Przedmiot stosunków cywilnoprawnych
•
klasyfikacja przedmiotów:
•
rzeczy
•
ró
ż
ne postacie energii
•
dobra niematerialne m.in. maj
ą
tkowe podmiotowe
•
zorganizowane kompleksy maj
ą
tkowe np. przedsi
ę
biorstwo
•
prawa
•
papiery warto
ś
ciowe
•
pieni
ą
dz
1 Rzecz - tylko i wył
ą
cznie przedmioty materialne i jest rzecz
ą
oboj
ę
tn
ą
czy powstały w sposób naturalny czy inaczej
Co nie jest rzeczami ?
•
energia
•
cz
ęś
ci składowe rzeczy
•
rzeczy powszechnie dost
ę
pne dla ka
ż
dego np. powietrze
Podział rzeczy
•
ruchome - wszystkie te, które nie s
ą
nieruchomo
ś
ciami
•
nieruchomo
ś
ci
Nieruchomo
ś
ci:
•
wg. art 46 KC nieruchomo
ś
ciami s
ą
cz
ęś
ci powierzchni ziemskiej stanowi
ą
ce odr
ę
bny przedmiot własno
ś
ci. Jest to tylko
powierzchnia ziemska na tyle na ile przysługuje im społeczno-gospodarcze przeznaczenie danej nieruchomo
ś
ci
•
nieruchomo
ś
ciami s
ą
budynki ale tylko takie budynki które, s
ą
trwale zwi
ą
zane z gruntem ( fundamenty, na palach )
•
odr
ę
bny lokal w budynku je
ż
eli przepisu tak stanowi
ą
•
statki morskie, które zostały wpisane do rejestru statków.
1 - Instytucja ksi
ą
g wieczystych jest przeznaczona tylko dla nieruchomo
ś
ci
2 - Odmiennie jest traktowana egzekucja z rzeczy nieruchomej ni
ż
ruchomej
2 Cz
ęść
składowa
•
wg art. 47 KC wszystko to co nale
żą
c do rzeczy jako cało
ść
nie mo
ż
e by
ć
od niej odł
ą
czone bez uszkodzenia lub
istotnej zmiany cało
ś
ci lub bez istotnej zmiany cało
ś
ci lub bez istotnej zmiany odł
ą
czonego przedmiotu np. koło do wozu
•
przedmioty sztucznie przył
ą
czone jak i równie
ż
składniki naturalne np. kamienie i piasek w gruncie rolnym
•
art 48 KC do cz
ęś
ci składowej gruntu nale
żą
wszystkie drzewa oraz wszystkie ro
ś
liny od chwili zasadzenia lub zasiania.
•
art 49 KC urz
ą
dzenia słu
żą
ce do doprowadzania lub odprowadzania wody, gazu energii itp. chocia
ż
trwale poł
ą
czone z
gruntem nie b
ę
d
ą
stanowiły cz
ęś
ci składowej nieruchomo
ś
ci ale stanowi
ą
cz
ęść
przedsi
ę
biorstwa je
ż
eli wchodz
ą
w skład
tego przedsi
ę
biorstwa
cz
ęś
ci składowe nie mog
ą
by
ć
osobnym przedmiotem własno
ś
ci innych praw rzeczowych czyli prawo własno
ś
ci rozci
ą
ga
si
ę
automatycznie na przedmiot, który stał si
ę
cz
ęś
ci
ą
składow
ą
danej rzeczy.
Cz
ęść
składowa mo
ż
e by
ć
przedmiotem odr
ę
bnych stosunków ale z zakresu prawa zobowi
ą
zaniowego
3 Przynale
ż
no
ść
:
•
musi by
ć
rzecz
ą
samoistn
ą
np. szkła w okularach to cze
ść
składowa a futerał to przynale
ż
no
ść
•
mo
ż
e by
ć
tylko rzecz
ą
ruchom
ą
, natomiast rzecz główna mo
ż
e by
ć
tak
ż
e nieruchomo
ś
ci
ą
•
rzecz główna i przynale
ż
no
ść
musz
ą
nale
ż
e
ć
do tego samego wła
ś
ciciela
•
przynale
ż
no
ść
musi by
ć
potrzebna do korzystania z rzeczy głównej zgodnie z jej przeznaczeniem
Jakie skutki prawne wynikaj
ą
z tytułu przynale
ż
no
ś
ci ?
