odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

tekst jednolity
z dnia 2 stycznia 2004 r.,
zawierający zmiany uchwalone
w dniu 20 września 2003 r.
przez
Nadzwyczajny VII Krajowy Zjazd Lekarzy

Warszawa 2004

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Szanowna Koleżanko/Szanowny Kolego,

przekazuję Pani/Panu jednolity tekst Kodeksu Etyki

Lekarskiej w brzmieniu, jakie przybrał on po nowelizacji

dokonanej przez VII Nadzwyczajny Krajowy Zjazd

Lekarzy, w Toruniu, 20 września 2003 r. Do wydania

Kodeksu upoważnia samorząd lekarski ustawa z 17 maja

1989 r. o izbach lekarskich. Jest to realizacja jednego

z najważniejszych konstytucyjnych zadań samorządu,

jakim jest sprawowanie pieczy nad wykonywaniem

zawodów lekarza i lekarza stomatologa. Od 1991 r. jest

to trzecie brzmienie Kodeksu, nie zmieniające, co należy

podkreślić, żadnej z podstawowych i trwałych zasad

zawartych już w pierwszej jego wersji, lecz dostosowujące

jego zapisy do nowych wyzwań praktyki lekarskiej.

W trudnym okresie zmagań o godność naszej pracy

rozmowa o sprawach etyki niektórym wydaje się nie

na czasie. Osobiście nie mam jednak wątpliwości,

że czas na refleksję etyczną przy wykonywaniu naszych

zawodów znaleźć musi się zawsze. Nie tylko pacjentom

powierzającym nam swoje zdrowie i życie, ale także nam

samym jest to po prostu potrzebne. Być może w czasach

trudnych jest to szczególnie istotne. Choćby dlatego,

że, jak czytamy w znowelizowanym artykule 2 Kodeksu,

nawet „mechanizmy rynkowe, naciski społeczne

i wymagania administracyjne nie zwalniają lekarza

z przestrzegania najwyższego nakazu etycznego, jakim jest

działanie na rzecz dobra chorego”.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Przekazując Pani/Panu Kodeks w formie małej, podręcznej

książeczki mam nadzieję, że będzie on towarzyszył

Pani/Panu w codziennej służbie słabemu, cierpiącemu,

choremu, umierającemu człowiekowi i ułatwi

rozwiązywać rodzące się co dnia dylematy

związane z dynamicznie rozwĳającą się medycyną

z jednej, a ograniczonymi z różnych powodów

możliwościami udzielania pomocy z drugiej strony.

Mam nadzieję, że nasze codzienne przywiązanie

do zasad zawartych w Kodeksie uczyni z polskiego

środowiska lekarskiego prawdziwą elitę przygotowaną

nie tylko do wypełniania swojego powołania

zawodowego, ale także przyczyniającą się do budowania

obywatelskiego społeczeństwa opartego na sprawiedliwych

i mądrych zasadach tak w Rzeczypospolitej Polskiej,

jak i w Unii Europejskiej.

Z koleżeńskim pozdrowieniem,

Warszawa, 2 stycznia 2004 r.

Konstanty Radziwiłł

prezes Naczelnej Rady Lekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Spis treści

PRZYRZECZENIE LEKARSKIE

CZĘŚĆ OGÓLNA ....................................................... Art. 1-5

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ....................................... Art. 6-78

Rozdział I

Postępowanie lekarza wobec pacjenta ............... Art. 6-7

Jakość opieki medycznej ........................................ Art. 8-11

Poszanowanie praw pacjenta ............................. Art. 12-22

Tajemnica lekarska ................................................ Art. 23-29

Pomoc chorym w stanach terminalnych ...... Art. 30-32

Transplantacja ......................................................... Art. 33-37

Prokreacja ............................................................... Art. 38-39a

Zaświadczenia lekarskie ..................................... Art. 40-41

Rozdział II

Badania naukowe i eksperymenty

biomedyczne .......................................................... Art. 41a-51

Rozdział IIa

Związki lekarzy z przemysłem .................... Art. 51a-51g

Rozdział IIb

Ludzki genom ............................................................ Art. 51h

Rozdział III

Stosunki wzajemne między lekarzami .......... Art. 52-55

Rozdział IV

Zasady postępowania w praktyce

lekarskiej ................................................................... Art. 56-68

Rozdział V

Lekarz a społeczeństwo ...................................... Art. 69-75

Rozdział VI

Zasady końcowe ..................................................... Art. 76-78

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

PRZYRZECZENIE LEKARSKIE

Przyjmuję z szacunkiem i wdzięcznością dla mo-

ich Mistrzów nadany mi tytuł lekarza i w pełni

świadomy związanych z nim obowiązków przy-

rzekam:
–  obowiązki te sumiennie spełniać;
–  służyć życiu i zdrowiu ludzkiemu;
–  według  najlepszej  mej  wiedzy  przeciwdziałać

cierpieniu i zapobiegać chorobom, a chorym

nieść pomoc bez żadnych różnic, takich jak:

rasa, religia, narodowość, poglądy polityczne,

stan majątkowy i inne, mając na celu wyłącz-

nie ich dobro i okazując należny im szacunek;

