Globalizacja a ochrona środowiska. 

Polityka środowiskowa przedsiębiorstw

Osoba prowadząca:

Martin Dahl

Plan zajęć

• Przypomnienie, czym jest globalizacja?
• Globalizacja a „neokolonializm”
• „Neokolonializm” ekologiczny
• Globalizacja gospodarcza a globalizacja ekologiczna
• Ekokapitalizm
• Polityka środowiskowa przedsiębiorstw

• Polityka środowiskowa przedsiębiorstw

Czym jest globalizacja?

Globalizacja

to zespół procesów prowadzących do nasilenia stosunków

ekonomicznych,

politycznych

oraz

kulturowych

ponad

granicami

narodowymi. W ujęciu ekonomicznym oznacza postępujący proces
integrowania się rynków krajowych w jeden ogólnoświatowy rynek
towarów, usług i kapitału.

Globalizacja a „neokolonializm”

• Pojęcie „neokolonializmu” pojawiło się w politologii jako kategoria 

odzwierciedlająca zjawiska wykorzystania zasobów krajów, które uzyskały 
niepodległość i wyzwoliły się formalnie spod dominacji metropolii 
kolonialnych, przez kraje dysponujące przewagą technologiczną  
ekonomiczną, organizacyjną i militarną. (Uzyskanie wolności politycznej 
okazało się łatwiejsze niż uzyskanie niezależności).

• Państwa „neokolonialne” znajdują się na peryferiach międzynarodowego 

podziału pracy, co w praktyce oznacza:

podziału pracy, co w praktyce oznacza:

 Niższe tempo rozwoju społeczno-ekonomicznego

 Rolę państwa surowcowego

 Otwarcie rynków krajowych na nadmierny napływ produktów wysoko 

przetworzonych

 Ograniczone możliwości generowania własnego kapitału

 Wzrost dysproporcji społecznych

 Degradację środowiska naturalnego

„Neokolonializm” ekologiczny

Wiele negatywnych zjawisk istniejących w państwach słabo rozwiniętych
wywołanych jest lub wzmacnianych przez działania państw czy podmiotów
gospodarczych z obszarów wysoko rozwiniętych. Jednym z nich jest
neokolonializm ekologiczny.

Co to jest neokolonializm ekologiczny?

Neokolonializm ekologiczny – to zjawiska ekonomiczne i polityczne,
polegające na lokowaniu w krajach rozwijających się przez firmy pochodzące z
krajów rozwiniętych przestarzałych technologii produkcyjnych, deponowaniu
odpadów

i zanieczyszczeń, których utylizacja jest w krajach rozwiniętych

kosztowna, nadmiernej eksploatacji surowców znajdujących się na obszarze
państw rozwijających się, przy ich niskiej cenie lub nakładaniu przez państwa
rozwinięte dodatkowych zobowiązań ekologicznych, utrudniających rozwój
społeczno-ekonomiczny państw rozwijających się.

Globalizacja gospodarcza a problem globalizacji ekologicznej

Globalizacja gospodarcza przejawia się w następujących zjawiskach:
• Prymacie produkcji nad konsumpcją
• W przewadze globalnej konkurencji miedzy międzynarodowymi 

konsorcjami nad globalną konkurencją między regionami

• W globalizacji kapitału (inwestycje, rynki finansowe)
• W internacjonalizacji rynków pracy
• W rosnącym międzynarodowym charakterze produkcji i przepływie dóbr

• W rosnącym międzynarodowym charakterze produkcji i przepływie dóbr
• W liberalizacji handlu międzynarodowego

W tym kontekście można postawić pytanie: 

Czy wzrastającej globalizacji życia gospodarczego towarzyszy należyty 
rozwój globalizacji ekologicznej?

Pozytywne fakty w zakresie globalizacji ekologicznej

• To przede wszystkim osiągnięcia w rozwoju międzynarodowego 

prawa ochrony środowiska i porozumienia zawierane w skali 
światowej oraz ponadnarodowej dotyczące trwałego i 
zrównoważonego rozwoju, a także rozwój proekologicznych 
systemów zarządzania.

• Najważniejsze wydarzenia w skali światowej  to Konferencje ONZ 

(w Rio de Janeiro 1992, w Nowym Jorku 1997, w Johannesburgu 

(w Rio de Janeiro 1992, w Nowym Jorku 1997, w Johannesburgu 
2002)

Trudności w realizacji międzynarodowych porozumień

• Brak ratyfikacji porozumień, przez niektóre państwa, 

dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych.

