plik

Podstawy programowania

w j

w języku C i C++

ęzyku C i C++

Operatory i wyrażenia

Część czwarta

Niniejsze opracowanie zawiera skrót treści wykładu, lektura tych materiałów nie zastąpi uważnego w nim uczestnictwa.

Opracowanie to jest chronione prawem autorskim. Wykorzystywanie jakiegokolwiek fragmentu w celach innych niż nauka własna jest nielegalne.

Dystrybuowanie tego opracowania lub jakiejkolwiek jego części oraz wykorzystywanie zarobkowe bez zgody autora jest zabronione.

Roman Simiński

roman.siminski@us.edu.pl
www.us.edu.pl/~siminski

Autor

Kontakt

Operatory arytmetyczne

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Operatory arytmetyczne to

: dodawanie (dwuargumentowy) i zachowanie znaku (jednoargumentowy),

―

: odejmowanie (dwuargumentowy) i zmiana znaku (jednoargumentowy),

: mnożenie (dwuargumentowy),

: dzielenie (dwuargumentowy),

: (dwuargumentowy)reszta z dzielenia (modulo), nie może być stosowany

do liczb rzeczywistych.

Uwaga — dzielenie na operandach całkowitych daje wynik całkowity

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Ten kod:

int x = 5, y = 2;

float f = x/y;

cout << ”Wynik dzielenia ” < < x << ”przez ” << y << ” wynosi ” << f ;

wyprodukuje:

Aby otrzymać wynik rzeczywisty jeden z operandów musi być rzeczywisty:

float x = 5;
int y = 2;

float f = x/y;

int x = 5, y = 2;

float f =

( float )

x/y;

Rzutowanie (konwersja) typów w wyrażeniu

lub

Operatory relacji i operatory logiczne

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Operatory relacji to :

Operatory porównania

Operatory logiczne to

(and) oraz

(or).

Wyrażenia połączone tymi operatorami oblicza się od lewej do prawej, koniec
obliczeń następuje natychmiast po określeniu wartości logicznej wyrażenia.

Operatory relacji mają wyższy priorytet niż operatory porównania.

Priorytet operatora && jest wyższy niż || a oba są niższe niż operatorów relacji i
porównania. Dlatego poniższy warunek może być zapisany bez nawiasów:

while( c >= ’A’ && c <= ’Z’ )
{
. . .
}

while( ( c >= ’A’ ) && ( c <= ’Z’ ) )
{
. . .
}

zamiast

Uwaga:

Operatory relacji i operatory logiczne, przykład wykorzystania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Czy rok w zmiennej całkowitej year jest przestępny?

if(

( year % 4 == 0 && year % 100 != 0 ) || year % 400 == 0

)

cout << ”Rok ” << year << ” jest rokiem przest pnym”;

else
cout << ”Rok ” << year << ” nie jest rokiem przest pnym”;

Czy zmienna znakowa c jest cyfrą lub małą literą?

if(

( c >= '0' && c <= '9' ) || ( c >= 'a' && c <= 'z' )

)

cout << ”Cyfra lub mała litera”;
else
cout << ”To nie jest ani cyfra, ani mała litera”;

Czy zmienna znakowa c jest cyfrą szesnastkową?

if(

( c>='0' && c<='9' ) || ( c>='a' && c<='f' ) || ( c>='A' && c<='F' )

)

cout << ”Cyfra szesnastkowa”;
else
cout << ”To nie jest cyfra szesnastkowa”;

Operatory zwiększania ++ i zmniejszania —―

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Operatory

—―

zawsze powodują odpowiednio zwiększenie lub zmniejszenie

wartości argumentu. Mogą one jednak występować jako przedrostki (ang. prefix)
lub przyrostki (ang. postfix).

licznik = licznik + 1;
i = i – 1;

licznik++;
i--;

++licznik;
--i;

Operatory zwiększania ++ i zmniejszania —―

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Wersja przedrostkowa zwiększa (zmniejsza) wartość argumentu przed użyciem
jego wartości.

Wersja przyrostkowa zwiększa (zmniejsza) wartość argumentu po użyciem jego
wartości.

int a = 5, b;

b =

++a

;

a ==

, b ==

int a = 5, b;

b =

a++

;

a ==

, b ==

int licznik = 0;

cout << ”Licznik: ” <<

licznik

;

licznik++

;

...

licznik++

;

cout << ”Licznik: ” <<

licznik

;

int licznik = 0;

cout << ”Licznik: ” <<

licznik++

;

...

cout << ”Licznik: ” <<

++licznik

;

Operatory zwiększania ++ i zmniejszania —―

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

for( int licznik = 10; licznik > 0; cout << endl <<

licznik--

<< "..." )

;

for( int licznik = 10; licznik > 0;

licznik--

)

cout << endl <<

licznik

<< "...";

Wykorzystując operatory

—―

iterację:

Można zapisać krócej:

Na operatory ++ i ―― trzeba uważać:

i = ++i---i+++i+i--;

i = ++i - --i + ++i + i--;

Operatory bitowe

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Operatory bitowe mogą być stosowane do argumentów typu całkowitego, są to:

Operator

Znaczenie

bitowa koniunkcja (and),

bitowa alternatywa (or),

bitowa różnica symetryczna (xor),

przesunięcie w lewo,

przesunięcie w prawo,

dopełnienie jedynkowe.

z = x & y;

0...0101
0...0111
0...0101 z == 5

int x = 5, y = 7, z;

z = x | y;

0...0101
0...0111
0...0111 z == 7

z = x ^ y;

0...0101
0...0111
0...0010 z == 2

Operatory bitowe, przykłady zastosowania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Ustawianie pewnych bitów liczby:

flag = flag | 1;

// Ustawienie najmłodszego bitu liczby flag

Zerowanie pewnych bitów liczby:

flag = flag & ~1;

// Wyzerowanie najmłodszego bitu flag

Niech będzie zadeklarowana zmienna flag, o rozmiarze 1-go bajta:

unsigned char flag = 0;

Testowanie czy pewne bity liczby są ustawione:

if( flag & 1 )

// Czy najmłodszy bit jest ustawiony?