•
czynno
ść
prawna, która b
ę
dzie musiała za przedmiot rzecz główn
ą
ma skutek prawny tak
ż
e wzgl
ę
dem przynale
ż
no
ś
ci
prawnej ale w sposób wyra
ź
ny, albo z tre
ś
ci szczególnego przepisu
•
egzekucja, która b
ę
dzie skierowana do nieruchomo
ś
ci obejmowa
ć
b
ę
dzie tak
ż
e przynale
ż
no
ść
•
przynale
ż
no
ść
mo
ż
e wraz z rzecz
ą
główn
ą
stanowi
ć
zabezpieczenie kredytu
4 Po
ż
ytki
a) po
ż
ytki rzeczy:
•
naturalne ( przychód z rzeczy ) np. zbo
ż
e, przychówek i inne cz
ęś
ci składowe np. glina, piasek z ziemi
•
cywilne ( dochody z rzeczy, któr
ą
dana rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego ) np. cz
ęść
umowy najmu,
wynajmuj
ę
lokal i dostaj
ę
fors
ę
b) po
ż
ytki prawa - te dochody, które prawo to przynosi zgodnie z przeznaczeniem społeczno-gospodarczym np.
po
ż
ytkami prawa u
ż
ytkowania jest własno
ść
po
ż
ytków rzeczy obci
ąż
onych tych prawem
Praktyczne znaczenie po
ż
ytków uwypukli si
ę
wtedy, gdy inna osoba ni
ż
wła
ś
ciciel jest upowa
ż
niona do pobierania
po
ż
ytków z rzeczy
5 Pieni
ą
dz - prawo cywilne traktuje pieni
ą
dz jako szczególn
ą
odmian
ę
rzeczy, jedyn
ą
cech
ą
ró
ż
ni
ą
c
ą
pieni
ą
dz od rzeczy
jest to,
ż
e w zasadzie w obrocie cywilnoprawnym decyduje suma znaków pieni
ęż
nych a nie ilo
ść
6 Papiery warto
ś
ciowe - to dokumenty, z którymi dane prawo maj
ą
tkowe jest tak
ś
ci
ś
le zwi
ą
zane,
ż
e realizacja tego
prawa nie jest mo
ż
liwa bez władania tym dokumentem. Zarazem papier warto
ś
ciowy stwarza dla osoby z tego
dokumentu uprawnionej tzw. legitymacj
ę
formaln
ą
tzn. ,
ż
e zobowi
ą
zany z dokumentu nie ma obowi
ą
zku bada
ć
czy
osoba legitymowana tym papierem warto
ś
ciowym jest nim legitymowana rzeczywi
ś
cie ( czy jest uprawniona ) czy te
ż
nie.
Sam fakt,
ż
e posiadam dokument jest równoznaczny ze stwierdzeniem
ż
e ja posiadam ten dokument w sposób legalny a
ten kto
ś
musi wypłaci
ć
Prawa inkorporowane w papierze warto
ś
ciowym mog
ą
by
ć
ró
ż
ne:
•
np. w czekach, wekslach akcjach, obligacjach s
ą
inkorporowane warto
ś
ci pieni
ęż
ne ale tak
ż
e w akcjach s
ą
inkorporowane pewne prawa członkowskie w sp. akcyjnej.
•
W niektórych papierach warto
ś
ciowych mog
ą
by
ć
inkorporowane prawa do rozporz
ą
dzania rzecz
ą
znajduj
ą
c
ą
si
ę
we
władaniu posiadacza papieru warto
ś
ciowego np. konosament i instytucja, któr
ą
wystawca daje kapitanowi statku
umo
ż
liwiaj
ą
c mu,
ż
e ten płyn
ą
c mo
ż
e sprzeda
ć
towar nie np. w Nowym Yorku ale w Reykyawiku, ale za cen
ą
równ
ą
lub
przewy
ż
szaj
ą
c
ą
cen
ę
w N.Y.
