2013-12-20 

1 

ZASADY DOBORU 

ZABEZPIECZEŃ 

OBWODÓW  INSTALACJI  

ELEKTRYCZNYCH  

 

Tok postępowania przy projektowaniu obwodu elektrycznego 

 

Podczas projektowania dowolnego obwodu elektrycznego 

należy wykonywać obliczenia i sprawdzenia w podanej poniżej 

kolejności: 

1.

Obliczyć (wyznaczyć) szczytową moc obciążenia obwodu. 

2.

Obliczyć szczytową wartość prądu obciążenia I

B

 . 

3.  

Dobrać zabezpieczenie nadprądowe o odpowiednim prądzie I

n

. 

4.

Dobrać przewód (kabel) o odpowiedniej obciążalności prądowej 

długotrwałej I

z

 

i wyznaczyć przekrój S (csa – cross-section area) 

dobranego przewodu.   

5.

Sprawdzić odporność dobranego przewodu na przeciążenie. 

6.

Sprawdzić odporność dobranego przewodu na zwarcie. 

7.

Sprawdzić odporność mechaniczną dobranego przewodu. 

8.

Sprawdzić spadek napięcia w obwodzie. 

9.

Sprawdzić skuteczność działania ochrony przy uszkodzeniu – przez 

spełnienie warunku samowyłączenia. 
 

Dobór zabezpieczeń i przewodów dla obciążenia długotrwałego 

 

Urządzenia nadprądowe zabezpieczające przewody powinny być tak 

dobrane, aby umożliwione było długotrwałe obciążenie przewodów 

największym spodziewanym prądem  obciążenia  IB. Dobór przekroju 

przewodów ze względu na obciążalność prądową długotrwałą powinien 

uwzględniać wymagania opisane następującymi wzorami [6]: 

 

I

B

 

≤ In, 

oraz  In ≤ I

Z

, 

                                       czyli   I

B

 

≤ In ≤ I

Z

,                                (1) 

w którym:  
•

I

B

 

– prąd obliczeniowy w obwodzie elektrycznym, 

•

In - 

prąd znamionowy urządzenia zabezpieczającego nadprądowego, 

•

I

Z

 - 

obciążalność prądowa długotrwała przewodu. 

•

Uwaga

: W urządzeniach zabezpieczających z możliwością regulowania 

wartości prądu, prąd 
               

In jest prądem nastawionym. 

Dobór zabezpieczeń i przewodów dla obciążenia długotrwałego 

 

Obciążalność prądowa długotrwała przewodów  I

Z

  

zależy głównie od: 

• przekroju przewodu, 
• rodzaju materiału, z którego wykonana jest izolacja 

robocza żyły, 

• rodzaju materiału przewodzącego żyły (miedź lub 

aluminium), 

• liczby żył obciążonych prądem w przewodzie 

wielożyłowym (dwie – w obwodzie jednofazowym i trzy – 

w obwodzie trójfazowym), 

• sposobu ułożenia przewodu (mającego znaczący wpływ 

na warunki nagrzewania żył przewodu prądem 

obciążenia).  

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

przeciążeń 

 

Urządzenia nadprądowe zabezpieczające przewody powinny być tak 

dobrane, aby następowało przerwanie przepływu prądu przeciążeniowego, 

zanim wystąpi niebezpieczeństwo uszkodzenia izolacji przewodów, 

zacisków oraz otoczenia przewodów na skutek nadmiernego wzrostu 

temperatury. Dla ochrony przewodów przed skutkami przeciążeń musi być 

spełniony warunek [6]:                

 

                                              I

2

 <= 1,45 I

Z

,                                          (2) 

 

w którym:  

 I

Z

 - 

obciążalność prądowa długotrwała przewodu, 

 

                    

 I

2

 - 

prąd zadziałania urządzenia zabezpieczającego.  

 

        

•

Uwaga 1: W normie PN-IEC 60364-4-

43  podano, że prąd I2 zapewniający 

właściwe działanie urządzeń zabezpieczających jest określony w normie 

wyrobu lub może być określony przez producenta. 

•

Uwaga 2: W normie SEP-E-

002  podano, że jako prąd I2 bezpieczników 

topikowych można przyjmować wartość ich prądu probierczego górnego. 

Wartości prądów probierczych górnych są różne dla różnych typów 

bezpieczników (tablica 3.11)..Wartości prądów probierczych górnych dla 

wkładek topikowych typu gG zestawiono w tablicy 1. 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed 

skutkami przeciążeń 

Tablica 1. Wartości prądów probierczych górnych dla wkładek topikowych typu gG . 

