności praw lub obowiązków obywatelskich.

Zgodnie z art. 91 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa po jej ogłoszeniu w Dz.U. RP 

stanowi   część   krajowego   porządku   prawnego,   chyba   że   jej   stanowienie   jest   uzależnione   od 

wydania ustawy. 

Umowa   międzynarodowa   ratyfikowana   za   uprzednią   zgodą   wyrażoną   w   ustawie   ma 

pierwszeństwo przed ustawą jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

Zgodnie z art. 234 Konstytucji RP jeżeli w czasie stanu wojennego Sejm nie może zebrać 

się na posiedzeniu, Prezydent RP na wniosek RM wydaje podlegające zatwierdzeniu przez Sejm na 

najbliższym posiedzeniu  rozporządzenia z mocą ustawy. Moc takich aktów odpowiada mocy 

prawnej ustaw. 

1

Rozporządzenia wykonawcze -akty te należą do tradycyjnych przejawów udziału władzy 

wykonawczej w stosowaniu prawa. Posiadają charakter wykonawczy i uzupełniający stanowiąc 

rozwiniecie   regulacji   ustawowych.   Wydawane   są   na   podstawie   szczegółowych   upoważnień 

zawartych w ustawach określających m.in. właściwe do wydania rozporządzeń organy oraz zakres 

spraw do uregulowania (delegacje ustawowe).  Wydawane są w zakresie w jakim nie jest możliwe 

dostatecznie   kompletne   uregulowanie   określonych   stosunków   w   ustawie.   Rozporządzenie   nie 

może   ani   rozszerzać   ani   zawężać   zakresu   delegacji.   Organami   uprawnionymi   do   wydawania 

rozporządzeń są Prezydent RP; Prezes Rady Ministrów, Rada Ministrów; Ministrowie kierujący 

określonymi   działami   administracji   rządowej;   Krajowa   Rada   Radiofonii   i   Telewizji, 

Przewodniczący  określonych w ustawach komitetów.

Zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa RP są na 

obszarze działania organów, które je ustanowiły akty prawa miejscowego. Do stanowienia tego 

typu   aktów   upoważnione   są   organy   administracji   publicznej,   organy   jednostek   samorządu 

terytorialnego, terenowe organy administracji rządowej

Niezależnie   od   Konstytucji   RP,   podstawy   prawne   do   stanowienia   aktów   prawa   miejscowego 

odnaleźć   można   w   ustawach   ustrojowych   min.   w   ustawie   gminnej,   powiatowej,   samorządu 

województwa.

Oprócz   źródeł   prawa   powszechnie   obowiązujących,   Konstytucja   RP   wyróżnia   również  źródła 

prawa obowiązujące wewnętrznie. 

Zgodnie   z   art.   93   Konstytucji   aktami   prawa   wewnętrznego   są   uchwały   RM   oraz 

zarządzania   Prezesa   RM   i   Ministrów.   Akty   te   pozwalają   organom   nadrzędnym   w   układzie 

hierarchicznego podporządkowania administracji publicznej ingerować w działalność podmiotów 

podporządkowanych. 

Uchwały   Rady   Ministrów-  nie   muszą   mieć   odrębnej   podstawy   ustawowej,   dla   ich   wydania 

wystarczy generalne upoważnienia zawarte art. 93 ust. 1 Konstytucji. Wiele uchwał RM posiada 

jednak   dodatkowo   swą   szczególną,   odrębną   podstawę   wydania.   Pozwala   to   na   wyodrębnienie 

dwóch kategorii uchwał RM:

1. uchwały wydane na podstawie Konstytucji RP oraz delegacji ustawowej

2. tzw. uchwały samoistne- wydawane wyłącznie w oparciu o podstawę konstytucyjną.

Zarządzenia  o których mowa w Konstytucji RP wydawane mogą być wyłącznie na podstawie 

upoważnienia ustawowego. Poza organami wskazanymi w art. 93 Konstytucji, Konstytucja RP 

upoważnia do wydawania zarządzeń również Prezydenta RP oraz Przewodniczących określonych 

2

w ustawach Komitetów. Nazwa zarządzenie odnosi się również do aktów terenowych organów 

administracji publicznej.

Reasumując, hierarchia aktów prawnych będzie się kształtowała następująco:

Konstytucja

Umowy międzynarodowe ratyfikowane 

za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie

Ustawy

Pozostałe ratyfikowane umowy międzynarodowe

Rozporządzenia z mocą ustaw

Rozporządzenia

Akty prawa miejscowego.

3