1
Temat 7:
Temat 7:
Bank, kredyt, stopa procentowa
Bank, kredyt, stopa procentowa
Aby istniał system bankowy, muszą występować trzy
elementy:
- Banki
- Nadzór bankowy
- Prawo bankowe
Nadzór bankowy
Banki
operacyjne
Banki
specjalne
Kasy
oszczędnościowe
Spółdzielczość
kredytowa
Bank Centralny
Instytucje pośrednictwa finansowego
Banki
Instytucje powołane do wykonywania operacji
pienięŜnych związanych z emisją pieniądza,
przyjmowaniem wkładów, udzielaniem poŜyczek
oraz dokonywaniem rozliczeń na zlecenie klientów.
Funkcje banków
PODSTAWOWE
•
Transformacja ilo
ś
ciowa pieni
ą
dza
•
Transformacja pieni
ą
dza w czasie
•
Realizacja rozlicze
ń
finansowych
INNE
•
Prowadzenie operacji walutowych
•
Po
ś
rednictwo w zakresie obrotu papierami wart.
•
Udzielanie gwarancji
Operacje bankowe
Bierne – bank jest tu dłuŜnikiem
Czynne, bank jest wierzycielem
Usługowe – bank jest pośrednikiem (
przeprowadza
rozliczenia pienięŜne; zarządza aktywami
finansowymi i majątkiem na rzecz i w imieniu
klientów)
2
Nadzór bankowy
NajwaŜniejszym zadaniem nadzoru bankowego jest
zapewnienie bezpieczeństwa banków. Instytucja ta
ma zapobiec powstawaniu sytuacji, które groŜą
brakiem zaufania do banków i ich upadkiem.
Bank Centralny
Jest jedynym bankiem posiadaj
ą
cym szersze ni
Ŝ
inne banki uprawnienia (mo
Ŝ
liwo
ść
wpływania
na obieg pieni
ą
dza i działalno
ść
innych banków.
Ka
Ŝ
dy bank centralny pełni funkcje: emisyjn
ą
,
banku banków i banku pa
ń
stwa.
Bank Centralny – bank emisyjny
•
Emituje pieni
ą
dz, jedyny i prawny
ś
rodek
płatniczy kraju
•
Wypuszcza znaki pieni
ęŜ
ne do obiegu
(monopol)
•
Organizuje i reguluje obieg pieni
ęŜ
ny
Bank Centralny – bank banków
Wpływa na rozmiary kredytów udzielanych przez
inne banki, a wi
ę
c reguluje ilo
ść
pieni
ą
dza
bezgotówkowego w obiegu. Wykorzystuje przy
tym nast
ę
puj
ą
ce instrumenty:
•
Stop
ę
minimalnych rezerw obowi
ą
zkowych
•
Stop
ę
kredytu redyskontowego
•
Stop
ę
operacji otwartego rynku
Mno
Ŝ
nik kreacji pieni
ą
dza
gdzie: K – wielkość maksymalna akcji kredytowej, W –
wysokość wkładów pierwotnych, r
o
– stopa minimalnych
rezerw obowiązkowych
o
r
W
K
1
⋅
=
Stopa kredytu redyskontowego
Kredyt redyskontowy to kredyt udzielany przez
bank centralny bankom komercyjnym pod zastaw
weksli handlowych.
Najczęściej kredyt ten jest zaciągany w celu
uzupełnienia rezerw banków komercyjnych.
3
Operacje otwartego rynku
Transakcje dokonywane z inicjatywy banku
centralnego z bankami komercyjnymi, które
obejmują sprzedaŜ lub kupno papierów
wartościowych lub dewiz, a takŜe emisje własnych
papierów dłuŜnych banku centralnego.
OOR mają na celu doprowadzenie do zrównania popytu i
podaŜy środków utrzymywanych przez banki
komercyjne w banku centralnym.
