Koszty działalno
ś
ci
podstawowej
Obrót wyrobami gotowymi
Przychody i koszty operacyjne
Przychody i koszty finansowe
Zyski i straty nadzwyczajne
Koszty działalno
ś
ci
podstawowej
Obrót wyrobami gotowymi
Przychody i koszty operacyjne
Przychody i koszty finansowe
Zyski i straty nadzwyczajne
Koszty
Wyra
Ŝ
one w mierniku pieni
ęŜ
nym
zu
Ŝ
ycie składników maj
ą
tkowych
dotycz
ą
cych normalnej działalno
ś
ci
jednostki gospodarczej w okre
ś
lonej
jednostce czasu
Koszt
Koszt -
równowartość zuŜycia części
majątku jednostki gospodarczej, wartość
usług oraz wynagrodzeń za pracę i
ponoszonych na rzecz pracowników
ś
wiadczeń .
ZuŜycie - celowe i uzasadnione -
przyczyniające się do powstania przychodu
Konta kosztów funkcjonuj
ą
jak konta
aktywne
x
Koszty
Koszty i straty nadzwyczajne
Koszty podstawowej działalno
ś
ci
operacyjnej
Pozostałe koszty operacyjne
Koszty finansowe
Straty nadzwyczajne
Przychody
Kwoty naleŜne z tyt. przeprowadzonych
operacji gospodarczych oraz finansowych,
wyraŜone w pieniądzu, nawet jeśli ich
płatność nie została jeszcze zrealizowana.
Konta przychodów funkcjonuj
ą
jak
konta pasywne
x
Przychody
Przychody i zyski
nadzwyczajne
Przychody ze sprzeda
Ŝ
y produktów
Przychody ze sprzeda
Ŝ
y towarów
Pozostałe przychody operacyjne
Przychody finansowe
Zyski nadzwyczajne
Koszty działalno
ś
ci podstawowej
Zespół 4 – koszty wg rodzaju (układ
rodzajowy)
Zespół 5 – koszty wg typów działalno
ś
ci
(układ kalkulacyjny)
4 – Podział kosztów wg rodzaju
Amortyzacja
Zu
Ŝ
ycie materiałów i energii
Usługi obce
Podatki i opłaty
Wynagrodzenia
Ś
wiadczenia na rzecz pracowników
Pozostałe koszty
5 – Koszty wg typów działalno
ś
ci
(miejsc powstawania)
Grupuje koszty wg miejsc powstawania
uwzgl
ę
dniaj
ą
c funkcj
ę
jak
ą
spełniały w
jednostce przyporz
ą
dkowuj
ą
c je
komórkom organizacyjnym
odpowiedzialnym za ich powstanie.
5 – Koszty wg typów działalno
ś
ci
Koszty działalno
ś
ci podstawowej
(koszty produkcji, koszty działalno
ś
ci
handlowej, usługowej)
Koszty wydziałowe
Koszty zakupu
Koszty zarz
ą
du
Koszty sprzeda
Ŝ
y
5- Podział kosztów z punktu
widzenia kalkulacji kosztów
Koszty bezpo
ś
rednie – mog
ą
by
ć
wprost z dowodów przypisane
produktowi (materiały bezp, płace bezp)
Koszty po
ś
rednie – na podstawie
dokumentacji
ź
ródłowej nie mo
Ŝ
na
ustali
ć
w prosty sposób ich zwi
ą
zku z
konkretnym produktem (koszty
wydziałowe)
Warianty ewidencji kosztów w jednostkach
Wariant
Zastosowanie
Zalety
1 – tylko
zespół 4
W jednostkach prowadzących
niewielką działalność o
charakterze jednorodnym, bez
rozbudowanej struktury
organizacyjnej
Dostarcza informacji o
charakterze i rodzaju
powstających kosztów bez
dodatkowych
komplikacji przeliczeniowych
2 – tylko
zespół 5
Podmioty gospodarcze
prowadzące działalność róŜnego
typu; produkcyjno-przemysłową,
budowlaną, usługową, handlową.
