Czy moŜna dokonywać kontroli osobistej pracowników? 

Prowadzę sklep spoŜywczy. Z zatrudnionymi pracownicami zawarłem umowy  

o odpowiedzialności materialnej. Przeprowadzane w ostatnim czasie inwentaryzacje wykazały braki towaru. 

Czy mogę w związku z tym dokonywać kontroli osobistej pracownic, po zakończeniu przez nie pracy w 

danym dniu? JeŜeli tak, to jak powinna być ona przeprowadzana? 

RADA 
MoŜe Pan dokonywać kontroli wyłącznie zawartości toreb pracownic po zakończonej przez nich 
pracy, jednak o takiej moŜliwości powinni oni zostać wcześniej poinformowani.  
 
UZASADNIENIE 
Zgodnie z zasadami odpowiedzialności materialnej, pracownicy objęci wspólną odpowiedzialnością 
materialną odpowiadają za niedobory w mieniu w wysokości określonej w umowie. JeŜeli jednak zostanie 
ustalone, Ŝe szkoda w całości lub w części została spowodowana tylko przez niektórych pracowników, za 
całość tej szkody lub za jej część odpowiadać będą tylko sprawcy szkody. 
Jedną z moŜliwych przyczyn powstania szkody w mieniu pracodawcy są kradzieŜe dokonywane przez 
pracowników. Jednak bezprawne dokonywanie kontroli osobistej pracowników moŜe godzić w ich sferę 
prywatności i godności osobistej, czyli będzie stanowić naruszenie dóbr osobistych. 
 

MoŜliwość kontroli przez pracodawcę np. zawartości torebek pracowników powinna być przewidziana w 
wewnętrznych przepisach regulujących porządek i organizację pracy, tj. w regulaminie pracy lub jeŜeli 
pracodawca nie jest obowiązany do tworzenia takiego regulaminu, w wewnętrznym zarządzeniu.  
Stanowisko takie zajął Sąd NajwyŜszy w wyroku z 13 kwietnia 1972 r. (I PR 153/72, OSNC 1972/10/184), 
w którym stwierdził, Ŝe „stosowane szeroko w ramach przepisów regulaminów pracy lub ustalonych 
zwyczajów przeszukiwanie członków załogi w celu zapobiegania wynoszeniu mienia zakładów pracy jest 
zgodne z prawem i nie narusza dóbr osobistych pracowników wówczas, gdy pracownicy zostali uprzedzeni 
o moŜności stosowania tego rodzaju kontroli”.  
W obowiązującym u danego pracodawcy akcie prawnym naleŜałoby jasno sformułować, kto, kiedy i jakich 
czynności w zakresie kontroli osobistej moŜe dokonywać. Właściwe takŜe byłoby określenie, w jaki sposób 
pracownicy mogą dokonywać zakupów towarów u swojego pracodawcy na własny uŜytek. 
 

Przykład: 
Pracodawca prowadzący sklep z artykułami sportowymi wyznaczył pracownikom szafki zamykane na zamki 
patentowe, w których pracownicy mają zostawiać swoje rzeczy osobiste (w tym torebki, siatki itp.). Ponadto 
w regulaminie pracy określił, Ŝe po zakończeniu pracy sam pracodawca lub upowaŜniona przez niego na 
piśmie osoba moŜe zaŜądać pokazania zawartości torebek lub siatek będących własnością pracownika. W 
regulaminie ustalono równieŜ, Ŝe pracownik, który w czasie godzin pracy chce dokonać zakupu na swój 
uŜytek, powinien ten fakt zgłosić pracodawcy, a do zakupionego towaru dołączyć paragon.  
Jednak rewizja osobista prowadzona w szerszym zakresie niŜ kontrola zawartości torebek lub siatek moŜe 
godzić w dobra osobiste pracownika i naraŜać pracodawcę na odpowiedzialność z tym związaną.  
 

WAśNE!  
Jeśli pracodawca ma uzasadnione podejrzenie, Ŝe pracownik dokonuje kradzieŜy jego mienia, 
powinien zgłosić ten fakt policji.  
• art. 111, art. 125 § 2 Kodeksu pracy. 
Beata Naróg 
specjalista w zakresie prawa pracy 
Orzecznictwo uzupełniające: 
• W myśl art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy o naruszeniu dobra osobistego 
moŜna mówić jedynie wtedy, gdy działanie drugiej strony było bezprawne. (Wyrok sądu apelacyjnego z 14 
maja 1998 r., III APa 18/98, Apel. W-wa 1998/4/17)