 

Lp. 

Prąd znamionowy 
bezpiecznika  w A 

Czas 

próby 

w h 

Prąd probierczy  górny  I

f

 

wg  normy  []  
publikacji  [] 

wg  normy  IEC-

60269  [ ] 

1. 

4 

1 

2,1 

a)

 

2. 

  6 ≤ I

n

 ≤ 16 

1 

1,9 

a)

 

3. 

16 < I

n

 ≤ 63 

1 

1,6 

1,6 

4. 

16 < I

n

 ≤ 63 

1 

- 

1,6 

5. 

63 < I

n

 ≤ 160 

2 

1,6 

1,6 

6. 

   160 < I

n

 ≤ 400 

3 

1,6 

1,6 

7. 

400 < I

n

  

4 

1,6 

1,6 

a)

 w rozważaniu 

Uwaga:  Dla 

wyłączników instalacyjnych wszystkich typów, których stosowanie do zabezpieczeń nowych obwodów 

odbiorczych (jako ostatnie zabezpieczenie przed odbiornikiem) jest w Polsce od 1995 r. 

obowiązkowe, prąd I

2

 jest 

równy  1,45  I

n

. 

Wyłączniki  te  zapewniają    lepszą  ochronę  przewodów  instalacji  odbiorczych  przed  skutkami 

przeciążeń niż bezpieczniki topikowe. 

2013-12-20 

2 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

 

Po sprawdzeniu poprawności ochrony 

przewodu przed skutkami przeciążeń 

należy sprawdzić ochronę przewodu przed 

skutkami zwarć. Przy prawidłowym 

doborze urządzeń zabezpieczających do 

przekroju stosowanych przewodów czas 

przepływu prądu zwarciowego powinien 

być tak krótki, by temperatura przewodów 

nie przekraczała wartości temperatury 
granicznej dopuszczalnej przy zwarciu.  

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed 

skutkami zwarć 

Dla czasów trwania  zwarcia  do 5 sekund maksymalny  (dopuszczalny)  czas trwania  zwarcia  jest 

równy: 

                                             

I

S

k

t

obl



                                        

w którym : t

obl

 - maksymalny  dopuszczalny  czas trwania  zwarcia  w sekundach, 

                  S - 

przekrój przewodu  w mm

2

, 

                  I - 

wartość  skuteczna  spodziewanego  prądu zwarciowego  w A, uwzględniająca 

                        

ograniczenie  prądu zwarciowego  przez  zabezpieczenie  nadprądowe,   

 

k - 

współczynnik  (równy wartości  podanej  w tablicy 1) zależny  od rezystywności   

 

(materiału  przewodzącego  żyły), temperaturowego  współczynnika  zmian 

 

rezystywności  i od pojemności  cieplnej  przewodu,  oraz od  temperatury     

początkowej   

i końcowej  przewodu. 

       

I

S

k

t

obl



Urządzenie zabezpieczające nadprądowe powinno być tak dobrane, aby jego zdolność wyłączania 
prądu  zwarciowego była  większa  od największej spodziewanej  wartości  prądu  zwarciowego, jaki 
może  wystąpić  w miejscu jego zainstalowania. 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

•Tablica  2. Wartość  współczynnika  k dla przewodów  roboczych  [6] 

 

Izolacja  przewodu 

PVC 

o przekroju 

EPR/ 

XLPE 

Gumowa 

Mineralna 

≤ 300 

mm

2

 

>  300 

mm

2

 

z PVC 

bez 

powłoki 

Temperatura  początkowa  ˚C 

70 

70 

90 

60 

70 

105 

Temperatura  końcowa  ˚C 

160 

140 

250 

200 

160 

250 

Materiał  na przewody: 
Miedź 
Aluminium 
Połączenia  przewodów  miedzianych 
lutowane  cyną 

 

115 

76 

115 

 

103 

94 

- 

 

143 

94 

- 

 

141 

93 

- 

 

115* 

- 
- 

 

135 

- 
- 

*Wartość  ta powinna  być  stosowana  dla dostępnych  przewodów  gołych 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

Spodziewane 

wartości  prądów  zwarciowych  za  bezpiecznikiem  topikowym  zależą  od  jego  zdolności 

ograniczania  tych 

prądów.  Wartość  prądu  ograniczonego  ustala  się  na  podstawie  charakterystyk,  których 

przykładowe  wartości  przedstawiono  na rysunku 1. 

