Opcje 

Opcja 

jest umową zawartą między nabywcą kontraktu 

a jego sprzedawcą, dająca nabywcy prawo, lecz 

nie stwarzająca zobowiązania, zakupu od 

wystawcy (opcja kupna) lub sprzedaży wystawcy 

(opcja sprzedaży) określonej ilości instrumentu 
bazowego po z góry ustalonej cenie wykonania 

(bazowej, rozliczenia) i w ciągu oznaczonego 

okresu (opcja amerykańska) lub w umówionym 

terminie (opcja europejska). 

Rodzaje opcji 

• Opcje kupna (call) – dają nabywcy prawo do 

zakupu danego instrumentu bazowego, a 
wystawcę zobowiązują do jego dostarczenia. 

• Opcje sprzedaży (put) – dają nabywcy prawo 

do sprzedaży danego instrumentu bazowego, 
a wystawcę zobowiązują do jego nabycia. 
 

Rodzaje opcji 

• Opcje amerykańskie – mogą być rozliczane 

zgodnie z życzeniem nabywcy w dowolnym 
momencie od daty jej zakupu do dnia jej 
wygaśnięcia. 

• Opcje europejskie – mogą być rozliczane tylko 

w ściśle oznaczonym terminie przypadającym 
w dniu jej wygaśnięcia (data wygaśnięcia 
zawsze pokrywa się z datą wykonania). 
 

Pozycje opcyjne 

Pozycja 

Ryzyko 

Zysk  

długa opcja kupna (long call) – kupno opcji kupna 

zapłacenie premii  nieograniczony 

długa opcja sprzedaży (long put) – kupno opcji sprzedaży 

zapłacenie premii  nieograniczony 

krótka opcja kupna (short call) – sprzedaż (wystawienie) opcji kupna 

nieograniczone 

otrzymana premia 

krótka opcja sprzedaży (short put) – sprzedaż (wystawienie) opcji sprzedaży   nieograniczone 

otrzymana premia 

Pozycje opcyjne 

Zysk 

Zysk 

Strata 

Strata 

Opcja call 

Opcja put 

m 

m 

Long call 
nabywca 

Short call 
wystawca 

Long put 
nabywca 

Short put 
wystawca 

Opcja kupna (call) – zyski/straty  

y 

Pozycja krótka na opcji kupna (short call) 

Pozycja długa na opcji kupna (long call) 

p 

-p 

y 

m 

s 

m 

s 

y = -p 

y = s - m - p 

y = p 

y = m - s + p 

Oznaczenia : 

y - 

zysk ze strategii opcyjnej 

m 

– cena wykonania opcji 

s 

– wartość akcji w dniu wygaśnięcia opcji 

p - cena opcji kupna (premia) 

 

 

Opcja sprzedaży (put) – zyski/straty 

Pozycja krótka na opcji sprzedaży (short put) 

y 

Pozycja długa na opcji sprzedaży (long put) 

p 

m 

s 

y = -p 

y = m - s - p 

y = p 

y = s - m + p 

y 

m 

s 

Oznaczenia : 

y - 

zysk ze strategii opcyjnej 

m 

– cena wykonania opcji 

s 

– wartość akcji w dniu wygaśnięcia opcji 

p- 

cena opcji sprzedaży (premia) 

 

 

-p 

Rodzaje opcji ze względu na różnicę pomiędzy kursem rynkowym 

instrumentu bazowego a kursem wykonania opcji 

Kurs rynkowy instrumentu 

bazowego 

Opcja kupna (call) 

Opcja sprzedaży (put) 

Wyższy od kursu wykonania (s > m) 

W cenie (in the money - ITM) 

Poza ceną (out of the money - 

OTM) 

Równy kursowi wykonania (s = m) 

Po cenie (at the money - ATM) 

Po cenie (at the money - ATM) 

Niższy od kursu wykonania (s < m) 

Poza ceną (out of the money - 

OTM) 

W cenie (in the money - ITM) 

Rodzaje opcji ze względu na różnicę pomiędzy kursem rynkowym 

instrumentu bazowego a kursem wykonania opcji 

Opcja call 

Opcja put 

s 

Zysk 

Opcja out-of-the-money 

(poza ceną) 

Opcja at-the-money (po cenie) 

Opcja in-the-money (w cenie) 

-p 

m 

s 

Zysk 

Opcja out-of-the-money 

(poza ceną) 

Opcja at-the-money (po cenie) 

Opcja in-the-money (w cenie) 

-p 

m 

Opcje na GPW (indeksowe na WIG20) 

O 

XYZ 

k 

r 

ccc 

O 

Nazwa instrumentu 

– 

O

 (OPCJA) 

XYZ 

Nazwa instrumentu bazowego 

–  

W20

  (WIG20) 

k 

Opcja kupna    Opcja sprzedaży 

Marzec            

C                           O 

Czerwiec         

F                           R 

Wrzesień         

I                            U 

Grudzień         

L                           X 

r 

Ostatnia cyfra roku wygaśnięcia – np. 

1

 (2011), 

2

 (2012) 

ccc 

Wartość kursu wykonania opcji – np. 

200

 (2000 pkt) 

np. 

OW20F2230

 – opcja kupna na indeks WIG20 wygasająca w 

czerwcu 2012 r. z kursem wykonania 2300 pkt. 

Opcje na GPW (indeksowe na WIG20) 

Typ opcji 

Opcje kupna i opcje sprzedaży 

Seria opcji 

Wszystkie opcje tej samej klasy (na ten sam instrument bazowy określone tym samym standardem) i 
tego samego typu o tym samym dniu wygaśnięcia i tym samym kursie wykonania. 

Styl wykonania 
opcji 

Europejski - opcje mogą być wykonane tylko w dniu wygaśnięcia 

Instrument 
bazowy 

Indeks WIG20 

Mnożnik 

10 zł za punkt indeksowy  

Jednostka 
notowania  

Punkty indeksowe 

Miesiące 
wygaśnięcia 

cztery najbliższe miesiące z cyklu marzec, czerwiec, wrzesień, grudzień. 

Dzień wygaśnięcia  Trzeci piątek miesiąca wygaśnięcia danej serii. Jeżeli w tym dniu zgodnie z kalendarzem giełdy nie 

odbywa się sesja dniem wygaśnięcia jest ostatni dzień sesyjny przypadający przed trzecim piątkiem 
miesiąca wygaśnięcia. Jest to jednocześnie ostatni dzień obrotu. 

Pierwszy dzień 
obrotu 

W przypadku pierwszych serii opcji w danej klasie - określany jest przez Giełdę. 
Dla serii opcji z nowym dniem wygaśnięcia w danej klasie - pierwszy dzień sesyjny po dniu wygaśnięcia 
serii poprzedniej.  
Dla kolejnych serii opcji, których dzień wygaśnięcia jest tożsamy z dniem wygaśnięcia serii 
pozostających w obrocie zgodnie z zasadami wprowadzania nowych serii opcji. 

Kurs rozliczeniowy Kurs rozliczeniowy jest określony w dniu wygaśnięcia opcji jako średnia arytmetyczna ze wszystkich 

wartości indeksu WIG20 w czasie ostatniej godziny notowań ciągłych oraz wartości tego indeksu 
ustalonej na zamknięcie sesji giełdowej, po odrzuceniu 5 najwyższych i 5 najniższych z tych wartości    

Opcje na GPW (indeksowe na WIG20) 

Kwota rozliczenia  Dla opcji kupna kwota rozliczenia wyznaczana jest według wzoru: 

y = max{[s- m];0} 

Dla opcji sprzedaży kwota rozliczenia wyznaczana jest według wzoru: 

y = max{[m - s];0} 

gdzie: y - kwota rozliczenia określana w dniu wykonania, s - cena rozliczeniowa określana w 
dniu wykonania, m - cena wykonania. 

Zasady 
wykonania opcji  

Wykonanie następuje automatycznie w dniu wygaśnięcia jeżeli: 
- dla opcji kupna: s > m,  
- dla opcji sprzedaży: m > s.  
Właściciel opcji (nabywca) ma prawo rezygnacji z wykonania opcji. 

Dzień rozliczenia  Następny dzień roboczy po dniu ustalenia kursu rozliczeniowego (dniu wygaśnięcia) 
Sposób 
rozliczenia  

Pieniężne w złotych polskich.  

