Microsoft Word - PROCEDURY BUDŻETOWE

PROCEDURY BUDŻETOWE

Zawartość

Wykład 1 20.02.2012 ................................................................................................................... 1

wykład 2 nie było 05.03.2012 ....................................................................................................... 3

wykład 3

19.03.2012 ................................................................................................................... 3

wykład 4

02.04.2012 ................................................................................................................... 5

wykład 23.04.2012 .................................................................................................................................. 7

wykład 14.05 ........................................................................................................................................... 8

Wykład 28 maj ....................................................................................................................................... 11

Wykład 4.06 ........................................................................................................................................... 11

Wykład 1

20.02.2012

5.03 brak wykładu – 4.06 odrabiamy na tej samej godzinie w auli B

LITERATURA

ciupek, Famulska, walasik; system finansów publicznych wa-wa 2008

red Owsiak Planowanie budżetowe, a alokacja zasobów 2008

derech, Sobiech, …. 2001 PWE Fin. Publ

ust o fin publ

Egzamin :

Pisemny – 30 pytań (2 zestawy:

test wielokrotnego wyboru (daje 0,5) (15pytań, nie wszystkie dobre, ponieważ musi być
wybór

test P/F (prawda/nieprawda)

Poprawkowy ustny chyba że dużo obleje

Procedura budżetowa –to prawnie wyznaczone reguły, które stosują Jednostki Sektora Finansów
Publicznych (4 Państwo, Gmina, Powiat, Województwo) w celu wykonywania swoich zadań, których
podstawą jest budżet.

Pod pojęciem procedury budżetowej rozumie się całokształt prawnie określonych zasad
postępowania z budżetem.

Etapy procedury budżetowej:

Przygotowanie projektu budżetu – zbadanie zgodności z konstytucją - prawem, (JST – do 15
listopada)

II.

Uchwalanie budżetu – Państwo: przekazywana do rąk prezydenta, może przekazać do
trybunału konstytucyjnego,

III.

Wykonywanie budżetu – największe pole do kontroli

IV.

Sprawozdawczość i kontrola –różnie traktowany czasami kontrola pomijana, a czasami jako
etap V, kontrola tak naprawdę jest na każdym etapie

Sprawozdawczość budżetowa już realizowana w III etapie – sporządzana sprawozdawczość
miesięczna, kwartalna… po zamknięciu budżetu sprawozdawczość finansowa bilans, RZiS…

Uchwalony budżet może różnić się od projektu

BUDŻET – podstawa gospodarki gospodarki finansowej w sferze budżetowej

Słowo „budżet” może oznaczać:

•

Zasób pieniężny państwa lub jednostki samorządu terytorialnego

•

Roczny plan gromadzenia i wykorzystywania środków pieniężnych gospodarki państwa lub
JST

•

akt normatywny upoważniający do gromadzenia dochodów oraz ich wydatkowania zgodnie z
planowanymi ustaleniami

Budżet

plan

roczny

gromadzenie i wydatkowanie

akt normatywny

(rok kalendarzowy)

(ustawa, uchwała)

Budżet – to plan finansowy samodzielnego prowadzenia gospodarki finansowej w sposób jawny,
uchwalony na okres roku kalendarzowego

Budżetem nazywa się plan dochodów i wydatków sektora publicznego uchwalany corocznie przez
organa przedstawicielskie, czyli Sejm, rady gmin, powiatów i Senat

Socjologia – dopuszcza się nazywanie budżetów gospodarstwa domowego…

Suma dochodów <> suma wydatków = budżet – matematyczne wyjaśnienie (wyrażenie) ogromu
wątpliwości

Funkcje budżetu:

Rozdzielcza (redystrybucyjna) – przejmowanie na rzecz budżetu części zasobów pieniężnych –
przydzielenie określonych części tych zasobów innym jednostkom

Kontrolna – wykorzystywanie procesów gromadzenia i podziału zasobów pieniężnych do
kontroli przebiegu procesów systemu budżetowego