                

Rys.1. 

Przykładowe  charakterystyki  prądów ograniczonych wkładek topikowych typu    

     Bi Wts do wyznaczania  spodziewanych 

wartości prądu zwarciowego: 

           I

P

 

– spodziewana wartość prądu zwarciowego przed bezpiecznikiem 

           I

o

 

– wartość prądu ograniczonego za bezpiecznikiem  

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

Dla dopuszczalnego,  obliczonego  według  wzoru (3) czasu trwania  zwarcia  co najmniej  równego  0,1s 

lub większego,  spełnienie  warunku prawidłowego  zabezpieczenia  przewodu  należy sprawdzić  przez 
porównanie  obliczonej  wartości  z wartością  odczytaną  z charakterystyki  czasowo-prądowej 
zastosowanego  zabezpieczenia.  Przykładowe  charakterystyki  czasowo-prądowe  bezpieczników  typu 
BiWts przedstawiono  na rysunku 2. Powinien  być spełniony warunek  : 

                                                        

)

(

p

obl

I

f

t

t





. w którym: t

obl

 

– jest to dopuszczalny  czas trwania  zwarcia  obliczony  zgodnie  ze wzorem  (3), 

                  t    

– jest to czas trwania  zwarcia  ustalony na podstawie  charakterystyki  czasowo- 

                            

prądowej  zastosowanego  urządzenia  wyłączającego  nadprądowego, 

                  I

P

 

– jest to spodziewana  wartość  prądu zwarciowego  (przed  miejscem  zainstalo- 

                            

wania  urządzenia  wyłączającego  nadprądowego). 

    

)

(

p

obl

I

f

t

t





.                                       

(4) 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

Rys. 2. Charakterystyki  czasowo-

prądowe  bezpieczników  topikowych  typu BiWts 

2013-12-20 

3 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

Dla dopuszczalnego, obliczonego 

według podanego powyżej wzoru, czasu trwania zwarcia mniejszego 

niż  0,1  sekundy,  spełnienie  prawidłowości  zabezpieczenia  przewodu  należy  sprawdzić  przez  porównanie 
wartości całki Joul’a dla urządzenia zabezpieczającego (rys.3, 4) z obliczoną dla przewodu wartością

 

k

2 

S

2

. 

Powinien 

być spełniony warunek : 

 I

2

 t = f (I

p

) 

≤ k 

2

 S 

2

.     (5) 

Rys. 

3. 

Charakterystyki 

największych  wartości  całek 
Joul’a 

wyłączania 

wkładek 

BiWts 

Sprawdzenie prawidłowości ochrony przewodu przed skutkami 

zwarć 

Rys. 4. Charakterystyki  całek Joul’a  wyłączników  instalacyjnych  produkcji  firmy  Legrand 

Sprawdzenie odporności mechanicznej dobranego przewodu

  

Tablica 2.  Minimalne przekroje przewodów  

 

Rodzaj    

oprzewodowania 

Zastosowanie  obwodu 

Przewód 

Materiał 

Przekrój  mm

2

 

Instalacja 

stała 

Kable 

i przewody   

izolowane 

Obwody  siłowe 
i oświetleniowe 

Miedź 

Aluminium 

1,5 

2,5

1)

 

Obwody  sygnalizacyjne 

i sterownicze 

Miedź 

0,5

2)

 

Przewody 

gołe 

Obwody  siłowe 
i oświetleniowe 

Miedź 

Aluminium 

10 
16 

Obwody  sygnalizacyjne 

i sterownicze 

Miedź 

4 

Połączenia  przewodami 

giętkimi 

Do specjalnego   

zastosowania 

Miedź 

Jak określono 

w odpowiedniej 

normie  IEC 

Do innego 

zastosowania 

0,75

3)

 

Obwody  bardzo  niskiego  napięcia  do 

specjalnego  zastosowania. 

0,75 

Uwagi: 
1). Złączki i końcówki stosowane do przewodów aluminiowych powinny być poddane próbom i dopuszczone do tego specjalnego zastosowania. 

W  Polsce  w  instalacjach  z  przewodami  ułożonymi  na  stałe  dopuszcza  się  stosowanie  przewodów  aluminiowych  o  przekroju 
      co najmniej  16 mm

2

 [2, 3]. 

2). W obwodach  sygnalizacyjnych  i sterowniczych  przeznaczonych  do urządzeń  elektronicznych  dopuszcza  się  stosowanie  przekroju  0,1 mm

2

. 

