Opis i użytkowanie pistoletu P-64

Szkoła Policji w Katowicach

Opis i uŜytkowanie pistoletu P

–

Opracowanie:

mł. asp. Aleksandra Kukuła

mł. asp. Marek Grzebieluch

Zakład Wyszkolenia Specjalnego

Wydawnictwo
Szkoły Policji w Katowicach
2009

ŁA

POL



Wszelkie prawa zastrzeŜone – Szkoła Policji w Katowicach 2009

KsiąŜki nie wolno reprodukować (adaptować) ani w całości, ani w części, niezaleŜnie od
zastosowanej techniki (druk, fotografia, komputer, kserograf, fonografia itd.), bez pisemnej zgody
Wydawcy.

Druk i oprawa: Szkoła Policji w Katowicach

SPIS TREŚCI

Rys historyczny pistoletu P-64

Zmiany w P-64. Odmiany P-64

Podstawowe informacje o P-64

Przeznaczenie i opis części oraz zespołów pistoletu P-64

Rozkładanie i składanie pistoletu P- 64

Literatura

1. Rys historyczny pistoletu P – 64

Po umocnieniu się władzy komunistycznej w Polsce, organa bezpieczeństwa

i porządku publicznego szykowały się do zmiany swego paramilitarnego charakteru.

Częścią tych zmian miało być wyeliminowanie z uzbrojenia funkcjonariuszy broni

długiej i maszynowej na rzecz pistoletów. PoniewaŜ w tej nowej formule kaŜdy

funkcjonariusz MO i bezpieki miał być uzbrojony w pistolet, potrzeby resortu spraw

wewnętrznych w tej dziedzinie były ogromne, dorównywały zapotrzebowaniu

wojskowemu. W praktyce działań policyjnych słuŜb mundurowych pistolet stanowi

broń przeznaczoną do samoobrony i wymuszania posłuszeństwa. Znaczna część

funkcjonariuszy pionów kryminalnych pełniła słuŜbę w ubraniach cywilnych,

natomiast broń nosiła w ukryciu. Do tych celów potrzebny był pistolet niewielkich

rozmiarów. Resort spraw wewnętrznych i obrony narodowej miały odmienne definicje

pojęcia „niewielkie rozmiary”. Wojskowi chcieli broni bocznej, która nie

przeszkadzałaby w wykonywaniu codziennych obowiązków słuŜbowych, ale w razie

potrzeby pozwalała na wygodne uŜytkowanie i zapewniała siłę skutecznego-

miertelnego raŜenia, dzięki nabojowi kalibru 9 mm. Milicjanci za najwaŜniejszy

wyznacznik uznali moŜliwość ukrycia i skrytego przenoszenia broni.

W roku 1955 ZSRR przedstawił nowy, pięcioletni plan rozwoju uzbrojenia sił

zbrojnych państw bloku wschodniego, zawierający zapowiedź wprowadzenia nowego

naboju pistoletowego 9 mm x 18, oznaczonego indeksem N-181S. Siły zbrojne ZSRR

(wojsko i słuŜby milicyjne) przyjęły ten nabój w 1951 roku wraz z nowym pistoletem

Makarowa (PM). Amunicja ta miała siłę raŜenia wystarczającą do obezwładnienia

trafionego celu, a jednocześnie poziom energetyczny pozwalający konstruować

pistolety działające na zasadzie odrzutu zamka swobodnego.

W opisywanym czasie większość policji świata po obu stronach śelaznej Kurtyny nosiła pistolety na

małe,  słabe  naboje  7,65  mm  Browninga.  Ich  energię  uwaŜano  powszechnie  za  wystarczającą  do
samoobrony, a ponadto pozwalała ona stworzyć pistolet niewielkich rozmiarów i prosty w budowie
za  sprawą  wykorzystania  zasady  odrzutu  zamka  swobodnego.  W  odróŜnieniu  od  Czechów
z  pistoletami  vz.  27  i  vz.  50,  czy  funkcjonariuszy  policji  NRD  z  kopią  Walthera  PP,  pistoletem
1-1001,  polscy  milicjanci  byli  skazani  na  noszenie  do  słuŜby  pistoletu  TT  (popularnie  zwanego
tetetką),  waŜącego  około  kilograma,  zasilanego  nabojem  7,62  mm  x  25,  o  zasięgu  skutecznego
raŜenia  niemal  1000  m.  Nadmierny  zasięg  raŜenia  i  duŜa  zdolność  penetracji  tejŜe  amunicji
stwarzały powaŜne zagroŜenie dla zdrowia i Ŝycia osób postronnych.

