background image

 

                                                               

 

333 

Cz

ęść

 V 

Sektor finansów publicznych 

1. Dochody, wydatki i wynik sektora finansów publicznych 

Dochody  i  wydatki  sektora  finansów  publicznych  w  2010 r.  zestawione  zostały  dla 

sektora finansów publicznych w podziale na nast

ę

puj

ą

ce podsektory: 

a)  rz

ą

dowy  –  obejmuj

ą

cy  bud

Ŝ

et  pa

ń

stwa  (BP),  bud

Ŝ

et 

ś

rodków  europejskich,  jednostki 

pozabud

Ŝ

etowe  bud

Ŝ

etu  pa

ń

stwa  (zakłady  bud

Ŝ

etowe,  gospodarstwa  pomocnicze, 

dochody  własne  jednostek  bud

Ŝ

etowych  oraz  fundusze  motywacyjne),  agencje 

pa

ń

stwowe  oraz  Polsk

ą

  Akademi

ę

  Nauk  i  tworzone  przez  ni

ą

  jednostki  organizacyjne, 

pa

ń

stwowe  instytucje  kultury  i  instytucje  filmowe,  samodzielne  publiczne  zakłady  opieki 

zdrowotnej dla których organem zało

Ŝ

ycielskim lub nadzoruj

ą

cym jest organ administracji 

rz

ą

dowej  lub  inna  jednostka  zaliczana  do  podsektora  rz

ą

dowego,  uczelnie  publiczne, 

pa

ń

stwowe  fundusze  celowe,  Polsk

ą

  Organizacj

ę

  Turystyczn

ą

,  Transportowy  Dozór 

Techniczny,  Urz

ą

d  Dozoru  Technicznego,  Polskie  Centrum  Akredytacji,  Polski  Instytut 

Sztuki Filmowej, Polski Instytut Spraw Mi

ę

dzynarodowych, Narodowy Fundusz Ochrony 

Ś

rodowiska  i  Gospodarki  Wodnej,  Polski  Klub  Wy

ś

cigów  Konnych,  Rzecznika 

Ubezpieczonych,  Centrum  Doradztwa  Rolniczego  z  siedzib

ą

  w  Brwinowie,  Narodowe 

Centrum Bada

ń

 i Rozwoju, Narodowe Centrum Nauki, Centrum Usług Logistycznych,  

b)  samorz

ą

dowy – obejmuj

ą

cy bud

Ŝ

ety jednostek samorz

ą

du terytorialnego (JST) oraz ich 

zwi

ą

zki,  jednostki  pozabud

Ŝ

etowe  samorz

ą

du  terytorialnego  (zakłady  bud

Ŝ

etowe, 

gospodarstwa pomocnicze, dochody własne jednostek bud

Ŝ

etowych) oraz samorz

ą

dowe 

fundusze celowe, samorz

ą

dowe instytucje kultury, samodzielne publiczne zakłady opieki 

zdrowotnej  dla  których  organem  zało

Ŝ

ycielskim  lub  nadzoruj

ą

cym  jest  jednostka 

samorz

ą

du  terytorialnego,  wojewódzkie  o

ś

rodki  doradztwa  rolniczego,  wojewódzkie 

fundusze ochrony 

ś

rodowiska i gospodarki wodnej, 

c)  ubezpiecze

ń

  społecznych  –  obejmuj

ą

cy  Fundusz  Ubezpiecze

ń

  Społecznych,  Fundusz 

Emerytalno-Rentowy,  Fundusz  Rezerwy  Demograficznej,  Narodowy  Fundusz  Zdrowia 

(NFZ),  Fundusz  Pracy,  Fundusz  Składkowy,  Fundusz  Motywacyjny,  Fundusz 

Administracyjny,  Fundusz  Prewencji  i  Rehabilitacji,  Fundusz  Emerytur  Pomostowych 

oraz

 

Zakład Ubezpiecze

ń

 Społecznych. 