Zasady budżetowe – to postulaty nauki:

Zasada powszechności (zupełności) – wszystkie dochody i wydatki zawarte w jednym akcie
normatywnym – niemożliwe, bo mamy fundusze, inne środki krążące po za budżetem, bo
wtedy ujmowałby ZU i FOŚ, KRUS… - wymysł teorii

Zasada Jedności Formalnej/Jedności Materialnej (Niefunduszowania) –

zasada jedności formalnej godzi się z tym, że są jakieś środki po za budżetem, ale jeśli
mówimy już o budżecie to może być tylko jeden (miasto na prawach powiatu ma
tylko jedną uchwałę budżetową) – nie ma odzwierciedlenia wprost

zasada jedności materialnej – zapisana w ustawie budżetowej art. 42 ust o fin. publ.

budżecie gminy – 2 parafundusze

wykład 2 nie było

05.03.2012

wykład 3

19.03.2012

zasada szczegółowości – zawarta jest w ust. o fin. Publ. I polega na tym że dochody ujęte są
wg źródeł i działów klasyfikacji budżetowej, a wydatki wg przeznaczenia
prawnym wyrazem zasady szczegółowości jest klasyfikacja budżetowa (zapis dochodów i
wydatków i sprawozdanie, a nie urządzenie księgowe)– rozumiana jako grupowania
dochodów i wydatków wyodrębnionych według jednolitych kryteriów na określone podziałki
przez jednolity system symboli cyfrowych

klasywikacja

budżetowa

paragrafy

wydatków

paragrafy

dochodów

rozdziały

pierwsze 3 z działu

i potem kolejne nr

działy (3cyfrowe)

części (tylko w

budżecie państwa)

- jest 99

zasada jawności

w ustawie rozdział IV – jawne debaty nad budżetem; debata

nad projektem, uchwalaniem, sprawozdaniem z wykonania; publikowanie ustaw
budżetowych; zapewnia się radnym dostęp do dowodów księgowych…;

zasada przejrzystości -

w ustawie rozdział IV – sposób podawania informacji

zasada równowagi (fundamentalna wraz z szczegółowości przy tworzeniu budżetu) –
dochody = wydatki – klasyczna złota równowaga
nie wydawaj więcej niż masz bo wpadniesz w biedę – spirala długów

Gdy  określona  w  budżecie  kwota  dochodów  różni  się  od  kwoty  planowanych  wydatków  –  budżet
określa sposób finansowania wydatków nie znajdujących pokrycia w dochodach lub przeznaczenie tej
części dochodów, która stanowi nadwyżkę ponad planowany poziom wydatków.

Gdy: Dochody > Wydatki
nadwyżkę dochodów przeznacza się na (rozchodowanie):

spłatę rat kredytu, pożyczki,

wykup obligacji skarbowych, komunalnych,

spłatę poręczeń udzielonych z budżetu,

udzielenie pożyczek.

Podział nadwyżki dochodów stanowi rozchody budżetu.

Gdy: D < W
niedobór dochodów pokrywa się:

nadwyżka budżetowa z lat poprzednich,

wolnymi środkami (przychody – rozchody),

kredytem, pożyczką,

emisją obligacji (drogi pieniądz),

przychodami z prywatyzacji mienia.
Źródła pokrycia niedoboru dochodów stanowią przychody budżetu

Dochody + Przychody = Wydatki + Rozchody

Kredyt a pożyczka

KREDYT

POŻYCZKA

oprocentowane

prawo bankowe

zawsze umowa

nie może być umorzony

tylko bank

oprocentowane lub nieoprocentowane

kodeks cywilny

może być umowna

może być umorzona

każdy podmiot

Zasady czasu budżetu

zasada roczności

zasada uprzedniości

zasada prowizorium – uchwalenie planu wpływów i wydatków na okres krótszy niż rok; jst
mogą uchwalić prowizorium budżetowe tylko wtedy gdy jest uchwalone dla budżetu państwa