Rys. 1. 9 mm pistolet wz. 1964

Hegemonistyczna rola ZSRR w podpisanym w 1955 r. Układzie Warszawskim

oznaczała, iŜ kraje doń naleŜące będą musiały przyjąć nowo skonstruowany nabój.

Destalinizacja, która przetoczyła się po XX Zjeździe KPZR (rok 1956), w całym

obozie państw Układu, spowodowała odrodzenie narodowych szkół konstrukcyjnych

i powstawanie własnych modeli broni na standaryzowane naboje.

Na przełomie lat 1957/58 rozpisano konkurs na nowy pistolet wojskowy, a jego

załoŜenia taktyczno - techniczne były następujące: „moŜliwość szybkiego przejścia

z połoŜenia zabezpieczonego do połoŜenia, w którym moŜna oddać natychmiastowy

strzał” (czyli mechanizm spustowy z samonapinaczem i łatwym w obsłudze

bezpiecznikiem). Ponadto miał on być dogodny w uŜyciu, pewny w działaniu,

z odpowiednimi zabezpieczeniami oraz o małej masie i gabarytach.

Do konkursu zgłoszone zostały trzy niezaleŜnie od siebie działające zespoły

konstrukcyjne, przedstawiające prototypy o róŜnych rozwiązaniach konstrukcyjnych.

W Politechnice Warszawskiej Piotr Wilniewczyc i Stanisław Rojek zgłosili do

konkursu pistolet WiR wz. 57. W Zakładach Metalowych im. Gen. Karola

wierczewskiego „Waltera” w Radomiu (czyli Łuczniku), Ryszard Białostocki

i Ryszard Chełmicki opracowali prototyp pistoletu noszącego oznaczenie wz. 58.

Trzecią grupę stanowili konstruktorzy wojskowi, pracownicy Centralnego

Badawczego Poligonu Artyleryjskiego w Zielonce, tj. Witold Czepukajtis, Romuald

Zimny, Mieczysław Adamczyk, Henryk Adamczyk, Stanisław Kaczmarski

i Kazimierz Kowalewski.

Opracowując załoŜenia koncepcyjne, projektujący broń wzięli pod uwagę

następujące wymagania:

broń miała działać na zasadzie odrzutu zamka swobodnego i powinna być

wyposaŜona w mechanizm uderzeniowo-spustowy z kurkiem zewnętrznym,

zaopatrzonym w moŜliwość samonapinania;

pistolet powinien mieć wskaźnik załadowania, umoŜliwiający stwierdzenie

obecności naboju w komorze nabojowej lufy bez potrzeby odciągania zamka;

konstrukcja powinna umoŜliwiać przeładowanie broni w połoŜeniu

zabezpieczonym;

przy małych wymiarach broni naleŜało zapewnić jej dobrą celność na odległość

do 50 m;

do produkcji miały być wykorzystane materiały i surowce wyłącznie

pochodzenia krajowego.

Po ukończeniu prac nad projektem wstępnym i sporządzeniu rysunków zostały

wykonane dwa prototypy: model M (6 nabojów, lufa 81 mm) i model W (7 nabojów,

lufa 94 mm).

W modelu M, pierwszym wyprodukowanym prototypie, w czasie badań

wstępnych i strzelań próbnych, pomimo ujawnionych kilku drobnych usterek, broń

strzelała celnie i miała dobre skupienie. Usterki te wyeliminowano w modelu W.

W tym okresie narodziła się równieŜ nazwa broni Czak stanowiąca skrót

pierwszych liter nazwisk twórców (Czepukajtis, Zimny, Adamczyk, Kaczmarski)

W 1961 roku komisja konkursowa, w obliczu śmierci konstruktora pistoletu

WiR wz. 57 oraz zbyt skomplikowanego konstrukcyjnie wz. 58 z Radomia, podjęła

decyzję o wyborze pistoletu Czak.

