UKŁAD WSPÓŁCZULNY

 – 

RECEPTORY UKŁADU 

WSPÓŁCZULNEGO , ICH TYPY , 

WYSTĘPOWANIE , EFEKTY 

POBUDZENIA. 

NORADRENALINA, ADRENALINA , 

DOPAMINA.

Paulina Szymczak

Grupa VII

 

 

 ADRENORECEPTORY

 

W synapsach współczulnych znajdują się dwa główne typy receptorów : α [1,2]  i β 

[1,2,3] . 

Pobudzenie receptorów α → 

prowadzi w mięśniach gładkich do podwyższenia 

poziomu wewnątrzkomórkowego wapnia. Aktywacja receptorów alfa1 powoduje 

związaną z białkiem G aktywację fosfolipazy C,  co prowadzi do wzrostu 

inozytolotrifosforanu , powstaje diacyloglicerol jako przekaźnik wtórny. Aktywacja 

receptorów alfa2 powoduje związane z białkiem G otwarcie kanałów wapniowych 
i uwalnianie wapnia z przestrzeni międzykomórkowej do wnętrza komórki.

Pobudzenie receptorów beta →

 w powiązaniu z białkiem G pojawia się 

aktywacja cyklazy adenylanowej i zwiększone powstawanie cAMP, które jest 

wtórnym przekaźnikiem . W sercu za pośrednictwem receptorów beta1 dochodzi 

do nasilenia przepływu jonów wapnia do komórki i podwyższenia stężenia 

wapnia wewnątrzkomórkowego. W mięśniach gładkich obniża się stężenie 

wewnątrzkomórkowych wolnych jonów wapnia  dzięki receptorom beta2- 

nasilenie transportów na zewnątrz i magazynowanie w siateczce 

sarkoplazmatycznej.

 

 

                             

 KASKADA SYGNAŁOWA RECEPTORA        

ALFA1

 

 

Sprzężony jest z białkiem 

Gg11.

Białko G aktywuje fosfolipazę C [ rozkład PIP2 na IP3 i DAG ].

IP3 dyfunduje do retikulum endoplazmatycznego i otwiera 

kanały wapniowe .

Depolaryzacja.

Kanały dla wapnia VOC otwierane 

depolaryzacją powodują szybki napływ 

wapnia z frakcji zewnątrzkomórkowej.

 DAG aktywuje kinazę białkową typu C, 

co również powoduje wzrost wapnia.

 

 

KASKADA RECEPTORA ALFA2 :

- generalnie jest to receptor presynaptyczny [ postsynaptycznie 

niewielkie stężenie ].
- sprzężony z białkiem G inhibicyjnym.

Połączenie adrenaliny z receptorem alfa2.

Spadek produkcji cAMP.

Zmniejszenie uwalniania noradrenaliny.

- Leczenie jaskry 

- Podwyższone ciśnienie  → aktywujemy receptory alfa2.

 

 

Kaskada receptora Beta1 → tylko serce i aparat 

przykłębuszkowy w nerkach.

Adrenalina działa na serce i receptory beta1.

Serce przyspiesza.

Za pomocą cAMP w sercu otwierają się kanały wapniowe.

ASTMA → leki blokujące fosfodiesterazy 

Przyspieszenie akcji serca.

Aparat przykłębuszkowy → gdy zmniejszy się przepływ krwi przez nerki , adrenalina działa na
receptory beta1 i zwiększa uwalnianie reniny , powstaje angiotensyna II [ rec.AT1 ] , która

kurczy naczynia  i działa na nadnercza. Wzrasta produkcja aldosteronu , zwiększa się
ciśnienie , dochodzi do aktywacji układu RAA.

Receptory te stanowią

80 % całego układu

adrenergicznego.

 

 

Kaskada sygnałowa receptora Beta2  → Odpowiada za rozkurcz 

mięśni [ np. leki w astmie oskrzelowej ] . Generalnie farmakologia 

tych receptorów opiera się wyłącznie na astmie. 

Receptor sprzężony z białkiem Gs.

Lek przyłącza się od strony zewnątrzkomórkowej.

Podjednostka alfa białka G może być nieaktywna i połączona 

z GDP , jeżeli jest aktywna połączona jest z GTP.

Przyłącza się GDP.

Cyklaza adenylanowa powoduje przekształcenie 

ATP w cAMP.

Fosfodiesterazy rozkładają cykliczne nukleotydy .

Dochodzi do aktywacji kinazy białkowej A

 [ przez 4 cAMP].

Wzrost cAMP poprzez działaie kinazy zamyka kanały wapniowe a 

podjednostka betagamma otwiera kanały potasowe.

 

 

Agoniści receptorów adrenergicznych → leki adrenomimetyczne, pobudzają 

receptory adrenergiczne.

Antagoniści receptorów adrenergicznych → leki adrenolityczne , blokują receptory 
adrenergiczne .

 

 

Występowanie i efekty pobudzenia receptorów  α [1,2]  i β [1,2,3].

 

 

Hydroksylaza tyrozynowa -> najistotniejszy enzym, warunkuje 

szybkość przemian. 

Synapsa adrenergiczna :

Wzrost wapnia  →  wypychanie neuroprzekaźnika na obwód → 

połączenie adrenaliny z receptorem alfa i beta →  adrenalina

może ulec rozpadowi lub wychwytowi zewnętrznemu [MAO 

rozkłada ją w mitochondriach].

  Leki przeciwdepresyjne

 

– blokują MAO typ.A, ciśnienie wzrasta.

 

 

NORADRENALINA / NOREPINEFRYNA : 

Zwęża tętnice [ oprócz wieńcowych ] i podwyższa skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi.