Zasady ustalania kursu wykonania 

Kurs 
wykonania 

Różnice pomiędzy kursami wykonania poszczególnych serii opcji mogą 

wynosić: 

1. Dla opcji z najbliższym terminem wygaśnięcia: 

•

10pkt – gdy WIG20 mieści się w przedziale od 25 pkt do 470 pkt. 

•

20 pkt – gdy WIG20 mieści się w przedziale od 480 pkt do 980 pkt. 

•

50 pkt – gdy WIG20 osiąga 1000 pkt i więcej 
 

2. Dla opcji o kolejnych terminach wygaśnięcia: 

•

20pkt – gdy WIG20 mieści się w przedziale od 25 pkt do 460 pkt. 

•

40 pkt – gdy WIG20 mieści się w przedziale od 480 pkt do 960 pkt. 

•

100 pkt – gdy WIG20 osiąga 1000 pkt i więcej 
 

Zasady ustalania kursu wykonania 

Kurs 
wykonania 

W pierwszym dniu sesyjnym po dniu wygaśnięcia poprzednich serii, 
wprowadza się do obrotu następujące serie opcji wygasające w nowym 
terminie wygaśnięcia:  
a. jedną serię z kursem wykonania najbardziej zbliżonym do wartości 

zamknięcia instrumentu bazowego z poprzedniej sesji. W przypadku gdy 
wartość zamknięcia instrumentu bazowego z poprzedniej sesji stanowi 
średnią arytmetyczną dwóch najbliższych kursów wykonania, za kurs 
wykonania tej serii przyjmuje się wyższy z kursów,  

b. cztery serie z kursem wykonania wyższym od kursu wykonania określonego 

w lit. a),  

c. cztery serie z kursem wykonania niższym od kursu wykonania określonego 

w lit. a). 

d. serie opcji wygasające w najbliższym terminie wygaśnięcia, z takimi 

kursami wykonania, aby różnice pomiędzy wszystkimi kursami wykonania 
dla tego terminu były zgodne z zasadami określonymi w tabeli    

 

Zasady ustalania kursu wykonania 

Kurs 
wykonania 

Do obrotu giełdowego wprowadzane są także serie opcji w takich terminach 
oraz z takimi kursami wykonania, aby w obrocie znajdowało się jednocześnie 
co najmniej:  
1. dla najbliższego terminu wygaśnięcia:  

a) osiem serii opcji z kursami wykonania wyższymi od ostatniej wartości 

zamknięcia instrumentu bazowego, oraz  

b) osiem serii opcji z kursami wykonania niższymi od ostatniej wartości 

zamknięcia instrumentu bazowego;  

2. dla kolejnych terminów wygaśnięcia:  

a) cztery serie opcji z kursami wykonania wyższymi od ostatniej wartości 

zamknięcia instrumentu bazowego, oraz  

b) cztery serie opcji z kursami wykonania niższymi od ostatniej wartości 

zamknięcia instrumentu bazowego.  

 

Przykład 1 

Inwestor nabył opcję kupna na indeks WIG20 z kursem 

wykonania 2200 pkt. płacąc premię 300 pkt. Jaki będzie 

wynik tej inwestycji gdy kurs rozliczeniowy opcji w dniu 

jej wygaśnięcia osiągnie 2650 pkt.? 

y = (2650 

– 2200) – 300 = 150 

 
Zysk = 150 pkt. x 10 zł = 1 500 zł 

-300 

y 

2200 

s 

2650 

150 

Przykład 2 

Inwestor wystawił opcję put na indeks WIG20 z kursem 

wykonania 2500 pkt. i premią 150 pkt. Jaki będzie wynik 

tej inwestycji gdy kurs rozliczeniowy opcji w dniu jej 

wygaśnięcia osiągnie 2400 pkt.? 

y = (2400 

– 2500) + 150 = 50 

 
Zysk = 50 pkt. x 10 zł = 500 zł 

150 

2500 

s 

50 

Przykład 3 

Inwestor otworzył długą pozycję na OW20R1200 z premią 400. 

Jaki będzie wynik tej inwestycji gdy kurs rozliczeniowy opcji w 

dniu jej wygaśnięcia osiągnie 1700? 

y = 2000 

– 1700 – 400 = - 100 

 
Zysk = - 

100 pkt. x 10 zł = - 1000 zł   

-400 

y 

2000 

s 

1700