• Nie wywiązywanie się większości państw wysoko rozwiniętych z 

przyjętych zobowiązań finansowych  w Globalnym Programie 
Działań Agenda 21 (0,7% DN na rzecz pomocy państwom 
rozwijającym się we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju). 
Koszt realizacji Agendy 21 wynosi 600 mld $ - jedynie Szwecja, 

Koszt realizacji Agendy 21 wynosi 600 mld $ - jedynie Szwecja, 
Dania, Norwegia, Holandia i Luksemburg wywiązują się ze swoich 
zobowiązań.

• W dalszym ciągu występują na świecie duże obszary nędzy.
• Rosnące światowe koszty walki z terroryzmem i koszty zbrojeń.

Ekokapitalizm

Ekokapitalizm to nowa koncepcja kapitalizmu, którego istotą jest
wykorzystanie mechanizmów rynkowych do zachowania środowiska
przyrodniczego z jednoczesnym stworzeniem każdemu z uczestników
rynku szansy zarobienia na tym przedsięwzięciu.
Realizacja założeń ekokapitalizmu wymaga:
• Zmian w ocenie i sposobach pomiaru dobrobytu, uwzględniając nie

tylko kryteria ekonomiczne, ale także ekologiczne

tylko kryteria ekonomiczne, ale także ekologiczne

• Odchodzenia

od

dotowania

lub

subwencjonowania

działań

sprzecznych z założeniami zrównoważonego rozwoju, szkodliwych dla
środowiska

• Uwzględnienia kosztów zewnętrznych, powstających w środowisku

przyrodniczym, poprzez wprowadzenie podatku ekologicznego

• Rozwój czystej produkcji.

Polityka środowiskowa przedsiębiorstw

Przedsiębiorstwa w różny sposób mogą reagować na oddziałujące 
na nie bodźce zewnętrzne, w zakresie ochrony środowiska. 
Wyróżnia się cztery typy strategii ochrony środowiska:

1.

Strategię pasywną

2.

Strategię ofensywną

3.

Strategię innowacyjną

3.

Strategię innowacyjną

4.

Strategię defensywną

Strategia pasywna

• Polega na przestrzeganiu obowiązujących przepisów ochrony 

środowiska, aby nie narazić przedsiębiorstwa na przewidziane 
prawem konsekwencje niedostosowywania się do przepisów (np. 
kary za przekroczenie dopuszczalnej wielkości emisji) lub utratę 
dobrego wizerunku w otoczeniu. Poza tym przedsiębiorstwo nie 
podejmuje żadnych dodatkowych działań w tym zakresie.

Strategia ofensywna

• To wykorzystanie wszelkich środków do poprawy procesów 

produkcyjnych pod kątem ochrony środowiska. 

• Wprowadzane są innowacje techniczne i technologiczne, 

umożliwiające zmniejszenie presji na środowisko.

• Doskonalone są struktury organizacyjne, tak aby łączyły one 

ochronę środowiska ze wszystkimi celami funkcjonowania 
przedsiębiorstwa.

przedsiębiorstwa.

• Podejmuje się próby podnoszenia świadomości ekologicznej 

pracowników

Strategia innowacyjna

• Polega na poszukiwaniu nowych technologii, konstrukcji i 

wyrobów dostosowanych do wymagań ochrony środowiska.

• Realizacja tej strategii pociąga za sobą takie działania, jak 

budowa obiegów zamkniętych czy wtórne wykorzystanie 
odpadów.

• Wszystkie podejmowane działania skierowane są na radykalną 

poprawę relacji przedsiębiorstwo-środowisko.

poprawę relacji przedsiębiorstwo-środowisko.

Strategia defensywna

• Wycofywanie z rynku wyrobów szkodliwych dla środowiska
• Rezygnacja z technologii niespełniających kryteriów 

ekologicznych

• Przedsiębiorstwa zmierzają do usprawnienia i modyfikowania 

stosownych procesów produkcyjnych i ich organizacji

 Częściowy recykling

 Częściowa likwidacja szkód środowiskowych

 Usprawnienie transportu

 Oszczędniejsze zużywanie zapasów

Dziękuję za uwagę