UmoŜliwia ustalenie wyników
działalności na poszczególnych
typach działalności, podaje
strukturę kosztów dla potrzeb
kalkulacji, przyporządkowuje
koszty miejscom, w których one
powstały
3 –
zespół 4
i 5
W jednostkach dokonujących
ewidencji kosztów w/g typów
działalności, dotyczy podmiotów
zainteresowanych informacjami o
kosztach w układzie kont zespołu
"5",równocześnie wymogi
sprawozdawcze obligują je do
składania sprawozdań z kosztów
w/g rodzaju
Zapewnia szeroką i w miarę
bogatą informację o kosztach
danego podmiotu . Daje dobre
warunki prezentacji kosztów
poprze ich przedstawienie w
układzie rodzajowym z
równoczesnym ukazaniem, kto
przyczynił się do ich powstania.
Ewidencja i rozliczanie kosztów
działalno
ś
ci podstawowej - Etapy
I. Uj
ę
cie kosztów prostych w układzie rodzajowym
II. Podział kosztów wg rodzaju (przez "Rozliczenie
kosztów") na koszty według miejsc ich
powstawania i do rozliczenia w czasie
III. Rozliczenie w czasie tych kosztów, które na wst
ę
pie
zarejestrowano na " Rozliczeniach
mi
ę
dzyokresowe kosztów” (zarachowanie
odpowiedniej cz
ęś
ci tych kosztów do kosztów
okresu bie
Ŝą
cego).
IV. Podział kosztów zgromadzonych na kontach: "
Koszty wydziałowe", "Koszty produkcji" mi
ę
dzy
produkty a nast
ę
pnie koszty produktów na
dotycz
ą
ce produktów gotowych i nie
zako
ń
czonych.
Konta kosztów według rodzaju Konta kosztów wg typów działalności
ZuŜycie materiałów
Materiały i energii Rozliczenie kosztów
Koszty produkcji
Sp.
/1/ .
Koszty wydziałowe
Rozliczenie /1/
zakupu Usługi obce
Rozliczenie kosztów
zakupu
Rozliczenie
Pozostałe międzyokresowe /3/
rozrachunki p-p Podatki i opłaty kosztów
Sp.
Rozrachunki
/1/ /2/
z pracownikami Wynagrodzenia
Świadczenia na
RóŜne konta rzecz pracowników
/2/
Koszty zarządu Sk.
Umorzenie Amortyzacja
/2/
/1/ Koszty sprzedaŜy
RóŜne konta Pozostałe koszty
/2/
Sk.
/1/
Obja
ś
nienia:
1.
Rozliczenie kosztów rodzajowych na
funkcje, miejsca powstawania kosztów,
produkty pracy i cz
ęść
dotycz
ą
c
ą
przyszłych okresów ( etap II)
2.
Przeniesienie kosztów dotycz
ą
cych
bie
Ŝą
cego okresu z kont słu
Ŝą
cych do
mi
ę
dzyokresowego rozliczania kosztów (
etap III).
3.
Rozliczenie kosztów wydziałowych i
zaliczenie ich na produkowane wyroby (
etap IV)
Zadanie
Zadanie 1
W jednostce gospodarczej salda wybranych
kont na dzie
ń
1 czerwca były nast
ę
puj
ą
ce:
Kasa
5 000
Rachunek bie
Ŝą
cy
100 000
Materiały
150 000
Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów
Dt 5 000
Koszty zakupu 6 000
Rozliczenie zakupu Dt 51 000
Ś
rodki trwałe
900 000
Umorzenie
320 000
W miesi
ą
cu czerwcu miały miejsce nast
ę
puj
ą
ce operacje
gospodarcze:
1.
Na podstawie dowodu PZ przyj
ę
to do magazynu materiały
zafakturowane przez dostawce w ubiegłym miesi
ą
cu – warto
ść
materiałów – 50 000
2.
PK - przeksi
ę
gowano koszty transportu materiałów
zafakturowanych przez dostawc
ę
w ubiegłym miesi
ą
cu – 2 000
3.