3). Do przewodów  giętkich  zawierających  powyżej  6 żył stosuje  się uwagę  2.   

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

• Ostatnią czynnością przy sprawdzaniu prawidłowości doboru 

zabezpieczeń nadprądowych jest sprawdzenie poprawności 

działania ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośrednim. 
W normie PN-IEC 60364-4-

47:2001 dotyczącej budowy instalacji 

elektrycznych niskiego napięcia zawarty jest wymóg wyposażenia 

każdego obwodu elektrycznego w ochronę przez samoczynne 

wyłączenie zasilania (przez zabezpieczenia nadprądowe lub 

różnicowoprądowe). Inny środek ochrony przed dotykiem 

pośrednim, zamiast ochrony przez samoczynne wyłączenie 

zasilania, może być stosowany tylko wówczas, jeżeli zastosowanie 

ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania jest niewykonalne 
lub zabronione. W normie PN-HD 60363-4-

41 [4] ochronę przez 

samoczynne wyłączenie zasilania uznano za środek ochrony przy 

uszkodzeniu najczęściej stosowany w instalacjach niskiego 

napięcia. 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

 

Sprawdzenie  skuteczności  działania  ochrony przez  samoczynne  wyłączenie  zasilania  na etapie 
projektowania  instalacji  polega  na sprawdzeniu  spełnienia  warunku samowyłączenia  opisanego 
nierównością: 

    

a

k

I

I



1

"

w którym: I”

k1

 

– prąd jednofazowego,  metalicznego  zwarcia  do przewodu  PE lub do części 

                             

przewodzącej  dostępnej  objętej  ochroną przez  samoczynne  wyłączenie 

                             zasilania, 

                   I

a

  

–  prąd zadziałania  urządzenia  wyłączającego  nadprądowego  powodujący  wy- 

                            

łączenie  chronionego  obwodu  w czasie  nie dłuższym od dopuszczalnego. 

( 6 ) 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

 

Dla sprawdzenia spełnienia warunku samowyłączenia należy zatem: 

•

ustalić spodziewaną wartość prądu I”

k1

 metalicznego zwarcia do przewodu 

ochronnego PE w rozpatrywanym miejscu zainstalowania odbiornika 

– to 

jest na zaciskach odbiornika lub w gniazdku wtyczkowym zasilającym 
odbiornik, 

•

oraz wyznaczyć (na podstawie charakterystyk czasowo-prądowych) wartość 

prądu Ia zadziałania w wymaganym czasie (prądu wyłączającego) 

urządzenia zabezpieczającego obwód. 

2013-12-20 

4 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

 

Maksymalny wymagany czas wyłączenia dla urządzeń 
rozdzielczych i odbiorników stacjonarnych wynosi 5 sekund, 
natomiast dla odbiorników ręcznych i prowadzonych ręką w czasie 
użytkowania jest uzależniony od wartości napięcia zasilania 
względem ziemi U

0

 

i od warunków środowiskowych użytkowania 

odbiornika. Dla odbiorników zasilanych napięciem względem ziemi 
równym 230 V i użytkowanych w warunkach środowiskowych przy 
dopuszczalnym napięciu U

L

 

równym 50 V, maksymalny czas 

wyłączenia wynosi 0,4 s, natomiast dla odbiorników użytkowanych 
w warunkach środowiskowych zwiększonego zagrożenia 
porażeniowego, przy dopuszczalnym napięciu UL równym 25 V - 
wynosi 0,2 s.  

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

•

Wartość najmniejszego prądu zadziałania w wymaganym czasie (prądu 

wyłączającego Ia) urządzenia nadprądowego zabezpieczającego obwód 

norma nakazuje wyznaczyć na podstawie normy lub charakterystyk 
czasowo-

prądowych producenta tego urządzenia  

•

Należy uwzględnić, że w Polsce w nowych (budowanych od roku 1995) 

obwodach odbiorczych urządzeniami nadprądowymi zabezpieczającymi 

obwód przed skutkami zwarć (ostatnim zabezpieczeniem zwarciowym 

zainstalowanym przed odbiornikiem) muszą być wyłączniki samoczynne 

(instalacyjne). Oczywiście wyłączniki te są wykorzystywane również jako 

urządzenia wyłączające w ochronie przeciwporażeniowej przez 

samoczynne wyłączenie zasilania.  

