plik

awo

Logistyka Produkcji

www.logistyka-produkcji.pl

Na straży faktur

Płynność finansowa ma strategiczne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania firm.

Przeszkodę w jej utrzymaniu mogą stanowić nierzetelni kontrahenci, którzy nie regulują

swoich zobowiązań na czas. W jaki sposób przedsiębiorcy mogą radzić sobie z zalegającymi

płatnikami?

ondycja finansowa przedsiębiorstw w dużej mie-
rze zależy od płynnej regulacji własnych płatności

w powiązaniu z egzekwowaniem należności od dłużni-
ków. Najkorzystniejsza jest sytuacja kiedy okres spłaty
przez partnerów biznesowych jest krótszy od terminów
regulacji własnych zobowiązań. Dzięki temu napływa-

jące środki pozwalają uregulować zadłużenie firmy bez
opóźnień. W biznesie nie zdarza się to często i w takich
przypadkach spółki muszą zwykle posiłkować się dodat-
kowym finansowaniem, np. kredytem obrotowym. Jest
to jednak kolejne zobowiązanie, które również trzeba
spłacić.

Kilkustopniowa motywacja

Aby nie dopuszczać do zaległości w płatnościach, spółka
powinna samodzielnie zadbać o swoją płynność finanso-
wą i właściwie zidentyfikować potrzeby w zestawieniu
z  bieżącymi  zobowiązaniami  przedsiębiorstwa.  Warto
wdrożyć  w  firmie  wewnętrzne  procedury  zarządzania
należnościami.  Nawet  najkrótsze  okresy  przetermino-
wania faktur mogą oznaczać dla firmy kłopoty, dlatego
też warto reagować na opóźnienia. W przypadku dużych
spółek  dobrym  rozwiązaniem  jest  wyznaczenie  osoby
odpowiedzialnej  za  monitorowanie  należności.  Głów-
nym zadaniem pracownika pełniącego tę funkcję będzie
bezpośredni  kontakt  z  dłużnikiem,  powinien  więc  cha-
rakteryzować  się  odpowiednimi  cechami  osobowymi
jak sumienność, asertywność i konsekwencja w działa-
niu.  W  praktyce  wygląda  to  tak,  że  jeśli  zbliża  się  ter-
min płatności, kontrahent zostaje poinformowany o tym
w ustalonej formie np. telefonicznie lub drogą mailową.
Dzięki temu dłużnik nie będzie mógł argumentować, że
nieumyślnie przeoczył termin płatności i nie dojdzie do
sytuacji  wydłużania  terminu  zapłaty.  Monitoring  po-
zwoli  zarówno  na  identyfikację  zagrożonych  należno-
ści, jak i na motywowanie dłużnika do ich regulowania.
W tym celu przedsiębiorstwo może posłużyć się zachętą
w postaci upustów w przypadku przedterminowej spła-
ty należności lub wyciągnąć konsekwencje w stosunku
do niesolidnego partnera biznesowego. Korzystne może
okazać się podpisanie umowy handlowej o współpracy,
w której zostaną wyznaczone terminy płatności, bonusy
za ich dotrzymanie oraz kary za przekroczenie. Zwłasz-
cza gratyfikacje mogą motywować partnerów, bo ozna-
czają dla nich wymierną korzyść finansową. Ponadto ja-
sno zdefiniowane warunki współpracy są korzystne dla
obu stron, zwłaszcza w przypadku długotrwałej współ-
pracy.
Jeśli kontrahent nadal uchyla się od zapłaty, można prze-
słać do niego monit informujący o wszczęciu odpowied-
nich procedur, które mogą obejmować np.: wstrzymanie
dostaw  lub  świadczenia  usług,  rozpoczęcie  naliczania
odsetek od należności, zgłoszenie do Krajowego Rejestru
Długów.

