L a b o r a t o r i u m   M e t r o l o g i i  

Opracował: dr Grzegorz Dercz  

ZBS/INoM/WIiNoM 

1 

Ćwiczenie nr 1  

Analiza metrologiczna obwodów prądu stałego - pomiar przy 

użyciu mierników analogowych 

 

Cel ćwiczenia 
 

Zapoznanie  się  przez  ćwiczących  z  metodami  pomiaru  napięcia,  prądu  oraz  wyznaczania 

mocy  odbiorników.  Jako  aplikacyjny  cel  ćwiczenia  stawia  się  opanowanie  praktycznej  obsługi 
analogowych  oraz  opanowanie  metod  liczenia  błędów  przyrządów  pomiarowych  wynikających  
z zastosowanych przyrządów.  
 

W czasie wykonywania ćwiczeń przestrzegaj przepisów BHP!

 

 
 
Zagadnienia do przygotowania: 
Błędy pomiaru przyrządami analogowymi, mierniki magnetoelektryczne, moc w obwodach prądu 
stałego, metody pomiaru napięcia i prądu. 
 

A. Pomiar przy użyciu mierników analogowych 

 

1.  Wykorzystując  mierniki  analogowe,  połącz  układ  pomiarowy  według  rys.  1.1.  Pomiary 

wykonać dla 2 odbiorników w postaci żarówek lub diod wskazanych przez prowadzącego. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rys.1.1. Schemat układu pomiarowego 
 

2.  Nastaw najwyższy zakres pomiarowy woltomierza i amperomierza  
3.  Włącz zasilacz stabilizowany i przy pomocy regulatora napięcia nastaw napięcie. 
4.  Pomiarów dokonaj dla czterech różnych nastaw napięcia zasilacza w zakresie 3V-12V. 
5.  Zmniejszaj  stopniowo  zakres  pomiarowy  amperomierza  i  woltomierza  aż  do  uzyskania 

możliwie największego wskazania tych przyrządów. 

6.  Odczytaj wskazania, klasę (k) i zakres (Z) przyrządów. 
7.  Zanotować wyniki w tabeli 1 i tabeli 2 odpowiednio dla żarówek o mocy 21W i 5W. 
8.  Oblicz błąd pomiaru δ przyrządem analogowym według wzoru (1). 
 
9.  *Oblicz moc żarówek. 
10. *Oblicz błędy δ dla wyznaczonej mocy metodą różniczki zupełnej. 

 

Z - zasilacz stabilizowany o napięciu 
wyjściowym 12V 
V - woltomierz analogowy 
A - amperomierz analogowy 
 

+ 
 
- 

L a b o r a t o r i u m   M e t r o l o g i i  

Opracował: dr Grzegorz Dercz  

ZBS/INoM/WIiNoM 

2 

 
 
Tabela 1. 

 
Tabela 2. 

 
 
Wzory do obliczeń: 

X

Z

k

x

x

X





   

 

 

 

 

(1) 

 

11.  Opisz z czego wynikają ewentualne różnice w obliczonych wartościach błędów 

 
Literatura 
 

1.  A. Chwaleba, M. Poniński, A. Siedlecki,: Metrologia elektryczna. WNT, Warszawa 1998. 
2.  B.  Kalus-Jęcek,  R.  Nowicki,:  Podstawy  miernictwa  elektrycznego  dla  elektroników. 

Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 1995. 

3.  K.  Bielański,  Z.  Biernacki,  W.  Bronikowski,  T.  Pabjańczyk:  Laboratorium  Metrologii 

Elektrycznej i Elektronicznej części 1 i 2, wydaw. P.Cz. Częstochowa, 1978 i 1981. 

4.  Z. 

Biernacki, 

W. 

Bronikowski, 

R. 

Janiczek: 

Laboratorium 

miernictwa 

elektroenergetycznego, wydaw. P.Cz. Częstochowa 1978, 1981 r.  

5.  T. Sidor, Podstawy metrologii. wydaw. WSZOP, Katowice, Katowice 2008. 
6.  A.  Jellonek,  J.  Gąszczak,  Z.  Orzeszkowski,  R.  Rymaszewski:  Podstawy  metrologii 

elektrycznej i elektronicznej, PWN, Warszawa, 1980 

 

 
 
 
 

Żarówka 

U 

k

V

 

Z

V

 

δ

V 

Δ

V 

I 

k

A

 

Z

A

 

δ

A 

Δ

A 

P

 

*



P

 

 

[V]  [….]  [V] 

[%] 

[V] 

[A]  [….]  [A] 

[%] 

[A] 

[W] 

[%] 

21 W 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Żarówka 

U 

k

V

 

Z

V

 

δ

V 

Δ

V 

I 

k

A

 

Z

A

 

δ

A 

Δ

A 

P

 

*



P

 

 

[V]  [….]  [V] 

[%] 

[V] 

[A]  [….]  [A] 

[%] 

[A] 

[W] 

[%] 

5 W