Obowi

ą

zuj

ą

ce  regulacje  prawne  (ustawa  z  dnia  27  sierpnia  2009  r.  o finansach 

publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z pó

ź

n. zm.)) nie definiuj

ą

 podziału jednostek sektora 

finansów  publicznych  na  podsektory.  Powy

Ŝ

sza  klasyfikacja  jednostek  sektora  finansów 

background image

 

                                                               

 

334 

publicznych  na  podsektory  przyjmuje  przyporz

ą

dkowanie  zgodne  z  metodyk

ą

  unijn

ą

 

(ESA’95).  Podział  ten  zgodny  jest  z  podziałem  na  podsektory, jaki  okre

ś

lony  był  w ustawie  

z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z pó

ź

n. zm.),  

z  wyj

ą

tkiem  klasyfikacji  Funduszu  Pracy  i  Narodowego  Funduszu  Zdrowia  –  jednostki  te 

zostały  przeklasyfikowane  z  podsektora  rz

ą

dowego  do  podsektora  ubezpiecze

ń

 

społecznych.  Pocz

ą

wszy  od  2010  r.  z  bud

Ŝ

etu  pa

ń

stwa  zostały  wyodr

ę

bnione 

ś

rodki  na 

realizacj

ę

  programów  finansowanych  z  udziałem 

ś

rodków  europejskich  w  cz

ęś

ci 

podlegaj

ą

cej  refundacji  (bud

Ŝ

et 

ś

rodków  europejskich).  Dochody  bud

Ŝ

etu 

ś

rodków 

europejskich wykazywane s

ą

 w pozycji 

ś

rodki z UE i innych 

ź

ródeł niepodlegaj

ą

ce zwrotowi, 

natomiast wydatki mog

ą

 by

ć

 klasyfikowane we wszystkich pozycjach wydatkowych. 

Syntetyczne  zestawienie  dochodów  i  wydatków  sektora  finansów  publicznych 

przedstawia si

ę

 nast

ę

puj

ą

co: 

2009 

2010 

2009 

2010 

2009 

2010 

nomina

lnie 

realnie* 

Wyszczególnienie 

w mld zł 

%PKB 

3:2 

3:2 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. Dochody ogółem  

539,9

551,1

40,2

38,9

100,0 

100,0  

102,1

99,5

1. Dochody bie

Ŝą

ce 

497,3

503,0

37,0

35,5

92,1 

91,3

101,1

98,6

a) dochody podatkowe 

268,0

276,0

19,9

19,5

49,6 

50,1

103,0

100,4

b) dochody niepodatkowe 

229,3

227,1

17,1

16,0

42,5 

41,2

99,0

96,5

2. Dochody kapitałowe 

6,5

7,1

0,5

0,5

1,2 

1,3

109,1

106,3

3. 

Ś

rodki z UE i innych 

ź

ródeł 

niepodlegaj

ą

ce zwrotowi 

36,1

41,0

2,7

2,9

6,7 

7,4

113,6

110,7

 

 

 

 

 

II. Wydatki ogółem 

590,0

635,8

43,9

44,9

100,0 

100,0

107,8

105,0 

1. Wydatki bie

Ŝą

ce 

521,5

553,8

38,8

39,1

88,4 

87,1

106,2

103,5 

2. Wydatki kapitałowe 

68,5

81,9

5,1

5,8

11,6 

12,9

119,7

116,6 

 

 

 

 

III. Wynik (I-II) 

-50,1

-84,7

-3,7

-6,0

x

 

 

 

 

Dane za rok 2009 zmienione w stosunku do prezentowanych w Sprawozdaniu z wykonania bud

Ŝ

etu pa

ń

stwa za 

okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 rgłównie z powodu uzyskania od cz

ęś

ci jednostek ostatecznych danych. 

Za rok 2010 dane wst

ę

pne.  

* Jako deflatora u

Ŝ

yto wska

ź

nika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. 

