studenci.pl

studenci.pl

Alkohol i narkotyki w życiu młodzieży

WSTĘP

Używanie   różnego   rodzaju   środków   odurzających,   toksycznych,   szkodliwych 

dla organizmu nie jest zjawiskiem zupełnie nowym. Znane było już w starożytności. Obecnie 
zmieniły   się   jednak   środowiskowe   i   kulturowe   uwarunkowania   związane   z   produkcją, 
przemytem, handlem, sposobem zażywania i motywacją przyjmowania środków.

Nielegalne środki psychotropowe są często stosowane w ten sam sposób i z tych 

samych powodów, co alkohol i leki przepisywane przez lekarzy. Pod tym względem, jak i pod 
wieloma innymi, istnieje o wiele mniej różnic pomiędzy heroiną, valium i alkoholem niż nam 
się wydaje. Jednym z głównych powodów, dla których ludzie stosują środki odrzucające w 
coraz   większych   ilościach,   prowadzących   do   uzależnienia,   jest   łatwość,   z   jaką   można   je 
stosować do przynoszenia ulgi psychicznej (...).

Alkohol   jest   łatwo   dostępny,   społecznie   akceptowany   i   rozwiązuje   on   tyle 

dylematów   młodzieży,   nieśmiałość,   brak   poczucia   bezpieczeństwa,   uczucie   nieporadności 
towarzyskiej wszystkie znikają po kilku zaledwie kieliszkach. Łatwo jest odprężyć się, mówić 
swobodnie i w zaufaniu, czuć się ekstrawertycznie i towarzysko po kilku drinkach.

1

W historii narkotyków niewiele było środków, którymi odurzano się lub, które 

służyły   jako   używki   toksyczne.   Prawdopodobnie   najstarszymi   znanymi   narkotykami   są 
opium,   marihuana   i  kokaina.  Później  używano  alkoholu   i tytoniu,   które  były   i  pozostały 
ulubionymi często tolerowanymi narkotykami wielu krajów, zwłaszcza europejskich.

Na   temat:   „Alkohol   i   narkotyki   w   życiu   młodzieży”   zdecydowałam   się, 

ponieważ zauważyłam,  że zarówno alkohol jak i narkotyki  są obecne w życiu młodzieży 
akademickiej, w związku, z czym warto przyjrzeć się bliżej, jaki obszar to zjawisko zakreśla.

1. Problemy badawcze pracy i hipotezy

Podstawowym   warunkiem   podejmowania   wszelkich   badań   naukowych   jest 

uświadomienie sobie problemów, a często także i hipotez roboczych, określających w sposób 
możliwie   precyzyjny  cel   i  zakres  planowanych   przedsięwzięć   badawczych.  Bez  wyraźnie 
sformułowanych problemów i hipotez trudno byłoby dokonać większego postępu lub nowych 
odkryć w dziedzinie interesujących nas faktów i zjawisk.

2

Problem   badawczy   to   tyle,   co   pewne   pytanie   lub   zespół   pytań,   na   które 

odpowiedzi ma dostarczyć badanie.

J. Pieter problem badawczy traktuje jako swoiste pytanie, określające jakość i 

rozmiar pewnej niewiedzy (pewnego braku dotychczasowego wiedzy) oraz cel i granicę pracy 
naukowej.

Formułowanie   problemów   badawczych   to   z   pozoru   prosty   zabieg   werbalny, 

polegający na precyzyjnym rozbiciu tematu na pytania i problemy. Zabieg ten musi jednak 
spełniać kilka warunków, jeśli chcemy, aby był prawidłowy. Otóż sformułowane problemy 
muszą wyczerpywać zakres naszej niewiedzy, zawarty w temacie badań. Tak, więc problemy 

1

 M. Gossop, Narkomania mity i fakty, Warszawa 1993r., s. 67

2

 M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych, Warszawa 1982r., s. 55 

1

studenci.pl

studenci.pl

w   sposób   znacznie   bardziej   precyzyjny   określają   teren   badawczych   poszukiwań.   Drugim 
warunkiem poprawności sformułowanych przez nas problemów, jest konieczność zawarcia w 
nich   wszystkich   generalnych   zależności   między   zmiennymi.   Dzięki   temu   dość   ściśle 
będziemy mieć wyznaczony zakres badanych zjawisk (...). Trzecim warunkiem poprawności 
problemu badawczego jest jego rozstrzygalność empiryczna oraz wartość praktyczna. W fazie 
koncepcji nie można niestety zdobyć całkowitej pewności, czy problem posiada te dwa istotne 
walory.

3

Podstawowe problemy badawcze pracy są następujące:

1. Jakie względy inspirują studentów do sięgania po alkohol i narkotyki?
2. Jaka   jest   częstotliwość   spożywania   napojów   alkoholowych   i   narkotyków   przez 

studentów?

3. Większym problemem jest alkoholizm czy narkomania?
4. Możemy   mówić   o   problemie   uzależnień   alkoholowych   lub   narkotykowych   wśród 

studentów, czy też problem taki nie istnieje?