Polityka banku centralnego
Aby zwiększać obieg pieniądza bezgotówkowego bank
centralny moŜe:
-
skupować państwowe papiery wartościowe po cenach
wyŜszych niŜ rynkowe
-
obniŜyć stopę kredytu redyskontowego
-
obniŜyć stopę minimalnych rezerw obowiązkowych
Polityka banku centralnego
Aby zmniejszyć obieg pieniądza bezgotówkowego bank
centralny moŜe:
-
sprzedawać państwowe papiery wartościowe po
cenach niŜszych niŜ rynkowe
-
podnieść stopę kredytu redyskontowego
-
podnieść stopę minimalnych rezerw obowiązkowych
Bank centralny – bank pa
ń
stwa
Prowadzi rachunki rządowe
•
W imieniu państwa przeprowadza operacje finansowe
w kraju i za granicą
•
Zarządza długiem publicznym i zagranicznym
•
Zarządza państwowymi rezerwami dewizowymi i
złota
•
MoŜe regulować kurs walutowy
•
Gromadzi i analizuje informacje finansowe
•
Prognozuje i ocenia procesy gospodarcze
Kredyt
Kredyt to stosunek ekonomiczny między wierzycielem
a dłuŜnikiem.
Dotyczy świadczenia określonej sumy przez
kredytodawcę dla kredytobiorcy na określonych w
umowie warunkach spłaty.
Cechy kredytu
ma charakter pieni
ęŜ
ny,
podlega zwrotowi,
przeznaczenie - cel,
odpłatno
ść
(odsetki, prowizje),
zabezpieczenie.
4
Funkcje kredytu
Emisyjna –
wprowadzany jest do obiegu nowy
pieniądz, a w momencie spłaty wycofywany.
Dochodowa –
kredyt umoŜliwia wykorzystanie
przyszłych dochodów na dzisiejsze wydatki
.
Rozdzielcza (stymulacyjna)
–
kredyt generuje
dodatkowy popyt na dobra i usługi.
Kontrolna
Elementy usług kredytowych
Mog
ą
by
ć
jako
ś
ciowe
i
ilo
ś
ciowe
-
kredytobiorca
- wielko
ść
kredytu
-
kredytodawca
- cena kredytu
-
przedmiot kredytu
- termin spłaty
-
zabezpieczenie
- sposób spłaty
-
waluta
Klasyfikacja kredytów
Wg kryterium formy kredytu: towarowy (kupiecki) i
bankowy
Wg sposobu udzielenia kredytu: kredyt na podstawie
umowy kredytowej, dyskonto weksli, zakup
papierów wartościowych
Wg przeznaczenia: kredyty konsumpcyjne, na
działalność gospodarczą (obrotowy i inwestycyjny),
mieszkaniowy.
Rola kredytu w gospodarce
-
jest instrumentem kreowania siły nabywczej, tworzy
dodatkowy popyt konsumpcyjny;
-
stymuluje wzrost i zmiany struktury poda
Ŝ
y;
-
umo
Ŝ
liwia zaspokojenie potrzeb inwestycyjnych,
jest
ź
ródłem finansowania aktywów;
-
generuje bod
ź
ce prowzrostowe.
Stopa procentowa to:
-
cena (koszt) czasowego dysponowania
po
Ŝ
yczonym kapitałem
-
stopa zwrotu funduszy po
Ŝ
yczkowych
-
współczynnik dochodowo
ś
ci wynikaj
ą
cy z
rezygnacji z władania kapitałem (oprocentowanie
wkładów) – koszt pozyskania pieni
ą
dza przez
banki
-
cena powstrzymania si
ę
od konsumpcji
Istota stopy procentowej
Koszt pozyskania kapitału – stopa zwrotu, jakiej
oczekuj
ą
inwestorzy, aby zrealizowa
ć
projekt
inwestycyjny. Ma zaspokoi
ć
roszczenie wła
ś
cicieli
kapitału (własnego i obcego).
Koszt pozyskania kapitału a stopa procentowa
5
Realna a nominalna stopa
procentowa
r
R
–
realna stopa procentowa,
r
N
– nominalna stopa
procentowa,
i
– stopa inflacji
Nominalna stopa jest zawsze dodatnia, realna
mo
Ŝ
e by
ć
tak
Ŝ
e ujemna.
i
r
r
N
R
−
=