10.

zasada prorogacji – tylko w fazie teorii, nie znalazła odzwierciedlenia w praktyce, można
przedłużyć ważność budżetu w kolejny rok kalendarzowy

wykład 4

02.04.2012

Struktura budżetu państwa:

Budżet państwa

budżet własny (art. 110ufp)

dochody (D) + przychody (P)

wydatki (W) + rozchody (R)

budżet środków europejskich (art. 117ufp)

dochody z budżetu UE (fundusze)

≠ (znak równości będzie gdy Polska wejdzie do strefy euro)

wydatki na programy

Struktura (źródła) dochodów budżetu państwa:

dochody podatkowe

podatki pośrednie

•

podatek od towarów i usług

•

podatek akcyzowy

•

podatek od gier

podatki bezpośrednie

•

podatek dochodowy od osób prawnych

•

podatek dochodowy od osób fizycznych

•

podatek tonażowy (od statków przewożących towary)

dochody niepodatkowe

dywidendy spółek skarbu państwa

cło

dochody państwowych jednostek budżetowych

pozostałe dochody niepodatkowe

wpływy JST

dochody zagraniczne

środki z budżetu UE

3a. środki z innych źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi

Struktura (źródła) wydatków budżetu państwa:

bieżące

płace

•

wypłaty

•

świadczenia

rzeczowe

dotacje

•

`podmiotowe (kultura; bary mleczne;)

•

Celowe (podlegają zwrotowi gdy źle wykorzystane lub nie wykorzystane)

Świadczenia na rzecz osób fizycznych

Majątkowe

Inwestycje

Zakupy inwestycyjne (użytkowanie powyżej 1 roku)

Dotacje celowe

na obsługę długu

oprocentowanie

prowizje

wypłaty związane z udzielonymi poręczeniami i gwarancjami

subwencja ogólna dla

gmin

powiatów

województw

Struktura budżetu JST

budżet własny

dochody + przychody

wydatki +rozchody

budżet bieżący

•

dochody bieżące

•

wydatki bieżące

•

DB=WB – uchwała wykonanie

Gdy WB>DB przychody mogą być nadwyżką budżetową lub wolne
środki

ii.

Gdy DB>WB zasilają dochody majątkowe, nadwyżka przychodów z
tytułu nadwyżki budżetowej i/lub wolnych środków

budżet majątkowy

•

dochody majątkowe

•

wydatki majątkowe

plan finansowy zadań zleconych i powierzonych

dotacje

wydatki

DOCHODY JST

własne

podatki

opłaty

inne niepodatkowe

udziały w podatkach dochodu budżetu państwa

subwencja ogólna

dotacje

na zadania własne

na zadania zlecone

dochody wg źródeł

majątkowe

dochody ze sprzedaży majątku

dotacje i środki otrzymane za inwestycje

dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności

bieżące

WYDATKI BUDŻETU SAMORZĄDOWEGO

bieżące

płacowe

rzeczowe

świadczenia na rzecz osób fizycznych

dotacje

•

celowe

•

podmiotowe

•

przedmiotowe (nie może przekraczać 50% kosztów zakładu
budżetowego)

majątkowe

inwestycje

zakupy inwestycyjne

dotacje celowe

zakup i objęcie PW

na obsługę długu

oprocentowanie

prowizja

wypłaty związane z udzielonymi poręczeniami i gwarancjami

wykład 23.04.2012

VIII. Procedura budżetowa – budżet państwa

Tylko Rada Ministrów ma inicjatywę budżetową!