. . .

Operatory bitowe, przykłady zastosowania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

enum FileMode
{

FMReadOnly = 1

// 0...0001

FMWriteOnly = 2

// 0...0010

. . .
};

. . .

char znak;

int fMode = 0;

cout << "Podaj tryb otwarcia\nr: odczyt\nw: zapis\n>";
cin >> znak;
switch( znak )
{
   case 'r' :
   case 'R' :

fMode = fMode | FMReadOnly

;

              break;
   case 'w' :
   case 'W' :

fMode = fMode | FMWriteOnly

;

break;
// . . .
}

Operatory bitowe, przykłady zastosowania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

if(

fMode & FMReadOnly

)

cout << "Otwarcie tylko do odczytu";
. . .
if(

fMode & FMWriteOnly

)

cout << "Otwarcie tylko do zapisu";

Testowanie trybu otwarcia:

fMode = fMode & ~FMReadOnly;

. . .

fMode = fMode & ~FMWriteOnly;

Czyszczenie określonego trybu otwarcia:

fMode = fMode | ( FMReadOnly | FMWriteOnly );

Ustawienie trybu otwarcia do zapisu i odczytu:

if( fMode & ( FMReadOnly | FMWriteOnly ) )

cout << "Otwarcie do zapisu i odczytu";

Testowanie trybu otwarcia do zapisu i odczytu:

Operatory bitowe, przesunięcia bitowe

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Przesunięcie o jeden bit w prawo:

unsigned char flag = 128;

// 10000000

flag = flag >> 1;

// 01000000

flag = flag >> 1;

// 00100000

Uwaga na bit znaku:

signed char flag = 128;

// 10000000

flag = flag >> 1;

// 11000000

flag = flag >> 1;

// 11100000

Przesunięcie o jeden bit w lewo:

unsigned char flag = 1;

// 00000001

flag = flag << 1;

// 00000010

flag = flag << 1;

// 00000100

Operatory bitowe, przesunięcia bitowe — przykład wykorzystania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Ile bitów ma liczba typu int w danej implementacji (iteracja while)?

int number = 1, counter = 0;

while( number != 0 )
{

number = number << 1

;

counter ++;
}

cout << "Liczba bitów typu int: " << counter;

Ile bitów ma liczba typu int w danej implementacji (iteracja for)?

int number = 1, counter = 0;

for( ; number != 0; counter++ )

number = number << 1

;

cout << "Liczba bitów typu int: " << counter;

Operatory przypisania

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Przypisanie wartości jest w języku C/C++ wyrażeniem a nie instrukcją. Operator
przypisania = jest lewostronnie łączny, co umożliwia łączenie przypisań:

int i = 5, j, k, l;
j = k = l = i;

Zamiast:

j = ( k = ( l = ( i + 5 ) ) + 10 ) * 2; // j == 40, k == 20, l == 10

x = sin( alfa );

if(

x == 0

)

{
...
}

if(

( x = sin( alfa ) )

== 0 )

{
...
}

l = i + 5;
k = l + 10;
j = k * 2;

można napisać:

Często:

Operatory przypisania, cd. ...

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Dla większości operatorów dwuargumentowych:

+ - * / % << >> * ^ & |

można wykorzystywać specjalne operatory przypisania, pozwalające skrócić zapis
często wykorzystywanych konstrukcji, takich jak:

i = i + 2
y = y * 2
x = x << 1
j = j * ( k + 1 )
flag = flag >> k;

i += 2
y *= 2
x <<= 1
j *= k + 1
flag >>= k;

Wersja z normalna

Wersja skrócona

Operatory przypisania, cd. ...

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Ogólnie, jeśli expr1 i expr2 to wyrażenia, a op to operator dwuargumentowy,
zapis:

expr1 = expr1 op expr2

można uprościć do postaci:

expr1 op= expr2

Operator warunkowy

Podstawy programowania w C++

Strona :

O p e r a t o r y i w y r a ż e n i a

Bardzo często spotyka się pewne „symetryczne” instrukcje warunkowe, np.:

if( delta < 0 )
brak_rozw_rzecz = 1;
else
brak_rozw_rzecz = 0;

if( a > b )
max = a;
else
max = b;

Można je zapisać krócej, z wykorzystaniem operatora warunkowego:

brak_rozw_rzecz = ( delta < 0 ) ? 1 : 0;

max = ( a > b ) ? a : b;

Inny przykład — komunikaty w wersji polskiej lub angielskiej:

enum WERSJA_JEZYKOWA { POLSKI, ANGIELSKI };
int jezyk = POLSKI;
. . .
puts( ( jezyk == POLSKI ) ? ”Podaj warto ć: ” : ”Input value:” );

Document Outline