PK - przeksi
ę
gowanie kredytowych odchyle
ń
od cen
ewidencyjnych materiałów przyj
ę
tych do magazynu w bie
Ŝą
cym
miesi
ą
cu – 1 000
4.
Otrzymano faktur
ę
przedsi
ę
biorstwa remontowo – budowlanego
za remont budynku administracyjnego, którego koszty podlegaj
ą
rozliczeniu do ko
ń
ca roku:
warto
ść
remontu
7 000
VAT 22%
1 540
razem
8 540
PK - przeksi
ę
gowanie miesi
ę
cznej raty z tytułu remontu budynku
administracyjnego - ..........
5.
Otrzymano faktur
ę
VAT za wykonanie usługi na rzecz produkcji
pomocniczej
warto
ść
netto
570
VAT 22% 125
razem
695
6.
Sporz
ą
dzono list
ę
płac pracowników jednostki zawieraj
ą
c
ą
nast
ę
puj
ą
ce dane:
suma brutto ubezpieczeniowa
15 000
ubezpieczenia społeczne opłacane przez pracowników
3 000
ubezpieczenie zdrowotne
960
suma podatkowa brutto
12 000
dalsze potr
ą
cenia w li
ś
cie płac:
nale
Ŝ
na zaliczka na podatek od dochodów osobistych
1 440
inne
1 000
suma netto
8 600
7.
Sporz
ą
dzono rozdzielnik płac za bie
Ŝą
cy miesi
ą
c zawieraj
ą
ce
nast
ę
puj
ą
ce dane:
- płace bezpo
ś
rednie dotycz
ą
ce produkcji
7 500
- płace po
ś
rednie pracowników zatrudnionych w wydz prod
500
- płace pracowników zarz
ą
du jednostki
1 000
- płace pracowników produkcji pomocniczej
4 500
- płace pracowników zatr przy sprzeda
Ŝ
y wyrobów 1 500
suma rozdzielnika
15 000
8.
Sporz
ą
dzono deklaracj
ę
dla ZUS o naliczeniu składek: ubezpiecze
ń
społecznych, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych
Ś
wiadcze
ń
Pracowniczych, cz
ęść
obci
ąŜ
aj
ą
ca pracodawc
ę
3 000
9.
Dokonano odpisu na ZF
Ś
S 1000
10. Obliczy
ć
i zaksi
ę
gowa
ć
rozliczenie kosztów
ś
wiadcze
ń
na rzecz
pracowników..........
11.
Na podstawie tabeli amortyzacyjnej sporz
ą
dzono rozdzielnik
amortyzacji zawieraj
ą
cy nast
ę
puj
ą
ce dane:
- amortyzacja
ś
rodków trwałych w wydziałach produkcyjnych 5 000
- amortyzacja ST wykorzystywanych przez zarz
ą
d jednostki 1 500
- amortyzacja ST wykorzystywanych przez prod pomocnicz
ą
2 500
razem 9 000
12. Na podstawie dowodów RW sporz
ą
dzono rozdzielnik zu
Ŝ
ycia
materiałów w bie
Ŝą
cym miesi
ą
cu, zawieraj
ą
cym nast
ę
puj
ą
ce dane:
- materiały bezpo
ś
rednie
120 000
- materiały po
ś
rednie zu
Ŝ
yte przez wydziały produkcyjne
7 000
- materiały zu
Ŝ
yte na potrzeby zarz
ą
du
3 000
- materiały zu
Ŝ
yte w produkcji pomocniczej
18 000
- materiały zu
Ŝ
yte przy sprzeda
Ŝ
y wyrobów gotowych 2 000
razem
150 000;
13. Obliczy
ć
i zaksi
ę
gowa
ć
odchylenia od cen ewidencyjnych
dotycz
ą
ce zu
Ŝ
ytych materiałów w bie
Ŝą
cym
miesi
ą
cu......................
14. Obliczy
ć
i zaksi
ę
gowa
ć
koszty zakupu przypadaj
ą
ce na
zu
Ŝ
yte materiały...................