– nie nadużywać ich zaufania i dochować tajem-

nicy lekarskiej nawet po śmierci chorego;

– strzec godności stanu lekarskiego i niczym jej

nie splamić, a do kolegów lekarzy odnosić się

z należną im życzliwością, nie podważając za-

ufania do nich, jednak postępując bezstronnie

i mając na względzie dobro chorych;

– stale poszerzać swą wiedzę lekarską i podawać

do wiadomości świata lekarskiego wszystko to,

co uda mi się wynaleźć i udoskonalić.

PRZYRZEKAM TO UROCZYŚCIE!

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

CZĘŚĆ OGÓLNA

Art. 1.

1. Zasady etyki lekarskiej wynikają z ogólnych

norm etycznych.

2. Zobowiązują one lekarza do przestrzegania

praw człowieka i dbania o godność zawodu lekar-

skiego.

3. Naruszeniem godności zawodu jest każde po-

stępowanie lekarza, które podważa zaufanie do

zawodu.

Art. 2.

1. Powołaniem lekarza jest ochrona życia i zdrowia

ludzkiego, zapobieganie chorobom, leczenie chorych

oraz niesienie ulgi w cierpieniu; lekarz nie może po-

sługiwać się wiedzą i umiejętnością lekarską w dzia-

łaniach sprzecznych z tym powołaniem.

2. Największym nakazem etycznym dla lekarza

jest dobro chorego – salus aegroti suprema lex esto.

Mechanizmy rynkowe, naciski społeczne i wyma-

gania administracyjne nie zwalniają lekarza z prze-

strzegania tej zasady.

Art. 3.

Lekarz powinien zawsze wypełniać swoje obo-

wiązki z poszanowaniem człowieka bez względu

na wiek, płeć, rasę, wyposażenie genetyczne, naro-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

dowość, wyznanie, przynależność społeczną, sytu-

ację materialną, poglądy polityczne lub inne uwa-

runkowania.

Art. 4.

Dla wypełnienia swoich zadań lekarz powinien

zachować swobodę działań zawodowych, zgodnie

ze swoim sumieniem i współczesną wiedzą me-

dyczną.

Art. 5.

Izba lekarska jest obowiązana do czuwania nad

przestrzeganiem zasad etyki i deontologii lekarskiej

oraz zachowaniem godności zawodu przez wszyst-

kich członków samorządu lekarskiego a także do

starań, aby przepisy prawa nie naruszały zasad ety-

ki lekarskiej.

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA

Rozdział I

Postępowanie lekarza wobec pacjenta

Art. 6.

Lekarz ma swobodę wyboru w zakresie metod

postępowania, które uzna za najskuteczniejsze. Po-

winien jednak ograniczyć czynności medyczne do

rzeczywiście potrzebnych choremu zgodnie z aktu-

alnym stanem wiedzy.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 7.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach le-

karz może nie podjąć się lub odstąpić od leczenia

chorego, z wyjątkiem przypadków nie cierpiących

zwłoki. Nie podejmując albo odstępując od lecze-

nia lekarz winien wskazać choremu inną możli-

wość uzyskania pomocy lekarskiej.

Jakość opieki medycznej

Art. 8.

Lekarz powinien przeprowadzać wszelkie postę-

powanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze

z należytą starannością, poświęcając im niezbęd-

ny czas.

Art. 9.

Lekarz może podejmować leczenie jedynie po

uprzednim zbadaniu pacjenta. Wyjątki stanowią

sytuacje, gdy porada lekarska może być udzielona

wyłącznie na odległość.

Art. 10.

1. Lekarz nie powinien wykraczać poza swoje

umiejętności zawodowe przy wykonywaniu czyn-

ności diagnostycznych, zapobiegawczych, leczni-

czych i orzeczniczych.

2. Jeżeli zakres tych czynności przewyższa umie-

jętności lekarza, wówczas winien zwrócić się do

bardziej kompetentnego kolegi. Nie dotyczy to na-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

głych wypadków i ciężkich zachorowań, gdy zwło-

ka może zagrażać zdrowiu lub życiu chorego.

Art. 11.

Lekarz winien zabiegać o wykonywanie swego

zawodu w warunkach, które zapewniają odpowied-

nią jakość opieki nad pacjentem.

Poszanowanie praw pacjenta

Art. 12.

1. Lekarz powinien życzliwie i kulturalnie trakto-

wać pacjentów, szanując ich godność osobistą, pra-

wo do intymności i prywatności.

2. Relacje między pacjentem, a lekarzem powinny

opierać się na ich wzajemnym zaufaniu; dlatego pa-

cjent powinien mieć prawo do wyboru lekarza.

Art. 13.