Dochody  i  wydatki  sektora  finansów  publicznych  i  jego  podsektorów  prezentowane  s

ą

 

po wyeliminowaniu transferów odpowiednio wewn

ą

trz sektora i podsektorów. Oznacza to, 

Ŝ

za  dochody  sektora/podsektora  finansów  publicznych  uwa

Ŝ

a  si

ę

  tylko  te  wpływy,  które 

pochodz

ą

  spoza  sektora/podsektora,  a  za  wydatki  – 

ś

rodki  przekazane  poza 

sektor/podsektor  finansów  publicznych.  Dochody  i  wydatki  sektora/podsektora  jako  cało

ś

ci 

s

ą

  wi

ę

c  mniejsze  ni

Ŝ

  suma  dochodów  i wydatków  uj

ę

tych  w  sprawozdaniach 

poszczególnych jednostek zaliczanych do sektora/podsektora finansów publicznych.  

background image

 

                                                               

 

335 

Szczegółowe  zestawienie  dochodów  i  wydatków  sektora  finansów  publicznych  

w podziale na podsektory zawiera tablica zamieszczona w zał

ą

czniku. 

1.1. Dochody sektora finansów publicznych 

Poziom dochodów sektora finansów publicznych determinowany jest kształtowaniem si

ę

 

ogólnej sytuacji makroekonomicznej, jak i uwarunkowa

ń

 instytucjonalnych. Dochody sektora 

finansów publicznych  wyniosły  w 2010 r. 551.098,5 mln zł i w porównaniu  z 2009 r. wzrosły 

nominalnie o 2,1%, a realnie spadły o 0,5%. W 2010 r. relacja dochodów sektora finansów 

publicznych,  po  wyeliminowaniu  wzajemnych  transferów,  do  PKB  wyniosła  38,9%,  wobec 

40,2% PKB  w  2009 r.  Spadek  udziału  dochodów  sektora  finansów  publicznych  w  PKB 

wynikał  z  ni

Ŝ

szych  dynamik  wzrostu  dochodów  podatkowych  innych  ni

Ŝ

  podatki  po

ś

rednie  

i dochodów niepodatkowych w porównaniu z dynamik

ą

 wzrostu nominalnego PKB.  

Głównym 

ź

ródłem  dochodów  sektora  finansów  publicznych  były  wpływy  podatkowe 

stanowi

ą

ce 

50,1% 

ł

ą

cznych 

wpływów 

sektora. 

Wyniosły 

one 

275.962,3 mln zł  

i w porównaniu z 2009 r. wzrosły nominalnie o 3,0%, a w uj

ę

ciu realnym o 0,4%. Czynnikiem 

negatywnie  wpływaj

ą

cym  na  poziom  dochodów  sektora  finansów  publicznych  były  podatki 

dochodowe, a w szczególno

ś

ci wpływy z podatku dochodowego od osób prawnych. Spadek 

wpływów z podatków dochodowych zwi

ą

zany był ze skutkami spowolnienia gospodarczego 

z 2009 r. (rozliczanie strat z lat ubiegłych). 

Dochody  niepodatkowe  stanowi

ą

ce  41,2%  ł

ą

cznych  wpływów  sektora  wyniosły  

w  2010 r.  227.070 mln zł  i  w  stosunku  do  roku  poprzedniego  spadły  nominalnie  o  1%,  za

ś

 

realnie  o  3,5%.  Spadek  dochodów  niepodatkowych  był  z  jednej  strony  wynikiem 

nominalnego  wzrostu  o  4,3%  wpływów  ze  składek  (realnie  o  1,7%)  stanowi

ą

ce  ok.  59% 

skonsolidowanych  dochodów  niepodatkowych  sektora,  z  drugiej  za

ś

  spadku  pozostałych 

dochodów niepodatkowych nominalnie o 7,7% (realnie a

Ŝ

 o 10%). 