Dla włączników instalacyjnych wartości prądów Ia powodujących 

wyłączenie w czasie do 0,1 s są przedmiotem normalizacji 

międzynarodowej. Wynoszą one zawsze, niezależnie od producenta 

wyłączników: 

dla wyłączników instalacyjnych o charakterystyce B  -    5 In, 
dla wyłączników instalacyjnych o charakterystyce C  -  10 In, 
dla wyłączników instalacyjnych o charakterystyce D  -  20 In. 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

0,005

0,01

0,02

0,04

0,1

1

10

1000

100

0,2

0,4

2

4

20

40

200

400

2000

4000

10

20

50

100

200

500

1000

35

I   = 62 A

130 180

 5 s

3600 s

[A]

[s]

10000

I

[A]

[A]

[s]

t

a

Rys. 5. Sposób ustalania wartości 
prądów wyłączających Ia  na podstawie 
charakterystyki czasowo-

prądowej 

wkładki topikowej  typu Bi-Wts o 
prądzie znamionowym 20 A 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

 

Przy projektowaniu obwodu elektrycznego spodziewaną wartość 

prądu zwarcia  I”

k1

 

zaleca się obliczać na podstawie wzoru : 

                    

S

k

Z

U

I

0

1

8

,

0

"





Wartość impedancji pętli zwarciowej ZS oblicza się na etapie projektowania 
zgodnie ze wzorem:

                         

w którym: U

0

 

– napięcie  fazowe  względem  ziemi  rozpatrywanego  obwodu, 

                  Z

S

 

– impedancja  pętli  zwarcia  w rozpatrywanym  miejscu. 

 









2

2

)

(

)

(

X

R

Z

S



R



X

w którym:  

- jest to suma rezystancji 

elementów składowych tworzących pętlę zwarcia, 

       

- jest to suma reaktancji 

elementów składowych tworzących pętlę zwarcia. 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

 

W obliczeniach impedancji pętli zwarcia na przykład przy zwarciu w 

odbiorniku (gniazdku wtyczkowym zasilającym odbiornik) należy 

uwzględnić: 

• impedancję zwarciową systemu zasilającego (obliczoną na 

podstawie podanej wartości prądu zwarcia trójfazowego w złączu), 

• rezystancje żyły fazowej L i żyły ochronnej PE kabla łączącego 

złącze z rozdzielnicą główną budynku, 

• rezystancje żyły fazowej L i żyły ochronnej PE przewodu łączącego 

rozdzielnicę główną z odbiornikiem (urządzeniem). 

Sprawdzanie spełnienia w instalacjach elektrycznych  niskiego 

napięcia warunku samowyłączenia  w ochronie przez samoczynne 

wyłączenie zasilania przez zabezpieczenia nadprądowe 

W  przyypadku,  gdy  rezystancje 

żyły  fazowej  i  żyły  ochronnej  kabla  oraz  odpowiednio  żyły 

fazowej  i 

żyły  ochronnej  przewodu  są  sobie  równe,  to  w  obliczeniach  przyjmuje  się  jako 

rezystancję  kabla  podwojoną  wartość  rezystancji  żyły  fazowej  kabla,  a  jako  rezystancję 
przewodu 

–  podwojoną  wartość  rezystancji  żyły  fazowej  przewodu.  W  obliczeniach  pętli 

zwarcia w instalacji niskiego 

napięcia pomija się reaktancje żył kabli i przewodów, ponieważ są 

one  wielokrotnie  mniejsze  od  ich  rezystancji. 

Wzór  określający  impedancję  pętli  zwarcia 

przybierze zatem 

postać: 

2

2

)

(

)

2

2

(

systemu

przewodu

kabla

systemu

S

X

R

R

R

Z









W przypadku sprawdzania instalacji istniejących wartość prądu zwarcia I”

k1

 

należy zmierzyć 

przy użyciu przyrządu pomiarowego odpowiedniego dla miejsca zainstalowania badanego 
urządzenia. 

2013-12-20 

5 

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

 

W obwodach zasilających silniki dla ochrony przed skutkami zwarć i 
przeciążeń należy stosować indywidualne dla każdego silnika 
urządzenia zabezpieczające w postaci wyłączników silnikowych lub 
układów zabezpieczających składających z bezpiecznika 
topikowego,  stycznika i wyzwalacza przeciążeniowego. Aparaty te 
muszą mieć zdolność wyłączania prądów zwarciowych oraz muszą 
zapewniać normalny rozruch zabezpieczanego silnika. Dla 
zabezpieczenia obwodów z  silnikami o małej mocy dopuszcza się 
stosowanie zabezpieczeń grupowych. 