Niestety w tym czasie Rada Naukowo-Techniczna MON złoŜyła wniosek do

ministra o rezygnację z prac nad pistoletem. Uznano, iŜ pistolet TT, który „wygrał

Do zespołu konstrukcyjnego dołączył Jerzy Pyzel, zajmujący się zagadnieniem łańcuchów

wymiarowych i tolerancji, kluczowym przy przygotowywaniu produkcji seryjnej pistoletu, jednakŜe
jego nazwisko, chociaŜ podane wśród konstruktorów w nagłówku patentu, nie zostało dołączone do
nazwy.

wojnę”, jest najlepszy dla potrzeb wojskowych. Wycofanie się wojska z rozwijania

Czaka spowodowało, Ŝe cały program znalazł się pod skrzydłami MSW. Ostatecznie

zrezygnowano z modelu W, a do dalszego rozwoju skierowano poprawiony

i przerobiony na nabój 9x18 prototyp Czaka M

. Dzięki kolejnym zawirowaniom na

szczytach władzy wojskowej, pistolet Czak znowu znalazł się w zainteresowaniu

MON.

Po przeprowadzonych testach i dopracowaniu konstrukcji pod kątem

niezawodności działania i wytrzymałości części, Czak przyjęto w roku 1965 do

uzbrojenia wojska i organów porządku publicznego jako etatową broń oficerów,

podoficerów i pracowników MSW. Nadano mu oficjalne oznaczenie 9 mm pistolet

wzór 1964, w skrócie P-64 i w roku 1966 w Radomiu rozpoczęto seryjną produkcję.

28 lipca 1965 roku konstruktorzy pistoletu zgłosili do Urzędu Patentowego PRL swoje

dzieło i uzyskali patent polski nr 54822, opublikowany 28 lutego 1968 roku. Patent ten

zastrzega jedynie konstrukcję wyłącznika.

Pierwsze partie P-64 z produkcji seryjnej trafiły do MSW, które w latach

1967-1968 było ich głównym odbiorcą. Znacznie mniejsze parte skierowano do

jednostek wojskowych, gdzie na większą skalę typ ten zaczął się pojawiać od roku

1969

W roku 1963 w Radomiu wyprodukowano serię informacyjną pistoletu. Broń nosiła nazwę Czak, ale

nie rozróŜniano juŜ wariantów. Nazwa została wygrawerowana po lewej stronie zamka. Numery
seryjne egzemplarzy z serii informacyjnej miały prefiks „PP”- Pistolet Prototypowy.

Wśród pierwszych odbiorców wojskowych była m. in. 6 Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa.

W sierpniu 1968 roku w ramach akcji „Dunaj”, to jest okupacji Czechosłowacji, Dywizja ruszyła do
boju z 335 sztukami pistoletu P-64.

2. Zmiany w P-64. Odmiany P-64

Po początkowej euforii uŜytkowników, P-64 zaczął ujawniać swoje wady,

w tym m. in.: silny odrzut broni, krótką rękojeść, zawodność w postaci zacięć, małą

zasobność magazynka broni. Sam sposób produkcji pistoletu prowadzony metodą

wiórową, pracochłonną i materiałochłonną, powodował duŜy koszt jego zakupu.

JuŜ w 1972 roku rozpoczęły się prace nad nowymi modelami pistoletu

wojskowego, które doprowadziły do powstania prototypu P-75 z plastykowym

szkieletem i dwurzędowym magazynkiem. Pomysł ten jednak porzucono na rzecz

konstrukcji zwanej P-83 Wanad.

Do roku 1977 trwała produkcja podstawowego wariantu P-64 w liczbie 190 tys.

jednostek. JuŜ w 1971 roku, po serii przypadkowych odpaleń z P-64 wczesnej

produkcji, doszło do zmiany konstrukcji kurka i szyny spustowej. Zmieniono wówczas

kształt i kąt podcięcia zęba zabezpieczającego, obniŜając punkt, w którym zaczep

uruchamiał kurek. Zmodyfikowany kurek oznaczany był od roku 1972 wybijaną na

lewym boku literą „A”. Natomiast w roku 1973 dokonano kolejnych zmian

mechanizmu spustowego i ponownie zmieniono kurek, nadając jego główce kształt

trójkątny.

