Krótkofalowiec

55

Świat Radio   Październik 2003

Korespondencyjny Kurs Krótkofalarski

 (10)

W tym miesiącu kończymy,

publikowany od kilku

miesięcy na naszych

łamach, Korespondencyjny

Kurs Krótkofalarski, którego

celem było przygotowanie

chętnych radioamatorów do

uzyskania licencji

krótkofalarskiej.

Przypominamy,  że  jednym  z naj−

ważniejszych  punktów  na  drodze  do
uzyskania  licencji  krótkofalarskiej  jest
pomyślne zdanie egzaminu przed Pań−
stwową  Komisją  Egzaminacyjną  ds
Operatorów  Urządzeń  Radiowych
w służbie  radiokomunikacyjnej    ama−
torskiej.  Zgodnie  z obowiązującymi
w naszym kraju przepisami, nadal obo−
wiązują cztery rodzaje świadectw ope−
ratora  urządzeń  radiowych  w amators−
kiej służbie radiokomunikacyjnej (A, B,
C, D):
A − uprawnia do obsługi urządzeń radio−

wych  pracujących  we  wszystkich  za−
kresach  częstotliwości  przeznaczo−
nych dla służby radiokomunikacyjnej
amatorskiej na terytorium RP; jednym
z wymogów  jest  znajomość  nadawa−
nia i odbioru alfabetu Morse’a;

ryczne,  magnetyczne  i elektro−
magnetyczne, sygnały sinusoidal−
ne, niesinusoidalne i zmodulowa−
ne, moc i energia,

b)budowa  i zastosowanie  elemen−

tów  elektronicznych,  takich  jak:
rezystory,  kondensatory,  cewki,
transformatory,  diody,  tranzysto−
ry, układy scalone,

c) układy  elektroniczne,  takie  jak:

łączenie  elementów  i obwodów,
filtry,  zasilacze,  wzmacniacze,
demodulatory,  generatory,  pętla
synchronizacji fazowej (PLL),

d) technika  odbioru  radiowego,

w tym:  rodzaje  odbiorników,  ich
schematy blokowe, budowa, dzia−
łanie poszczególnych stopni, pod−
stawowe parametry odbiorników,

e) technika  nadawania,  w tym:  ro−

dzaje  nadajników,  ich  schematy
blokowe,  budowa  i działanie  po−
szczególnych  stopni,  podstawo−
we parametry nadajników,

f) rodzaje  i charakterystyki  anten

oraz rodzaje linii zasilających,

g) propagacji fal radiowych,
h)miernictwo  radioelektroniczne,

w szczególności  pomiary  oraz
budowa  przyrządów  pomiaro−
wych:  napięć  i prądów  −  stałych,
przemiennych, wysokiej częstotli−
wości,  rezystancji,  mocy,  głębo−
kości  modulacji,  współczynnika
WFS,

B − uprawnia  do  obsługi  urządzeń  ra−

diowych  pracujących  w zakresach
częstotliwości  przeznaczonych  dla
służby radiokomunikacyjnej amators−
kiej  na  terytorium  RP  wyższych  od
30MHz;

C − uprawnia  do  obsługi  urządzeń  ra−

diowych  pracujących  w następują−
cych  zakresach  częstotliwości  prze−
znaczonych dla służby radiokomuni−
kacyjnej  amatorskiej  na  terytorium
Polski:  3,550−3,750kHz,  14,050−
14,150kHz,  21,050−21,200kHz,
28,050−28,500kHz, 50−52MHz, 144−
146MHz  i 430−440MHz;  jednym
z wymogów jest znajomość nadawa−
nia i odbioru alfabetu Morse’a;

D − uprawnia  do  obsługi  urządzeń  ra−

diowych  pracujących  w następują−
cych  zakresach  częstotliwości  prze−
znaczonych dla służby radiokomuni−
kacyjnej  amatorskiej  na  terytorium
RP: 144−146MHz, 430−440MHz.