Spadek  dochodów  w  relacji  do  PKB  odnotowały  wszystkie  podsektory,  przy  czym 

najwi

ę

kszy spadek odnotował podsektor samorz

ą

dowy. 

W  2010 r.  31,2%  nieskonsolidowanych  dochodów  sektora  finansów  publicznych 

podlegało  konsolidacji  mi

ę

dzy  poszczególnymi  podmiotami  tego  sektora  (wobec  29,5%  

w 2009 r.). 

Kierunki realokacji dochodów w 2010 r. ilustruje poni

Ŝ

sza tablica, której wiersze opisuj

ą

 

transfery  "z"  danego  elementu  sektora  finansów  publicznych,  kolumny  za

ś

  transfery  "do" 

okre

ś

lonego  elementu.  Np.  bud

Ŝ

et  pa

ń

stwa  przekazał  podsektorowi  ubezpiecze

ń

 

społecznych  59,5 mld zł,  w  tym  Funduszowi  Ubezpiecze

ń

  Społecznych  41,9 mld zł. 

Podsektor rz

ą

dowy otrzymał z bud

Ŝ

etów jednostek samorz

ą

du terytorialnego 3,0 mld zł.  

     

background image

 

                                                               

 

336 

    w mld zł 

Wyszczególnienie 

P

o

d

s

e

k

to

rz

ą

d

o

w

y

 

B

u

d

Ŝ

e

p

a

ń

s

tw

a

 

a

g

e

n

c

je

 p

a

ń

s

tw

o

w

e

 

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

 

P

o

d

s

e

k

to

s

a

m

o

rz

ą

d

o

w

y

 

b

u

d

Ŝ

e

ty

 j

s

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

P

o

d

s

e

k

to

u

b

e

z

p

ie

c

z

e

ń

 

s

p

o

łe

c

z

n

y

c

h

 

F

U

S

 

F

E

R

 

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

R

a

z

e

m

 t

ra

n

s

fe

ry

 

p

rz

e

k

a

z

a

n

e

 

1. Podsektor 

rz

ą

dowy 

22,5 

1,1 

3,4 

18,1 

84,9 

84,0 

0,8 

63,5 

44,0 

14,9 

4,6 

170,9 

bud

Ŝ

et pa

ń

stwa 

18,5 

0,0 

3,3 

15,3 

72,8 

72,5 

0,2 

59,5 

41,9 

14,9 

2,7 

150,8 

agencje pa

ń

stwowe 

1,7 

0,8 

0,1 

0,7 

0,0 

0,0 

0,0 

0,2 

0,2 

0,0 

0,0 

1,9 

pozostałe jednostki 

2,4 

0,2 

0,0 

2,2 

12,0 

11,5 

0,6 

3,9 

2,0 

0,0 

1,9 

18,3 

2. Podsektor 

samorz

ą

dowy 

3,1 

2,8 

0,0 

0,3 

16,0 

3,1 

12,9 

12,5 

9,9 

0,0 

2,6 

31,6 

bud

Ŝ

ety jst 

3,0 

2,8 

0,0 

0,2 

15,5 

2,6 

12,9 

9,3 

7,1 

0,0 

2,2 

27,8 

pozostałe jednostki 

0,1 

0,0 

0,0 

0,1 

0,5 

0,5 

0,0 

3,2 

2,8 

0,0 

0,4 

3,8 

3. Podsektor 

ubezpiecze

ń

 

społecznych 

7,1 

0,0 

0,0 

7,1 

24,7 

0,2 

24,5 

15,4 

9,0 

0,0 

6,5 

47,3 

FUS 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

3,8 

0,0 

0,0 

3,8 

3,8 

FER 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

0,0 

2,3 

0,0 

0,0 

2,3 

2,3 

pozostałe jednostki 

7,1 

0,0 

0,0 

7,1 

24,7 

0,2 

24,5 

9,4 

9,0 

0,0 

0,4 

41,2 

Razem transfery 

otrzymane 

32,8 

3,9 

3,4 

25,5 

125,5 

87,3 

38,2 

91,5 

62,9 

14,9 

13,6 

249,8 

Saldo transferów 

(otrzymane -

przekazane) 