1. Obowiązkiem lekarza jest respektowanie prawa

pacjenta do świadomego udziału w podejmowaniu

decyzji dotyczących jego zdrowia.

2. Informacja udzielona pacjentowi powinna być

sformułowana w sposób dla niego zrozumiały.

3. Lekarz powinien poinformować pacjenta o stop-

niu ewentualnego ryzyka zabiegów diagnostycznych

i leczniczych, i spodziewanych korzyściach zwią-

zanych z wykonywaniem tych zabiegów, a także

o możliwościach zastosowania innego postępowa-

nia medycznego.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 14.

Lekarz nie może wykorzystywać swego wpływu

na pacjenta w innym celu niż leczniczy.

Art. 15.

1. Postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapo-

biegawcze wymaga zgody pacjenta. Jeżeli pacjent nie

jest zdolny do świadomego wyrażenia zgody, powi-

nien ją wyrazić jego przedstawiciel ustawowy lub

osoba faktycznie opiekująca się pacjentem.

2. W przypadku osoby niepełnoletniej lekarz po-

winien starać się uzyskać także jej zgodę, o ile jest

ona zdolna do świadomego wyrażenia tej zgody.

3. Wszczęcie postępowania diagnostycznego, lecz-

niczego i zapobiegawczego bez zgody pacjenta może

być dopuszczone tylko wyjątkowo w szczególnych

przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia pacjen-

ta lub innych osób.

4. Badanie bez wymaganej zgody pacjenta lekarz

może przeprowadzić również na zlecenie organu

lub instytucji upoważnionej do tego z mocy prawa,

o ile nie stwarza ono nadmiernego ryzyka zdrowot-

nego dla pacjenta.

5. W razie nieuzyskania zgody na proponowane

postępowanie lekarz powinien nadal, w miarę moż-

liwości, otaczać pacjenta opieką lekarską.

Art. 16.

1. Lekarz może nie informować pacjenta o stanie

jego zdrowia bądź o leczeniu, jeśli pacjent wyraża

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

takie życzenie. Informowanie rodziny lub innych

osób powinno być uzgodnione z chorym.

2. W przypadku chorego nieprzytomnego lekarz

może udzielić dla dobra chorego, niezbędnych infor-

macji osobie, co do której jest przekonany, że dzia-

ła ona w interesie chorego.

3. W przypadku pacjenta niepełnoletniego lekarz

ma obowiązek informowania jego przedstawiciela

ustawowego lub opiekuna faktycznego.

Art. 17.

W razie niepomyślnej dla chorego prognozy lekarz

powinien poinformować chorego o niej z taktem

i ostrożnością. Wiadomość o rozpoznaniu i złym ro-

kowaniu może nie zostać choremu przekazana tylko

w przypadku, jeśli lekarz jest głęboko przekonany,

iż jej ujawnienie spowoduje bardzo poważne cier-

pienie chorego lub inne niekorzystne dla zdrowia

następstwa; jednak na wyraźne żądanie pacjenta le-

karz powinien udzielić pełnej informacji.

Art. 18.

Lekarz leczący nie może sprzeciwiać się, by cho-

ry zasięgał opinii o stanie swego zdrowia i postę-

powaniu lekarskim u innego lekarza. Na życzenie

pacjenta powinien ułatwić mu taką konsultację.

Art. 19.

Chory w trakcie leczenia ma prawo do korzystania

z opieki rodziny lub przyjaciół a także do kontaktów

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

z duchownym. Lekarz powinien odnosić się ze zro-

zumieniem do osób bliskich choremu wyrażających

wobec lekarza obawy o zdrowie i życie chorego.

Art. 20.

Lekarz podejmujący się opieki nad chorym po-

winien starać się zapewnić mu ciągłość leczenia,

a w razie potrzeby także pomoc innych lekarzy.

Art. 21.

W przypadku popełnienia przez lekarza poważnej

pomyłki lub wystąpienia nieprzewidzianych powi-

kłań w trakcie leczenia, lekarz powinien poinfor-

mować o tym chorego oraz podjąć działania dla

naprawy ich następstw.

Art. 22.

W przypadkach wymagających szczególnych

form diagnostyki, terapii lub działań zapobiegaw-

czych, które nie mogą być zastosowane równocze-

śnie u wszystkich potrzebujących, lekarz ustalający

kolejność pacjentów powinien opierać się na kryte-

riach medycznych.

Tajemnica lekarska

Art. 23.

Lekarz ma obowiązek zachowania tajemnicy le-

karskiej. Tajemnicą są objęte wiadomości o pacjencie

i jego otoczeniu uzyskane przez lekarza w związ-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

ku z wykonywanymi czynnościami zawodowymi.

Śmierć chorego nie zwalnia od obowiązku docho-

wania tajemnicy lekarskiej.

Art. 24.

Nie jest naruszeniem tajemnicy lekarskiej przeka-

zanie informacji o stanie zdrowia pacjenta innemu

lekarzowi, jeżeli jest to niezbędne dla dalszego le-

czenia lub wydania orzeczenia o stanie zdrowia pa-

cjenta.