ETAP I – Projektowanie budżetu państwa

Przepisy  ustawy  o  finansach  publicznych  nie  określają  precyzyjnie  terminu  rozpoczęcia  prac  nad
projektem budżetu (art. 138 ust.1 UoFP)

Fazy:
1) Przełom marca i kwietnia – Minister Finansów sporządza i przedstawia Radzie Ministrów założenia
do projektu budżetu państwa na rok następny
2)  Przełom  kwietnia  i  maja  –  sporządza  się  założenia  makroekonomiczne  i  przedstawia  Komisji
Trójstronnej do uzgodnienia
3)  Początek  maja  –  Minister  Finansów  sporządza  tzw.  notę  budżetową,  czyli  szczegółowe  zasady,
tryby  i  terminy  sporządzenia  materiałów  do  projektu  budżetu  –  rozporządzenie  (w  tym  roku
przyspieszono – 08.03.2011)

4)  II  i  III  dekada  maja  –  dysponenci  części  budżetu  czyli  podmioty  otrzymujące  środki  budżetowe
bezpośrednio  z  centralnego  rachunku  budżetu  państwa  (części)  sporządzają  projekty  planów
rzeczowych (plan rzeczowy to plan dochodów i wydatków) do 28.03
5)  W  połowie  lipca  –  Minister  Finansów  przekazuje  dysponentom  części  budżetu  informacji  o
wstępnych limitach wydatków
6) W ciągu 21 dni od otrzymania informacji o limitach dysponenci części budżetowych przedstawiają
MF projekty planów poszczególnych części, a dysponenci środków funduszy celowych przedstawiają
projekty planów finansowych funduszy celowych
7)  W  III  dekadzie  września  –  RM  uchwala  projekt  ustawy  budżetowej  i  przekazuje  go  Marszałkowi
Sejmu
8) 30 września (najpóźniej) projekt ustawy budżetowej wraz z uzasadnieniem powinien wpłynąć do
Sejmu (art.122 ust.1 UoFP w zw. z art. 222 Konstytucji RP)

ETAP II - Uchwalanie budżetu państwa

Fazy:
1)  Marszałek  Sejmu  dokonuje  wstępnej  kontroli  przedstawionego  projektu  ustawy  budżetowej  z
punktu widzenia wymogów konstytucyjnych i regulaminowych i nadaje bieg inicjatywie ustawodawcy
RM.
2)  Rozpatrywanie  przez  Sejm  projektów  ustaw  odbywa  się  w  tzw.  „czytaniach”.  Dla  ustaw
szczególnych  przewidziane  są  3  czytania.  Szczególny  tryb  dla  ustawy  budżetowej  wiązany  jest  z
faktem Konstytucyjnego Ograniczenia do 4 miesięcy czasu trwania postępowania

ustawodawczego. Jeżeli do tego czasu ustawa budżetowa nie zostanie przedstawiona prezydentowi
do podpisu – jest on uprawniony do zarządzenia skrócenia kadencji Sejmu.
3) I czytanie – odbywa się na posiedzeniu plenarnym Sejmu. Premier lub Minister Finansów w formie
tzw. expose budżetowego przedstawia rządowy projekt ustawy budżetu.
4)  Projekt  ustawy  przekazany  do  Sejmowej  Komisji  Finansów  Publicznych,  która  analizuje  całość
projektu i koordynuje dalsze prace nad nim.
5)  Poszczególne  części  projektu  rozpatrują  właściwe  komisje  Sejmowe  przy  uczestnictwie
przedstawicieli  Komisji  Finansów  Publicznych.  Komisje  mogą  zadawać  pytania  poszczególnym
autorom części oraz Ministerstwu Finansów.
6) II czytanie – przedstawia Sejmowi sprawozdania Komisji Finansów Publicznych. Przeprowadzenie
debaty oraz zgłaszanie poprawek i wniosków.