Sformułowane problemy skłaniają do przyjęcia określonych hipotez. Stanowią 

one   stwierdzenia,   co,   do   których   istnieje   pewne   prawdopodobieństwo,   że   są   właściwym 
rozwiązaniem sformułowanych poprzednio problemów badawczych.

Inaczej wyrażając się można powiedzieć, że hipotezy robocze są oczekiwanymi 

przez badacza wynikami planowanych badań.

Według   W.   Zaczyńskiego   hipoteza   jest   pierwszym   i   koniecznym   elementem 

naukowego   badania   jakiegokolwiek   wycinka   rzeczywistości.   Naukowe   poznanie 
rzeczywistości   podejmujemy  bowiem  po to,  by  wytłumaczyć   w  sposób  bezsporny  źródła 
pojawiania się nowych, dotąd nie obserwowanych zdarzeń, lub po to, by powszechnie znane 
jednostkowe fakty jednoznacznie określić przez wskazanie ich pełnego uwarunkowania.

4

Hipotezy buduje się wierząc, że w naturze panuje pewien ład, w przekonaniu o 

uniwersalności   związku   przyczynowo   –   skutkowego.   Zbudowanie   hipotez   jest   zabiegiem 
polegającym   na   zbudowaniu   domniemanej   teorii   dotyczącej   natury   zjawiska,   powiązań 
między   jego   elementem,   jego   wielkości   i   proporcji   itp.   Posługiwać   się   możemy   dwoma 
rodzajami hipotez w zależności od stopnia ich ogólności:

-

Hipotezy proste – wyprowadzone z uogólnień prostych obserwacji.

-

Hipotezy   złożone   –   zakładające   istnienie   powiązań   między   zdarzeniami   lub   nawet 
skomplikowanych łańcuchów przyczyn i skutków.

W posługiwaniu się hipotezami obowiązuje ostrożność. Nie wolno nam faktów 

dobierać lub odrzucać w zależności od ich „przylegania” do prawdopodobieństw zawartych 
w hipotezach.

5

Zakładam następujące hipotezy:

1.

Inspiracją do sięgania po alkohol przez studentów jest chęć dobrej zabawy, zaś po 
narkotyki – ciekawość.

2.

Częstotliwość spożywania napojów alkoholowych i narkotyków jest uwarunkowana 
subiektywnie i sytuacyjnie.

3.

Większym problemem jest spożywanie alkoholu niż narkomania.

4.

Uzależnienia   to   tylko   pojedyncze   przypadki   spośród   większości,   która   w   pełni 
kontroluje ilość i częstotliwość konsumpcji.

2. Dobór metody, techniki i narzędzia badawczego

3

 T. Pilch, Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 24 

4

 W. Zaczyński, Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1985r., s. 61

5

 T. Pilch, Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 28

2

studenci.pl

studenci.pl

Odpowiednio dobrane lub samodzielne skonstruowane metody badawcze są i 

pozostaną zawsze tylko określonymi narzędziami badań. Skuteczność ich zależy nie tylko od 
przysługującej   im   obiektywności,   rzetelności   i   trafności.   Cechy   te   określają   ich   jakość 
wyłącznie   jako   narzędzi   badawczych,   nie   gwarantują   zaś   w   sposób   automatyczny 
skutecznego ich zastosowania. Skuteczność badań zależy w dużym stopniu także od samego 
sposobu posługiwania się dobranymi lub skonstruowanymi uprzednio metodami badawczymi.

Według   A.   Kamińskiego   przez   metodę   badań   rozumieć   będziemy   zespół 

teoretycznie   uzasadnionych   zabiegów   koncepcyjnych   i   instrumentalnych   obejmujących 
najogólniej   całość   postępowania   zmierzającego   do   rozwiązania   określonego   problemu 
naukowego.

6

Potrzeba   ukazania   czy   zjawisko   alkoholizmu   i   narkomanii   wśród   studentów 

występuje i jaki obszar zakreśla, skłoniła do zastosowania takiej metody badawczej, która 
byłaby możliwie adekwatna do ukazania tego zjawiska społecznego, co stanowi cel pracy. 

Za metodę najodpowiedniejszą uznałam metodę sondażu diagnostycznego.
Metoda   sondażu   diagnostycznego   jest   sposobem   gromadzenia   wiedzy   o 

atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach i 
poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i 
wszelkich innych zjawiskach instytucjonalnie nie zlokalizowanych – posiadających znaczenie 
wychowawcze – w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w 
której badane zjawisko występuje.

7

Stosowane do wybranej metody badawczej za najistotniejszą technikę zbierania 

materiału empirycznego uznałam ankietę. S. Skorny mówi, że technika to zespół czynności 
wykonywanych przy posługiwaniu się daną metodą. 

Ankieta   jest   techniką   gromadzenia   informacji   polegającą   na   wypełnieniu 

najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim 
stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera.

Pytania ankiety są zawsze konkretne, ściśle i jednoproblemowe. Najczęściej też 

pytania są zamknięte i zaopatrzone w tak zwaną kafeterię, czyli zestaw wszelkich możliwych 
odpowiedzi. 