Osoby  ubiegające  się  o świadectwo

operatora  urządzeń  radiowych  powin−
ny wykazać się znajomością następują−
cych  zagadnień  teoretycznych,  omó−
wionych  m.in.  w Korespondencyjnym
Kursie  Krótkofalarskim  KKK1−KKK9  (ŚR
1/03 – ŚR 9/03):
1) wiedzą techniczną z radioelektroni−

ki  w zakresie  teorii  elektryczności,
elektromagnetyzmu i radiotechniki:
a) przewodnictwo  elektryczne,

źródła  elektryczności,  pole  elekt−

Krótkofalowiec jest d¿entelmeñski

Nigdy świadomie nie używa eteru dla swojej rozrywki w sposób utrudniajacy innym amatorom prowadzenie korespondencji.

Krótkofalowiec jest lojalny wobec swego stowarzyszenia

Zawdzięczając mu możność uprawiania krótkofalarstwa, wkładem swej pracy przyczynia sie do dalszego rozwoju Polskie−

go Związku Krótkofalowcow.

Krótkofalowiec jest postêpowy

Utrzymuje  swą  radiostację  na  szczytowym  poziomie  współczesnej  wiedzy  technicznej,  korzystając  z niej  sprawnie

i zgodnie z przyjętymi zwyczajami.

Krótkofalowiec jest kole¿eñski

Nadawanie tempem dostosowanym do życzenia korespondenta, życzliwa rada dla początkującego, pomoc i wyrozumia−

łość dla radiosłuchacza − oto znamiona ducha amatorskiego.

Krótkofalowiec jest zrównowa¿ony

Mimo że krótkofakarstwo jest jego pasjąa, nigdy nie pozwala, aby kolidowało z jego obowiązkami wobec domu, pracy,

szkoły i społeczności.

Krótkofalowiec jest patriot¹

Jest zawsze gotowy służyć swą wiedzą i sprzętem krajowi i społeczeństwu.

Kodeks wprowadzony w 1957 roku przez Walny Zjazd PZK;

tekst zaczerpnięto z książki Krzysztofa Słomczyńskiego SP5HS „ABC Krótkofalowca”

Kodeks krótkofalowca

56

Październik 2003   Świat Radio

Krótkofalowiec

i) zakłócenia  radioelektryczne,

w tym: źródła zakłóceń, przyczy−
ny  zakłóceń  w sprzęcie  elektro−
nicznym,  urządzenia  przeciwza−
kłóceniowe,

2) wiedzą  z zakresu  bezpieczeństwa

pracy  przy  urządzeniach  elektrycz−
nych i nadawczych, dotyczącą:
a) przepływu  prądu  elektrycznego

przez ciało człowieka,

b)porażeń  i ochrony  przeciwpora−

żeniowej,

c) udzielania pierwszej pomocy,
d)wpływu  pola  elektromagnetycz−

nego na organizm ludzki,

e) ochrony  środowiska  naturalnego

przed  promieniowaniem  elektro−
magnetycznym,

f) ochrony odgromowej,
g) przepisów  przeciwpożarowych

podczas  pracy  z urządzeniami
elektrycznymi,

3) znajomością  przepisów  i procedur

operatorskich,  krajowych  i między−
narodowych, w tym:
a) międzynarodowego  alfabetu  fo−

netycznego,

b)kodu Q,
c) skrótów operatorskich,
d)sposobów  porozumienia  się

w przypadku  niebezpieczeństwa
i klęsk żywiołowych,

e) znaków wywoławczych stosowa−

nych  w służbie  radiokomunika−
cyjnej amatorskiej,

f) zakresów częstotliwości stosowa−

nych  w służbie  radiokomunika−
cyjnej  amatorskiej  −  krajowych
i według  Międzynarodowego
Związku Radioamatorów (IARU),

4) znajomością  międzynarodowych

i krajowych przepisów stosowanych
w amatorskiej służbie radiokomuni−
kacyjnej  i satelitarnej  amatorskiej
służbie radiokomunikacyjnej.

