background image

91

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Do czego to służy

Krótkofalowcom  nie  muszę  wyjaśniać,  bo
w zasadzie już sama nazwa mówi, że chodzi
o urządzenie  umożliwiające  odbiór  pasma
amatorskiego 80m, czyli 3,5 do 3,8MHz. Dla
mnie  skrót  ten  kojarzy  się  także  z latami
osiemdziesiątymi,  kiedy  skonstruowałem
bardzo  podobny  odbiornik.  Podczas  stanu
wojennego,  gdy  trzeba  było  zdeponować
sprzęt  nadawczo−odbiorczy  RX−80  umożli−
wił mi nieprzerwanie kontaktu ze światem.    

Choć  w ofercie  handlowej  AVT było  już

kilka  odbiorników  umożliwiających  właśnie
odbiór emisji CW i SSB w zakresie 80m, to
jednak po ostatniej mojej konstrukcji odbior−
nika UKF−FM uświadomiłem sobie jak wiel−
kie  są  jeszcze  zapasy  układów  scalonych
TBA120  i TBA820,  na  których  wykonałem
ostatni kit AVT 2469 (EdW 1/2001). Mam tu
na myśli także odpowiedniki krajowe nie ist−
niejących  zakładów  CEMI  (UL1244N,
UL1482M).

Choć  poniższy  układ  jest  przystosowany

do pracy w popularnym zakresie pasma ama−
torskiego, gdzie w zasadzie prowadzi się łącz−

ności lokalne, to po zastosowaniu innych ob−
wodów LC i wielopasmowej anteny odbiornik
będzie  umożliwiał  odbiór  wszystkich  zakre−
sów KF. 

Jak to działa

Schemat  elektryczny  opisywanego  odbiornika
RX−80  pokazano  na  rysunku  1.  Jest  to  układ
bezpośredniej  przemiany  częstotliwości  cha−
rakteryzujący się brakiem toru p.cz., co znacz−
nie upraszcza konstrukcję. Niewątpliwą zaletą
poza  niskim  kosztem  wykonania  takiego
odbiornika  jest  także  bezpośredni  odbiór  sy−
gnałów  telegraficznych  i jednowstęgowych,
czyli CW i SSB (w układach z p.cz. trzeba do−
datkowo  stosować  detektor  iloczynowy  oraz
dodatkowy generator − BFO).

Do zasilania układu US1 oraz przestraja−

nia diod pojemnościowych poprzez potencjo−
metr R6 wykorzystano dodatkowy stabiliza−
tor scalony 7809 o napięciu wyjściowym 9V. 

Zasadniczy  układ  odbiornika  jest  zreali−

zowany  na  układzie  scalonym  z serii
TBA120.  Zawiera  on  szerokopasmowe
wzmacniacze różnicowe oraz detektor zrów−

noważony, które są wykorzystane w niekon−
wencjonalny sposób.

W przypadku  stosowania  układu  TBA

120S (UL1242)  nie  trzeba  stosować  dwóch
rezystorów  oznaczonych  gwiazdką  (przy
TBA 120U lub UL1244N muszą być rezysto−
ry − jak na schemacie).

Sygnał z anteny po odfiltrowaniu w dwu−

obwodowym  filtrze  pasmowym  jest  dopro−
wadzony do wejścia układu scalonego.

2479

Rys. 1 Schemat odbiornika

Wykaz elementów

Rezystory

R

R11,, R

R33,, R

R55  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..11kk

R

R22  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000

R

R44  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000kk

R

R66  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..2222kk

Ω//AA ppootteennccjjoom

meettrr oobbrroottoow

wyy

R

R77  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 2222kk

Ω//BB ppootteennccjjoom

meettrr oobbrroottoow

wyy

R

R88,, R

R99 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 5566

R

R1100 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 11

R

R1111  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 44,,77kk

R

R1122  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 2244kk

Kondensatory

C

C11,, C

C22 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000ppFF

C

C33,, C

C88 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..1155ppFF

C

C44,, C

C77,, C

C99  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..11nnFF

C

C55,, C

C1100,, C

C1111 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..118800ppFF

C

C66,, C

C1122,, C

C1144,, C

C1177,, C

C1199  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..2222nnFF

C

C1133,, C

C2200,, C

C2211,, C

C2255,, C

C2266 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000

µµFF//1166VV

C

C1155,, C

C1166  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. 4477nnFF

C

C1188  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..110000nnFF
C

C2222  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..222200ppFF
C

C2233  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..222200nnFF
C

C2244  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..447700

µµFF//1166VV

Inne

U

US

S11 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. TTB

BA

A112200S

S (( 112200U

U ((U

ULL11224444))

U

US

S22  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..TTB

BA

A882200M

M ((U

ULL11448822))

D

D11  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. B

BB

B110055 22sszztt.. ((zzlluuttoow

waannee rróów

wnnoolleeggllee))

FF11,, FF22,, FF33  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..112277
G

G  .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..ggłłoośśnniikk 88−1166

Ω//00,,55W

W

Komplet podzespołów z płytką 

jest dostępny w sieci handlowej AVT 

jako kit szkolny AVT − 2479

!!