W połowie lat 70. w Radomiu ruszyła realizacja projektu „Safloryt”, w ramach

którego skonstruowano tłumik do P-64 i pistoletu maszynowego PM-63. Rezultaty

przeprowadzonych testów nie były jednak zadowalające, tłumik do P-64 okazał się

mało skuteczny, gdyŜ z powodu krótkiej lufy część gazów uchodziła przez okno

wyrzutowe.

P-64 miał równieŜ odmianę luksusową, nagrodową. Była to wersja polerowana

i pokryta błyszczącą oksydą, a na lewym boku zamka nosiła wygrawerowany autograf

marszałka Mariana Spychalskiego, ministra obrony narodowej w rządzie Józefa

Podczas początkowych testów pistoletu uŜyto naboju 9 mm Browning, gdyŜ nabój Makarow był

amunicją deficytową. Podsunęło to konstruktorom myśl, aby skonstruować, obok przedmiotowego
P-64, jego wariant eksportowy, strzelający właśnie nabojami 7, 65 mm Browninga i 9 mm krótkim.
Pierwszy wariant pozostał projektem, a drugi doczekał się partii prototypowej w 1967 roku. Pistolet
ten nosi na zamku oznaczenie B9mm P-64 i numery seryjne z prefiksem PB, ma on szkielet będący
nawiązaniem do Czaka W (dłuŜszy magazynek o jeden nabój, a przez to dłuŜszy chwyt).

Cyrankiewicza. Broń stanowiła nagrodę ministra dla prymusów akademii

wojskowych.

Pistolet P-64 wytwarzany był równieŜ w wersji szkolnej, pozbawionej cech

bojowych, przeznaczonej do nauki rozkładania i obsługi broni. Pistolety te miały

w komorze nabojowej wyfrezowany owalny otwór, skróconą iglicę, czerwone pasy na

okładzinach chwytu broni. Początkowo broń szkolną tworzono z egzemplarzy

zuŜytych, niepotrzebnych prototypów. Na przełomie lat 60. i 70. pojawiły się

egzemplarze, które od początku produkowano jako broń szkolną. Miały one

wygrawerowany na zamku napis „SZKOLNY” (od „pistolet szkolny”), który

w ostatnim okresie produkcji ustąpił miejsca napisowi „SZKOLNA” (od „broń

szkolna”).

P-64 produkowano równieŜ w formie przekroju, dzięki któremu moŜna

obserwować działające mechanizmy i poszczególne części broni. Przekroje

wykorzystywane są dla celów szkoleniowych.

Na początku lat 90. powstał kolejny wariant P-64 G, pistolet gazowy na nabój

PA. Realizację tego prototypu zarzucono jednak po wprowadzeniu przez Zakład

w Radomiu do oferty P-83 G.

3. Podstawowe informacje o P-64

9 mm pistolet wz. 1964 jest bronią osobistą, samopowtarzalną; słuŜy do walki

na krótkich odległościach (do 50 m) oraz do samoobrony.

Broń samopowtarzalna to broń, w której praca gazów prochowych

przygotowuje następny wystrzał tak, Ŝe oddanie go wymaga od strzelca jedynie

ponownego ściągnięcia języka spustowego

D a n e t a k t y c z n o - t e c h n i c z n e p i s t o l e t u :

Kaliber broni

9 mm

CięŜar pistoletu

620 g

Liczba gwintów

Długość skoku gwintu

240 mm

Długość przewodu lufy

84,6 mm

Praktyczna szybkostrzelność

6 strz/8-12 sek.

Nabój zasilający

9x18 Makarow

RaŜenie obezwładniające pocisku

około 300 m

Prędkość wylotowa pocisku

Około 310 m/sek.

10.

Energia wylotowa pocisku

29 kGm

11.

Pojemność magazynka

6 nabojów

12.

Przyrządy celownicze wyregulowane na

25 m

13.

CięŜar naboju

9,7 g

14.

CięŜar pocisku

6,0 g

15.

Mechanizm uderzeniowo-spustowy

SA/DA

Pistolet składa się następujących podstawowych części i zespołów:

szkieletu z lufą,

zamka,

spręŜyny powrotnej,

magazynka.