15. PK - dotycz
ą
ce kosztów zu
Ŝ
ytej energii elektrycznej, ustalonej
na podstawie wskaza
ń
liczników:
- zu
Ŝ
ycie przez wydziały produkcyjne
1 600
- zu
Ŝ
ycie przez administracj
ę
400
- zu
Ŝ
ycie przez produkcj
ę
pomocnicz
ą
1 000
razem
3 000
16. Rozliczono koszty produkcji pomocniczej.
Wiadomo,
Ŝ
e produkcja pomocnicza w bie
Ŝą
cym miesi
ą
cu
ś
wiadczyła nast
ę
puj
ą
ce usługi:
- na przecz produkcji
250 rg
- na rzecz administracji
150 rg
- na rzecz obcych jednostek
600 rg
Koszty działalno
ś
ci produkcji pomocniczej rozliczane s
ą
wg
stawki rzeczywistej za roboczo-godzin
ę
.
17. PK - rozliczono koszty wydziałowe......................
18. Skalkulowano koszt rzeczywisty wyrobów gotowych
wiedz
ą
c,
Ŝ
e w danym miesi
ą
cu wyprodukowano
600 szt. Wyrobów gotowych oraz 400 szt.
Wyrobów przerobionych w 80% z punktu widzenia
kosztów przerobu. Materiały wydano w cało
ś
ci na
wszystkie wyroby gotowe, w chwili rozpocz
ę
cia
produkcji.
19. Przyj
ę
to do magazynu 600 szt wyrobów gotowych
według cen ewidencyjnych 170 zł/szt.
20. Wystawiono faktury sprzeda
Ŝ
y za 600 rg
wykonanych usług przez Produkcj
ę
pomocnicz
ą
.
Cena netto sprzeda
Ŝ
y 1 rg – 40 zł, vat 22%.
21. Wstawiono faktury sprzeda
Ŝ
y za 500 szt wyrobów
gotowych. Cena netto sprzeda
Ŝ
y 1 szt WG – 290
zł, vat 22%.
22. Wydano sprzedane wyroby gotowe z magazynu
Na podstawie powy
Ŝ
szych informacji nale
Ŝ
y:
Otworzy
ć
konta podanymi saldami pocz
ą
tkowymi;
Zaksi
ę
gowa
ć
podane wy
Ŝ
ej operacje gospodarcze,
przyjmuj
ą
c zało
Ŝ
enie,
Ŝ
e ka
Ŝ
da operacja
gospodarcza zarejestrowana na kontach kosztów
według rodzaju powinna by
ć
jednocze
ś
nie
zaksi
ę
gowana na kontach prowadzonych dla innych
przekrojów klasyfikacyjnych;
Sporz
ą
dzi
ć
wynik finansowy w wersji kalkulacyjnej i
porównawczej.
Rozliczenie mi
ę
dzyokresowe kosztów polega
na:
1.
gromadzeniu na koncie "Rozliczenia
mi
ę
dzyokresowe kosztów" kosztów wi
ę
cej ni
Ŝ
jednego okresu, a nast
ę
pnie obci
ąŜ
aniu nimi
tych okresów, których dane koszty dotycz
ą
2. tworzeniu rezerw na przewidywane w planie
koszty; dokonuje si
ę
tego przez zaliczenie w
ci
ęŜ
ar wła
ś
ciwych kosztów w bie
Ŝą
cym okresie
skalkulowanej cz
ęś
ci tych wydatków.
Konto " Rozliczenia
mi
ę
dzyokresowe kosztów"
jest kontem bilansowym i mo
Ŝ
e
wykazywa
ć
na koniec poszczególnych
miesi
ę
cy dwa salda:
saldo Dt - koszty przyszłych okresów
(RMK czynne)
saldo Ct oznaczaj
ą
ce rezerw
ę
na
wydatki przyszłych okresów
( RMK bierne).