Art. 25.

Zwolnienie z zachowania tajemnicy lekarskiej

może nastąpić:

– gdy pacjent wyrazi na to zgodę,

– jeśli zachowanie tajemnicy w sposób istotny za-

graża zdrowiu lub życiu pacjenta lub innych osób,

oraz

– jeśli zobowiązują do tego przepisy prawa.

Art. 26.

Nie jest naruszeniem tajemnicy lekarskiej, jeśli

po przeprowadzeniu badania lekarskiego na zle-

cenie upoważnionego z mocy prawa organu wy-

nik badania zostanie przekazany zleceniodawcy;

nieodzownym warunkiem jest jednak, aby lekarz

przed rozpoczęciem badania poinformował o tym

osobę, która ma być zbadana. Wszelkie informacje,

które nie są konieczne dla uzasadnienia wniosków

wynikających z badania, powinny być nadal objęte

tajemnicą lekarską.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 27.

Lekarz ma prawo do ujawnienia zauważonych fak-

tów zagrożenia zdrowia lub życia w wyniku łama-

nia praw człowieka.

Art. 28.

Lekarz powinien czuwać nad tym, by osoby asy-

stujące lub pomagające mu w pracy przestrzegały ta-

jemnicy zawodowej. Dopuszczenie ich do tajemnicy

powinno obejmować wyłącznie informacje w zakre-

sie niezbędnym do prawidłowego wykonywania ich

czynności zawodowych. Lekarz musi czuwać nad

prawidłowym prowadzeniem dokumentacji lekarskiej

oraz zabezpieczeniem przed jej ujawnieniem. Doku-

mentacja lekarska powinna zawierać wyłącznie infor-

macje potrzebne dla postępowania lekarskiego.

Art. 29.

Lekarz i współpracujące z nim osoby są obo-

wiązane do zabezpieczenia poufności informacji

zawartych w materiale genetycznym pacjentów i

ich rodzin.

Pomoc chorym w stanach terminalnych

Art. 30.

Lekarz powinien dołożyć wszelkich starań, aby za-

pewnić choremu humanitarną opiekę terminalną i

godne warunki umierania. Lekarz winien do koń-

ca łagodzić cierpienia chorych w stanach terminal-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

nych i utrzymywać, w miarę możliwości, jakość koń-

czącego się życia.

Art. 31.

Lekarzowi nie wolno stosować eutanazji, ani po-

magać choremu w popełnieniu samobójstwa.

Art. 32.

1. W stanach terminalnych lekarz nie ma obo-

wiązku podejmowania i prowadzenia reanimacji

lub uporczywej terapii i stosowania środków nad-

zwyczajnych.

2. Decyzja o zaprzestaniu reanimacji należy do le-

karza i jest związana z oceną szans leczniczych.

Transplantacja

Art. 33.

Lekarz może pobierać komórki, tkanki i narządy

ze zwłok w celu ich przeszczepiania, o ile zmarły

nie wyraził za życia sprzeciwu.

Art. 34.

Lekarz, po stwierdzeniu śmierci mózgowej winien

podtrzymywać funkcjonowanie komórek, tkanek i na-

rządów, jeżeli mają one zostać przeszczepione.

Art. 35.

Lekarz nie może otrzymywać korzyści majątko-

wej lub osobistej za pobierane lub przeszczepiane

komórki, tkanki i narządy.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 36.

Pobranie komórek, tkanek lub narządów od żyją-

cego dawcy dla celów transplantacji może być do-

konane tylko od dorosłego za jego pisemną zgodą,

w warunkach pełnej dobrowolności, po uprzednim

poinformowaniu go o wszelkich możliwych następ-

stwach związanych z tym zabiegiem. Pobranie od

żyjącego dawcy narządu niezbędnego do życia jest

niedopuszczalne.

Art. 37.

Pobranie szpiku od dziecka jest dozwolone za zgo-

dą jego przedstawiciela ustawowego. W przypadku

osoby niepełnoletniej, o ile jest ona zdolna do wyra-

żenia świadomej zgody, powinno się uzyskać rów-

nież jej zgodę.

Prokreacja

Art. 38.

1. Lekarz powinien z poczuciem szczególnej odpo-

wiedzialności odnosić się do procesu przekazywa-

nia życia ludzkiego.

2. Lekarz powinien udzielać zgodnych z wiedzą

medyczną informacji dotyczących procesów zapłod-

niania oraz metod regulacji poczęć, uwzględniając

ich skuteczność, mechanizm działania i ryzyko.

3. Lekarz ma obowiązek zapoznać pacjentów z moż-

liwościami współczesnej genetyki lekarskiej, a także

diagnostyki i terapii przedurodzeniowej. Przekazu-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

jąc powyższe informacje lekarz ma obowiązek po-

informować o ryzyku związanym z przeprowadze-

niem badań przedurodzeniowych.