Klasyfikacja broni automatycznej według stopnia zautomatyzowania zawarta w publikacji

Stanisława Kochańskiego, Automatyczna broń strzelecka, Warszawa 1991, s. 16.

Zasada działania pistoletu P-64 polega na wykorzystaniu energii odrzutu

swobodnego zamka. W układzie tym lufa jest nieruchoma, zamek

zaś jest

jednoczęściowy. Przewód lufy nie jest zaryglowany, a jedynie zamknięty zamkiem,

dociśniętym do czoła lufy siłą spręŜyny powrotnej. Po odpaleniu naboju gazy

prochowe naciskają na dno łuski, łuska naciska na zamek i odrzuca go do tyłu.

Cofający się zamek wyciąga i wyrzuca łuskę, ściska spręŜynę powrotną i napina

kurek. SpręŜyna powrotna pochłania energię kinetyczną zamka i zamienia ją na

energię potencjalną spręŜyny. Zamek w ruchu wstecznym zostaje wyhamowany

całkowicie przez spręŜynę powrotną. JeŜeli zaś nie zostałby wyhamowany całkowicie,

wówczas uderza w zderzak. Następnie ściśnięta spręŜyna rozpręŜa się i powoduje ruch

powrotny zamka do połoŜenia wyjściowego, zamykającego wlot lufy. W ruchu

powrotnym, zamek wybiera kolejny nabój z magazynka i wprowadza go do komory

nabojowej.

Po wystrzeleniu wszystkich nabojów z magazynka zamek zatrzymuje się na

wyrzutniku i pozostaje w tylnym połoŜeniu.

Bezpieczeństwo w obchodzeniu się z pistoletem zapewnia, umieszczony z lewej

strony zamka, bezpiecznik skrzydełkowy ryglujący iglicę i przesuwający wyłącznik.

Masa zamka swobodnego powinna być na tyle duŜa, aby podczas działania gazów prochowych

uniemoŜliwiała  nadmierne  wysunięcie  się  łuski  z  komory  nabojowej  i  zapobiegła  tym  samym
ewentualnemu  rozerwaniu  się  łuski.  Natomiast  energia  kinetyczna  zamka  powinna  być
wystarczająca do wykonania wszystkich prac związanych z przeładowaniem broni. Z drugiej strony
zarówno masa zamka, jak i prędkość jego ruchu są ograniczone ze względów wytrzymałościowych
i eksploatacyjnych, a ich wartości zaleŜą od masy całkowitej broni, szybkostrzelności czy celności.
Dlatego  teŜ  układ  z  zamkiem  swobodnym  znajduje  zastosowanie  przede  wszystkim  w  broniach
strzelających  nabojami  o  małej  energii  kinetycznej  pocisków,  to  znaczy  w  broniach  strzelających
nabojami  pistoletowymi.  Stosuje  się  go  równieŜ  do  pistoletów  maszynowych,  przykład  PM-98
Glauberyt.  Jak  wskazuje  Stanisław  Kochański  „wadą  broni  z  zamkiem  swobodnym,  występującą
głównie  w  pistoletach  maszynowych,  jest  moŜliwość  oddania  przypadkowego  strzału.  Jeśli  cięŜki
zamek

pistoletu

maszynowego,

znajdujący

się

połoŜeniu

przednim

pozostawimy

niezabezpieczony,  wówczas  przy  przypadkowym  uderzeniu  kolbą  o  ziemię  lub  uderzeniu,  na
przykład  dłonią  w  kolbę,  zamek  pod  wpływem  bezwładności  przemieści  się  w  kierunku  kolby
i ugnie spręŜynę uderzeniowo-powrotną (lub spręŜyny  - przyp. autora). JeŜeli uderzenie będzie tak
silne,  Ŝe  zamek  cofnie  się  poza  gniazdo  załadowanego  magazynka,  to  w  drodze  powrotnej,
popychany ściśniętą spręŜyną, moŜe wybrać nabój ze szczęk magazynka, wprowadzić go do komory
nabojowej  i  odpalić.  Z  tych  względów  wymaga  się,  aby  pistolety  maszynowe  miały  urządzenie
zabezpieczające zamek w przednim połoŜeniu i aby podczas przenoszenia broni bezpiecznik ten był
włączony”. TamŜe, s. 84.