Przykład – RMK czynne
KW- wykupiono w styczniu roczn
ą
polis
ę
ubezpieczenia hal wydziałów
produkcyjnych 12000. Zaksi
ę
gowa
ć
koszt ubezpieczenia w styczniu
Rozwi
ą
zanie
Sp.
12000
12000
12000
12000
1000
1000
490 Rozliczenie
kosztów
RMK
4- Pozostałe
koszty
rodzajowe
Koszty
wydziałowe
Kasa
Przykład – RMK bierne
Przedsi
ę
biorstwo planuje wyremontowa
ć
budynek produkcyjny w pierwszym kwartale br.
Planowany koszt remontu wynosi 6000, a jego
skuteczno
ść
rozci
ą
ga si
ę
na 6 miesi
ę
cy.
Otrzymano faktur
ę
za remont, który został
przeprowadzony w marcu: koszt remontu
netto
8000
VAT 22% 1760
Suma FA 9760
Rozliczy
ć
remont w czasie.
Przyj
ę
cie wyrobów gotowych do magazynu i ich
sprzeda
Ŝ
Sp.
2
1
4
3a
3b
4a
4b
5a
5b
Koszt
sprzedanych
wyrobów
Odchylenia od
cen
ewidencyjnych
Rozrachunki z
odbiorcami
Przychody ze
sprzeda
Ŝ
y
VAT nale
Ŝ
ny
Koszty
produkcji
Wyroby gotowe
Rozliczenie
kosztów produkcji
Obja
ś
nienia:
1.
Przyj
ę
cie wyrobów gotowych do magazynu po
planowanym koszcie wytworzenia
2.
Wyksi
ę
gowanie rzeczywistego kosztu wytworzenia
wyrobów gotowych przyj
ę
tych do magazynu
3.
Zaksi
ę
gowanie odchyle
ń
od planowanego kosztu
wytworzenia wyrobów gotowych przyj
ę
tych do
magazynu (a-debetowe, b- kredytowe)
4.
WZ- wydanie sprzedanych wyrobów gotowych
odbiorcy
4a. Rozliczenie odchyle
ń
od cen ewidencyjnych
przypadaj
ą
cych na sprzedane wyroby gotowe
(debetowych)
4b. Rozliczenie odchyle
ń
od cen ewidencyjnych
przypadaj
ą
cych na sprzedane wyroby gotowe
(kredytowych)
5. Wystawienie faktury na sprzeda
Ŝ
wyrobów gotowych
dla odbiorcy (a – warto
ść
netto faktury, b – VAT
nale
Ŝ
ny)
Warto
ść
sprzedanych towarów
(WZ)
– np. odchylenia stanowi
ą
15% ceny ewidencyjnej
towarów (kredytowe)
Sp.
1000 1)
1) 1000 150 2)
2) 150 Sp.
Odchylenia od
cen
ewidencyjnych
Towary
Warto
ść
sprzedanych
towarów
Przychody ze sprzeda
Ŝ
y towarów
– FA dla odbiorcy
1000
1220
220
Rozrachunki z
dostawcami i
odbiorcami
VAT nale
Ŝ
ny
Przychody ze
sprzeda
Ŝ
y
towarów
Pozostałe koszty operacyjne
Warto
ść
sprzedanych składników maj
ą
tku
Warto
ść
nieumorzona i koszt likwidacji
ś
rodka
trwałego
Warto
ść
odpisanych kosztów
ś
rodków
trwałych w budowie, które nie przyniosły
zamierzonych efektów
Utworzenie odpisów aktualizuj
ą
cych, rezerw
Odpisane i umorzone nale
Ŝ
no
ś
ci
Zapłacone kary, grzywny i odszkodowania
Zapłacone koszty s
ą
dowe
Odszkodowania z tyt. wypadków przy pracy
Przekazane darowizny
Pozostałe przychody operacyjne
Wpływy ze sprzeda
Ŝ
y składników maj
ą
tku trwałego
Z likwidacji
ś
rodków trwałych
Warto
ść
rozwi
ą
zanych rezerw
Otrzymane kary, grzywny i odszkodowania
