EPIGENETYKA
Epigenetyka zajmuje się badaniem dziedziczności pozagenowej, czyli dziedziczności zmian
ekspresji genów niezaleŜnie od sekwencji DNA (dziedziczność sposobu w jaki czytany jest
kod DNA).
Epigenetyczna kontrola transkrypcji genów opiera się na dwóch głównych procesach.
Pierwszy polega na odwracalnej metylacji DNA, głównie cytozyny w pozycji C5 rzadziej w
pozycji N3 czy adeniny w pozycji C6.
Drugi proces to zmiana struktury i funkcji chromatyny przez chemiczną modyfikację
histonów, obejmującą głównie matylację, acetylację, fosforylację aminokwasów histonowych.
Metylacja DNA i modyfikacje histonów są ze sobą integralnie połączone tworząc specyficzny
kod epigenetyczny. Mechanizmy epigenetyczne są odpowiedzialne w komórce za:
deaktywację licznych sekwencji powtórzonych, piętnowanie rodzicielskie, wyłączanie
drugiego chromosomu X w komórkach Ŝeńskich, kontrolę procesów rozwoju i podziału
komórki. Zaburzenie profilu epigenetycznego, polegające na nadmiernej metylacji
promotorów genów supresorowych prowadzi do nowotworzenia. SpostrzeŜenie tej zaleŜności
pozwoliło określić nowe cele terapeutyczne i wprowadzić nowy sposób leczenia nazywany
terapią epigenetyczną. Taka terapia polega na kompleksowym działaniu ograniczającym
niekorzystne zmiany epigenetyczne i przywróceniu komórki do normy. Zmiany
epigenetyczne są odwracalne i zachodzą na wczesnych etapach nowotworzenia. Na zmiany
poziomu metylacji DNA wpływać mogą: promieniowanie rentgenowskie, związki chemiczne
Ni i Cr, czynniki genetyczne, procesy starzenia się oraz obecność w diecie substancji
będących źródłem grup metylowych takich jak: kwas foliowy, witamina B12,