Zakręcenie kurka dostaw

Wstrzymanie dostaw jest dosyć skutecznym sposobem
skłaniającym dłużnika do zapłaty. Jeżeli w trakcie skła-

Michał Szalak,

konsultant w Baker Tilly Poland

Sposoby na nierzetelnych kontrahentów, czyli jak egzekwować długi

Należy prawidłowo udokumentować podstawę

roszczenia, w przeciwnym razie pozew zostanie

oddalony

awo

Logistyka Produkcji

www.logistyka-produkcji.pl

dania zamówienia okaże się, że poziom zadłużenia kon-
trahenta  jest  wysoki,  wówczas  jego  realizacja  zostanie
automatycznie  wstrzymana.  Dzięki  temu  nie  dochodzi
do  wzrostu  należności.  Dodatkowym  czynnikiem  mo-
tywującym  do  terminowej  zapłaty  będzie  naliczanie
odsetek.  Ich  wysokość  może  być  wcześniej  określona
w umowie, wówczas nie będzie przeszkód, by się na nią
powołać.  W  przeciwnym  wypadku  można  zastosować
stawkę w wysokości odsetek ustawowych (13 procent).

Na liście dłużników

Kolejnym  sposobem  jest  poinformowanie  nierzetelne-
go  kontrahenta  o  zamiarze  zgłoszenia  go  do  Krajowe-
go Rejestru Długów. Wpis na listę dłużników nie tylko
zmniejsza wiarygodność spółki i utrudnia dostęp do kre-
dytów  bankowych,  ale  również  uniemożliwia  pozyska-
nie nowych partnerów biznesowych. Jeśli powyższe pro-
cedury okażą się niewystarczające, przedsiębiorcy mogą
skorzystać z innych sposobów odzyskiwania należności,
jak np.: negocjacje, mediacje, sprzedaż należności, usługi
firmy windykacyjnej lub droga sądowa.

Na drodze negocjacji

Jeśli dłużnik ma znaczącą pozycję na rynku i zależy nam
na utrzymaniu z nim dobrych relacji, można podjęć ne-
gocjacje  dotyczące  sposobu  spłaty  zaległej  należności.
Należy jednak pamiętać o wypracowaniu kompromisu,
który  określi  możliwe  do  spełnienia  warunki  spłaty.
W  wyniku  negocjacji  powinno  nastąpić  porozumienie
co do terminu i formy zapłaty, wysokości ewentualnych
rat i należnych odsetek. W przypadku rozliczeń można
uzgodnić  wzajemną  rekompensa-
tę należności, precyzując, których
faktur będzie ona dotyczyć.
Jeśli  z  różnych  powodów  nego-
cjacje  nie  kończą  się  sukcesem,
niezbędny może okazać się udział
osób  trzecich  i  próba  osiągnięcia
konsensusu  na  drodze  mediacji,
która  uregulowana  jest  przepisa-
mi  kodeksu  postępowania  cywilnego.  Mediacja  ta  ma
charakter  dobrowolny,  w  procesie  zaś  uczestniczy  bez-
stronny mediator. Prowadzona jest na podstawie umowy
o mediację, ale również sąd ma prawo ją zarządzić stro-
nom sporu. Co ważne, ugoda zawarta przed mediatorem
i zatwierdzona przez sąd ma moc prawną. Dzięki temu
sposobowi rozwiązywania sporów możliwe jest szybsze
odzyskanie długu bez potrzeby regulowania opłat zwią-
zanych z postępowaniem sądowym. Zwykle koszt media-
cji waha się od 1 do 3 proc. wartości przedmiotu sporu,
chyba  że  mediator  zrzeka  się  wynagrodzenia.  Jeśli  ta
forma odzyskania wierzytelności okaże się bezskutecz-
na, można wówczas skorzystać z usług profesjonalnych
firm windykacyjnych. Zgodnie z art. 509 KPC wierzytel-
ność może być bez zgody dłużnika przeniesiona na oso-
bę  trzecią,  chyba  że  sprzeciwiałoby  się  to  ustawie,  za-
strzeżeniu  umownemu  albo  właściwości  zobowiązania.
Korzystając z firm windykacyjnych firma szybko uwolni
się od nierzetelnego kontrahenta, ale musi się liczyć się
z wysokimi kosztami sprzedaży wierzytelności. Zazwy-
czaj jednak jej wartość jest indywidualnie negocjowana.
Ponadto  firmy  windykacyjne  świadczą  również  usłu-

gi związane z odzyskiwaniem należności jeszcze przed
wstąpieniem na drogę sądową. Skuteczność windykacji
zależy m.in. od metod egzekwowania należności oraz do-
świadczenia firmy.