wykład 14.05

7)  III  czytanie  –  przedstawienie  przez  posła  sprawozdawcę  Komisji Finansów Publicznych  poprawek
lub wniosków z II czytania – głosowanie.
8) Marszałek Sejmu przesyła Marszałkowi Senatu oraz Prezydentowi potwierdzony swoim podpisem
tekst uchwalonej przez Sejm ustawy.
9) Komisje Senatu oceniają ustawę budżetową i przesyłają opinie do Senackiej Komisji Gospodarki i
Finansów  Publicznych,  która  koordynuje  całością  prac  nad  ustawą  w  Senacie.  Senat  nie  ma  prawa
odrzucenia  ustawy  budżetowej  przyjętej  przez  Sejm  –  może  wnieść  poprawki  w  ciągu  20  dni  od
przekazania  mu  ustawy  budżetowej.  Uchwałę  senatu  proponującą  poprawki  uznaje  się  za  przyjętą
jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów.
10)  Ostateczny  tekst  ustawy  budżetowej  potwierdzony  podpisem  Marszałka  Sejmu  zostaje
przekazany niezwłocznie Prezydentowi. Art. 224 ust.1 Konstytucji RP określa uprawnienia Prezydenta

RP  wobec  ustawy.  Nie  ma  on  prawa  odmowy  podpisu  i  skierowania  ustawy  ponownie  do  Sejmu.
Może  zwrócić  się  do  Trybunału  Konstytucyjnego  o  zbadanie  zgodności  ustawy  z  Konstytucją.  Po
podpisaniu ustawy Prezydent zarządza ogłoszenie jej w „Dz.U.RP”.
11) Zgodnie z art. 145 ust.1 UoFP jeżeli ustawa budżetowa nie zostanie ogłoszona przed 01.01 to do
czasu  jej  ogłoszenia  podstawą  gospodarki  finansowej  państwa  jest  przedstawiony  przez  Radę
Ministrów projekt ustawy budżetowej.

IX. Procedura budżetowa jednostki samorządu terytorialnego

ETAP I – Przygotowanie projektu budżetu JST

Przepisy  ustawy  o  finansach  publicznych  nie  określają  precyzyjnie  terminu  rozpoczęcia  prac  nad
projektem budżetu JST (art. 235 UoFP).

Projekt  ustawy  wnosi  wójt,  burmistrz  lub  prezydent  (jednoosobowy  organ  wykonawczy)    -  orkan
wykonawczy jako jedyny posiada inicjatywę ustawodawczą.

Termin graniczny 15.11 przedstawienia projektu organowi stanowiącemu (radzie…) w uzasadnionych
przypadkach może być później. Oraz musi go przesłać do regionalnej izby obrachunkowej. (jeżeli 15
dzień wolny od pracy to można późnie)

Procedurę  uchwalania  budżetu  gminy  oraz  rodzaje  i  szczegółowość  materiałów  informacyjnych
towarzyszących  projektowi  określa  Rada  Gminy  (art.53  ust.1  UoSG  –  Ustawa  o  Samorządzie
gminnym).

Rada  Powiatu  określa  tryb  prac  nad  projektem  uchwały  budżetowej  powiatu  oraz  rodzaje  i
szczegółowość  materiałów  informacyjnych  towarzyszących  projektowi  (art.53  UoSG)  określa  rada
powiatu.

Do  wyłącznej  właściwości  Sejmiku  Województwa  należy  podejmowanie  uchwały  w  sprawie  trybu
prac nad projektem uchwały budżetowej (art.18 pkt.4 UoSG).

ETAP II – Uchwalanie budżetu JST

Uchwałę  budżetową  organ  stanowiący  JST  uchwala  przed  rozpoczęciem  roku  budżetowego,  w
szczególnie uzasadnionych przepadkach nie później niż do 31.01 (art.239 UoFP).

Jeżeli organ stanowiący nie uchwali w  wyżej wymienionym terminie ustala go RIO do końca lutego
(art. 240 ust.3 UoFP).
Treść uchwały budżetowej i stopień jej szczegółowości określa art.212 UoFP.

WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA (WPF) – złożona do 15 listopada

ZASADY:
1)

Inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały ws. WPF i jej zmian należy wyłącznie do
organu wykonawczego JST

Projekt uchwały ws. WPF lub jej zmiany organ wykonawczy przedstawia wraz z projektem
uchwały budżetowej do organu stanowiącego RIO

Organ stanowiący JST podejmuje uchwały ws. WPF nie później niż uchwałę budżetową

Nie można uchwalić uchwały ws. WPF nie podejmując nowej

Zmiana kwot w WPF z wyłączeniem zmian limitów zobowiązań i kwot wydatków na
przedsięwzięcia dokonuje organ wykonawczy JST

WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA OBEJMUJE: (art.227 UoFP)

OKRES ROKU BUDŻETOWEGO ORAZ CO NAJMNIEJ 3 KOLEJNYCH LAT

ELEMENTY: art.226 UoFP

DOCHODY BIEŻĄCE
DOCHODY MAJĄTKOWE

WYDATKI BIEŻĄCE:

na obsługę długu i poręczeń

na wynagrodzenia i pochodne

WYDATKI MAJĄTKOWE

III

WYNIK BUDŻETU

PRZEZNACZENIE NADWYŻKI

SPOSÓB FINANSOWANIA DEFICYTU

PRZYCHODY BUDŻETU
W tym dług planowany do zaciągnięcia

ROZCHODY BUDŻETU
W tym dług zaciągnięty

KWOTA DŁUGU

W TYM ROCZNE OBCIĄŻENIE BUDŻETU DŁUGIEM

(relacja z art.243 UoFP)

SPOSÓB FINANSOWANIA SPŁATY DŁUGU

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI

WIELOLETNI PROGRAM INWESTYCYJNY OBEJMUJĄCY ODRĘBNIE DLA KAŻDEGO

PRZEDSIĘWZIĘCIA:

Nazwę i cel

Jednostkę odpowiedzialną

Okres realizacji i łączne nakłady finansowe

Limit wydatków w poszczególnych latach

Limit zobowiązań

Wykład 28 maj

Nie byłam
ETAP III – Wykonanie budżetu

WYKONANIE BUDŻETU:

Państwo - W terminie 21 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej dysponenci części
budżetowych przekazują jednostkom podległym informacje o kwotach dochodów i wydatków w
tym wynagrodzeń (art. 146 UoFP)

JST - W terminie 21 dni od dnia podjęcia uchwały budżetowej Zarząd JST opracowuje budżet w
szczegółowości działów, rozdziałów, paragrafów dochodów i wydatków (art. 249 ust.1 UoFP)

HARMONOGRAM REALIZACJI BUDŻETU:
1)

Państwo – opracowuje Minister Finansów i obejmuje on:

prognozę dochodów budżetu państwa w poszczególnych miesiącach roku

wielkość wydatków planowanych do sfinansowania w poszczególnych miesiącach (art.147
UoFP)

JST – Może opracować Zarząd JST (art.249 ust.6 UoFP)

Harmonogram realizacji budżetu państwa jest obowiązkowy, natomiast dla JST fakultatywny.

Zasady gospodarki finansowej
Zasady gospodarki finansowej określa art.162, 164, 165 dla budżetu państwa oraz dla JST art. 254 i
256 UoFP

W  toku  wykonywania  budżetu  państwa  obowiązują  następujące  zasady  gospodarki  finansowej
(stosowane w trakcie):
1)  Ustalenie,  pobieranie  i  odprowadzanie  dochodów  następuje  na  zasadach  i  w  terminach
wynikających z obowiązujących przepisów.
2) Pełna realizacja zadań następuje w terminach określonych przepisami i harmonogramem.
3)  Dokonywanie  wydatków  następuje  w  granicach  kwot  określonych  w  planie  finansowym,  z
uwzględnieniem  prawidłowo  dokonanych  przeniesień  i  zgodnie  z  planowanym  przeznaczeniem,  w
sposób  celowy  i  oszczędny,  z  zachowaniem  zasady  uzyskiwania  najlepszych  efektów  z  danych
nakładów.
4)  Zlecanie  zadań  powinno  następować  na  zasadzie  wyboru  najkorzystniejszej  oferty  z
uwzględnieniem przepisów o zamówieniach publicznych.
5)  Wydatki  nieprzewidziane,  których  obowiązkowe  płatności  wynikają  z  tytułów  egzekucyjnych  lub
wyrobów  sądowych,  mogą  być  dokonywane  bez  względu  na  poziom  środków  finansowych
zaplanowanych na ten cel.
Odpowiednia  zmiana  planu  wydatków  powinna  nastąpić  w  trybie  przeniesień  wydatków  z  innych
podziałek klasyfikacji wydatków lub rezerw celowych.