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

Najłatwiej, ale zwykle najdrożej, można dobrać zabezpieczenie w postaci 
wyłącznika silnikowego, który skutecznie chroni silnik zarówno przed 
skutkami zwarć jak i przed przeciążeniem. Dobrany wyłącznik musi być 
zbudowany na prąd znamionowy co najmniej równy prądowi 
znamionowemu zabezpieczanego silnika i musi być wyposażony w 
zabezpieczenie przeciążeniowe o zakresie nastawczym zawierający 
wartość nastawionego prądu wynoszącą od 1 do 1,1 prądu znamionowego 
silnika. 

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

W przypadku zastosowania dla zabezpieczenia przed skutkami zwarć wkładki 
topikowej należy odpowiednio dobrać wartość jej prądu znamionowego, która 
powinna spełniać warunek: 





r

ns

r

n

I

I

k

I







w 

którym: I

n

 

– prąd znamionowy wkładki topikowej, 

                 I

ns 

– prąd znamionowy silnika,  

                 k

r

 

– współczynnik rozruchu zabezpieczanego  silnika, 

                 I

r

 

– prąd rozruchowy silnika równy k

r

 

∙ I

ns

 , 

                 



– współczynnik  ciężkości rozruchu  (wartości podane w tablicy 3) 

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

Tablica 3. Wartości współczynnika ciężkości rozruchu 

Rodzaj  rozruchu 

silnika 

Wkładka  topikowa  o działaniu: 

szybkim 

zwłocznym 

lekki 

2,0 –  2,5  

2,5 –  3,0 

średni 

1,8 –  2,0 

2,0 –  2,5 

ciężki 

1,5 – 1,8 

1,8 –  2,0 

Uwaga: Wartości  mniejsze należy  przyjmować  dla  silników  o  dużej  częstości  rozruchów (większej niż 
kilka  razy  na  dobę) 

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

Jeżeli urządzeniem zabezpieczającym przed skutkami zwarcia jest wyłącznik 
wyposażony w nastawny, działający bezzwłocznie wyzwalacz elektromagnetyczny, to 
prąd nastawy I

we

 

powinien spełniać warunek: 

Jeżeli urządzeniem zabezpieczającym przed skutkami zwarcia jest wyłącznik 
nadprądowy (instalacyjny) o charakterystyce B, C lub D, to jego prądy muszą spełniać 
następujące warunki: 
•prąd znamionowy In wyłącznika musi być co najmniej równy prądowi znamionowemu Ins    
silnika, 
•prąd I4 wyłącznika musi być co najmniej równy prądowi rozruchowemu Ir silnika (prąd I4 
jest równy dla wyłącznika B – 3 In ,  dla wyłącznika C – 5 In , dla wyłącznika D – 10 In.  
 
Spełnienie podanych wyżej warunków zapewnia poprawną ochronę przed skutkami 
zwarć, bez zbędnych zadziałań urządzeń zabezpieczających w chwili rozruchu silnika 
oraz po obciążeniu silnika pełną mocą znamionową. 

                                            I

we

 

≥  1,2 · k

r

 

· I

ns

  .                               

Dobór zabezpieczeń dla obwodów zasilających silniki 

 

Dla poprawnej ochrony silnika przed przeciążeniem wskazane jest 

stosowanie, oprócz urządzeń zabezpieczających przed skutkami zwarć 

również urządzeń chroniących przed przeciążeniem. Do tego celu używane 

są zazwyczaj współpracujące ze stycznikami wyzwalacze termiczne 

termobimetalowe lub, coraz częściej, wyzwalacze termiczne elektroniczne. 

Wyzwalacze te powinny być dobrane, tak jak wyzwalacze w wyłącznikach 

silnikowych  na prąd o zakresie odpowiadającym prądowi znamionowemu 

silnika. Wartość prądu wyzwalacza należy nastawić jako równą 1,05 – 1,1 

prądu znamionowego silnika. 

 

 

 
 

Kolejnym urządzeniem stosowanym dla zapewnienia poprawnej pracy 

silnika jest zabezpieczenie przed pracą niepełnofazową. Detektor zaniku 

fazy współpracuje zwykle z cewką zanikową stosowanego wyłącznika 

silnikowego lub ze stycznikiem. Obydwa te urządzenia stanowią skuteczną 

ochronę przed samorozruchem silnika po jego wyłączeniu spowodowanym 

na przykład chwilowym zanikiem napięcia. 

2013-12-20 

6 

Spadki napięć 

Spadki napięć 

Spadki napięć 

Spadki napięć 

Spadki napięć 

Spadki napięć