Art. 39.

Podejmując działania lekarskie u kobiety w ciąży

lekarz równocześnie odpowiada za zdrowie i życie

jej dziecka. Dlatego obowiązkiem lekarza są stara-

nia o zachowanie zdrowia i życia dziecka również

przed jego urodzeniem.

Art. 39a.

Lekarz nie może uczestniczyć w procedurach

klonowania ludzi dla celów reprodukcyjnych lub

terapeutycznych.

Zaświadczenia lekarskie

Art. 40.

Wydawanie zaświadczeń lekarskich jest dozwo-

lone jedynie na podstawie aktualnego badania lub

odpowiedniej dokumentacji.

Art. 41.

Każde zaświadczenie lekarskie lub inny dokument

medyczny powinien umożliwiać identyfikację leka-

rza, który go wystawił. Treść dokumentu powinna

być zgodna z wiedzą i sumieniem lekarza. Nie może

być ona formułowana przez lekarza pod presją lub

w oczekiwaniu osobistych korzyści.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Rozdział II

Badania naukowe

i eksperymenty biomedyczne

Art. 41a.

Lekarz przeprowadzający badania naukowe,

a w szczególności eksperymenty medyczne, powi-

nien przestrzegać norm i obowiązków wynikających

z Kodeksu Etyki Lekarskiej oraz ogólnie przyjętych

zasad etyki badań naukowych.

Art. 42.

Eksperymenty medyczne z udziałem człowie-

ka mogą być przeprowadzane przez lekarza, o ile

służą poprawie zdrowia pacjenta biorącego udział

w doświadczeniu lub wnoszą istotne dane poszerza-

jące zakres wiedzy i umiejętności lekarskich. Lekarz

przeprowadzający eksperyment leczniczy powinien

być przeświadczony, że spodziewane korzyści dla

pacjenta przeważają w istotny sposób nad nieunik-

nionym ryzykiem.

Art. 42a.

1. Lekarz przeprowadzając eksperyment leczniczy

nie może narażać pacjenta na ryzyko w istotnym

Zasady Prawidłowego Prowadzenia Badań Klinicznych (Do-

brej Praktyki Klinicznej – GCP, wersja polska, Warszawa 1998);

Deklaracja Helsińska, Światowe Stowarzyszenie Lekarzy, Edyn-

burg 2000.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

stopniu większe niż to, które grozi osobie nie pod-

danej temu eksperymentowi.

2. Lekarz przeprowadzając eksperyment badawczy

z udziałem człowieka może podejmować wyłącznie

ryzyko minimalne.

Art. 43.

1. Od osoby, która ma być poddana eksperymen-

towi medycznemu, lekarz musi uzyskać zgodę po

uprzednim poinformowaniu jej o wszystkich as-

pektach doświadczenia, które mogą jej dotyczyć

oraz o prawie do odstąpienia w każdym czasie od

udziału w eksperymencie.

2. Osoba wyrażająca zgodę na udział w ekspe-

rymencie nie może czynić tego pod wpływem

zależności od lekarza czy pozostawania pod jaką-

kolwiek presją.

3. Lekarz nie może prowadzić eksperymentów ba-

dawczych z udziałem osób ubezwłasnowolnionych,

żołnierzy służby zasadniczej oraz osób pozbawio-

nych wolności, z wyjątkiem badań prowadzonych

dla dobra tych grup.

Art. 44.

1. W przypadku pacjenta niezdolnego do świa-

domego podjęcia decyzji i wyrażenia woli lekarz

powinien uzyskać na piśmie zgodę jego przedsta-

wiciela ustawowego lub sądu opiekuńczego.

2. Warunkiem niezbędnym do podjęcia ekspery-

mentu medycznego z udziałem osób wymienionych

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

w ust. 1 jest brak możliwości przeprowadzenia ba-

dań o porównywalnej skuteczności z udziałem osób

zdolnych do wyrażenia zgody.

Art. 45.

1. Lekarz uczestniczący w eksperymentach me-

dycznych musi je przeprowadzać zgodnie z zasadami

badań naukowych. Eksperymenty z udziałem czło-

wieka powinny być poprzedzone badaniami in vitro

oraz in vivo na zwierzętach. Zwierzęta poddawa-

ne eksperymentom należy odpowiednio traktować

i w miarę możliwości chronić przed cierpieniem.

2. Lekarzowi nie wolno przeprowadzać ekspery-

mentów badawczych z udziałem człowieka w sta-

dium embrionalnym.

3. Lekarz może przeprowadzać eksperymenty lecz-

nicze z udziałem człowieka w stadium embrionalnym

tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści zdrowotne

w sposób istotny przekraczają ryzyko zdrowotne em-

brionów nie poddanych eksperymentowi leczni-

czemu.

Art. 46.

Projekt każdego eksperymentu z udziałem czło-

wieka powinien być jasno określony i przedłożony

do oceny niezależnej komisji etycznej w celu uzy-

skania jej akceptacji.

