PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA 
 
 
PLAN PRACY: 
  
1.Pojęcie psychologii rozwojowej. 
2.Etapy rozwoju 
3.Rozwój intelektualny dzieci w wieku 5 lat 
4.Doświadczenie 1 (ilość a jakość przedmiotu w pojęciu dziecka) 
5.Doświadczenie 2 (stałość masy a kształt przedmiotu) 
6.Doświadczenie 3 (istota liczby) 
7.Podsumowanie. 
 
 
 
1.     Psychologia jest  to nauka o zjawiskach i procesach psychicznych ( Kopaliński „Słownik 
wyrazów  obcych”).  Analogicznie  psychologia  rozwojowa  zajmuje  się  badaniem  rozwoju 
psychicznego. MoŜna ją podzielić na filogenetyczną, której przedmiotem badań są zwierzęta 
oraz  ontogenetyczną-  zajmującą  się  człowiekiem.  Zadaniem  psychologii  rozwojowej  jest 
badanie  procesów  rozwoju  psychicznego,  właściwości  psychicznych  dziecka  w  róŜnych 
etapach  jego  Ŝycia  oraz  badanie  czynników,  pod  którym  wpływem  doskonali  się  psychika  i 
ś

wiadomość dziecka.  

2.      Psychologia rozwojowa wyodrębniła się dopiero w końcu XIX wieku. W tym, okresie 
dziedziną tą zajmowali się m.in. W. Preyer, B. Hartman, K. Darwin. Na przełomie XIX i XX 
wieku  w  psychologii  rozwojowej  dominował  biologiczny  punkt  widzenia  na  źródła  i 
przyczyny    rozwoju  psychicznego.  Ogromną  rolę  odegrała  tu  „Teoria  ewolucji”  Darwina. 
Panowało  przekonanie,  Ŝe  człowiek  przychodzi  na  świat  z  wrodzonym  „wyposaŜeniem 
psychicznym”  i  Ŝe  taki  charakter  ma  równieŜ  natura  człowieka.  Jednak  w  późniejszym 
okresie-  w  XX  wieku-  zrezygnowano  częściowo  z  tej  koncepcji  na  rzecz  innej.  Mianowicie 
potwierdzono,  iŜ  istnieją  wrodzone  właściwości  psychiki  człowieka,  które  są  podstawą 
późniejszego  kształtowania  się  specyficznych  dla  ludzkiego  rozwoju  cech  psychicznych. 
Jednak  Stwierdzono  po  przeprowadzonych,  licznych  badaniach,  Ŝe  zdolności  psychiczne 
człowieka nie są wrodzone. Ujawniają się one stopniowo, kształtują w trakcie wychowania i 
oddziaływania  na  dziecko  czynników  zewnętrznych,  jak  np.  zachowanie  dorosłych  czy, 
działanie na przedmiotach. Są to więc czynniki rozwoju, które prowadzą do osiągnięcia coraz 
wyŜszego rozwoju intelektualnego. Dziecko poznaje, doświadcza, uczy się, z czasem zaczyna 
wyciągać  wnioski,  a  takŜe  rozumieć  co  się  wokół  niego  dzieje.  Jego  działalność  staje  się 
coraz  bardziej  świadoma,  zamierzona  i  planowa.  Stąd  rozwój  rozumiemy  jako  „ciąg  zmian, 
który  prowadzi  do  wyŜszego  stopnia  zróŜnicowania  i  skomplikowania    struktury  i  funkcji 
organizmu i coraz co raz większej złoŜoności całego systemu” (M. śebrowska „Psychologia 
rozwojowa dzieci i młodzieŜy”).  
3.          W  trakcie  rozwoju  dziecko  zaczyna  postrzegać  zmiany  między  ilością  a  jakością  
przedmiotów. Początkowo bowiem zwraca uwagę jedynie na ilość. Chcąc udowodnić tą tezę 
muszę przytoczyć pewnie doświadczenie. Przeprowadziłam je z dziećmi w wieku 5 lat, kiedy 
z  dwoma  koleŜankami  wybrałam  się  do  przedszkola  na  ulicy  Czerniakowskiej  50A. 
Wybrałyśmy z grupy trzy dziewczynki: Magdę, Olę i Marysię oraz jednego chłopca: Kacpra. 
Dałyśmy  im  do  porównania  ilość  wody  w  naczynkach.  Jedno  było  wąskie  i  długie,  drugie 
natomiast  niskie  i  szerokie.  Początkowo  wlałyśmy  wodę  do  naczynka  niskiego,  po  czym 
przelałyśmy  tą  samą  ilość  do-  wąskiego.  Dzieci  jednomyślnie  uznały,  Ŝe  więcej  wody 
znajduje się w  wyŜszej szklance. Z tego doświadczenia wynika, Ŝe dziecko w wieku od 4-5 
lat  uznaje  jedynie  tzw.  toŜsamość  jakościową”,  tym  samym  odrzucając  ilościową.  Zwraca 
uwagę  tylko  na  kształt  jaki  przybrała  woda  w  danym  naczyniu.  Natomiast  to,  Ŝe  przelana 
ciecz  zachowa  ilość,  dziecko  uznaje  dopiero  w  wieku  7-8  lat.  Powód  jest  taki,  Ŝe  ilość 

wymaga juŜ pewnej konstrukcji i nie jest ona dana, natomiast cechy jakościowe są widoczne. 
Dziecko nie rozumie tego, Ŝe ilość  wody się zachowuje, gdyŜ ocenia tą operacjęna zasadzie 
kolejności  osiąganych  poziomów.  Widzi,  Ŝe  woda  dochodzi  wyŜej  i  stwierdza  bez 
uwzględniania innych wymiarów, Ŝe jest jej więcej.    
5.          Dosyć  późno  rozwija  się  teŜ  u  dzieci  zdolność  rozumienia  stałości  masy  i  cięŜaru.  W 
doświadczeniu drugim uŜyłyśmy plasteliny. Dzieci miały za zadanie z równych jej kawałków 
ulepić  kulki.  Później  z  jednej  z  kulek  zrobiłyśmy  „węŜa”,  drugą  zgniotłyśmy  na  „placek”,  a 
dwie  pozostawiłyśmy  takimi  jakie  były.  Dzieci  powiedziały,  Ŝe  najdłuŜszy  jest  plastelinowy 
„wąŜ”,  największy  „placek”,  a  najmniejsze  kulki.  To  jest  dowód  na  to,  Ŝe  małe  (5-letnie) 
dzieci nie porównują wielkości i masy ciał stałych, kiedy zmieniamy ich kształt, a takŜe gdy 
rozdrabniamy  na  mniejsze  części.  Ta  umiejętność  rozwija  się  dopiero  około  6-7  roku  Ŝycia. 
Wtedy  dzieci  zaczynają  uznawać  zasadę  stałości  masy  juŜ  bez  względu  na  zmianę  kształtu. 
Zabawa  z  plasteliną  zakończyła  się  dla  nas  bardzo  przyjemnie,  poniewaŜ  dzieci  podarowały 
nam  zrobione  przez  siebie  pokemony  (postacie  z  mało  ambitnej,  ale  popularnej  teraz  bajki)i 
inne ulepione stworki.  
6.     Trzecie doświadczenie przeprowadziłyśmy, by udowodnić brak umiejętności u dzieci w 
wieku  przedszkolnym,  porządkowania  stałości  liczby  przedmiotów  przy  zmianie  ich 
połoŜenia  lub  rozmieszczenia.  Okazało  się,  Ŝe  dzieci  nie  umiały  rozróŜnić  stosunku  między 
wielkością  zbioru    a  pozycją  elementów  w  uporządkowanym  zbiorze.  Aby  to  sprawdzić 
ułoŜyłyśmy  po  siedem  cukierków  w  dwóch  rządkach.  Dzieci  stwierdziły,  Ŝe  są  one  równe. 
Następnie przesunęłyśmy do przodu dwa cukierki z dolnego rzędu, tak Ŝe ich liczba pozostała 
ta  sama.  Jednak  Magda,  Ola,  Kacper  i  Marysia    na  nasze  pytanie:  ”gdzie  jest  więcej 
cukierków”  odpowiedziały,  Ŝe  na  dole.  Tak  więc  dzieci  poniŜej  6-  7  lat  nie  mają  jeszcze 
zdolności do odróŜniania wielkości, czy równości dwóch zbiorów elementów od zmiany ich 
połoŜenia i przemieszczenia. Według dziecka więcej jest przedmiotów tam, gdzie zajmują one 
więcej miejsca. Nie liczyły one cukierków tylko od razu wskazały dłuŜszą „linię”.   
7.          We  wszystkich  wyŜej  wymienionych  doświadczeniach  najprawdopodobniej 
sprawdziłyby  się  dopiero  dzieci  w  wieku  od  7  lat.  W  wieku  przedszkolnym  zaczynają 
kształtować się operację, które zostaną w pełni osiągnięte w następnej dekadzie rozwojowej. 
Wtedy  dzieci  postrzegają  juŜ  nie  tylko  jakość,  ale  takŜe  ilość.  Wiedzą,  Ŝe  naleŜy  zwracać 
uwagę nie tylko na kształt ciała, ale i na jego masę oraz na liczbę elementów niezaleŜnie od 
ich ustawienia.  Zdolności psychiczne kształtują się więc wraz z  wiekiem i doświadczeniem, 
poprzez  stopniowe  poznawanie  tego  co  nas  otacza.  Nie  moŜna  wymagać  od  dzieci  od  razu 
zbyt wiele, gdyŜ to co chcielibyśmy, aby umiały od razu przyjdzie z czasem.