Wykład 4.06

Nie byłam
Zasady gospodarki finansowej związane z wykonaniem budżetu dotyczące końca roku:

Zasada kasowa wykonywania wydatków budżetu (art.181 ust.1 oraz art.263 ust.1 UoFP) –
wydatki można ponosić do 31.12, jeżeli wydatek nie zostanie do tego terminu dokonany wówczas
wygasa (nie ma tytułu do wydatku).

Zasada niewygasania wydatków (art.181 ust.2-5 oraz art.263 ust.2-7 UoFP) – można przedłużyć
realizację budżetu – stosowana do niektórych wydatków (a nie budżetu) z różnych ważnych przyczyn,
dotyczy to tylko 2 sytuacji:

wykonawca nie zdążył wykonać całości zlecenia lub zlecenie wykonał ale go nie
zafakturował,

przetarg został późno rozstrzygnięty i nie podpisano umowy.

W  przypadku  Budżetu  państwa  ustala  się  termin  realizacji  maksymalnie  do  31.03  w  formie
rozporządzenia  Rady  Ministrów  –  kwotę  wynikającą  w  rozporządzenia  należy  przelać  z
rachunku głównego na subkonto.
W przypadku JST rada gminy,  rada powiatu, sejmik wojewódzki  – tak  samo,  ale termin jest
dłuższy, bo do 30.06.
Jeżeli wydatek do tego terminu nie został wykonany pieniądze są przelewane z subkonta na
rachunek główny jako „pozostałe dochody budżetu państwa” tzw. „niewygasy”.

Zasada  memoriałowa  wykonywania  dochodów  (art.  6  ust.1  UoR)  –  zasada  dotyczy  obydwu
budżetów  (państwa  i  JST);  w  trakcie  nowego  roku  budżetowego  można  księgować  przychody  i
wpływy ale należy je wliczać do roku którego dotyczą (czyli również roku poprzedniego).

Wydatki – kasowo (zasada 1)
Dochody – memoriałowo (zasada 3 np. CIT ze stycznia)

ETAP IV – Sprawozdawczość

SPRAWOZDAWCZOŚĆ
Budżetowa

Finansowa

Opisowa
(formalnie nie ma nazwy)

Terminy sporządzania:

miesięczna

kwartalna

półroczna

roczna

Na podstawie UoR zawiera:

bilans

RZiS

Zmiany w funduszu

Wykonywana corocznie (31.12)
SF są tylko roczne

JST wykonują ją w formie:

Informacji o wykonaniu
budżetu do 31.08

Sprawozdania z wykonania
budżetu

(sprawozdanie

roczne) do 31.03

Różnice (między JST a budżetem państwa)

terminy

niewielkim

stopniu

zakres

W administracji rządowej nie
sporządza się bilansu natomiast
JST

sporządzają

bilans

skonsolidowany.

Różnią

się

terminami

sporządzania

Sprawozdawczość budżetowa i opisowa zaczynają się już w Etapie III. Sprawozdawczość finansowa do
czysty Etap IV (po wykonaniu budżetu).