-138,1  -146,9 

1,5 

7,2 

93,9 

59,5 

34,5 

44,2 

59,2 

12,6 

-27,6 

Najwi

ę

ksza  kwota  wewn

ę

trznych  transferów  sektora  finansów  publicznych  dotyczy 

transferów z bud

Ŝ

etu pa

ń

stwa do jednostek samorz

ą

du terytorialnego. Jednostki samorz

ą

du 

terytorialnego  otrzymały  z  bud

Ŝ

etu  pa

ń

stwa  (głównie  w  formie  dotacji  i subwencji) 

72,5 mld zł, tj. 29% ogólnej kwoty wewn

ę

trznych transferów.

  

W  roku  2010  w  stosunku  do  roku  poprzedniego  znacz

ą

co  wzrosła  pozycja  podsektora 

ubezpieczeniowego jako beneficjenta netto transferów, co wynikało głównie z wy

Ŝ

szych ni

Ŝ

 

w  2009  r.  dotacji  do  FUS,  natomiast  pogorszeniu  uległa  sytuacja  podsektora  rz

ą

dowego, 

który  w  obu  latach  był  płatnikiem  netto.  O  istotnej  roli  bud

Ŝ

etu  pa

ń

stwa  w  redystrybucji 

dochodów publicznych 

ś

wiadczy fakt, i

Ŝ

 bud

Ŝ

et pa

ń

stwa, którego dochody własne w 2010 r. 

stanowiły  44,7%  skonsolidowanych  dochodów  sektora  finansów  publicznych  zrealizowały 

22,7%  skonsolidowanych  wydatków  całego  sektora.  Natomiast  jednostki  samorz

ą

du 

terytorialnego,  których  dochody  własne  stanowiły  w  2010 r.  13,7%  skonsolidowanych 

dochodów  sektora  finansów  publicznych,  zrealizowały  23,6%  skonsolidowanych  wydatków 

całego sektora.  

background image

 

                                                               

 

337 

1.2. Wydatki sektora finansów publicznych 

Wydatki  sektora  finansów  publicznych  wyniosły  w  2010 r.  635.774,3 mln zł  

i  w  porównaniu  z  2009 r.  wzrosły  nominalnie  o  7,8%,  a  w  uj

ę

ciu  realnym  o  5%. W  2010 r. 

relacja wydatków sektora finansów publicznych, po wyeliminowaniu wzajemnych transferów, 

do  PKB  wyniosła  44,9%  i  wzrosła  w porównaniu  z  rokiem  poprzednim  o  1,0  punkt 

procentowy.  

Du

Ŝ

y  udział  wydatków  sektora  stanowi

ą

  nadal  wydatki  socjalne  przeznaczone  na 

finansowanie  emerytur,  rent,  zasiłków  rodzinnych,  zasiłków  dla bezrobotnych,  innych 

zasiłków  i 

ś

wiadcze

ń

  oraz  stypendia.  Na  wydatki  te  w  2010 r.  przypadało  37,3%  ł

ą

cznych 

wydatków sektora finansów publicznych, wobec 38,1% w 2009 r. Nominalnie zwi

ę

kszyły si

ę

 

one  o  5,6%,  a  realnie  o  2,9%.  Wzrost  wydatków  socjalnych  zdeterminowany  był 

wska

ź

nikiem  waloryzacji  emerytur  i  rent,  który  zgodnie  z  Komunikatem  Ministra  Pracy 

i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2010 r. w sprawie wska

ź

nika waloryzacji emerytur i rent 

w 2010 r. wyniósł w 2010 r. 104,62%. (realny wzrost przeci

ę

tnego wynagrodzenia w 2009 r. 

w  stosunku  do  2008  r.  wyniósł  2,1%,  za

ś

 

ś

rednioroczny  wzrost  cen  towarów  i usług 

konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w 2009 r. w stosunku do 

2008 r. wyniósł 4,2%).  