Osoba  ubiegająca  się  o świadectwo

operatora  urządzeń  radiowych  klasy
A i C powinna wykazać się dodatkowo
umiejętnością  nadawania  ręcznego,
bez  użycia  klucza  automatycznego,
i odbioru  „na  słuch”  przekazywanych
znakami Morse’a grup kodowych, skła−
dających się z liter, cyfr i znaków prze−
stankowych,  z szybkością  co  najmniej
5 grup na minutę, przy czym:
a) każda  grupa  kodowa  powinna  za−

wierać 5 znaków,

b) każdy z tekstów, nadawany lub od−

bierany,  powinien  zawierać  80%
znaków  literowych,  15%  znaków
przestankowych oraz 5% cyfr,

c) czas  nadawania  lub  odbioru  powi−

nien być nie krótszy niż 3 minuty.

Choć  na  łamach  ŚR  nie  był  prowa−

dzony kurs z zakresu telegrafii, czyli by−
ły omawiane materiały zgodne z wyma−
ganiami na kategorię klasy B i D, to nic
nie  stoi  na  przeszkodzie,  aby  samemu
spróbować  nauczyć  się  telegrafii,  np.

z dostępnej  płyty  CD  ŚR−03  (zamówie−
nie  w dziale  handlowym  AVT),  i zdać
egzamin od razu na kategorię A lub C.

Należy zaznaczyć, że choć postano−

wiono  na  konferencji  WRC  2003,  aby
egzamin z telegrafii pozostawić do de−
cyzji  poszczególnych  administracji,  to
faktem jest, że jest on nadal obowiązu−
jący w Polsce (w tej chwili trwają dys−
kusje na ten temat).

W tabeli  wyszczególniono  niezbęd−

ne  opłaty  w zł,  które  powinny  zostać
uiszczone  przez  osoby  ubiegające  się
o uzyskanie  świadectwa  operatora
urządzeń  radiowych  w amatorskiej
służbie radiokomunikacyjnej.

Podsumowanie kursu

Z listów  i rozmów  z Czytelnikami

wynika,  że  opublikowany  kurs  spotkał
się z Waszą aprobatą, bowiem, jak za−
znaczano,  samodzielne  przygotowanie
się do egzaminu jest dość trudne, a nie
zawsze  jest  możliwość  uczestniczenia
w specjalnych  przygotowaniach,  bądź
to  w klubach  łączności,  czy  np.  na
obozach wakacyjnych.

Od  stycznia  do  chwili  zamknięcia

numeru na adres redakcji napłynęło kil−
kaset  odpowiedzi  na  pytania  zamiesz−
czane  pod  materiałami.  Z redakcyjnej
analizy  wynika,  że  w KKK  wzięło
udział ponad 100 uczestników. Z koń−
cowego  podsumowania,  jakie  miało
miejsce  na  początku  września,  udało
się  wyłonić  ponad  20  najbardziej  ak−
tywnych  uczestników,  którzy  przesłali
poprawne  odpowiedzi  na  prawie
wszystkie pytania:
Adamek Anna
Adamek Piotr
Adamczyk Marek
Boczek Paweł
Chmielowiec Władysław
Dunalewicz Zygmunt
Fedorowicz Zdzisław
Fidyk Stanisław
Jasiński Marian
Karolak Lesław
Kamiński Witold
Kozik Zdzisław
Kucharski Krzysztof
Laskowska Anna
Niedźwiedzka Barbara
Pachowski Adam
Pater Daniel
Pinkowski  Łukasz
Rymer Grzegorz
Stopa Zygmunt
Tekieli Kazimierz
Ziejewski Marek