Narządy izolowane

 → zwiększa częstość pracy serca i pojemność minutową, in vivo - 

powoduje bradykardię [ odruchowa reakcja układu przywspółczulnego ] . Podanie 
atropiny in vivo znosi działanie układu przywspółczulnego.

Słabe działanie agonistyczne na receptory beta2-adrenergiczne mięśni gładkich, niewielki i
nieznaczny wpływ na zwiotczenie mięśniówki.

Inhibitory uwalniania noradrenaliny 

→ acetylocholina, norepinefryna/epinefryna 

[ rec.alfa2 ], adenozyna, PGE, histamina, enkefaliny, dopamina i ATP.

Stymulatory uwalniania noradrenaliny 

→ adrenalina [rec. Beta2 ] , angiotensyna II.

Utrzymywanie napięcia naczyń i w razie potrzeby wzrost napięcia.

 

 

ADRENALINA /EPINEFRYNA 

Małe stężenia  →

 skurcz naczyń  skóry, błony śluzowej i narządów jamy brzusznej. 

Rozkurcz naczyń mięśni szkieletowych i serca.

Wydzielana przez

 : rdzeń nadnerczy, komórki chromochłonne kłębka szyjnego, komórki

 C tarczycy).

Reguluje rozmieszczenie krwi.

Duże stężenia

 → większe działanie beta-adrenomimetyczne. Skurcz wszystkich naczyń

Zwiększa obwodowy opór naczyniowy , wzrasta skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi.

Serce

 → wzmożenie siły i częstotliwości skurczów ( działanie inotropowe i chronotropowe

dodatnie). Duże dawki mogą spowodować skurcze heterotropowe , prowadzące nawet
do migotania komór.

Powoduje wzrost zapotrzebowania na tlen i mimo rozszerzenia naczyń wieńcowych

może wywołać dusznicę bolesną .

Powoduje zwiotczenie mięśniówki gładkiej przewodu pokarmowego i oskrzeli. Obniżenie

perystaltyki.

Słabe rozszerzenie źrenic [ chyba , że nadczynność tarczycy lub cukrzyca ].

Nie przenika przez barierę krew - płyn mózgowo-rdzeniowy. 

 

 

Adrenalina stymuluje :

• 

receptory α

 – indukuje wazokonstrykcję i jest przyczyną

podwyższenia ciśnienia krwi, zmniejsza objawy obrzęku i
 pokrzywki

• 

receptory β1

 – wywiera efekt inotropowy i chronotropowy

dodatni
• 

receptory β2 

– powodując rozszerzenia oskrzeli, hamują

uwalnianie mediatorów zapalenia.

Stosowana w terapii napadów astmy oskrzelowej, leczeniu wstrząsu kardiogennego, 
przedłuża miejscowe działanie leków znieczulających, leczenie chorych z jaską.

Lek z wyboru w leczeniu wstrząsu anafilaktycznego i anafilaktoidalnego. Podaje się 
wodny roztwór adrenaliny 1:1000 w dawce 0,2-0,5 ml  (u dzieci 0,01 ml/kg, 

maksymalnie 0,3 ml, wyjątkowo 0,5 ml) domięśniowo. 

Podana doustnie zostaje rozłożona przez soki trawienne.

Dożylna podaż adrenaliny (roztwór co najmniej 1:10000, nigdy 1: 1000!) powinna się 
odbywać jedynie w Oddziałach Intensywnej Opieki Medycznej. [wzrost ciśnienia 

skurczowego i rozkurczowego, wzrost zużycia tlenu przez serce, możliwość zawału i 
zaburzeń rytmu serca] 

Adrenalina nie powinna być stosowana u pacjentów z nadczynnością tarczycy, 

niedomogą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym, zatorem płucnym oraz u kobiet w 
ciąży. U dzieci nie ma absolutnych przeciwskazań do stosowania adrenaliny.

 

 

DOPAMINA

Wytwarzana przez 

neurony dopaminergiczne,

 główny neuroprzekaźnik 

katecholowy w mózgu ssaków.

Bierze udział w utrzymaniu postawy ciała, poruszaniu się, 

zapamiętywaniu, uczeniu oraz interpretowaniu bodźców 

emocjonalnych.

Zaburzenia w wytwarzaniu →  

choroba Parkinsona, schizofrenia, 

uzależnienia od amfetaminy i kokainy .

Receptory wiążące dopaminę zlokalizowano w 

kanalikach nerkowych, 

pęcherzykach płucnych,  trzustce oraz naczyniach krwionośnych płuc, 
nerek i serca

. W nerkach spełnia kontrolę homeostazy sodu 

[ zaburzenia prowadza do nadciśnienia]. 

Charakterystyczną cechą większości środków uzależniających jest 

bowiem bezpośrednie lub  pośrednie nasilenie transmisji 
dopaminergicznej w układzie mezolimbicznym, przejawiające się 

podniesionym stężeniem dopaminy w jądrze półleżącym przegrody

 = 

uczucie przyjemności.

Obniżenie dopaminy = 

głód

.

 

 

 

Stosowana w postaci kroplówek w niewydolności nerek, w 

większych dawkach podwyższa ciśnienie tętnicze i działa dodatnio 
na siłę skurczu serca.

Stosowana we wstrząsie 

septycznym , kardiogennym ,pourazowym 

i w zaostrzeniu niewydolności krażenia.

W małych dawkach działa na receptory D1 i rozszerza naczynia . W 

większych dawkach działa na receptory beta1 serca. Największe 

dawki pobudzają receptory alfa1 prowadząc do skurczu naczyń 

krwionośnych i zwiększenia oporów obwodowych. 

Nie przekracza bariery krew mózg [ dlatego w chorobie Parkinsona 

stosuje się L-dopę].

Zespół Tourette'a → 

zaburzenia dozowania ilości dopaminy.

 

 

  DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ .