© Jerzy Brzeziński, Wykłady z metodologii ...

 

 

 BLOK   1

 

 

Z

Z

M

M

I

I

E

E

N

N

N

N

A

A

 – kaŜda właściwość przysługująca 

elementom jakiegoś zbioru, o ile spełnia ona 
określone kryteria. Aby jakąś właściwość moŜna 
było uznać za zmienną musi ona przyjmować dla 
tych obiektów róŜne wartości. 

Zmienna powinna spełniać te same dwa warunki co 
klasyfikacja w sensie logicznym, która musi być 

ROZŁĄCZNA

 i 

ADEKWATNA

; drugi warunek 

oznacza, iŜ musi być ona 

WYCZERPUJĄCA

 i 

WYŁĄCZNA

. Spełnienie tych warunków oznacza, iŜ: 

zmienna musi dla jednego obiektu z danego zbioru 
przyjmować tylko jedną wartość (warunek 
rozłączności), musi obejmować swoim zasięgiem 
wszystkie obiekty z tego zbioru (warunek 
wyczerpywalności) oraz nie moŜe swoim zasięgiem 
obejmować elementów spoza danego zbioru 
(warunek wyłączności).  

„wykształcenie”

 o wartościach: 

{brak, podstawowe, 

średnie, wyŜsze}

 jest tedy zmienną dla zbioru ludzi, 

gdyŜ: dla jednej osoby moŜe przyjmować tylko jedną 
wartość, dotyczy kaŜdej osoby, i nie dotyczy 
elementów spoza zbioru ludzi. Nie będzie natomiast 
zmienną dla zbioru ludzi właściwość: 

„kolor 

włosów”

 przyjmująca wartości z następującego 

zbioru: 

{czarne, blond, szatyn}

 gdyŜ nie uwzględnia 

ona osób z włosami rudymi.  

Poza spełnianiem kryteriów formalnych, zmienna, 
aby ją moŜna było uznać na gruncie psychologii 
musi teŜ spełniać kryterium 

TRAFNOŚCI

 – 

rozumiane jako zgodność ze sprawdzoną 
empirycznie teorią psychologiczną.