Œwiadectwo

Op³ata skarbowa

Op³ata

Op³ata za

Razem

klasy

na wniosek

za egzamin

wydanie œwiadectwa

A

5

50

25

80

B

5

40

20

65

C

5

30

15

50

D

5

25

10

40

Terminy egzaminów

Choć w początkowym zamyśle KKK

było  zorganizowanie  specjalnego  eg−
zaminu  dla  jego  uczestników,  to
w efekcie próba wyłonienia 15 uczest−
ników  z tej  samej  miejscowości  nie
powiodła  się  (nasi  uczestnicy  są  roz−
siani  po  całej  Polsce,  choć  najwięcej
jest z SP9). Z tego też względu, w po−
rozumieniu  z Sekretarzem  Komisji  Eg−
zaminacyjnej  Urzędu  Regulacji  Tele−
komunikacji  i Poczty,  Markiem  Amb−
roziakiem  SP5IYI  (tel.  22  5349180;  e−
mail:  m.ambroziak@urtip.gov.pl),  po−
dajemy    terminy  egzaminów,  w któ−
rych  mogą  wziąć  udział  także  uczest−
nicy KKK.
− 4.10.2003  (godz. 9.00)  36−145 Wi−

dełka, Klub SP8ZKB przy Szkole Pod−
stawowej  w  Kupnie  (kontakt  e−mail:
sp8zkb@wp.pl)

− 11.10.2003  (godz.  10.00):  Olsztyn,

ul.  Westerplatte  1,  Siedziba  Zarządu
Wojewódzkiego LOK

− 25.10.2003 (godz. 10.30): Lublin, ul.

Wojciechowska  38,  Klub  Radioko−
munikacji i Informatyki SP8YDB przy
Zespole Szkół Elektronicznych

− 23.11.2003  (godz.  10.00):  Warsza−

wa,  ul.  Kasprowicza  107  (SP),  Har−
cerski Klub  Łączności SP5ZIP

− 29.11.2003  (godz.  9.00):  Siemiano−

wice  Śląskie.  ul.  Wróblewskiego  75,
Siedziba Śląskiego Oddziału Okręgo−
wego URTiP

− 6.12.2003 (godz. 11.00):  Warszawa,

ul.Wał  Międzeszyński  381,  Klub
Krótkofalowców PZK SP5PKK

Egzamin może być przeprowadzony

w formie ustnej lub pisemnej.

Jesteśmy przekonani, że osoby, które

przerobiły  wszystkie  zagadnienia
KKK1−KKK9 nie będą miały problemów
ze zdaniem egzaminu.

Przykadowy test

Na  zakończenie  zamieszczamy

przykładowy  test  pisemny  (czas  nie
dłuższy niż 45 minut).
1. Do zasilacza o napięciu 12V podłą−

czono opornik 120

Ω

. Czy prąd pły−

nący  w obwodzie  jest  równy:  (po−
staw znak x przy dobrej odpowiedzi)
0,1A

1A

10A

2. Połączono w szereg dwa kondensa−

tory o pojemności 200pF. Czy uzys−
kana pojemność wypadkowa wyno−
si: (postaw znak x przy prawidłowej
odpowiedzi)
50pF

100pF

400pF

Krótkofalowiec

57

Świat Radio   Październik 2003

Krótkofalowiec  jest  dżentelmeński  i nigdy  świadomie  nie

używa eteru dla swojej rozrywki...

Czy zawsze słuchasz uważnie na danej częstotliwości, któ−

rą zamierzasz zająć, aby nie przeszkodzić innym swoim CQ?

Czy proszony przez inną stację o zwolnienie częstotliwoś−

ci,  robisz  to,  czy  też  przekonujesz  faceta,  że  nikt  nie  jest
właścicielem danej QRG albo że jesteś tu już od godziny...

Jeżeli ktoś zwraca Ci uwagę na nieprawidłową pracę two−

jego TRX−a, to wyłączasz transceiver i szukasz usterki czy też
dalej kontynuujesz pracę w eterze?

Czy  przesiadujesz  na  lokalnym  przemienniku  godzinami,

gadając z kolegami i blokując dostęp innym bardziej potrze−
bującym, czy też starasz sie używać częstotliwości simplekso−
wej, kiedy tylko jest to możliwe?