Rachunkowość opisowa – informacje i sprawozdania składane są do RIO, która przesyła je do NIKu z
dopiskiem „liczby są zgodne z tymi wykazanymi w RB”
RB – raporty budżetowe
RBS – raporty budżetowe samorządowe (do 20.02)
W praktyce występuje wiele różnych raportów, niektóre z nich dotyczą wyłącznie gmin, województw,
US. Najwcześniej składane są raporty o dotacje dla JST z Budżetu państwa.

Absolutorium do 30.06
Do 31.05 radni muszą otrzymać SF, następnie formułują wniosek o udzielenie absolutorium.
Dodatkowo miasta powyżej 150tys. mieszkańców mają obowiązek badania SF przez biegłego
rewidenta i złożenia ich do 31.05 (termin jest ten sam) – zwiększa to koszty funkcjonowania gmin i
województw.
W przypadku nie uzyskania absolutorium ogłaszane jest referendum (i jeśli jest zbyt mała frekwencja
wówczas prezydent zostaje).

KONTROLA ZEWNĘTRZNA (nie jest to wyłącznie Etap IV)
Budżet Państwa

Budżet JST

Sejm – kontrola merytoryczna
NIK – legalność, gospodarność, celowość (jedyna
instytucja, która bada gospodarkę finansową
Budżetu państwa)

Organ stanowiący – merytoryczna
RIO – legalność (sprawdzają uchwały np. o
zaciągnięciu kredytu) występują:

•

kontrola bieżąca/problemowa

•

kontrola kompleksowa (raz na 4 lata)

•

kontrola doraźna (na wniosek)

NIK – legalność, gospodarność
US – Urząd Skarbowy
W przypadku JST nie ma kontroli celowości

Różnice między NIK a RIO:

NIK jest jedna, ma 16 oddziałów.

RIO jest 16, każde województwo ma swoją.

X. Procedura budżetowa Unii Europejskiej (NIE WCHODZI DO EGZAMINU)

Opisana jest w art. 272 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Rozpoczyna się najpóźniej 1
września  roku  poprzedzającego  rok  budżetowy.  Inicjatywa  w  sprawie  budżetu  należy  do  Komisji
Europejskiej.
Budżet UE jest budżetem rocznym.

ETAP  I  Komisja  Europejska  przedstawia  wstępny  projekt  budżetu  z  uwzględnieniem  kierunków
określonych przez Parlament Europejski i Radę podczas rozmów trójstronnych.
Projekt wstępny może być zmieniony przez Komisję drogą pisma prostującego w celu uwzględnienia
nowych elementów.

ETAP II Po dojściu do porozumienia Rada UE większością kwalifikowaną przyjmuje projekt budżetu i
przekazuje do Parlamentu Europejskiego.
W pierwszym czytaniu Parlament Europejski może uchwalić większością oddanych głosów propozycję
zmian  w  wydatkach  obowiązkowych  (czyli  m.in.  kwot  przyznanych  dotacji  krajom  UE)  oraz
większością bezwzględną poprawki w wydatkach nieobowiązkowych.
W  drugim  czytaniu  Rada  UE  przyjmuje  wydatki  obowiązkowe  i  może  zmienić  wydatki
nieobowiązkowe. Projekt wraca do Parlamentu Europy, który przyjmuje wydatki nieobowiązkowe.
Parlament przyjmuje budżet a Przewodniczący Parlamentu zatwierdza budżet ostateczny.
Ewentualne  odrzucenie  budżetu  przez  Parlament  większością  2/3  oddanych  głosów  skutkuje
rozpoczęciem od nowa procedury w oparciu o nowy projekt.
Unia  funkcjonuje  wtedy  w  oparciu  o  miesięczne  środki  równe  1/12  poprzedniego  budżetu
wykonanego.

ETAP III Komisja Europejska wykonuje roczny budżet na swoją odpowiedzialność.

ETAP  IV  Trybunał  Obrachunkowy  (którego  byłym  członkiem  był  Jacek  Uczkiewicz)  bada  wykonanie
budżetu rocznego za poprzedni rok oraz publikuje sprawozdanie roczne.