1
NATURA CZY KULTURA -
CZYNNIK BIOLOGICZNY I
SPOŁECZNY
W ROZWOJU CZŁOWIEKA
Wykład opracowany przez zespół psychologów CEN UWr.
Opr. na podst. Firkowska-Mankiewicz A. (1993) Spór o inteligencję człowieka. PAN IFiS, Warszawa
HIPOTEZA PROGU:
Rozwój intelektualny zale
Ŝ
y zarówno od genów jak i
ś
rodowiska w
tzw. dolnym przedziale -niekorzystnych oddziaływa
ń
ś
rodowiskowych.
Powy
Ŝ
ej pewnego progu (gdy warunki materialno-kulturowe
kształtuj
ą
si
ę
pomy
ś
lnie), rozwój intelektualny ogranicza ju
Ŝ
wył
ą
cznie
genotyp.
Ś
RODOWISKO
GENOTYP
KORZYSTNE
WARUNKI
MATERIALNO-
KULTUROWE
NIEKORZYSTNE
2
Otoczenie
rodzinne:
Stres psychospołeczny
Dochód rodzinny
Status rodzinny
Ilość dzieci w rodzinie
Wiek rodziców
Wykształcenie rodziców
Aspiracje rodziców
Nacisk na osiągnięcia
dziecka
Styl wychowania
Warunki
ś
rodowiskowe.
Otoczenie rodzinne:
Otoczenie szkolne:
• stopień nacisku na osiągnięcia
szkolne charakter działań
nauczycieli podczas lekcji
• nagradzanie uczniów za osiągnięcia
• zapewnianie dobrych warunków do
nauki
• obarczanie osobistą
odpowiedzialnością za uzyskiwane
wyniki
ale to GENY decyduj
ą
o sposobie
poznawania
ś
wiata
przez człowieka oraz
organizowania
ś
rodowiska, w którym
człowiek
Ŝ
yje.
Rozwój jest efektem dziedziczenia i
wpływów
ś
rodowiska,
HIPOTEZA INTERAKCYJNA
Sposoby wpływu
genotypu na
środowisko:
• pasywny
• realizujący się
na zasadzie
wywołania
(evocative)
• aktywny
Literatura:
Zimbardo P. (1999) Psychologia i
Ŝ
ycie..., s. 155-157.
Seligman D. (1995) O inteligencji prawie wszystko. PWN, Warszawa,
rozdz. 7,8.
Firkowska-Mankiewicz A. (1993) Spór o inteligencj
ę
człowieka. PAN
IFiS, Warszawa, s.38, 52-57.
Eysenck H., Eysenck M (2003) Podpatrywanie umysłu. Dlaczego
ludzie zachowuj
ą
si
ę
tak, jak si
ę
zachowuj
ą
?; GWP
Prezentacja przygotowana na podstawie powy
Ŝ
szej literatury oraz
materiałów własnych przez zespół psychologów CEN UWr.