Czy proszony o QSL, wypisujesz ją i wysyłasz jak najszybciej?
Jeśli Twoja stacja powoduje TVI lub BCI, to starasz się je

usunąć wszelkimi dostępnymi środkami, nawet jeśli przyczy−
na nie leży w niesprawności Twojego sprzętu?

Czy pracując w dużym DX pile−up, słuchasz uważnie instrukcji

stacji DX−owej, czy też wołasz cały czas, nie zważając na innych?

Krótkofalowiec jest lojalny....
Czy należysz do lokalnego klubu krótkofalowcow i aktyw−

nie w nim działasz, czy też „latasz solo”?

Jeżeli używasz przemiennika oferującego Ci kontakt z innymi

przyjaciółmi  i zapewniającego  dostęp  dalej  niż  Twoja  stacja
potrafi,  to  czy  wspomagasz  utrzymanie  go  „na  chodzie”  lub
oferujesz inny rodzaj współpracy z grupą ds przemiennika?

Jeżeli nie zgadzasz sie z polityką prowadzoną przez PZK,

to  piszesz  do  wybranej  osoby  w ZG  PZK  czy  też  „wieszasz
psy” na PZK przy każdym QSO?

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że każde twoje pojawie−

nie sie w eterze jest słyszane przez tysiące innych radioama−
torów, którzy ze sposobu Twej pracy na pasmach wyrabiają
sobie zdanie o stanie krótkofalarstwa w SP?

Krótkofalowiec jest postępowy...
Czy  starasz  sie  bliżej  poznać  budowę  i zasadę  działania

sprzętu używanego przez Ciebie, czy też uważasz, że jest to
zbyt trudny temat dla Ciebie...

Czy  pracujesz  zawsze  najmniejszą  mocą  pozwalajacą  na

utrzymanie łączności w danych warunkach, czy też włączasz
„dopalacz”  automatycznie,  wraz  z zapaleniem  światła
w Twoim kąciku operatorskim?

Czy posiadasz instrukcje obsługi do Twoich urządzeń i czy

zaznajomiłeś się z ich obsługą i zasadą działania?

Czy czytałeś ostatnio jakiś „techniczny” artykuł w periody−

kach poświęconych krótkofalarstwu?

Czy  w ciągu  ostatniego  roku  skonstruowałeś  jakiekolwiek

urządzenie  będące  częścią  Twojego  wyposażenia  lub  czy
postawiłeś (zawiesiłeś) jakąś nową antenę?

Czy jesteś uczciwy w podawaniu raportow RST innym, czy

też Twój raport to zawsze 599 lub 59?

Czy  jesteś  biegły  w slangu  i kodzie  Q,  przynajmniej

w najczęściej stosowanym zakresie?

Czy proszony o pomoc w nawiązaniu łączności przez in−

nego krótkofalowca pomagasz mu, czy też natychmiast ucie−
kasz z częstotliwosci?

Krótkofalowiec jest koleżeński...
Czy odwiedzasz segmenty pasm KF przeznaczone dla no−

wicjuszy i pracujesz z nimi, dając im odczucie, że są pełno−
prawnymi członkami naszej krótkofalarskiej rodziny?

Czy słysząc stację, która w rażący sposób łamie przepisy lub

pracuje w niewłaściwy sposób, starasz się w sposób kulturalny
i na osobności wyjaśnić w czym tkwi problem, czy też „trąbisz”
na pasmach, że SPXXXX to bałwan i kompletny ignorant?

Czy  starasz  sie  przekazywac  Twoją  wiedzę  techniczną

i kunszt operatorski swoim młodszym kolegom, czy też „gasisz”
ich niezrozumiałymi dla nich komentarzami i wytykasz im, że
z taką wiedzą na pewno nie zdołają zdobyć własnej licencji?