Na drodze sądowej

Gdy  wyczerpią  się  wszystkie  możliwości  polubowne-
go  porozumienia  z  dłużnikiem,  pozostaje  dochodzenie
należności na drodze sądowej w postępowaniu nakazo-
wym bądź upominawczym. Zgodnie z art. 485 Kodeksu
Postępowania  Cywilnego  (KPC)  w  pierwszym  przypad-
ku  sąd  wydaje  nakaz  zapłaty  roszczenia  pieniężnego
albo  świadczenia  innych  rzeczy  zamiennych,  jeżeli  żą-
dania  poszkodowanego  poparte  są  dołączonym  do  po-
zwu:  dokumentem  urzędowym,  zaakceptowanym  przez
dłużnika  rachunkiem,  wezwaniem  dłużnika  do  zapłaty
i  pisemnym  oświadczeniem  dłużnika  o  uznaniu  dłu-
gu,  zaakceptowanym  przez  dłużnika  żądaniem  zapłaty,
zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku
środków na rachunku bankowym.
Należy  zatem  prawidłowo  udokumentować  podstawę
roszczenia, w przeciwnym razie pozew zostanie oddalo-
ny.  Wydając  nakaz  zapłaty  sąd  orzeka,  że  pozwany  ma
w  ciągu  dwóch  tygodni  od  dnia  doręczenia  mu  naka-
zu zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami lub
wnieść w tym terminie zarzuty. Co ważne, nakaz, prze-
ciw  któremu  nie  wniesiono  zarzutów,  ma  moc  prawo-
mocnego wyroku.
Warto  wiedzieć,  że  gdy  firma  dochodzi  roszczenia  pie-
niężnego, może dochodzić swoich należności w postępo-
waniu  upominawczym.  Wierzyciel  ma  szansę  uzyskać

nakaz zapłaty przeciwko dłużniko-
wi. Sąd ocenia wówczas zasadność
roszczenia  na  podstawie  przesta-
wionych  przez  powoda  dowodów,
np. faktur potwierdzonych za zgod-
ność  z  oryginałem.  W  przypadku
uzasadnionych  podstaw,  wydany
zostanie  z  urzędu  nakaz  zapłaty.
Następnie w ciągu dwóch tygodni

od jego doręczenia pozwany musi zaspokoić roszczenie
powoda w całości lub w tym terminie wnieść do sądu
sprzeciw. Jeśli dłużnik nie zdecyduje się na ten krok, na-
kaz zapłaty staje się prawomocny i może stanowić pod-
stawę do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Należy się jednak liczyć z kosztami, które w tej sytuacji
zależą od przedmiotu sporu i szacowane są jako 1/4 x 5%
jego wartości. W praktyce jest to równowartość faktur.
Jeżeli rozprawa zakończy się po myśli wierzyciela, nale-
ży złożyć wniosek do komornika o dokonanie egzekucji
należności. Bieżące śledzenie jego pracy i ewentualna
pomoc we wskazaniu majątku dłużnika może znacząco
wpłynąć na jej skuteczność. W przypadku pomyślnej eg-
zekucji komornik ma obowiązek w terminie 4 dni prze-
kazać uprawnionemu wyegzekwowane zadłużenie.

Pozwany, który nie zgadza się z decyzją sądu i nie zamierza uregulować roszczenia, może

zgodnie z art. 483 KPC wnieść pismo zawierające zarzuty do sądu. W piśmie pozwany

wskazuje wówczas czy zaskarża nakaz w całości czy w części. Powinien więc przedstawić

zarzuty, a także wszystkie okoliczności i dowody na ich potwierdzenie. Może to dopro-

wadzić do wyznaczenia rozprawy i znacząco wydłużyć okres dochodzenia należności.

Sąd może orzec utrzymanie nakazu zapłaty w całości lub w części, uchylić nakaz i orzec

o żądaniu pozwu lub odrzucić pozew bądź umorzyć postępowanie.

W przypadku dużych spółek

dobrym rozwiązaniem

jest wyznaczenie osoby

odpowiedzialnej za

monitorowanie należności