mgr Anna Steliżuk
materiały do zajęd JĘZYK W MEDIACH 2012/2013
Niektóre środki stylistyczne i zabiegi językowe,
których możemy wypatrywad, analizując język mediów
1. FORMA – dźwięk i wygląd słów i tekstu.
Rym i rytm. W tym:
Rym (fonetyczny) – powtórzenie dźwięków/sylab na koocu słów/wersów. „Pasta Kiwi
but ożywi”, „Już w porządku mój żołądku”.
Rym semiotyczny – czyli znakowy, znaczeniowy. O takim rymie pisze np. Theo Van
Leeuwen w Introducing Social Semiotics, nie nazywa go co prawda rymem
semiotycznym, tylko po prostu „rymem” (w cudzysłowie); ja stosuję „rym
semiotyczny” na odróżnienie od fonetycznego. np. podobieostwo koloru czcionki do
znaczenia słowa (słowo „krew” napisane na czerwono), niektóre słowa w tekście lub
wyimki wyróżnione na ten sam kolor czy napisane tą samą czcionką co tytuł, słowa w
tym samym kolorze co główne zdjęcie artykułu. Można też tu mówid o paralelizmie.
Aliteracja - powtarzanie jednej lub kilku głosek na początku kolejnych wyrazów,
ewentualnie całych wyrazów: „to tu, to tam”, „przyszłośd jest jasna, przyszłośd to
Orange”, „modny manikiur”, „piękne paznokcie”.
Powtarzanie. W tym np. anafora – to samo słowo/zwrot/zdanie na początku, np.
każdego akapitu, epifora – to samo słowo/zwrot/zdanie na koocu, np. każdego
akapitu
Onomatopeja – dźwiękonaśladownictwo. „Kap”, „puk”, „bęc”, „badum-psz”.
2. TREŚĆ – znaczenie słów i fraz.
Epitet – często w nagromadzeniu, np. „elastyczna, trwała i pełna życia fryzura”.
Hiperbola – przesadnia: „supermodne płaszcze idealne dla twojej sylwetki”,
„wypłakała morze łez”.
Porównanie i kontrast – „miękkie jak nowe”, „nowy? nie, wyprany w Perwollu”,
„minimum miejsca, maksimum możliwości”.
Słowa „naładowanych kulturowo” – w polskim np. „wolnośd”, „solidarnośd”, „dom”,
„matka”.
Personifikacja, animizacja – „Nauka mówi”, „badania potwierdzają”.
Wyrażenia „próżne” (dumne) – „najlepszy”, „najsławniejszy”, „kultowy”.
Sporne etykiety – zależące często od punktu widzenia: „zboczony”, „skrajny”,
„mityczny”, „pseudo-”, „bezsprzecznie”.
Wyrażenia wątpliwości – „domniemany”, „tzw.”, „rzekomy”, „przypuszczalny”.
Oksymoron (gr. oksýs ‘ostry’ + mōros ‘tępy’) – „ogieo krzepnie”, „blask ciemnieje”,
„ograniczona wolnośd”, „wirtualna rzeczywistośd”
Zdrobnienie – „pieniążki”, „maluszek” a zgrubienia – „psisko”, „baba”.
Neologizmy.
Metafora – przeniesienie cech jednej rzeczy na drugą, np. wojna -> polityka „sztab
wyborczy”, „kandydat wytoczył ciężką artylerię”.
Metonimia – zamiennia, np. autor za dzieło „nowy Pilch”, miejsce za ludzi „Biały Dom
skomentował ostatnie wydarzenia”, „Moskwa odrzuciła postulaty”.
Parenteza – wtrącenie w nawiasie.
Redundancje (zbyteczności): Pleonazm (z gr. ‘nadmiar’) – „masło maślane”, nadmiar
informacji, np. z niepotrzebnym epitetem: „aglomeracja miejska”, „w miesiącu lipcu”,
„okres czasu”. Tautologia (gr. tautos ‘ten sam’) – słowa oznaczające to samo
pozostające w związku współrzędnym (np. połączone spójnikiem „i”): „źródło i