!!

!!

O

O

O

O

d

d

d

d

b

b

b

b

ii

ii

o

o

o

o

rr

rr

n

n

n

n

ii

ii

k

k

k

k

 

 

R

R

R

R

X

X

X

X

8

8

8

8

0

0

0

0

background image

92

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Generator LC zrealizowano na łańcuszku

wzmacniaczy różnicowych układu US1.

W obwodach wejściowych oraz detektora

zastosowano  gotowe  filtry  7x7  typu  127,
który  z zewnątrznym  kondensatorem  100pF
są zestrojone na częstotliwość 3,5MHz.

Wyjściowy  sygnał  m.cz.  jako  różnica  czę−

stotliowści sygnałów doprowadzonych do we−
wnętrznego mieszacza US1 poprzez potencjo−
metr siły głosu R7 jest podany na wzmacniacz
m.cz. TBA820M i dalej na głośnik dynamicz−
ny. Wzmacniacz ten (odpowiednik UL1482M)
charakteryzuje  się  dużym  wzmocnieniem  na−
pięciowym  dochodzącym  do  75dB  i maksy−
malną mocą 2W (na 8

Ω przy zasilaniu 12V).

Montaż i uruchomienie

Układ odbiornika można zmontować na płyt−
ce drukowanej pokazanej na rysunku 2. 

Odbiornik  zmontowany  ze  sprawnych

elementów żeby był gotowy do pracy wyma−
ga jeszcze ustawienia rdzeni w cewkach.

Strojenie odbiornika należy rozpocząć od

ustawienia rdzenia w cewce filtru F3.

Mając do dyspozycji cyfrowy miernik czę−

stotliwości,  można  go  podłączyć  za  pomocą
kondensatora  rzędu  30pF  do  wyprowadzenia

14 

układu 

US1.

W dwóch  skrajnych  po−
łożeniach  potencjometru
R6 powinniśmy uzyskać
częstotliwość  VFO  jak
najbardziej  zbliżoną  do
zakładanej 

wartości

3500−3800kHz.  Chcąc
uzyskać  szersze  pasmo,
można pokusić się o za−
sialnie potencjometru R6
z napiecia  stabilizowa−
nego 12V lub zastosowanie jeszcze jednej dio−
dy BB105.  Filtry wejściowe F1, F2 należy ze−
stroić na maksymalną siłę odbieranego sygna−
łu (po dołączeniu generatora lub anteny). 

Cały układ łącznie z zasilaczem i głośni−

kiem można zamontować do fabrycznej obu−
dowy  metalowej  lub  z nieco  gorszym  efek−
tem do obudowy plastikowej, np. z dostępne−
go  typoszeregu.  Szkic  płyty  czołowej  poka−
zany został we wkładce.

Obudowa  metalowa,  stanowiąc  ekran

elektrostyczny, chroni odbiornik przed wpły−
wen silnych sygnałów zakłócających.

Oczywiście  na  poprawny  odbiór  sygna−

łów amatorskich pasma 80m można liczyć po

podłączeniu anteny na pasmo 80m, np. w po−
staci dipola poziomego 2x19,5m. 

Na  bazie  dostępnej  płytki  i przedstawio−

nego opisu bardziej zaawansowani konstruk−
torzy mogą pokusić się o wykonanie odbior−
nika na inne pasma amatorskie KF w tym na−
wet na CB.

Przy  wyższych  zakresach  potrzebna  bę−

dzie tylko jedna dioda BB105 oraz inne war−
tości filtrów F1−F3 (elementów LC).

Andrzej Janeczek

Rys. 2 Schemat montażowy

Zadaniem  konkursu  jest
sprawdzenie 

zamierzonej

koncepcji wykonania odbior−
nika  wielozakresowego  KF
(co  najmniej  dwuzakre−
sowego)  według  koncepcji
zaprezentowanej na rysunku
obok.

Opisy wykonania odbior−

nika wraz z uwagami co do
wartości elementów LC pro−
simy  nadsyłać  na  adres  re−
dakcji  EdW w  terminie  2
miesięcy  od  ukazania  się
tego numeru.

Wśród  uczestników  kon−

kursu  zostaną  rozlosowane
nagrody książkowe.

Konkurs