Inne  wydatki  bie

Ŝą

ce  przeznaczone  głównie  na  wypłat

ę

  wynagrodze

ń

  i wydatki 

rzeczowe,  wzrosły  nominalnie  o  6,4%,  a  realnie  o  3,7%  i stanowiły  40,7%  (wobec  41,2%  

w 2009 r.) ł

ą

cznej kwoty wydatków.  

Wydatki  na  obsług

ę

  długu  w 2010 r.  w stosunku  do  2009 r.  nominalnie  zwi

ę

kszyły  si

ę

  

o 7,0%, a realnie o 4,3%. Udział tych wydatków w ogólnej kwocie wydatków sektora wyniósł 

5,7% (wobec 5,8% w roku poprzednim).  

1.3. Wynik sektora finansów publicznych 

W  2010 r.  deficyt  sektora  finansów  publicznych  pogł

ę

bił  si

ę

  w  stosunku  do  roku  2009  

i  wzrósł  z  poziomu  50.129,6 mln zł  (3,7%  PKB) do  84.675,8 mln zł  (6%  PKB).  Pogorszenie 

wyniku 

zaobserwowano 

we 

wszystkich 

podsektorach 

wyj

ą

tkiem 

podsektora 

ubezpieczeniowego. Na deficyt sektora finansów publicznych w 2010 r. zło

Ŝ

yły si

ę

 deficyty: 

 

podsektora rz

ą

dowego w wysoko

ś

ci 57.109,2 mln zł (4% PKB), 

 

podsektora samorz

ą

dowego w wysoko

ś

ci 16.324,6 mln zł (1,2% PKB), 

 

podsektora ubezpiecze

ń

 społecznych w wysoko

ś

ci 11.242,0 mln zł (0,8% PKB). 

 

 

 

background image

 

                                                               

 

338 

Powi

ą

zania  mi

ę

dzy  poszczególnymi  segmentami  sektora  finansów  publicznych 

w 2010 r. i wpływ tych powi

ą

za

ń

 na ich wyniki finansowe obrazuje poni

Ŝ

sze zestawienie.  

Wyszczególnienie 

P

o

d

s

e

k

to

rz

ą

d

o

w

y

 

B

u

d

Ŝ

e

p

a

ń

s

tw

a

 

a

g

e

n

c

je

 p

a

ń

s

tw

o

w

e

 

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

P

o

d

s

e

k

to

s

a

m

o

rz

ą

d

o

w

y

 

b

u

d

Ŝ

e

ty

 j

s

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

P

o

d

s

e

k

to

u

b

e

z

p

ie

c

z

e

ń

 

s

p

o

łe

c

z

n

y

c

h

 

F

U

S

 

F

E

R

 

p

o

z

o

s

ta

łe

 j

e

d

n

o

s

tk

S

e

k

to

fi

n

a

n

s

ó

w

 

p

u

b

li

c

z

n

y

c

h

 

 

mld zł 

1. Dochody ogółem 

340,7 

250,3 

7,5 

82,8 

209,7  162,8 

46,9 

250,5 

157,6 

16,4 

76,5 

800,9 

   w tym: 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   transfery    wewn

ą

trz 

sektora    fin. 