Art. 47.

Eksperyment medyczny z udziałem człowieka

może być przeprowadzony wyłącznie pod nadzo-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

rem lekarza posiadającego odpowiednio wysokie

kwalifikacje.

Art. 48.

Wszelkie odkrycia i spostrzeżenia związane z wy-

konywaniem zawodu lekarz winien przekazy-

wać środowisku lekarskiemu i publikować przede

wszystkim w prasie medycznej.

Art. 49.

Należy ściśle przestrzegać praw autorskich w pu-

blikacjach naukowych. Dopisywanie swego nazwi-

ska do prac zespołów, w których się nie uczestniczyło

lub pomijanie nazwisk osób, które brały w nich

udział, jest naruszeniem zasad etyki. Wykorzystanie

materiału klinicznego do badań naukowych wymaga

zgody kierownika kliniki lub ordynatora oddziału

leczących pacjenta.

Art. 50.

Wyniki badań przeprowadzonych niezgodnie

z zasadami etyki lekarskiej nie powinny być pu-

blikowane.

Art. 51.

1. Wymagane jest uzyskanie zgody pacjenta lub

jego przedstawiciela ustawowego na udział w de-

monstracjach naukowych lub dydaktycznych.

2. Należy starać się o zachowanie anonimowości

osoby demonstrowanej.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Rozdział IIa

Związki lekarzy z przemysłem

Art. 51a.

1. Lekarz nie powinien przyjmować korzyści

od przedstawicieli przemysłu medycznego, jeżeli

może to ograniczyć obiektywizm jego opinii za-

wodowych lub podważyć zaufanie do zawodu le-

karza.

2. Lekarz może przyjąć zapłatę od producenta le-

ków lub wyrobów medycznych (sprzętu i wyposa-

żenia medycznego) za wykonaną pracę, prowadzenie

szkoleń i badań, które pogłębiają wiedzę medyczną

lub zawodową, jeżeli ta zapłata jest współmierna do

wkładu pracy lekarza.

Art. 51b.

Lekarzowi mającemu związki finansowe z prze-

mysłem medycznym nie wolno w żaden sposób

odstąpić od podejmowania w pełni obiektywnych

decyzji klinicznych lub działania w najlepszym in-

teresie pacjentów i osób biorących udział w bada-

niach.

Art. 51c.

Lekarz powinien ujawniać słuchaczom wykładów

oraz redaktorom publikacji wszelkie związki z fir-

mami lub subwencje z ich strony oraz inne korzyści

mogące być przyczyną konfliktu interesów.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 51d.

Lekarz biorący udział w badaniach sponsorowa-

nych przez producentów leków lub wyrobów me-

dycznych (sprzętu i wyposażenia medycznego) musi

się upewnić, że badania te są prowadzone zgodnie

z zasadami etyki. Lekarz nie powinien uczestniczyć

w badaniach naukowych, których celem jest promo-

cja tych produktów.

Art. 51e.

Lekarz powinien ujawniać swoje powiązania z pro-

ducentem leków lub wyrobów medycznych (sprzę-

tu i wyposażenia medycznego) pacjentom, którzy

mają być poddani badaniom sponsorowanym przez

tego producenta.

Art. 51f.

Lekarz nie może przyjmować wynagrodzenia za

samo skierowanie pacjenta na badania prowadzo-

ne lub sponsorowane przez producenta leków lub

wyrobów medycznych (sprzętu i wyposażenia me-

dycznego).

Art. 51g.

Lekarz biorący udział w badaniach na zlecenie

producentów leków lub wyrobów medycznych

(sprzętu i wyposażenia medycznego) musi prze-

ciwdziałać nieobiektywnemu przedstawianiu ich

wyników w publikacjach.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Rozdział IIb

Ludzki genom

Art. 51h.

1. Lekarzowi nie wolno dyskryminować osób ze

względu na dziedzictwo genetyczne.

2. Lekarz uczestniczący w badaniach, których ce-

lem jest identyfikacja nosicielstwa genu choroby lub

genetycznej podatności na zachorowania, może je

przeprowadzać jedynie dla celów zdrowotnych lub

badań naukowych z nimi związanych, po uzyska-

niu zgody pacjenta oraz umożliwieniu mu konsul-

tacji genetycznej.

3. Lekarz może dokonać interwencji w obrębie

ludzkiego genomu wyłącznie w celach profilaktycz-

nych lub terapeutycznych zgodnie z art. 46 Kodek-

su Etyki Lekarskiej.

4. Lekarz nie może uczestniczyć w czynnościach

mających na celu wywoływanie dziedzicznych

zmian genetycznych u człowieka.

Rozdział III

Stosunki wzajemne

między lekarzami

Art. 52.

1. Lekarze powinni okazywać sobie wzajemny

szacunek. Szczególny szacunek i względy należą

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

się lekarzom seniorom, a zwłaszcza byłym nauczy-

cielom.