Odpisane umorzone zobowi
ą
zania
Zwroty nadpłaconych podatków
Zwroty kosztów s
ą
dowych
Nadwy
Ŝ
ki
ś
rodków pieni
ęŜ
nych
Otrzymane darowizny (z RMP)
Koszty finansowe
Odsetki od zaci
ą
gni
ę
tych kredytów i otrzymanych
po
Ŝ
yczek
Odsetki od własnych papierów warto
ś
ciowych, za
zwłok
ę
w zapłacie zobowi
ą
za
ń
, prowizje zwi
ą
zane z
uzyskiwaniem kredytów, po
Ŝ
yczek, gwarancji
finansowych
Warto
ść
sprzedanych udziałów, akcji, papierów
warto
ś
ciowych w cenie nabycia
Warto
ść
sprzedanych walut po cenie ich nabycia,
utworzone rezerwy z tyt. ryzyka operacji finansowych
Ujemne ró
Ŝ
nice kursowe
Odpisy aktualizuj
ą
ce aktywa finansowe
Przychody finansowe
Dywidendy z tytułu udziałów i akcji
Odsetki uzyskane z tytułu: oprocentowania
lokat, obligacji, udzielonych po
Ŝ
yczek, za
zwłok
ę
w zapłacie nale
Ŝ
no
ś
ci,
Dodatnie ró
Ŝ
nice kursowe
Ze sprzeda
Ŝ
y udziałów, akcji i innych
papierów warto
ś
ciowych
Otrzymane dyskonto od zakupionych weksli,
papierów warto
ś
ciowych
Prowizje od udzielonych po
Ŝ
yczek
Przychody ze sprzeda
Ŝ
y walut obcych
Otrzymane odsetki od lokat
bankowych
Sp. 10000
200 1)
1) 200
Rachunek bankowy
Przychody
finansowe
Spłata raty 2000 i odsetek od
zaci
ą
gni
ę
tego kredytu 150
Sp. 5000 2000 1)
2) 150
2) 2000 10000 Sp.
150 2)
Rachunek bankowy
Koszty finansowe
Kredyt bankowy
Sprzeda
Ŝ
papierów warto
ś
ciowych: cena
nabycia 1000, cena sprzeda
Ŝ
y 1200
1200
1200
Sp.
1000
1000
Przychody
finansowe
Rachunek bankowy
Aktywa finansowe
Koszty finansowe
Straty nadzwyczajne
Warto
ść
netto składników maj
ą
tkowych
utraconych na skutek zdarze
ń
losowych oraz
koszty usuwania skutków tych zdarze
ń
,
warto
ść
netto składników maj
ą
tku trwale
unieruchomionych z powodu zaniechania
okre
ś
lonego rodzaju działalno
ś
ci
warto
ść
netto składników maj
ą
tkowych
wchodz
ą
cych w skład zorganizowanej cz
ęś
ci
jednostki, która podlega sprzeda
Ŝ
y.
Zyski nadzwyczajne
odszkodowania otrzymane za straty b
ę
d
ą
ce
skutkiem zdarze
ń
losowych
równowarto
ść
nadaj
ą
cych si
ę
do dalszego
wykorzystania rzeczowych składników maj
ą
tku
obj
ę
tych skutkami zdarze
ń
losowych;
odzyskane warto
ś
ci zwi
ą
zane z zaniechaniem
lub zawieszeniem okre
ś
lonego rodzaju
działalno
ś
ci jednostki;
przychody ze sprzeda
Ŝ
y zorganizowanej cz
ęś
ci
jednostki;
obni
Ŝ
enie zobowi
ą
za
ń
jednostki wobec jej
kontrahentów w wyniku przeprowadzonego
post
ę
powania układowego, ugodowego lub
naprawczego jednostki.
Strata materiałów na skutek po
Ŝ
aru
10000, wpływ odszkodowania 9000
Sp.
10000
10000
9000
9000
Materiały
Straty
nadzwyczajne
Rachunek bankowy
Zyski nadzwyczajne