Justyna Maziarek
MSGP II, gr.2
G
G
o
o
t
t
y
y
k
k
(
(
o
o
k
k
.
.
p
p
o
o
ł
ł
.
.
X
X
I
I
I
I
w
w
.
.
–
–
X
X
I
I
V
V
w
w
.
.
)
)
T
T
Ł
Ł
O
O
H
H
I
I
S
S
T
T
O
O
R
R
Y
Y
C
C
Z
Z
N
N
E
E
Przemiany polityczne – umocnienie się pozycji Francji w Europie dzięki silnej władzy królewskiej Filipa II Augusta
(zwycięskie wojny terytorialne z Anglikami i Niemcami) oraz „niewola babilońska” papiestwa w Awinionie za panowania
Filipa IV
Przemiany społeczne – wzrost znaczenia mieszczaństwa tworzącego własną, niemal odrębną kulturę, gdzie największe
znaczenie miał pieniądz i przedmiot o określonej wartości handlowej
Wytworzenie pewnego rodzaju elitarnej rycerskiej kultury dworskiej o charakterze świeckim na dworach feudalnych
Przemiany filozoficzne – mistycyzm zachodni i scholastyka – utożsamienie Boga ze światłem i blaskiem oraz racjonalizacja
prawd wiary wg św. Tomasza
Wzrost znaczenia katedr, obok uniwersytetów, jako centrów myśli filozoficznej, muzyki i iluminatorstwa
Wzrost żarliwości religijnej, której wyrazem był wspomniany już mistycyzm, a efektem masowość i zapał pierwszych wypraw
krzyżowych
Spór o inwestyturę między papieżem a cesarzem w Niemczech, który spowodował rozbicie jedności państwa i kościoła
Rozwój zakonów (szczególnie we Francji i w Niemczech)
S
S
T
T
Y
Y
L
L
W
W
S
S
Z
Z
T
T
U
U
C
C
E
E
Generalnie gotyk dzieli się na trzy okresy: gotyk wczesny, dojrzały i późny (płomienisty).
Cechy architektury sakralnej:
Strzelistość ścian i wertykalizm wszystkich elementów podziału
Materiał budowlany – kamień i cegła
Nowe środki techniczne – łuki ostre i sklepienia krzyżowo-żebrowe
Sklepienia gwiaździste, sieciowe, wachlarzowe, palmowe i kryształowe na bazie sklepienia krzyżowo-żebrowego
Konstrukcja przyporowa ze sklepieniem tworzącym konstrukcję nośną, na którą spływa cały ciężar
Pozbawione funkcji dźwigającej ściany przeprute dużą ilością wysokich, ostro zakończonych otworów okiennych
Witraże w bocznych murach naw i prezbiterium oraz rozety w nawie głównej i transepcie
Okna zdobione maswerkami
Redukcja wystającego poza obręb murów transeptu
Rozbudowa przestrzeni prezbiterialnej (więcej naw, pojedyncze lub podwójne obejścia z kaplicami)
Głowice kolumn zdobione motywami roślinnymi, w okresie późniejszym przechodzące bezpośrednio w sklepienie
Bogato zdobione portale wejściowe (przy czym główną rolę dekoracyjną spełniały elementy konstrukcyjne)
Strzeliste, wysokie wieże
Bryły katedr dynamiczne, lekkie, silnie rozczłonkowane, smukłe
Kościoły zazwyczaj na planie bazyliki (3-nawowe z 1 nawą główną i 2 bocznymi lub 5-nawowe z 4 bocznymi)
Typy kościołów
Halowe (nawa główna nieco wyższa od bocznych, które są równej wysokości, jeden potężny dach)
Salowe (bez podziału ścian, okna o półkolistych zamknięciach, ośmiodzielne kopulaste sklepienie)
Bazyliki (emporowe, schodkowe)
Ceglane (w Niemczech)
Kościołów żebrzących (w Niemczech)
Cechy architektury świeckiej:
Wyróżniają się ratusze, kamienice miejskie oraz warowne zamki i arsenały
Udoskonalone mury obronne (pojawienie się maszynerii)
Mosty zwodzone nad poszerzonymi fosami, umacniające, po podniesieniu, bramy
Domy bogatszych mieszczan w końcowej fazie gotyku to dwuczęściowe budowle połączone dziedzińcem
Spadziste dachy budowli
Wysokie okna zakończone łukami ostrymi
Cechy rzeźby i malarstwa
Klasyczny charakter rzeźby (ekspresja, dramatyzm)
Postaci i alegorie służą scholastyce jako symbole jej prawd
„Uczłowieczenie” świętych – przedstawienie współczucia i cierpienia jako zjawisk adekwatnych również dla Boga
Charakterystyczne wizerunki „Pięknych Madonn”
Rozwój malarstwa miniaturowego, sztalugowego (tempera na drewnie) oraz fresków
Operowanie światłem i przestrzenią (nasycenie światłem wnętrza podobnego do lasu północy)
Nacisk na blask barw (złoto i czystość barw)
Szczególna rola malarstwa i rzeźby jako tzw. Biblii Pauperum