publicznych 

32,8 

3,9 

3,4 

25,5 

125,5 

87,3 

38,2 

91,5 

62,9 

14,9 

13,6 

249,8 

2. Dochody bez 

   transferów 

307,9 

246,4 

4,1 

57,3 

84,2 

75,5 

8,7 

159,0 

94,7 

1,5 

62,9 

551,1 

3. Wydatki ogółem 

397,8 

294,9 

7,2 

95,7 

226,1  177,8 

48,3 

261,7 

160,9 

16,6 

84,2 

885,6 

   w tym: 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   Transfery 

   wewn

ą

trz sektora 

   fin. publicznych 

170,9 

150,8 

1,9 

18,3 

31,6 

27,8 

3,8 

47,3 

3,8 

2,3 

41,2 

249,8 

4. Wydatki bez 

   transferów 

226,8 

144,1 

5,3 

77,4 

194,5  150,0 

44,5 

214,5 

157,2 

14,3 

43,0 

635,8 

5. Wynik (1-3) 

-57,1 

-44,6 

0,4 

-12,9 

-16,3 

-15,0 

-1,4 

-11,2 

-3,3 

-0,2 

-7,7 

-84,7 

6. Wynik "netto" (2-4) 

81,0 

102,3 

-1,2 

-20,1 

-110,3  -74, 5 

-35,8 

-55,4 

-62,5 

-12,8 

19,9 

-84,7 

 

2. Fiskalne kryteria konwergencji 

Polska  jako  członek  Unii  Europejskiej  zobligowana  jest  do  wypełnienia  nominalnych 

kryteriów konwergencji (zbie

Ŝ

no

ś

ci) zawartych w Traktacie z Maastricht oraz w doł

ą

czonym 

do niego Protokole nadmiernego deficytu.  

Fiskalne  kryteria  konwergencji  dotycz

ą

  poziomu  deficytu  i  długu  sektora  instytucji 

rz

ą

dowych  i  samorz

ą

dowych.  Stanowi

ą

  one  podstaw

ę

  do  oceny  sytuacji  fiskalnej  kraju 

i odnosz

ą

  si

ę

  do  maksymalnego,  dopuszczalnego  poziomu  deficytu  i  długu  instytucji 

rz

ą

dowych  i  samorz

ą

dowych.  Zgodnie  z  tymi  kryteriami  deficyt  i  dług  sektora  liczony  jest 

według zasad Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych

(ESA’95). 

Wykorzystywane przez Komisj

ę

 Europejsk

ą

 dane statystyczne w odniesieniu do sektora 

instytucji  rz

ą

dowych  i  samorz

ą

dowych  ró

Ŝ

ni

ą

  si

ę

  od  danych  opracowywanych  w oparciu  

o ustaw

ę

 o finansach publicznych w kwestii zakresu podmiotowego sektora, innej klasyfikacji 

niektórych  transakcji  oraz  odmiennej  koncepcji  rachunkowej  (dane  prezentowane  s

ą

  na 

                                            

1

 European System of Integrated Economic Accounts. 

background image

 

                                                               

 

339 

bazie  memoriałowej,  polegaj

ą

cej  na  rejestrowaniu  operacji  w momencie  ich  powstania, 

zmiany,  ustania  lub  wyga

ś

ni

ę

cia,  a  nie  w  momencie  kasowego  przepływu 

ś

rodków 

pieni

ęŜ

nych;  dodatkowo  nale

Ŝ

no

ś

ci  z tytułu  składek  na  ubezpieczenia  społeczne  s

ą

 

wykazywane w wysoko

ś

ci mo

Ŝ

liwej do 

ś

ci

ą

gni

ę

cia). 

Zakres  podmiotowy  sektora  zgodnie  z  metodologi

ą

  ESA’95  zasadniczo  jest  zgodny 

z ustaw

ą

  o  finansach  publicznych,  z  kilkoma  wyj

ą

tkami.  Poza  sektorem  klasyfikowana  jest 

Polska  Agencja 

ś

eglugi  Powietrznej  oraz  Polski  Klub  Wy

ś

cigów  Konnych  (wchodz

ą

ce  w 

skład sektora zdefiniowanego wg ustawy o finansach publicznych), do sektora wł

ą

czone s

ą

 

natomiast  fundusze  BGK,  tj.  Krajowy  Fundusz  Drogowy,  Fundusz  Kolejowy,  Fundusz 

Termomodernizacji  i  Remontów,  Fundusz  Rozwoju  Inwestycji  Komunalnych,  Fundusz 

ś

eglugi 

Ś

ródl

ą

dowej,  Fundusz  Po

Ŝ

yczek  i  Kredytów  Studenckich,  Fundusz  Strefowy, 

Krajowy Fundusz Kapitałowy, Fundusz Dopłat (klasyfikowane zgodnie z ustaw

ą

 o finansach 

publicznych poza sektorem). 