Do   wybranej   techniki   badawczej,   a   mianowicie   ankiety   zastosowałam 

adekwatne do niej narzędzie badawcze, jakim jest kwestionariusz ankiety.

Narzędzie badań według Z. Skornego to środek pomocniczy wykorzystywany 

przy   gromadzeniu   materiałów   empirycznych   przydatnych   przy   rozwiązywaniu   podjętego 
problemu badań.

8

Kwestionariusz   ankiety   został   opatrzony   w   metryczkę   oraz   instrukcję   dla 

respondentów.   Zawarte   w   nim   pytania   sformułowano   w   sposób   jasny   i   konkretny, 
zaopatrzono je w kafeterię zamkniętą, – czyli ograniczony zestaw możliwych odpowiedzi, 
spośród   których   respondenci   mogli   wybrać   wśród   możliwości,   jakie   daje   sformułowany 
zestaw   i   kafeterię   półotwartą,   -   czyli   zestaw   możliwych   do   wyboru   odpowiedzi,   które 
zawierają   jeden   punkt   oznaczony   słowem   „inne”,   pozwalający   na   reprezentowanie   swej 
odpowiedzi, jeśli nie mieści się w żadnym zaproponowanym sformułowaniu. 

Kwestionariusz   ankiety   był   anonimowy.   Składał   się   z   10   pytań   i   dotyczył 

zjawiska alkoholizmu i narkomanii wśród studentów.

6

 A. Kamiński, Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej, „Studia Pedagogiczne”, t. 

XIX, Wrocław 1970r., s. 37

7

 T. Pilch, Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 51

8

 Z. Skorny, Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, Warszawa 1984r., s. 95

3

studenci.pl

studenci.pl

3. Charakterystyka środowiska badań własnych oraz przebieg i organizacja badań

Badania przeprowadzono na studentach Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego 

w   Olsztynie.   Utworzono   ją   z   Wyższej   Szkoły   Pedagogicznej   i   Akademii   Rolniczo-
Technicznej.   Uniwersytet   istnieje   z   dniem   1   września   1999   roku.   Badaniami   objęłam 
studentów   mieszkających   w   akademiku.   Ogółem   100   osób   w   tym   52   dziewczęta   i   48 
chłopców.

W badanej grupie przeważali studenci pochodzenia robotniczego w liczbie 48 

osób, 42 studentów było pochodzenia inteligenckiego, a 10 pochodzenia chłopskiego. 

Zastosowany   kwestionariusz   pozwolił   na   dokonanie   charakterystyki   badanej 

populacji:

  wiek
  płeć
  rok studiów
  pochodzenie społeczne.

Tabela nr 1

Struktura wiekowa

Lp.

Wiek

Liczba badanych

%

1
2
3
4
5
6

20
21
22
23
24
25

16
22
14
16
18
14

16
22
14
16
18
14

Razem

100

100

 Źródło: badania własne

Z zestawienia wynika, że największą grupę stanowili studenci w wieku 21 lat – 

22 osoby (22%). 

 
 

Tabela nr 2

Płeć

Lp.

Płeć

Liczba badanych

%

1
2

Męska
Żeńska

48
52

48
52

Razem

100

100

Źródło: badania własne

Kwestionariusz wypełniło 48 studentów (48%) i 52 studentki (52%).

Tabela nr 3

4

studenci.pl

studenci.pl

Lata studiów badanej młodzieży

Lp.

Rok studiów

Liczba badanych

%

1
2
3
4
5

I
II
III
IV
V

16
28
8
32
16

16
28
8
32
16

Razem

100

100

 
Źródło: badania własne

Z zestawienia wynika, że najliczniejszą grupę w badaniach stanowili studenci IV 

roku – 32 osoby (32%).

Tabela nr 4

Pochodzenie społeczne

Lp.

Pochodzenie społeczne 

Liczba badanych

%

1
2
3

Inteligenckie
Robotnicze
Chłopskie

42
48
10

42
48
10

Razem

100

100

Źródła: badania własne

Zestawienie   informuje,   że   największą   grupą   byli   studenci   pochodzenia 

robotniczego – 48 (48%). 

5

studenci.pl

studenci.pl

Przypisy:

1. M. Gossop: Narkomania mity i fakty, Warszawa 1993r., s. 67
2. M. Łobocki: Metody badań pedagogicznych, Warszawa 1982r., s. 55
3. T. Pilch: Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 24
4. W. Zaczyński: Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1985r., s. 61
5. T. Pilch: Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 28
6. A.   Kamiński:   Metoda,   technika,   procedura   badawcza   w   pedagogice   empirycznej, 

„Studia Pedagogiczne”, t. XIX, Wrocław 1970r., s. 37

7. T. Pilch: Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998r., s. 51
8. Z. Skorny: Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, Warszawa 1984r., s. 95

Bibliografia:
M. Gossop: Narkomania mity i fakty, Warszawa 1993.
A. Kamiński: Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej, „Studia 
Pedagogiczne”, t. XIX, Wrocław 1970.
M. Łobocki: Metody badań pedagogicznych, Warszawa1982.
T. Pilch: Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1998.
Z. Skorny: Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, Warszawa 1984.
W. Zaczyński: Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1985.

6