4. Przeznaczenie i opis części oraz zespołów pistoletu P-64

S z k i e l e t z l u f ą

Rys. 6. Szkielet z lufą

Szkielet wraz z lufą składa się z następujących elementów:

lufa,

szkielet,

kabłąk,

zatrzask magazynka,

kurek i jego zespół,

zaczep kurka » szyna spustowa,

wyrzutnik,

język spustowy,

nakładki.

LUFA - ma wewnątrz przewód gwintowany z czterema bruzdami i polami

prawoskrętnymi. Kaliber przewodu lufy wynosi 9 mm. Kaliber jest to średnica lufy

mierzona między dwoma przeciwległymi polami lufy. W tylnej części lufy znajduje

się komora nabojowa. W celu wzmocnienia ścianek komory nabojowej tylna część

lufy jest zgrubiona.

SZKIELET - stanowi jedną całość z uchwytem. SłuŜy on do połączenia wszystkich

mechanizmów i części pistoletu. U góry znajduje się obsada, w którą jest wstawiona

i zakołkowana lufa. W szkielecie jest osadzony wyłącznik, którego zadaniem jest

zabezpieczenie pistoletu przed przedwczesnym strzałem

i rozłączeniem szyny

spustowej z zaczepem kurka po zabezpieczeniu pistoletu. Spełnia równieŜ rolę

przerywacza; powoduje po strzale konieczność naciśnięcia spustu, w celu odpalenia

kolejnego naboju. Dolna część pistoletu czyli chwyt ma przykryte boczne wycięcia

nakładkami zmniejszającymi cięŜar pistoletu. W górnej części znajdują się szyny

prowadnic, które łączą szkielet z zamkiem. W dolnej części szkieletu znajduje się

zatrzask magazynka.

NAKŁADKI - słuŜą do osłony wnętrza chwytu przed zanieczyszczeniami oraz do

wygodnego trzymania pistoletu.

KABŁĄK - słuŜy za osłonę spustu, amortyzuje częściowo odrzut zamka oraz łączy

szkielet wraz z zamkiem. Kabłąk w górnym połoŜeniu jest utrzymany przez spręŜynę,

która poprzez Ŝerdź naciska na jego krótsze ramię.

ZATRZASK MAGAZYNKA - jest osadzony na osi, co pozwala wyjąć magazynek

z komory magazynka. Zatrzask jest utrzymywany w swym normalnym połoŜeniu

przez spręŜynę kurka.

KUREK I JEGO ZESPÓŁ - zespół kurka słuŜy do odpalenia naboju z pistoletu.

Wchodzi on w skład mechanizmu spustowo - uderzeniowego z samonapinaczem

Strzał przedwczesny mógłby nastąpić wówczas, gdyby odpalenie naboju było moŜliwe w trakcie

dosyłania go do komory nabojowej. Urządzenie zabezpieczające przed przedwczesnym wystrzałem
umoŜliwia zwolnienie kurka dopiero wówczas, gdy zamek znajduje się w połoŜeniu, w którym nabój
jest tak daleko wprowadzony do komory nabojowej, Ŝe moŜe być bezpiecznie odpalony.
M. Adamczyk, Pistolet P-64, s. 5.

kurka, tzn. Ŝe pozwala przez naciskanie spustu napiąć kurek, a następnie w ciągu

dalszej drogi spustu zwolnić go, powodując strzał. Samonapinanie pozwala na

ponowne uderzenie iglicy w spłonkę w razie niewypału, za pomocą kolejnego

pociągnięcia spustu. Kurek słuŜy do nadania energicznego ruchu iglicy.

ZACZEP KURKA - słuŜy do utrzymania kurka w stanie napiętym. Górne ramię

zaczepu kurka podpiera spręŜyna zaczepu osadzona na Ŝerdzi.

SZYNA SPUSTOWA - słuŜy do wyzębiania kurka z zaczepem kurka.

WYRZUTNIK - słuŜy do wyrzucania łusek, do zatrzymania zamka w tylnym

połoŜeniu. Znajduje się na nim:

• ząb wyrzucający łuski,

• ząb współpracujący z donośnikiem magazynka,

• ścianka zatrzymująca zamek w tylnym połoŜeniu.

Rys. 7. PołoŜenie części po wystrzeleniu ostatniego naboju

Rys. 8. PołoŜenie części podczas wyrzucania łuski naboju

JĘZYK SPUSTOWY - spust wraz z szyną spustową słuŜy do zwolnienia kurka

z zaczepu kurka. W przednim połoŜeniu spust utrzymany jest przez spręŜynę. Spust

osadzony jest w szkielecie na osi.

Z a m e k

ZAMEK - połączony ze szkieletem za pomocą prowadnic mieści w sobie:

trzon zamkowy,

iglicę,

wskaźnik naboju,

zespół wyciągu,

bezpiecznik,

przyrządy celownicze.

TRZON ZAMKOWY - posiada u góry muszkę do celowania, gniazda na celownik.

Górna powierzchnia zamka i części boczne są radełkowane, posiada wycięcia do

umieszczenia zespołu wyciągu.

Z prawej strony trzonu zamkowego znajduje się okno wyrzucania łusek. Z lewej

strony wyŜłobienia, bezpiecznik. Z przodu łoŜysko spręŜyny powrotnej, z tyłu

wycięcie dla kurka. Wewnątrz trzonu znajduje się iglica, wskaźnik naboju, zespół

wyciągu i bezpiecznik.

IGLICA - słuŜy do zbijania spłonki, działa na spłonkę bezpośrednio. W tylnym

połoŜeniu iglicę utrzymuje spręŜyna.

WSKAŹNIK NABOJU - znajduje się w zamku przed iglicą. Gdy zamek dochodzi do

przedniego połoŜenia, tylny koniec wskaźnika opiera się o łuskę i wysuwa się z tylnej

części zamka, wskazując tym samym obecność naboju w komorze nabojowej.

ZESPÓŁ WYCIĄGU - słuŜy do wyciągnięcia łusek i naboi z komory nabojowej przy

cofaniu się zamka do tyłu. Jest on umieszczony w podłuŜnym wycięciu z prawej

strony zamka. W skład wyciągu wchodzi:

erdź wyciągu,

spręŜyna,

wyciąg.

BEZPIECZNIK - słuŜy do zabezpieczania pistoletu przed przypadkowym strzałem.

Obrócenie bezpiecznika o pewien kąt za pomocą skrzydełka powoduje zaryglowanie

iglicy, osłonięcie iglicy specjalnymi występami, jednocześnie wyłączenie szyny

spustowej i zwolnienie kurka w połoŜenie przednie, jeŜeli znajdował się w połoŜeniu

tylnym.

PRZYRZĄDY CELOWNICZE - wyregulowane są na odległość 25 m. Umieszczone

i wyregulowane na stałe.

S p r ę Ŝ y n a p o w r o t n a

Przesuwa zamek do połoŜenia przedniego po strzale. Ostatni zwój jednego

końca spręŜyny ma mniejszą średnicę w porównaniu z pozostałymi zwojami. Podczas

składania pistoletu tym właśnie zwojem nakłada się spręŜynę na lufę, aby zapewnić jej

pewne osadzenie. SpręŜyna nałoŜona na lufę mieści się razem z nią w komorze zamka.

M a g a z y n e k

MAGAZYNEK - słuŜy do pomieszczenia w nim 6 naboi. Składa się z:

pudełka wraz ze szczękami i występem do zaczepu magazynka,

donośnika,

spręŜyny magazynka,

denka z kopytkiem.

PUDEŁKO MAGAZYNKA - górne krawędzie bocznych ścianek magazynka są

zagięte do wewnątrz. SłuŜą do utrzymania donośnika, naboi (szczęki). W bocznych

ciankach mają podłuŜne wycięcia do sprawdzenia liczby naboi. Dolne krawędzie

wygięte są na zewnątrz i słuŜą do połączenia z dnem. Na bocznej ścianie znajduje się

występ zatrzasku magazynka.

DONOŚNIK - słuŜy do donoszenia naboi z magazynka. Donośnik z nabojami jest

podnoszony do góry przez spręŜynę magazynka.

SPRĘśYNA MAGAZYNKA - słuŜy do dosyłania naboi przez donośnik.