Wielko

ść

  liczonego  wg  zasad  ESA’95  deficytu  sektora  nie  powinna  przekroczy

ć

 

3% PKB,  natomiast  wielko

ść

  długu  60% PKB.  Je

ś

li  na  podstawie  przesyłanych  przez  kraj 

tzw.  notyfikacji  fiskalnych  o  wysoko

ś

ci  deficytu  i  długu  sektora  instytucji  rz

ą

dowych 

i samorz

ą

dowych  lub  swojej  własnej  oceny  sytuacji  fiskalnej  Komisja  Europejska  stwierdzi 

ryzyko  przekroczenia  lub  przekroczenie  wy

Ŝ

ej  wymienionych  warto

ś

ci  referencyjnych 

uzyskuje  prawn

ą

  podstaw

ę

  do  podj

ę

cia  w  stosunku  do  kraju  procedury,  słu

Ŝą

cej 

ograniczeniu  nadmiernego  deficytu.  13  maja  2009 r.  Komisja  Europejska  przygotowała 

raport  w  trybie  obowi

ą

zuj

ą

cego  art.  126(3)  TWE  (dawny  art.  104(3)  TWE)

 

w  sprawie 

wszcz

ę

cia  procedury  nadmiernego  deficytu  wobec  Polski.  Zgodnie  z rekomendacj

ą

  Rady 

Ecofin  z  7 lipca  2009 r.,  Polska  jest  zobowi

ą

zana  do  korekty  nadmiernego  deficytu  do 

2012 r. 

Według 

wst

ę

pnego 

szacunku 

GUS

2

 

deficyt 

sektora 

instytucji 

rz

ą

dowych 

i samorz

ą

dowych  wg  ESA’95  wyniósł  w  2010 r.  111.154 mln zł  (7,9% PKB)  i  był  wy

Ŝ

szy 

w stosunku  do  2009 r.  o  12.440 mln zł.  W  porównaniu  do  2009 r.  deficyt  sektora  instytucji 

rz

ą

dowych i samorz

ą

dowych w relacji do PKB wzrósł o ok. 0,5 pkt. proc. 

Wielko

ść

  deficytu  sektora  instytucji  rz

ą

dowych  i  samorz

ą

dowych  była  zdeterminowana 

przez:  

 

deficyt  podsektora  instytucji  rz

ą

dowych  na  szczeblu  centralnym,  który  wyniósł 

83.891 mln zł  (5,9% PKB)  i  w  stosunku  do  2009 r.  pogł

ę

bił  si

ę

  o 12.420 mln zł,  

tj. 0,6 pkt. proc. PKB, 

                                            

2

  Komunikat  GUS  dotycz

ą

cy  deficytu  i  długu  sektora  instytucji  rz

ą

dowych  i  samorz

ą

dowych  w  2010 r.  (tzw. 

notyfikacja fiskalna) z dnia 26 kwietnia 2011 r. 

background image

 

                                                               

 

340 

 

deficyt  podsektora  instytucji  samorz

ą

dowych  na  szczeblu  lokalnym  w wysoko

ś

ci 

16.074 mln zł  (1,1% PKB)  i  w  stosunku  do  2009 r.  pogł

ę

bił  si

ę

  o 2.042 mln zł,  

tj. o 0,1 pkt. proc. PKB, 

 

deficyt podsektora funduszy ubezpiecze

ń

 społecznych w kwocie 11.189 mln zł (0,8% PKB) 

i w stosunku do 2009 r. zmniejszył si

ę

 o 2.022 mln zł, tj. o 0,2 pkt. proc. PKB.