Czy unikasz żartów o charakterze politycznym, rasistows−

kim lub nieprzyzwoitych i odmawiasz QSO, którego charak−
ter  może  być  rażacy  dla  operatorów,  będących  członkami
mniejszości (jakiejkolwiek)?

Gdy  na  lokalnym  przemienniku  usłyszysz  CQ  od  nowej,

niesłyszanej przez Ciebie jeszcze stacji, to odpowiadasz jej,
czy milczysz, ponieważ facet nie należy do Twojej „kliki”?

Gdy rozmawiasz z innymi krótkofalowcami, to czy próbu−

jesz  dowiedzieć  się  czegoś  więcej  o tych  ludziach,  o ich
opiniach  i planach  dotyczacych  interesujacych  was  obu
spraw?

Czy kiedykolwiek posłałeś komplement pod adresem sta−

cji, której operator(ka) pracuje na wysokim poziomie, będąc
wzorem do naśladowania?

Krótkofalowiec jest zrównoważony....
Czy Twój dzień jest podzielony na pracę, sen i krotkofa−

larstwo, czy też poświęcasz czas na inne zajęcia z członkami
rodziny i przyjaciółmi?

Czy masz przyjaciół, których zainteresowania są diamet−

ralnie różne od  Twoich  i możesz  z nimi  dyskutować  o nich
tak, jak o krótkofalarstwie z klubowymi kolegami?

Czy  pomyślałeś  o tym,  że  Twoje  opowieści  o najnow−

szych  osiągnięciach  DX−owych  mogą  nudzić  członków  ro−
dziny, Twoich kolegów z pracy i przyjaciół?

Czy  myślisz  czasem  o tym,  iż  kupno  nowego,  drogiego

TRX−a uniemożliwi członkom Twojej rodziny zaspokojenie ich
własnych  potrzeb  lub  kupno  innych,  bardziej  potrzebnych
rzeczy?

Krótkofalowiec jest patriotą....
Czy kiedykolwiek uczestniczyłeś w akcji ratowania czyje−

goś  życia  lub  zdrowia,  wspomagając  to  własnymi  umiejęt−
nościami pracy w eterze i używając swojej stacji?

Krótkofalarski rachunek sumienia 

(na podstawie ankiety FCC z QST 5/91r.)

3. Antena  w radiostacji  amatorskiej

służy do:

4. Narysuj najprostszy schemat bloko−

wy radiostacji amatorskiej.

5. Na czym polega ochrona przed po−

rażeniem prądem elektrycznym?

6. Jakie efekty  szkodliwe  dla  zdrowia

ludzkiego wywołuje porażenie prą−
dem elektrycznym?

7. Jakimi gaśnicami należy gasić urzą−

dzenia  pod  napięciem,  zasilane
z sieci do 1kV?

8. Co  oznaczają  następujące  skróty

z kodu Q: QTH, QSO, QRL?

9. Czy radiostacja polska może używać

znaku wywoławczego (postaw znak
x przy prawidłowej odpowiedzi)
SM4HA

SU3BET

SR3PA

SP9P

SQ3WIA

HF80PZK

10. Czy  radiostacja  amatorska  kat.  2

może  pracować  na  częstotliwości
(postaw  znak  x przy  prawidłowej
odpowiedzi)
27,400MHz

145,550MHz

7,070MHz

432,950MHz

21,150MHz

50,125MHz

11. Co  oznaczają  znaki  wywoławcze

SP1OS/p, SP8ERT/am? Przeliteruj te

znaki.

12. Co  to  są  znaki  okolicznościowe

i kto może o nie występować?

13. Jaki  znak  wywoławczy  musi  poda−

wać radiostacja SP5XXX pracująca:
− z Lublina
− z samochodu
− ze statku na morzu

14. Jaka  jest  procedura  ubiegania  się

o pozwolenie  radiowe  amatorskie
(licencję amatorską)?

Prawda, że to nic trudnego? A więc −

powodzenia!