DENKO Z KOPYTKIEM - nasuwa się na dolne wygięte krawędzie pudełka

magazynka. Na denko nałoŜone jest kopytko, które udogadnia uchwycenie pistoletu

i umoŜliwia oparcie o nie małego palca.

Rys. 9. Przekrój P-64

1) lufa, 2) muszka, 3) spręŜyna powrotna, 4) kołek, 5) nabój, 6) spręŜyna iglicy,

7) iglica, 8) zamek, 9) celownik, 10) bezpiecznik, 11) wskaźnik naboju, 12) spręŜyna

zaczepu kurka, 13) wyłącznik, 14) kurek, 15) oś kurka, 16) zaczep kurka, 17) szyna

spustowa, 18) Ŝerdź spręŜyny kurka, 19) spręŜyna kurka, 20) zatrzask magazynka,

21) magazynek, 22) kopytko, 23) spręŜyna magazynka, 24) donośnik, 25) szkielet

pistoletu, 26) Ŝerdź spręŜyny kabłąka, 27) spręŜyna kabłąka, 28) język spustowy, 29)

spręŜyna języka spustowego, 30) kabłąk.

5. Rozkładanie i składanie pistoletu P-64

Pistolet P-64 rozkłada się na zasadnicze zespoły i części w następujący sposób:

trzymając chwyt pistoletu w prawej dłoni, naciska się kciukiem lewej ręki na

zatrzask magazynka, po czym magazynek wyjmuje się z chwytu,

sprawdza się, czy broń nie jest nabita: w tym celu, po odbezpieczeniu, odciąga

się zamek w tylne połoŜenie,

upewnia się wzrokowo przez okienko w zamku, czy komora nabojowa jest

pusta oraz oddaje się tzw. strzał kontrolny (sprawdzenie P-64 naleŜy poprzedzić

określeniem połoŜenia wskaźnika obecności naboju w komorze nabojowej),

palcami lewej ręki kabłąk odchyla się w dolne połoŜenie, po czym zaczepia się

go górnym fragmentem o szkielet broni,

równieŜ palcami lewej ręki odciąga się zamek w tylne połoŜenie, po czym unosi

się jego tylną część w pewien kąt do góry, a następnie przemieszcza do przodu

i odłącza od chwytu,

ruchem skrętnym ściąga się spręŜynę powrotną z lufy.

Składanie pistoletu przeprowadza się w porządku odwrotnym do czynności

rozkładania. KaŜdorazowo po złoŜeniu pistoletu, przed podłączeniem magazynka,

naleŜy sprawdzić prawidłowość współdziałania podstawowych zespołów broni.

W tym celu naleŜy kilkakrotnie odciągnąć i puścić zamek, a następnie zwolnić kurek.

Podłączenie magazynka jest ostatnią czynnością.

Trzeba zawsze pamiętać, Ŝe praktyka bezpiecznego i prawidłowego

posługiwania się bronią wymaga od uŜytkownika wypracowania stałego nawyku

sprawdzania stanu komory nabojowej, w szczególności niezwłocznie po

kaŜdorazowym wzięciu pistoletu do ręki.

LITERATURA

Mieczysław Adamczyk, Pistolet P-64, Typy Broni i Uzbrojenia, Wydawnictwo

MON, Warszawa 1974.

Waldemar Ciechanowicz, Lech Pellowski, Od Naganta do Czaka, Słupsk 1998.

Instrukcja 9 mm pistolet wz 1964. Opis i uŜytkowanie. Sposoby i zasady

strzelania, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974.

Stanisław Kochański, Automatyczna broń strzelecka, Wydawnictwo Czasopism

i KsiąŜek Technicznych Sigma Not, Warszawa 1991.

Stanisław Kochański, Broń strzelecka lat osiemdziesiątych, Wydawnictwo

MON, Warszawa 1985.

Leszek Erenfeicht, Zbigniew Gwóźdź, Gdzie kucharek sześć...czyli P-64,

„Strzał” 2005, nr 12.

Andrzej Subocz, Polska broń krótka, „Broń” 2000, nr 16.

Andrzej Subocz, Polska broń krótka cz II, „Broń” 2000, nr 17.

Lucjan Zawodny, 9 mm pistolet wz. 1964 (P-64,Czak), „Strzał” 2004, nr 12.