2. Lekarz powinien zachować szczególną ostroż-

ność w formułowaniu opinii o działalności zawo-

dowej innego lekarza, w szczególności nie powi-

nien publicznie dyskredytować go w jakikolwiek

sposób.

3. Lekarz wszelkie uwagi o dostrzeżonych błę-

dach w postępowaniu innego lekarza powinien

przekazać przede wszystkim temu lekarzowi. Jeże-

li interwencja okaże się nieskuteczna albo dostrze-

żony błąd lub naruszenie zasad etyki powoduje

poważną szkodę, konieczne jest poinformowanie

organu izby lekarskiej.

4. Poinformowanie organu izby lekarskiej o zauwa-

żonym naruszeniu zasad etycznych i niekompetencji

zawodowej innego lekarza nie stanowi naruszenia

zasad etyki.

5. Jeżeli dostrzeżony błąd, popełniony przez in-

nego lekarza, ma niekorzystny wpływ na stan zdro-

wia pacjenta należy podjąć działania dla odwrócenia

jego skutków.

Art. 53.

1. Doświadczeni lekarze winni służyć radą i po-

mocą mniej doświadczonym kolegom zwłaszcza

w trudnych przypadkach klinicznych.

2. Lekarze pełniący funkcje kierownicze powin-

ni traktować swoich pracowników zgodnie z zasa-

dami etyki.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

3. Lekarze pełniący funkcje kierownicze są zobo-

wiązani do szczególnej dbałości o dobro chorego

oraz o warunki pracy i rozwoju zawodowego pod-

ległych im osób.

Art. 54.

W razie wątpliwości diagnostycznych i leczniczych

lekarz powinien, w miarę możliwości, zapewnić cho-

remu konsultację innego lekarza. Opinia konsultanta

ma charakter doradczy, gdyż za całość postępowa-

nia odpowiada lekarz prowadzący leczenie.

Art. 55.

Lekarz kontrolujący pracę innych lekarzy powi-

nien, w miarę możliwości, zawiadomić ich wcześniej,

aby umożliwić im obecność w czasie kontroli i bez-

pośrednie przekazanie uwag o jej wynikach.

Rozdział IV

Zasady postępowania

w praktyce lekarskiej

Art. 56.

1. Powinnością każdego lekarza jest stałe uzupeł-

nianie i doskonalenie swej wiedzy i umiejętności

zawodowych, a także przekazywanie ich swoim

współpracownikom.

2. Lekarze, w miarę swoich możliwości, winni brać

czynny udział w pracach towarzystw lekarskich.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 57.

1. Lekarzowi nie wolno posługiwać się metoda-

mi uznanymi przez naukę za szkodliwe, bezwar-

tościowe lub nie zweryfikowanymi naukowo. Nie

wolno mu także współdziałać z osobami zajmują-

cymi się leczeniem, a nie posiadającymi do tego

uprawnień.

2. Wybierając formę diagnostyki lub terapii lekarz

ma obowiązek kierować się przede wszystkim kry-

terium skuteczności i bezpieczeństwa chorego oraz

nie narażać go na nieuzasadnione koszty.

3. Lekarz nie powinien dokonywać wyboru i reko-

mendacji ośrodka leczniczego oraz metody diagno-

styki i terapii ze względu na własne korzyści.

Art. 58.

Lekarz powinien odnosić się z należnym szacun-

kiem i w sposób kulturalny do personelu medycz-

nego i pomocniczego. Powinien jednak pamiętać, że

jedynie on ma prawo podejmowania decyzji związa-

nych z prowadzonym przez niego leczeniem.

Art. 59.

Lekarze powinni solidarnie wspierać działalność

swego samorządu, którego zadaniem jest zapew-

nienie lekarzom należnej pozycji w społeczeństwie.

Podejmując krytykę działania organów samorządu

lekarskiego winni przeprowadzić ją przede wszyst-

kim w środowisku lekarskim lub na łamach pism

lekarskich.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 60.

Jeśli zostanie naruszone dobre imię lekarza,

a rzecznik odpowiedzialności zawodowej lub sąd

lekarski nie potwierdzą stawianych mu zarzutów,

lekarz powinien uzyskać od izby lekarskiej wszel-

ką możliwą pomoc w naprawieniu wyrządzonej mu

szkody.

Art. 61.

Lekarz urzędu państwowego, samorządowego lub

jakiejkolwiek instytucji publicznej lub prywatnej

powinien rzetelnie wypełniać zobowiązania zacią-

gnięte wobec tych instytucji; jednak lekarz nie po-

winien spełniać poleceń pracodawcy sprzecznych

z zasadami etyki i deontologii lekarskiej.

Art. 62.

Praktykę lekarską wolno wykonywać wyłącznie

pod własnym nazwiskiem. Lekarzowi wolno uży-

wać tylko należnych mu tytułów zawodowych i na-

ukowych.

Art. 63.