Nie s
ą
papierami warto
ś
ciowymi, zni
ż
ki na okaziciela ( bony towarowe )
Papiery warto
ś
ciowe
Podział papierów warto
ś
ciowych ze wzgl
ę
du na sposób ustalania legitymacji formalnej, oraz ze wzgl
ę
du na sposób
przenoszenia papierów warto
ś
ciowych na inne osoby :
•
papiery warto
ś
ciowe imienne : takie, które w swej tre
ś
ci wskazuj
ą
w sposób wyra
ź
ny osob
ę
uprawnion
ą
np: akcje
imienne. Mog
ą
by
ć
one przenoszone na nabywc
ę
tylko i wył
ą
cznie na drodze przelewu i ze skutkami przelewu.
•
papiery warto
ś
ciowe na zlecenie : takie, w których uprawniona osoba wynika z tre
ś
ci dokumentu, ale papiery
warto
ś
ciowe na zlecenie s
ą
przenoszone tylko i wył
ą
cznie ze wzgl
ę
du na tzw. INDOS. INDOS - szczególna
wzmianka oznaczona na tre
ś
ci samego dokumentu. (to co jest napisane na drugiej stronie weksla)
•
papiery warto
ś
ciowe na okaziciela : osoba uprawniona nie jest w ogóle imiennie wskazana. I uprawnionym jest
ka
ż
dy obecny posiadacz danego dokumentu. Przeniesienie praw papieru warto
ś
ciowego na okaziciela nast
ę
puje
przez wydanie tego dokumentu.
Przedmiotami stosunku cywilnoprawnego mog
ą
by
ć
równie
ż
:
dobra niematerialne : znaki towarowe, wzory zdobnicze, wzory u
ż
ytkowe, patenty, wynalazki, prawa autorskie, oraz
dobra osobiste.
pewne zorganizowane cz
ęś
ci, np przedsi
ę
biorstwo
Nale
ż
y odró
ż
ni
ć
przedsi
ę
biorstwo w znaczeniu podmiotowym od przedsi
ę
biorstwa. w znaczeniu przedmiotowym.
Przedsi
ę
biorstwo. w znaczeniu podmiotowym to przedsi
ę
biorstwo pa
ń
stwowe, jako osoba prawna. Przedsi
ę
biorstwo. w
znaczeniu przedmiotowym to zespół składników rzeczowych, które składaj
ą
si
ę
na dane przedsi
ę
biorstwo.
W skład przedsi
ę
biorstwa wchodzi :
O ile umowa nie stanowi inaczej.
1.firma, znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizuj
ą
ce przedsi
ę
biorstwo.
2.ksi
ę
gi handlowe
3.nieruchomo
ś
ci, ruchomo
ś
ci nale
żą
ce do tego przedsi
ę
biorstwa w tym produkty i materiały.
4.patenty, wzory u
ż
ytkowe i zdobnicze
5.zobowi
ą
zania i obci
ąż
enia zwi
ą
zane z prowadzeniem przedsi
ę
biorstwa
6.prawa i zobowi
ą
zania wynikaj
ą
ce z najmu i dzier
ż
awy lokali zajmowanych przez to przedsi
ę
biorstwo.
Co jest gospodarstwem rolnym :
Je
ż
eli czynno
ść
prawna nie stanowi inaczej.
1.grunty rolne wraz z gruntami le
ś
nymi, budynkami i ich cz
ęś
ciami, urz
ą
dzeniami i inwentarzem. Je
ż
eli stanowi
ą
lub
mog
ą
stanowi
ć
zorganizowan
ą
cało
ść
.
2.prawa i obowi
ą
zki zwi
ą
zane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
Mienie wg. Kodeksu Cywilnego to własno
ść
i inne prawa maj
ą
tkowe, czyli wszystkie prawa podmiotowe, maj
ą
tkowe. K.C.
posługuje si
ę
równie
ż
poj
ę
ciem maj
ą
tek . Wg. K.C. długi nie wchodz
ą
do tak zdefiniowanego poj
ę
cia maj
ą
tku, ale nie
wchodz
ą
c do niego ci
ążą
na tym maj
ą
tku.
Obowi
ą
zuje zasada,
ż
e ka
ż
dy podmiot prawa ma w zasadzie tylko jeden maj
ą
tek, który pozostaje jednolity pomimo
stałych zmian jego elementów składowych.