1. Lekarz tworzy swoją zawodową opinię jedynie

w oparciu o wyniki swojej pracy, dlatego wszelkie

reklamowanie się jest zabronione.

2. Lekarz nie powinien wyrażać zgody na uży-

wanie swego nazwiska i wizerunku dla celów ko-

mercyjnych.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 64.

W czasie wykonywania swej pracy lekarz musi

zachować trzeźwość i nie podlegać działaniu jakich-

kolwiek środków uzależniających.

Art. 65.

Lekarzowi nie wolno narzucać swych usług cho-

rym, lub pozyskiwać pacjentów w sposób niezgod-

ny z zasadami etyki i deontologii lekarskiej oraz

lojalności wobec kolegów.

Art. 66.

1. Lekarz ma prawo umawiać się o wysokość ho-

norarium przed rozpoczęciem leczenia.

2. Wyjątkiem od tej zasady jest pomoc w nagłych

wypadkach. W razie braku stosownych cenników le-

karz powinien brać pod uwagę wartość oddanej usługi,

poniesione koszty własne, swoje kwalifikacje, a także

w miarę możliwości, sytuację materialną pacjenta.

3. Lekarz może leczyć bezpłatnie.

4. Lekarzowi nie wolno stosować metod nieuczciwej

konkurencji, szczególnie w zakresie nierzetelnego

informowania o swoich możliwościach działania,

jak i kosztach leczenia.

Art. 67.

Dobrym zwyczajem jest leczenie bezpłatne innych

lekarzy i członków ich najbliższej rodziny, w tym

wdów, wdowców i sierot po lekarzach.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Art. 68.

Jeżeli z zatrudnienia lekarza wynika, że winien

on spełniać swe obowiązki wobec powierzonych

jego opiece chorych bez świadczeń finansowych

z ich strony, to nie może żądać od tych chorych

wynagrodzenia w jakiejkolwiek formie, ani też

uzależniać leczenia od uzyskania materialnych

korzyści.

Rozdział V

Lekarz a społeczeństwo

Art. 69.

Lekarz nie może odmówić pomocy lekarskiej

w przypadkach nie cierpiących zwłoki, jeśli pacjent

nie ma możliwości uzyskania jej ze strony instytu-

cji powołanych do udzielania pomocy.

Art. 70.

Zadania, jakie spełnia lekarz, dają mu podstawę do

żądania ochrony jego godności osobistej, nietykalno-

ści cielesnej oraz pomocy w wykonywaniu działań

zawodowych.

Art. 71.

Lekarz ma obowiązek zwracania uwagi społe-

czeństwa, władz i każdego pacjenta na znaczenie

ochrony zdrowia, a także na zagrożenie ekologiczne.

Swoim postępowaniem, również poza pracą zawodo-

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

wą, lekarz nie może propagować postaw antyzdro-

wotnych.

Art. 72.

Lekarz przeprowadzający badania masowe o cha-

rakterze epidemiologicznym powinien mieć na celu

uzyskiwanie wyników, które będą wykorzystane dla

poprawy zdrowotności społeczeństwa. Badania te

nie powinny stwarzać ryzyka zagrożenia zdrowia

osób w nich uczestniczących.

Art. 73.

Lekarz decydujący się na uczestniczenie w zor-

ganizowanej formie protestu nie jest zwolniony od

obowiązku udzielania pomocy lekarskiej, o ile nie-

udzielenie tej pomocy może narazić pacjenta na utra-

tę życia lub pogorszenie stanu zdrowia.

Art. 74.

Lekarz nie może uczestniczyć w akcie pozbawia-

nia życia, asystować w torturowaniu lub innym

poniżającym traktowaniu człowieka. Nie może też

wykorzystywać swej wiedzy i umiejętności dla uła-

twienia stosowania jakichkolwiek form okrutnego

postępowania.

Art. 75.

Lekarz nie może stosować środków i metod do-

pingowych w celach nieleczniczych. Stosowanie

środków i metod uznanych za dopingowe u osób

uprawiających sport jest nieetyczne.

odeks

tyki

ekarskiej

odeks

tyki

ekarskiej

Rozdział VI

Zasady końcowe

Art. 76.

W wypadkach nie przewidzianych w Kodek-

sie Etyki Lekarskiej należy kierować się zasada-

mi wyrażonymi w uchwałach władz samorządu

lekarskiego, w orzecznictwie sądów lekarskich oraz

dobrymi obyczajami przyjętymi przez środowisko

lekarskie.

Art. 77.

Lekarze nauczający studentów powinni zazna-

jamiać ich z Kodeksem Etyki Lekarskiej. Studenci

medycyny powinni zarówno przyswajać sobie jak

i respektować zasady zawarte w niniejszym Ko-

deksie.

Art. 78.

Lekarze, którzy nauczają studentów lub szkolą

lekarzy powinni swoim postępowaniem stanowić

przykład godny naśladowania dla studentów i mło-

dych lekarzy będących pod ich opieką.